Skip to content

Yì xósɛxweta ɔ jí

 XÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 13

Mi Yí Wǎn Ðaxó nú Miɖée

Mi Yí Wǎn Ðaxó nú Miɖée

“Mi bo yí wǎn ɖaxó nú miɖée kpo ayixa mitɔn bǐ kpo.”—1 PI. 1:22.

HAN 109 Yǐ Wǎn Ðaxó nú Mɛ Sín Ayi Mɛ

XÓNUSƆ́ÐÓTE *

Ðò zǎn gudo tɔn e Jezu nɔ kpɔ́ xá mɛsɛ́dó tɔn lɛ é mɛ ɔ, é tɛɖɛ̌ wanyiyi jí (Kpɔ́n akpáxwé 1 kpo 2gɔ́ ɔ kpo)

1. Gbè e zawě é tɛ Jezu ka ɖè nú ahwanvu tɔn lɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò akpa ɔ jí é.)

ÐÒ ZǍN e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é mɛ ɔ, é ɖegbe tawun ɖé nú ahwanvu tɔn lɛ. É ɖɔ: “Mi ɖó na yí wǎn nú miɖée lee un yí wǎn nú mi gbɔn é.” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ: “Wanyiyi e mi na ɖó nú miɖée ɔ, wɛ na ɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ mi nyí ahwanvu ce nǔgbo.”—Jaan 13:34, 35.

2. Ðɔ nǔ e wu é ɖò taji ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú mǐɖée é.

2 Jezu ɖɔ ɖɔ enyi ahwanvu emitɔn nǔgbo lɛ nɔ ɖè wanyiyi emitɔn ɖɔhun xlɛ́ ɔ wɛ è na tuùn ye ganji ɖɔ ye nyí ahwanvu emitɔn. Xó enɛ nyí nǔgbo ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ, bo lɛ́ nyí nǔgbo ɖò égbé. Kpɔ́n lee é ɖò taji sɔ ɖɔ mǐ ni ɖu ɖò wuvɛ̌ alɔkpa ɖebǔ jí, bo yí wǎn nú mǐɖée é!

3. Etɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n ɖò xóta elɔ mɛ?

3 Gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ e mǐ nyí é nɔ zɔ́n bɔ wanyiyi ɖaxó ɖiɖó nú mǐɖée nɔ vɛwǔ. É ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n, bo wà nǔ Klisu ɖɔhun. Ðò xóta elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbéjé lee wanyiyi nɔ d’alɔ mǐ, bɔ mǐ nɔ xò fífá kan, nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ, bo nɔ lɛ́ yí mɛ ganji gbɔn é kpɔ́n. Ee a na ɖò xóta elɔ kplɔ́n wɛ é ɔ, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Etɛ kpɔ́ndéwú nɔví ɖěɖee wuvɛ̌ lɛ nɔ ɖò finɛ có, ye ka nɔ kpó ɖò wanyiyi ɖexlɛ́ yeɖée wɛ é tɔn ka sixu kplɔ́n mì?’

NƆ XÒ FÍFÁ KAN

4. Sɔgbe xá Matie 5:23, 24 ɔ, enyi hwɛgbe ɖé ɖò mǐ kpo nɔví ɖé kpo tɛntin ɔ, etɛwu mǐ ka ɖó na dóhwɛ gbɔ xá ɛ?

4 Jezu kplɔ́n mǐ nǔ e wu é ɖò taji ɖɔ enyi hwɛgbe ɖé ɖò mǐ kpo nɔví ɖé kpo tɛntin ɔ, mǐ na dóhwɛ gbɔ xá ɛ é. (Xà  Matie 5:23, 24.) É tɛɖɛ̌ jí ɖɔ enyi mǐ ba ɖɔ nǔ mǐtɔn ni nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɔ, mǐ ɖó na ɖó kancica ɖagbe xá mɛ ɖevo lɛ. Enyi mǐ wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ, bo dóhwɛ gbɔ xá nɔví mǐtɔn lɛ ɔ, xomɛ nɔ hun Jehovah. Enyi mǐ hɛn nɔví mǐtɔn ɖé dó xomɛ, bo gbɛ́ ɖɔ mǐ kún na tɛ́n kpɔ́n bo dóhwɛ gbɔ xá ɛ vɔ́vɔ́ ó ɔ, Jehovah na yí gbè nú sinsɛn-biblo mǐtɔn ǎ.—1 Jaan 4:20.

