Raica sara na lewena

Raica na lewenivola

Na Website ni iVakadinadina i Jiova

Digia na Vosa vakaViti

 iTalanoa ni Nona Bula

Au Saga Meu Vakatotomuria Nodra iVakaraitaki Vinaka

Au Saga Meu Vakatotomuria Nodra iVakaraitaki Vinaka

Qo na ka au taroga: “O kila au yabaki vica?” E sauma mai o Izak Marais: “Io au kila vinaka nomu yabaki.” E tiko mai Patterson, Niu Yoka, qai qiriti au sara yani e Colorado. Meu talanoataka mada na neirau veitalanoa qori.

AU SUCU mai Wichita, e Kansas, Merika, ena ika10 ni Tiseba, 1936. Keitou le va na gone, au qase duadua. Rau dau yalodina na sokaloutaki Jiova na noqu itubutubu o William kei Jean. O Ta e dau qarava tiko na itavi ni kodineita, kilai ena gauna ya me company servant. A vakavulici Na ena ka dina vakaivolatabu o tinana, na yacana o Emma Wagner. E vakavulici ira tale eso o Emma, me vakataki Gertrude Steele, a veiqaravi tu vakaulotu me vica vata na yabaki e Puerto Rico. * Qo eso ga na ivakaraitaki vinaka au vakatotomuria.

VAKASAMATAKA NA IVAKARAITAKI VINAKA

Duri toka o tamaqu me soli ivola vei ira na tavali

Dua na yakavi ni Vakarauwai niu se qai yabaki lima, keirau a veisoliyaka tiko kei Ta vei ira na tavali tiko e gaunisala na Watchtower kei na Consolation (e kilai me Yadra! nikua). Na gauna ya, e vakaitavi vakalevu na neitou vanua ena iKarua ni iValu Levu. E mateni tu mai e dua na vuniwai qai vosataki Ta ni tawaveitovaki ena ivalu, e kaya ni rere, e drotaka na ivalu. E toso volekata sara ga yani na mata i Ta qai kaya, “Mokuti au mada, tamata rerere!” Dua na ka noqu taqaya, ia au dokai Ta vakalevu. E tomana tiko ga nona soli ivola. Oti oya e lako mai e dua na sotia, mani uqeti koya o vuniwai, “Cakava mada e dua na ka vua na tamata rerere qo!” E raica na sotia ni mateni tu, qai kaya ga: “Lai moce!” Rau biubiu ruarua sara. Niu vakasamataka lesu, dua na ka noqu vakavinavinaka vei Jiova ni vakayaloqaqataki Ta. E rua na vale ni veikoti nei Ta e Wichita, dau mai koti sara tiko ga kina na vuniwai qori!

O rau noqu itubutubu, keitou lako tiko ena dua na soqo ni tikina ena veiyabaki ni 1940

Niu sa yabaki walu, rau volitaka noqu itubutubu na neitou vale kei na vale ni veikoti. Rau tara e dua na vale me rauti keitou ga, oti keitou toki sara e Colorado me keitou lai veiqaravi ena vanua e vinakati kina vakalevu na cakacaka. Keitou mai vakaitikotiko volekati Grand Junction, na vanua rau painia kina na noqu itubutubu, rau cakacaka tale ga vagauna ena iteitei kei na vanua ra dau susu kina na manumanu. E vakalougatataka nodrau gugumatua o  Jiova mani tauyavutaki sara kina e dua na ivavakoso. Na vanua tale ga qori e papitaisotaki au kina kei ira na so tale era taleitaka na ka dina vakaivolatabu o Ta. A vakayacori ena dua na uciwai ena ika20 ni June, 1948. Rau papitaiso tale ga kina o Billie Nichols kei na watina. Rau qai lai veiqaravi vakaivakatawa dauveilakoyaki, vaka kina o luvedrau tagane kei watina.

Keitou veimaliwai voleka sara, keitou dau veiuqeti vakayalo kei ira e levu era vakaitavi wasoma ena cakacaka ni Matanitu, vakauasivi na vuvale na Steele—o Don kei Earlene, o Dave kei Julia, vaka kina o Si kei Martha—ratou dau uqeti au vakalevu. Au raica votu nodratou marau qai vakainaki nodratou bula ni ratou vakaliuca na Matanitu ni Kalou.

