Mɛ e a da é ka ɖɔ nú we ɖɔ ado ɖo émí hu wɛ dó lěe a nɔ nu ahan gbɔn é wú wɛ a? Nú mɔ̌ wɛ ɔ, nǔɖé lɛ́ ɖe bɔ a ɖó ná gbéjé kpɔ́n.

Ðo xóta élɔ́ mɛ ɔ, mǐ ná ɖɔ xó dó nǔ élɔ́ lɛ́ jí:

•  Ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do kpó alɔwlíwlí kpó nɔ jɛ kpɔ́ ǎ

•  A ka nyí kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu wɛ a?

•  Tɛ́n kpɔ́n bo kú d’é jí ɖɔ émí kún ɖó xó ɖé xá ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do ó

•  Nǔ e a sixú wa é

 Ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do kpó alɔwlíwlí kpó nɔ jɛ kpɔ́ ǎ

 Ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do sixú zɔ́n bɔ a ná jɛ lanmɛzɔn alɔkpa lɛ́ bǐ, a tlɛ sixú bɛ́ hǔnzɔn, azɔn e nɔ nyí cirrhose du foie é, kpó kansɛ́ɛzɔn kpó. Amɔ̌, ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi dó nɔ wa nǔ zɛ lanmɛzɔn dídó mɛ wú; é nɔ lɛ́ dɔn tagba xwédo tɔn e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ xo dǎka mɛ e è da é wú lɛ́ é wá, bo nɔ lɛ́ zɔ́n akwɛ́yózo, gbejímanɔ kpó alɔ túntún kpó.

 Biblu ɖɔ ɖɔ ényí è zán ahan syɛ́nsyɛ́n nyi do ɔ, ‘é nɔ xú aɖǔ mɛ dan ɖɔhun; é nɔ ɖu mɛ jakpata ɖɔhun.’ (Nǔnywɛ́xó 23:32) Nɛ̌ a ka ná tuun ɖɔ émí nyí kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu gbɔn?

 A ka nyí kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu wɛ a?

 Nǔkanbyɔ́ e bɔ d’é wú lɛ́ é sixú d’alɔ we bɔ a ná tuun ɖɔ émí nyí kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu alǒ gbɔ:

•   Ahan nunu ɖíɖó te ka nɔ vɛ́ wǔ nú we wɛ a?

•   Ayi towe ka nɔ ɖo hwenu e a ná lɛ́ nu ahan é jí gbɛmɛ wɛ a?

•   Tagba e ahan nunu dɔn wá gbɛzán towe kpó alɔwlíwlí towe kpó mɛ lɛ́ é ɖo fínɛ́ có, a kpo ɖ’é wú wɛ a?

•   Ényí a tɛ́n kpɔ́n bo ná jó dó lě ɔ, a ka nɔ bɛ́ azɔn wɛ a?

•   Ahan nunu towe ka nɔ zɔ́n bɔ hwi kpó mɛ e a da é kpó nɔ ɖɔ jlɛ wɛ a?

•   A ka nɔ kpé wú bo nɔ nu ahan gěgé din hú ɖ’ayǐ wɛ a?

•   A ka nɔ nu ahan ɖo nǔ glɔ́ alǒ sɔ́ hwlá ɖó azɔ̌mɛ, abǐ xwégbe wɛ a?

 Nú ɛɛn wɛ a ɖɔ nú nǔkanbyɔ́ énɛ́ lɛ́ ɖokpó alǒ hú mɔ̌ ɔ, a sixú ko húzú kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu. A sixú ko ɖo azɔn e kunkplá ahan syɛ́nsyɛ́n nunu é ɖé jɛ wɛ, énɛ́ wɛ nyí ahan nu mú.

 Tɛ́n kpɔ́n bo kú d’é jí ɖɔ émí kún ɖó xó ɖé xá ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do ó

 Mɛ e a da é ka ɖɔ ɖɔ ado nɔ hu émí dó lěe a nɔ nu ahan gbɔn é wú wɛ a? Nú mɔ̌ wɛ ɔ, a sixú ko lin ɖɔ é kún nyí nǔɖé ó, alǒ ba hwɛjijɔ. A sixú ko dó hwɛ mɛ ɖěvo lɛ́ káká jɛ asi towe jí, gbɔn nǔ lěhun lɛ́ ɖiɖɔ gblamɛ:

•   “Ényí a ko nɔ wa nǔ xá mì ganjí wɛ ɔ, un ná nɔ nu ahan ǎ.”

•   “Nú gǎn ce ɖɔhun wɛ a ko ɖó ɔ, hwi lɔ ná ko nɔ nu ahan.”

•   “Un tuun mɛ gěgé bɔ yě nɔ nu ahan hú mì.”

 Nú a nɔ ɖɔ nǔ mɔ̌hun lɛ́ wɛ ɔ, jlǒ e a ɖó bo ná nɔ nu ahan é sɔ́ ɖó nukɔn nú jlǒ e a ɖó bo ná ɖó alɔwlíwlí awǎjijɛnɔ ɖé é wɛ a ɖe nɛ́ ǎ cé? Ðětɛ́ ka ɖó ná ɖo tají hú gǎn?