5. Etɛ ka zɔ́n bɔ é vɛwǔ nú nɔví ɖé, bonu é na dóhwɛ gbɔ xá nɔví ɖevo?

5 Mǐ sixu mɔ ɖɔ fífá kan xixo vɛwǔ. Etɛwu? Kpɔ́n nǔ e jɛ dó Mark * jí é. Hwenu e nɔví ɖé mɔ xó ɖɔ dó wǔtu tɔn, bo lɛ́ ɖɔ xó nyanya dó wǔtu tɔn nú mɛ ɖevo lɛ ɖò agun ɔ mɛ é ɔ, é vɛ́ n’i. Nɛ̌ Mark ka wà nǔ gbɔn? É flín ɖɔ: “Un ɖu ɖò nyiɖée jí ǎ, bo ɖɔ xó kpo xomɛsin kpo.” Amɔ̌, lee Mark wà nǔ gbɔn é wá vɛ́ n’i, bɔ é tɛ́n kpɔ́n bo dó kɛnklɛn nú nɔví ɔ, bá dóhwɛ gbɔ xá ɛ. Loɔ, nɔví ɔ yí gbè ǎ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, Mark lin nǔ gbɔn lě, ‘Ee é ma ba ɖɔ fífá ni nɔ mǐ tɛntin ǎ é ɔ, etɛwu un ka ɖó na kpó ɖò gǎn dó wɛ?’ É ɖò mɔ̌ có, nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ é ni ma jó gbè ó. Etɛ Mark ka wà?

6. (a) Nɛ̌ Mark ka xò fífá kan gbɔn? (b) Nɛ̌ Mark ka zán Kolosinu lɛ 3:13, 14 gbɔn?

6 Hwenu e Mark lin tamɛ kpɔ́n gudo é ɔ, é mɔ ɖɔ mɛɖéesɔ́hwe hwedó emi, bɔ emi nɔ mɔ ɖɔ emi kpɔ́n te hú mɛ ɖevo lɛ. É mɔ ɖɔ emi ɖó na huzu linlin emitɔn. (Kolo. 3:8, 9, 12) É lɛ́ sɔ́ éɖée hwe bo yì nɔví ɔ gɔ́n bo dó kɛnklɛn n’i. Mark lɛ́ wlan wema ɖé lɛ sɛ́dó nɔví ɔ, bo ɖɔ lee é vɛ́ n’i sɔ́ é, bo lɛ́ ɖɔ ɖɔ emi ba tawun ɖɔ ye ni lɛ́ huzu xɔ́ntɔn. Mark tlɛ na nǔ klewun klewun ɖé lɛ nɔví ɔ, bo mɔ ɖɔ é na yí wǎn na. É blawǔ ɖɔ é kpó ɖò hinhɛn ɛ dó xomɛ wɛ. É ɖò mɔ̌ có, Mark kpò ɖò tónú sè nú gbè e Jezu ɖè ɖɔ è ni yí wǎn nú nɔví mɛtɔn, bo lɛ́ sɔ́ hwɛ kɛ ɛ é wɛ. (Xà Kolosinu lɛ 3:13, 14.)  Enyi mɛ ɖevo lɛ na bo tlɛ gbɛ́ gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bo na dóhwɛ gbɔ xá ye é ɔ, wanyiyi e Klisanwun nǔgbo lɛ nɔ ɖó é na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na kpó ɖò hwɛ sɔ́ kɛ ye wɛ lobo lɛ́ ɖò ɖɛ xò wɛ ɖɔ fífá ni lɛ́ wá nɔ mǐ tɛntin.—Mat. 18:21, 22; Ga. 6:9.