TOKI TALE

Niu se qai yabaki 19, e sureti au Bud Hasty, e neitou itokani vakavuvale, me keirau lai painia vata ena ceva kei Merika. E keirau na ivakatawa dauveilakoyaki me keirau toki i Ruston, Louisiana, era vakaitikotiko kina eso na iVakadinadina era sa malumu tu vakayalo. Tukuni tale ga vei keirau, me vakayacori na soqoni e veimacawa, ke mani sega mada ga ni dua e lako mai. Kune sara e dua na vanua veiganiti, mani vakavinakataki. Keirau qarava na soqoni ena veimacawa kece, dua toka na gauna keirau soqoni taurua tiko ga. Keirau veivukevuketaka tiko ga na itavi ni soqoni, koya e vakarorogo ena sauma na taro kece. Ke dua na vakatasuasua keirau na vakaitavi ga kina, sega ni dua e vakarogoci keirau! Yaco na gauna me mai tomani keirau e dua na tacida yalewa itabaqase. Oti ra sa tekivu gole yani na soqoni eso na vuli iVolatabu kei ira na sa malumu tu vakayalo, sega ni dede sa dua sara na ivavakoso bulabula.

Dua na siga keirau sotava kei Bud e dua na italatala ni lotu Momani, e vakamacalataka eso na tikinivolatabu au sega ni kila sara vakavinaka. Au kidroa kina vakalailai, vakavuna meu vakasamataka vakatitobu na veika au vakabauta. Dua na macawa noqu sega ni moce vinaka ena bogi niu saga meu kila na isau ni nona taro. E uqeti au qori meu vakadeitaka vakataki au na ka dina, au vinakata sara ga meu sotava tale e dua na italatala.

Sega ni dede, e kerea na ivakatawa dauveilakoyaki meu toki i El Dorado, e Arkansas, meu lai veivuke ena ivavakoso qori. Niu tiko e keri, au lesu vakavica i Colorado meu rairai vei ratou na dau digitaki ira na curu ina mataivalu. Dua gona noqu ilakolako qori era vodo tale ga mai na noqu lori e vica na painia, keimami qai coqa e Texas, au mani sega ni vakayagataka rawa tale na noqu lori. Keimami qirita sara e  dua na tacida me kauti keimami ina nona vale vaka kina ena soqoni. Ena siga tiko ga qori e vakarogoi ni coqa na neitou motoka, ra qai cautaka vakayalololoma na mataveitacini eso na ilavo. E volitaka tale ga na tacida qori na noqu motoka me $25.

Rawa sara kina ni keitou vodo i Wichita, na vanua e painia tiko kina e dua noqu itokani voleka, o Everidge Frank, e dau kilai tale ga me o “Doc” McCartney. Keitou se veitokani dredre tiko ga qo kei rau na luvena tagane o Frank kei Francis, rau drua. Ratou volitaka vei au e dua na motoka makawa me $25, na levu ni ilavo sara ga e volitaki kina noqu motoka. Qo na imatai ni gauna meu raica kina na veivuke nei Jiova ni vakarautaka vei au na ka niu vakaliuca nona Matanitu. Noqu veisiko tiko qori, ratou veikilaitaki au na vuvale na McCartneys kei na dua na goneyalewa totoka, o Bethel Crane. Dua na marama gugumatua o Ruth na tinana, e veiqaravi tiko e Wellington, e Kansas, e painia tiko me yacova ni sa yabaki 90 vakacaca. Keirau vakamau sara kei Bethel ena loma ni dua na yabaki ena 1958, keirau mai veitomani ena painia e El Dorado.

VEISURETI LAGILAGI

Ni keirau vakasamataka na nodra ivakaraitaki vinaka o ira keimami susu vata mai, keirau mani vakatulewataka me keirau tu vakarau ina veiqaravi cava ga keirau sureti kina ena isoqosoqo i Jiova. Keirau lesi kina vakapainia lavotaki e Walnut Ridge, e Arkansas. Dua na ka neirau marau ena 1962, ni keirau sureti ina ika37 ni kalasi e Kiliati. Ka ni marau tale ga ni lewe ni kalasi qori o Don Steele. Ni oti na tuvaitutu keirau lesi kei Bethel i Nairobi, Kenya. Vaka ga me ora na lomai keirau ena gauna keirau biuti Niu Yoka kina, ia e yali vakadua ni keirau sa raici ira na mataveitacini ena raraniwaqavuka e Nairobi!