 Nǔgbódodó Biblu tɔn: “Súnnu e d’asi é ɔ, nǔ e . . . nɔ ɖu ayi mɛ n’i [é] wɛ nyí lěe é ná bló gbɔn bɔ nǔ tɔn ná nyɔ́ asi tɔn nukúnmɛ é.”—1 Kɔlɛ́ntinu lɛ́ 7:33.

 Nǔ e a sixú wa é

•   Sɔ́ ado e ɖo mɛ e a da é hu wɛ é ylɔ́ ɖɔ nǔjɔnǔ. É ná bo tlɛ nyí ɖɔ ado ɖo mɛ e a da é hu wɛ zɛ xwé wú dó tagba ɔ wú ɔ, bóyá a sixú bló hǔzúhúzú ɖé lɛ́. Ényí a ma kpé wú bo bló hǔzúhúzú lɛ́ ǎ, bɔ ado ɖo mɛ e a da é hu wɛ có a kpo ɖo nunu wɛ ɔ, énɛ́ sixú ko ɖo xlɛ́xlɛ́ wɛ ɖɔ ahan syɛ́nsyɛ́n ko ɖo gǎn ɖu nú we wɛ.

   Nǔgbódodó Biblu tɔn: “Mi nú mɛ ɖokpó ɖokpó ní nɔ ba nǔ e ná hɛn le wá nú mɛ ɖěvo lɛ́ é, é ní ma nyí nǔ e ná hɛn le wá nú éɖésúnɔ é ó.”—1 Kɔlɛ́ntinu lɛ́ 10:24.

•   Ba do nú nǔ. Bo ná dó ɖu ɖo ahwan jí ɔ, sɔ́ja ɖé ɖó ná tuun kɛntɔ́ tɔn sín wlɛnwín lɛ́. Ninɔmɛ mɔ̌hun mɛ wɛ a ɖe; bo ná dó ɖu ɖo kɛntɔ́ towe jí ɔ, a ɖó ná tuun nǔ dó ahan nu mú wú, bo ná lɛ́ tuun lěe mɛ lɛ́ nɔ jɛ mɔ tɔn mɛ gbɔn é. É ná lɛ́ byɔ́ ɖɔ a ní kplɔ́n nǔ e a ɖó ná wa bo ná ɖó kannumɔ nyínyí nú ahan syɛ́nsyɛ́n nunu te, lobo ma ná lɛ́ wá jɛ nunu jí ɖo nukɔnmɛ ǎ lɛ́ é.

   Nǔgbódodó Biblu tɔn: “Mi ní nɔ zɔ nú jlǒ agbaza tɔn, éé nɔ ɖo ahwan fun xá mi wɛ lɛ́ é.”—1 Piyɛ́ɛ 2:11.

•   Ba alɔdó. Tuto nukúnkpédómɛwú dotóoxwé tɔn gěgé wɛ ɖe bo nɔ kpé nukún dó nǔ e kunkplá ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do lɛ́ é wú; alɔ dídó ahannumúnɔ lɛ́ bónú yě ní lɛ́ jɛ ganjí, fí e è nɔ gbɔ ahan sín azɔn ɖe lɛ́ é kpó dotóoxwé lɛ́ kpó lɔ ɖo tuto énɛ́ lɛ́ mɛ. A sixú lɛ́ byɔ́ xɔ́ntɔn e zin é ɖé ɖɔ é ní d’alɔ we bónú a ní tuun nú hwɛjijɔ e wú émí nyí kannumɔ nú ahan syɛ́nsyɛ́n é ɖěvo ɖe wɛ a jí. Énɛ́ gúdo hǔn, nɔ ba alɔdó mɛ énɛ́ tɔn hweɖébǔnu e ahan nunu sín zɛn lɛ́ jɛ sísɔ́ we jí é.

   Nǔgbódodó Biblu tɔn: “Xɔ́ntɔn nǔgbó nɔ ɖe wǎnyíyí xlɛ́ hwebǐnu, bo nyí nɔví súnnu e wú è sixú ɖeji dó ɖo wǔvɛ́ lɛ́ hwenu é.”—Nǔnywɛ́xó 17:17, nwt.

 Ahan syɛ́nsyɛ́n nunu xó ɔ, tagba e dó gɛ̌ é ɖé wɛ bɔ xóta kpɛví ɖokpó kpowun xixa sixú kpé bɔ è ná ɖe ɖɛ, alǒ “Un ná ɖe ahan nunu kpo” kpowun ɖiɖɔ sixú zɔ́n bɔ è ná ɖu ɖ’é jí ǎ. É ɖo mɔ̌ có, a ɖó ná tuun ɖɔ lěe a ná ɖe ɖɛ gbɔn é ná wa nǔ dó lanmɛ towe wú, bo ka ná lɛ́ wa dó alɔwlíwlí towe wú.

 Ðǒ mɔjɛmɛ d’é jí: Xa xóta e bɔ d’é wú lɛ́ é bá mɔ lěe mɛ ɖěvo lɛ́ ɖu ɖo ahan syɛ́nsyɛ́n zínzán nyi do jí gbɔn é.

 “Un sɔ́ nyí dǎkaxotɔ́ ǎ”

 “Winnyá sɔ́ nɔ hu mì ɖě ǎ”

 “Ali lɛ́ húzú xwé ce”

 Lɛ̌ kpɔ́n video ‘Gbɛ zínzán ce sɔ́ nyɔ́ nukún ce mɛ ǎ’