É sixu byɔ ɖɔ mǐ na ɖè afɔ gegě cobo na sú kún dó nú linlin masɔgbe lɛ (Kpɔ́n akpáxwé 7 kpo 8gɔ́ ɔ kpo) *

7. (a) Etɛ Jezu ka byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ wà? (b) Ninɔmɛ vɛwǔ tɛ ka kpannukɔn nɔví nyɔnu ɖé?

7 Jezu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ lee mǐ ba ɖɔ è ni wà xá mǐ lɔ gbɔn é. É lɛ́ ɖɔ ɖɔ wanyiyi mǐtɔn kún ɖó na nɔte dó mɛ ɖěɖee yí wǎn nú mǐ lɛ é kɛɖɛ jí ó. (Luk. 6:31-33) Amɔ̌, enyi mɛɖé ɖò agun ɔ mɛ bo nɔ ɖó wǔ zɔ nú we, lobo nɔ lɛ́ gbɛ́ ɖɔ emi kún na dó gbè nú we ó ɔ ka ló? Nǔ e jɛ dó Lara jí é nɛ. É tinmɛ ɖɔ: “Nɔví nyɔnu ɖé nɔ kéya nú mì ǎ; un ka tuùn nǔ e zɔ́n é ǎ. Enɛ ɖó linkpɔ́n nú mì tawun bɔ kplé lɛ yiyi sɔ́ nɔ víví nú mì ǎ.” Tlolo hwɛ̌ ɔ, Lara lin nǔ gbɔn lě: ‘Un wà nǔ ɖě nyi dò ǎ. Ð’ayǐ lɔ ɔ, mɛ ɖevo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é lɔ nɔ mɔ ɖɔ nɔví nyɔnu enɛ sín nǔwiwa lɛ nɔ cí ɖě.’

8. Etɛ Lara ka wà bo xò fífá kan? Etɛ enɛ ka sixu kplɔ́n mǐ?

8 Lara wà nǔɖe, bá dó dóhwɛ gbɔ xá ɛ. É xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, bo wá gbeta ɔ kɔn bá ɖɔ xó xá nɔví nyɔnu ɔ. Ye ɖɔ xó dó ninɔmɛ ɔ jí, bo zunfan yeɖée, lobo dóhwɛ gbɔ. É cí ɖɔ nǔ bǐ jɛ ganji. Lara ɖɔ: “Amɔ̌, nɔví nyɔnu ɔ lɛ́ wá wà nǔ e é wà xá mì ɖ’ayǐ é nú mì. Awakanmɛ kú mì tawun.” Tlolo hwɛ̌ ɔ, Lara mɔ ɖɔ nú nɔví nyɔnu ɖě ɔ huzu jijɔ ɔ jɛn emi sixu ɖó awǎjijɛ. Amɔ̌, Lara wá mɔ ɖɔ nǔ ɖagbe hugǎn e emi sixu wà é wɛ nyí ɖɔ emi ni kpó ɖò wanyiyi ɖexlɛ́ nɔví nyɔnu ɔ wɛ, bo nɔ lɛ́ “sɔ́ hwɛ kɛ” ɛ. (Efɛ. 4:32–5:2) Lara flín ɖɔ wanyiyi e Klisanwun nǔgbo lɛ nɔ ɖó é nɔ “hɛn mɛ dó xomɛ ǎ,” “nɔ dɛ ɖò nǔ bǐ nu,” “nɔ hɛn nǔɖiɖi mǐtɔn, kpo nukúnɖiɖó mǐtɔn kpo, kpodo hunkúkú mǐtɔn kpan ɖó te.” (1 Kɔ. 13:5, 7) Lara lɛ́vɔ ɖó fífá ayi mɛ tɔn. É wá yá é ɔ, nɔví nyɔnu ɔ wá nyɔ́ kpɔ́jɛji hugǎn. Enyi a nɔ dóhwɛ gbɔ xá nɔví towe lɛ, bo nɔ kpó ɖò wanyiyi  ɖexlɛ́ ye wɛ ɔ, a sixu kúdeji ɖɔ “Mawu wanyiyi kpo fífá kpo nɔ ɔ na nɔ kpɔ́ xá [we].”—2 Kɔ. 13:11.