Cakacaka vakaitalatala e Nairobi kei Mary kei Chris Kanaiya

Sega ni dede keirau sa matau sara e Kenya, keirau marautaka tale ga na cakacaka vakaitalatala. Na imatai ni neirau vuli iVolatabu me rau toso vinaka o Chris kei Mary Kanaiya. Rau se veiqaravi tiko ga vakatabakidua e Kenya. Ia ena yabaki e tarava keirau kerei me keirau toki i Kampala, e Uganda, me keirau imatai ni daukaulotu ina vanua qori. Dua na gauna taleitaki qori ni levu era via vulica na ka dina vakaivolatabu, ra mai dua tale ga na tacida. Keirau biubiu mai Aferika ni oti e tolu veimama na yabaki ni keirau sa vakaluveni Keirau mani lesu e Merika. Gauna keirau biubiu kina e Aferika e ora vakalevu na lomai keirau mai na gauna keirau biuti Niu Yoka kina. Dua na ka neirau taleitaki ira mai Aferika, keirau na via lesu tale kina ena dua na siga.

ILESILESI VOU

Keirau lai tiko ena yasayasa vakara ni dua na ulunivanua e Colorado, na vanua rau tiko kina noqu itubutubu. Sega ni dede e sucu na imatai ni luvei keirau yalewa o Kimberly, oti tale e 17 na vula e sucu o Stephany. Keirau sega ni vakawalena na neirau itavi vakaitubutubu, keirau saga me rau vukei na neirau goneyalewa totoka me dei e lomadrau na ka dina. Keirau via muria ga na ivakaraitaki keirau tuberi mai kina. E rawa ni veivakauqeti na ivakaraitaki vinaka vei ira na gone, ia sega ni kena ibalebale qori nira na qaravi Jiova nira sa qase mai. Rau a biuta na ka dina na taciqu kei na dua na ganequ. Ia au nuitaka ni rau na vakatotomuria na ivakaraitaki vinaka rau a tuberi kina.

Keirau marautaka na tuberi rau na gone, keirau saga tale ga me keitou dau cakava vata vakavuvale na ka. Ni keitou volekati Aspen, e Colorado, keitou  vulica kece na vakasisisi ena waicevata, oti me keitou dau cakava vata. E gauna vinaka qori me keirau dau veitalanoa kina kei rau na yalewa ni keitou vodo vata tiko ena vanua ni vakasisisi. Keitou dau lai keba vata tale ga, qai taleitaki vakalevu neitou veitalanoa ni keitou dabe wavokita toka na bukawaqa. Rau se gone, ia rau dau taroga eso na taro me vaka “Na cava meu cakava niu sa qase mai?” kei “Na tagane vakacava meu na digia?” Keirau vinakata me tara na lomadrau kei na nodrau vakasama na veika vakayalo. Keirau uqeti rau ena veiqaravi vakatabakidua, vaka kina nodrau qara e dua e tautauvata nodrau isausau. Keirau uqeti rau tale ga me rau kua ni vakasamataka na vakawati totolo. Dua na ka qo keirau dau vakalutuka toka vakamalua vei rau, “Drau yacova mada na yabaki 23 drau qai vakawati.”

Me vaka ga neirau tuberi mai vale, keirau saga me keitou dau tiko wasoma ena soqoni kei na cakacaka vakaitalatala vakavuvale. Keirau tuvanaka mera dau mai cili e vale eso era veiqaravi vakatabakidua. Keirau dau marau tale ga ni talanoataka na neirau taleitaka na cakacaka vakaulotu. Keitou nuitaka ni dua na siga keitou na gade kece vakavuvale e Aferika. Qori sara ga na ka rau vinakata tiko na neirau goneyalewa.

Keitou dau sokalou wasoma vakavuvale, keitou vakatasuasuataka tale ga kina eso na ituvaki e rawa ni yaco e koronivuli. Dau nodrau itavi na goneyalewa me rau sauma na vakatataro ni rau vunau tiko. Rau dau marautaka, e uqeti rau tale ga me rau yalodei kina. Ni rau tubu tiko, so na gauna rau vakabesebese na sokalou vakavuvale. Dua na gauna, ena levu ni noqu vinakata me caka na vuli, au mani cemuri rau ina nodrau rumu. Rau kidroa, rau tagi tale ga ni rau vinakata na vuli. Keirau kila kina ni yaga neirau dau vakavulici rau me rau kauaitaka na veika vakayalo. Rau taleitaka na vuli, keirau uqeti rau tale ga me rau dau talaucaka na lomadrau. Dau dredre ena so na gauna, ni rau tukuna nodrau sega ni duavata kei na so na ka e vauca na ka dina. Ia keirau kila rawa kina na lomadrau. Ni keirau vakamacala oti vei rau, rau dau lomavakacegu ni rau sa qai kila na rai nei Jiova.