MA NƆ ÐÈ MƐÐÉ ÐÓ VO ÐÒ MƐÐÉ MƐ Ó

9. Sɔgbe xá Mɛsɛ́dó 10:34, 35 ɔ, etɛwu mǐ ma ka ɖó na ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ?

9 Jehovah nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ. (Xà Mɛsɛ́dó 10:34, 35.) Enyi mǐ lɔ nɔ wà mɔ̌ hǔn, xíxlɛ́ wɛ mǐ ɖè ɖɔ mǐ nyí vǐ tɔn lɛ nɛ. Mǐ nɔ setónú nú gbeɖiɖe e ɖɔ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú nɔzo mǐtɔn lɛ mǐɖesunɔ ɖɔhun é, bo nɔ lɛ́ xò fífá kan ɖò xwédo gbigbɔ tɔn mǐtɔn mɛ.—Hlɔ. 12:9, 10; Ja. 2:8, 9.

10-11. Nɛ̌ nɔví nyɔnu ɖé ka wá ɖu ɖò linlin masɔgbe tɔn lɛ jí gbɔn?

10 É sixu vɛwǔ nú mɛɖé lɛ bɔ ye na gbɔ mɛ ɖè ɖó vo ɖò mɛ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kpɔ́n nǔ e jɛ dó nɔví nyɔnu Ruth jí é. Hwenu e é ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, mɛ e gosin tò ɖevo mɛ é ɖé wà nǔ xá ɛ ganji ǎ. Nɛ̌ enɛ ka wà nǔ dó wǔ tɔn gbɔn? Ruth ɖɔ: “Un gbɛ́ wǎn nú nǔ e ko kúnkplá tò enɛ lɛ é bǐ. Un lin ɖɔ mɛ e ko gosin dɔ̌n lɛ é bǐ wɛ ɖò mɔ̌, kaka jɛ nɔví lɛ jí.” Nɛ̌ Ruth ka ɖu ɖò linlin masɔgbe tɔn jí gbɔn?

11 Ruth mɔ ɖɔ emi ɖó na ɖí xwi xá linlin masɔgbe emitɔn. É xà tan kpo gbeɖiɖó ɖé lɛ kpo dó tò enɛ wu ɖò Annuaire mɛ. É ɖɔ: “Un tɛ́n kpɔ́n bo na ɖó linlin e sɔgbe é dó tò enɛ mɛ nu lɛ wu. Un jɛ ayi ɖ’ewu jí ɖɔ nɔví lɛ nɔ sɛn Jehovah kpo kanɖodónǔwu kpo. É wá zawě nú mì ɖɔ ye lɔ ɖò kplékplé nɔví lɛ tɔn mǐtɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é mɛ.” Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, Ruth wá mɔ ɖɔ emi ɖó na wà nǔ hugǎn mɔ̌. É ɖɔ: “Hweɖebǔnu e un xò gò nɔví e nɔ nɔ tò enɛ mɛ lɛ é ɔ, un nɔ dó gǎn tawun bo na dó xɔ́ntɔn ye. Un nɔ ɖɔ xó nú ye, bo nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na tuùn nǔ gegě dó ye wu.” Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? Ruth ɖɔ: “Linlin masɔgbe ce lɛ wá bú.”

Enyi mǐ “yí wǎn” ɖaxó “nú nɔví [mǐ]tɔn ɖò nǔɖiɖi mɛ lɛ” ɔ, mǐ na nyi alɔ nú mɛ ɖiɖe ɖó vo ɖò mɛ mɛ (Kpɔ́n akpáxwé 12 kpo 13gɔ́ ɔ kpo) *

12. Linlin tɛ nɔví nyɔnu Sarah ka ɖó?

12 Mɛɖé lɛ sixu nɔ ɖè mɛ ɖó vo ɖò mɛ mɛ ɖò manywɛ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sarah mɔ ɖɔ emi kún nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ó, ɖó é nɔ zɔn dó sinmɛ agbaza tɔn, dɔkunnɔ alǒ wamamɔnɔ nyínyí kabǐ agunzɔ́ e mɛɖé ɖó é wu dó dá hwɛ nú mɛ ǎ wutu. Amɔ̌, é ɖɔ: “Un jɛ mimɔ jí ɖɔ un nɔ ɖè mɛ ɖó vo ɖò mɛ mɛ.” Gbɔn nɛ̌ é? Sarah gosin xwédo e sè wema ganji é ɖé mɛ, bo nɔ ba na dó gbɛ̌ xá mɛ e gosin xwédo tɔn ɖɔhun mɛ lɛ é. É tlɛ ɖɔ nú xɔ́ntɔn tɔn ɖé gbè ɖokpo ɖɔ: “Un nɔ dó gbɛ̌ xá nǔɖitɔ́ hatɔ́ e sè wema ganji lɛ é kɛɖɛ; bo nɔ nyi alɔ nú mɛ ɖěɖee ma sè wema ǎ lɛ é.” É ɖò wɛn ɖɔ Sarah ɖó na ɖyɔ linlin tɔn. Gbɔn nɛ̌ é?

13. Etɛ lee Sarah ɖyɔ linlin tɔn gbɔn é ka sixu kplɔ́n mǐ?

13 Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé d’alɔ Sarah bɔ é gbéjé linlin tɔn kpɔ́n. É ɖɔ: “É kpa mì ɖó gbejininɔ ce ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ, xósin ɖagbe e un nɔ na lɛ é kpo nukúnnú e un mɔ jɛ Mawuxówema ɔ mɛ é kpo wu. Enɛ gudo ɔ, é tinmɛ ɖɔ enyi nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mǐtɔn ɖò jijɛji wɛ ɔ, mǐ ɖó na sɔnǔ nú jijɔ Klisanwun tɔn lɛ ɖi mɛɖéesɔ́hwe, jlɛ̌jininɔ kpo nǔblawukúnúmɛ kpo.” Sarah hɛn nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɔ sín xó lɛ ayi mɛ. É ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ nǔ taji hugǎn ɔ wɛ nyí ɖɔ mǐ ni nɔ nyɔ́ xomɛ, bo nɔ lɛ́ ɖè wanyiyi xlɛ́.” Wǎgbɔ tɔn ɔ, é jɛ nɔví lɛ kpɔ́n ɖò ali ɖevo nu jí. É tinmɛ ɖɔ: “Un tɛ́n kpɔ́n bo tuùn jijɔ ɖěɖee zɔ́n bɔ ye xɔ akwɛ nú Jehovah é.” Bɔ mǐdɛɛ lɛ ka ló? Mǐ nɔ ba gbeɖé na lin ɖɔ mǐ hugǎn mɛ ɖevo lɛ ɖó wema  sise mǐtɔn wutu ǎ. Enyi mǐ “yí wǎn” ɖaxó “nú nɔví [mǐ]tɔn ɖò nǔɖiɖi mɛ lɛ” ɔ, mǐ na nyi alɔ nú mɛ ɖiɖe ɖó vo ɖò mɛ mɛ.—1 Pi. 2:17.

NƆ YÍ MƐ GANJI

14. Sɔgbe xá Eblée lɛ 13:16 ɔ, nú mǐ yí mɛ ɖevo lɛ ganji ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí nú Jehovah?

14 Mɛyíyí nɔ xɔ akwɛ nú Jehovah tawun. (Xà Eblée lɛ 13:16.) É nɔ kpɔ́n dó mɔ sinsɛn-biblo mǐtɔn sín akpáxwé ɖé, tlala ɔ, hwenu e mǐ d’alɔ mɛ e ɖò hudo mɛ lɛ é é. (Ja. 1:27; 2:14-17) Enɛ wu ɔ, Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni “nɔ yí mɛ e nɔ wá gɔ̌n mǐtɔn lɛ ganji.” (Hlɔ. 12:13) Enyi mǐ nɔ yí mɛ ɖevo lɛ ganji ɔ, xíxlɛ́ ye wɛ mǐ ɖè ɖɔ mǐ nɔ kéya nú ye tawun, mǐ yí wǎn nú ye, bo lɛ́ ba na zun xɔ́ntɔn xá ye nɛ. Nú mǐ ylɔ́ mɛ ɖevo lɛ bo ɖu nǔ alǒ nu nǔ klewun ɖé ɖó kpɔ́ xá ye, kabǐ zán hwenu ɖó kpɔ́ xá ye ɔ, xomɛ nɔ hun Jehovah. (1 Pi. 4:8-10) É ɖò mɔ̌ có, nǔɖe lɛ sixu zɔ́n bɔ mɛyíyí na vɛwǔ nú mǐ.

“Ð’ayǐ ɔ, un nɔ ba na yí mɛ ǎ, amɔ̌, un wá ɖyɔ linlin ce, bo mɔ awǎjijɛ gegě” (Kpɔ́n akpáxwé 16gɔ́ ɔ) *

15-16. (a) Etɛwu mɛɖé lɛ ka sixu xò nǔ kpɔ́n dó mɛyíyí wu? (b) Nɛ̌ Edit ka ɖu ɖò nǔ e xò kpɔ́n wɛ é ɖè dó mɛyíyí wu é jí gbɔn?

15 Ninɔmɛ mǐtɔn lɛ sixu zɔ́n bɔ mǐ xò nǔ kpɔ́n dó mɛyíyí wu. Kpɔ́n kpɔ́ndéwú asúkúsi e nɔ nyí Edit é tɔn. Cobonu é na huzu Kúnnuɖetɔ́ ɔ, é nɔ ba na líyá mɛ ɖevo lɛ sɔmɔ̌ ǎ. Edit nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ wɛ jɛxa hugǎn bo sixu yí mɛ.

16 Hwenu e Edit huzu Kúnnuɖetɔ́ ɖé é ɔ, é huzu linlin tɔn. É nɔ wà nǔɖe bo na dó yí mɛ ganji. É ɖɔ: “Hwenu e è ɖò Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn yɔyɔ̌ ɖé gbá nú mǐ wɛ é ɔ, mɛxo ɖé ɖɔ nú mì ɖɔ asú kpo asì kpo ɖé jawě, bo na d’alɔ ɖò xɔgbigbázɔ́ ɔ kɔn, lé nyɛ na sixu mɔ xɔ ɖé nú ye bɔ ye na nɔ mɛ nú aklunɔzán gblamɛ we à jí. Un flín lee Jehovah kɔn nyɔna dó asúkúsi Salɛputa tɔn ɔ jí gbɔn é.” (1 Axɔ́. 17:12-16) Edit yí gbè, bo na yí asú kpo asì kpo ɔ. Mawu ka kɔn nyɔna dó jǐ tɔn à? É tinmɛ ɖɔ: “Aklunɔzán gblamɛ we wá huzu jɛ sun we. Ðò hwe enɛ nu ɔ, mǐ huzu xɔ́ntɔn vívɛ́.”  Mawu lɛ́ kɔn nyɔna dó Edit jí, bo na ɛ xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ ɖò agun ɔ mɛ. Gbexosin-alijitɔ́ ɖé wɛ é nyí dìn, bɔ xomɛ nɔ hun i ɖɔ é ɖó nɔví e kpo é kpo nɔ w’azɔ̌ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ, bɔ ye nɔ wá xwé tɔn gbè, lobo nɔ fá kɔ lɛ é. É ɖɔ: “Nǔnamɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì! Nǔgbo ɔ wɛ ka nyí ɖɔ un nɔ wá mɔ nyɔna gegě gbɔn gudo.”—Ebl. 13:1, 2.

17. Etɛ wu Luke kpo asì tɔn kpo ka wá ɖ’ayi?

17 Mǐ sixu ko ɖ’aca bo nɔ yí mɛ, amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn b’ɛ lɛ́ kpɔ́n te? Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Luke kpo asì tɔn kpo nɔ yí mɛ ganji. Ye nɔ ylɔ́ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ, hɛ̌nnumɔ yetɔn lɛ, xɔ́ntɔn vívɛ́ yetɔn lɛ gɔ́ nú nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn kpo asì tɔn kpo wá xwé yetɔn gbè. É ɖò mɔ̌ có, Luke ɖɔ, “Un mɔ ɖɔ mɛ e sɛkpɔ́ mǐ lɛ é kɛɖɛ wɛ mǐ nɔ ylɔ́.” Nɛ̌ Luke kpo asì tɔn kpo ka bló bɔ lee ye nɔ yí mɛ gbɔn é kpɔ́n te gbɔn?

18. Nɛ̌ Luke kpo asì tɔn kpo ka bló bɔ lee ye nɔ yí mɛ gbɔn é kpɔ́n te gbɔn?

18 Luke kpo asì tɔn kpo ɖyɔ linlin yetɔn hwenu e ye lin tamɛ dó xógbe Jezu tɔn elɔ lɛ jí é: “Enyi mɛ e yí wǎn nú mi lɛ kɛɖɛ jɛn mi nɔ yí wǎn na ɔ, lè tɛ wɛ ɖ’emɛ nú mi?” (Mat. 5:45-47) Ye mɔ ɖɔ emi ɖó na wà nǔ Jehovah e nɔ hun alɔ dó na nǔ mɛ bǐ é ɖɔhun. Enɛ wu ɔ, ye wá gbeta ɔ kɔn, bo na nɔ ylɔ́ nɔví ɖěɖee ye ma nɔ ylɔ́ ɖ’ayǐ ǎ lɛ é. Luke ɖɔ: “Mǐ bǐ wɛ nɔ ɖu vivǐ hwenu enɛ lɛ tɔn tawun. Mɛ bǐ nɔ mɔ ɖɔ è dó wusyɛn lanmɛ nú emi.”

19. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ nyí ahwanvu Jezu tɔn gbɔn? Etɛ a ka kánɖeji bo na wà?

19 Mǐ ko gbéjé lee wanyiyi ɖaxó ɖiɖó nú mǐɖée sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na nɔ xò fífá kan, na nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ, bo na nɔ lɛ́ yí mɛ gbɔn é kpɔ́n. Mǐ ɖó na ɖu ɖò linlin masɔgbe ɖebǔ jí, bo lɛ́ ɖó wanyiyi ɖaxó nú nɔví mǐtɔn lɛ kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo. Enyi mǐ wà mɔ̌ ɔ, mǐ na ɖó awǎjijɛ, bo na xlɛ́ ɖɔ mǐ nyí ahwanvu Jezu tɔn nǔgbo nǔgbo.—Jaan 13:17, 35.

HAN 88 D’alɔ Mì nú Má Tuùn Ali Towe Lɛ

^ akpá. 5 Jezu ɖɔ ɖɔ wanyiyi wɛ nyí wuntun e nɔ dó Klisanwun nǔgbo lɛ gesí é. Wanyiyi e mǐ ɖó nú nɔví mǐtɔn lɛ é nɔ sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ nɔ xò fífá kan, nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ, bo nɔ lɛ́ yí mɛ ganji. Enɛ sixu nɔ ma bɔwǔ hwebǐnu. Xóta elɔ na ɖè wě tawun tawun lɛ xá mǐ dó lee mǐ na kpó ɖò wanyiyi ɖaxó ɖó nú mǐɖée wɛ kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo gbɔn é wu.

^ akpá. 5 È ɖyɔ nyikɔ ɖé lɛ ɖò xóta elɔ mɛ.

^ akpá. 57 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví nyɔnu ɖé tɛ́n kpɔ́n bo na ɖeɖɛ tagba ɖé. Tlolo hwɛ̌ ɔ, é kpa ɛ ǎ, amɔ̌, é jó gbè ǎ. Ðó é kpó ɖò wanyiyi ɖexlɛ́ wɛ wutu ɔ, é wá kpa ɛ.

^ akpá. 59 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví sunnu mɛxomɔ ɖé nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ kún nɔ kéya nú emi ɖò agun ɔ mɛ ó.

^ akpá. 61 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví nyɔnu e xò nǔ kpɔ́n jɛ nukɔn dó mɛyíyí wu é ɖé ɖyɔ linlin tɔn, b’ɛ zɔ́n bɔ awǎjijɛ tɔn jɛji.