MATAU ENA LEVU TALE NA VEISAU

E vaka ga na siri ni saku na neirau susugi rau na goneyalewa. Ia ena veivuke kei na veidusimaki ni isoqosoqo i Jiova, keirau tuberi rau kina ena neirau vinaka taucoko me rau lomani Jiova. Dua na ka neirau marau ni oti ga nodrau vuli rau sa painia, rau saga tale ga me rau kila na cakacaka me rau qaravi rau kina vakailavo. Rau toki i Cleveland, e Tennessee, kei na rua tale na tacida yalewa me ratou veiqaravi ena vanua e vinakati tu kina na cakacaka. Keirau dau vakasamataki rau vakalevu, keirau marau ga ni rau veiqaravi tiko vakatabakidua. E dua na itavi dokai qai marautaki neirau tekivu painia tale kei Bethel. Keirau veisosomitaki tale ga me keirau veiqaravi vakaivakatawa dauveilakoyaki, vaka kina ena soqo ni tikina.

Ni bera nodrau gole i Tennessee o rau na goneyalewa, rau a gade i Lodoni, e Igiladi, rau lai sarasara ena valenivolavola ni tabana. Tiko ena peceli qori e dua na cauravou o Paul Norton, rau mani veikilai sara kei Stephany, se qai yabaki 19. Dua tale nodrau gade e muri rau sota kina o Kimberly kei na dua rau cakacaka vata kei Paul, o Brian Llewellyn. Rau mani vakamau o Paul kei Stephany—ni sa yabaki 23 oti. Na yabaki ga e tarava rau vakamau tale ga kina o Brian kei Kimberly—ni sa yabaki 25. Rau qai vakawati ruarua ni rau sa yabaki 23 oti. Keirau marautaka dina nodrau digitaka vinaka na watidrau.

Taba vata tu qori o keirau, o Paul kei Stephany vaka kina o Kimberly kei Brian ena valenivolavola ni tabana e Malawi, ena 2002

Rau kaya na neirau goneyalewa ni vukei rau na neirau ivakaraitaki, kei na nodrau ivakaraitaki na tubudrau me rau talairawarawa ina ivakaro i Jisu—oya me rau “vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou” ke rau leqa mada ga vakailavo. (Maciu 6:33) Ena Epereli 1998, rau sureti o Paul kei Stephany ina ika105 ni kalasi e Kiliati oti qori rau lesi sara e Malawi, mai Aferika. Na gauna tale ga qori, rau sureti kina o Brian kei Kimberly me rau lai veiqaravi e peceli mai Lodoni, oti rau qai lesi tale ga i Malawi me rau veiqaravi e Peceli. Dua na ka neirau marau, ni qori na sala vinaka duadua ga mera vakayagataka kina na gone na nodra bula.

DUA TALE NA VEISURETI LAGILAGI

Ena Janueri 2001 e yaco yani vei au na qiri au vakamacalataka ena itekitekivu ni italanoa. E vakamacalataka o Brother Marais, na ovasia ena Tabana ni Vakadewa, ni vakarautaki tiko e dua na vuli mera  kila vinaka na daunivakadewa e vuravura na vosa vakavalagi. Au sa yabaki 64, vinakati gona meu vuli meu dauveivakavulici. Keirau masulaka sara kei Bethel, keirau veitalanoataka tale ga kei rau na dui tinai keirau me baleta nodrau rai. Rau vinakata me keirau lako, ia rau kila vinaka sara tu ga ni keirau sa na sega ni vukei rau. Au qiri qai tukuna ni keirau na marautaka na itavi dokai qori.

E qai tauvi kenisa o Na. Au mani kaya vua de vinaka me keirau sa kua ni lako, meu vukei Linda tale ga na ganequ ena nona qaravi. “O na sega ni cakava qori,” e kaya o Na. “Ena ca vei au ke drau sega ni lako.” Qori tale ga na rai nei Linda. Keirau vakavinavinaka vakalevu ena nodrau vakuai rau, vaka kina nodra veivuke na mataveitacini era tiko e kea! Na siga keirau vuka kina e Patterson ina vanua e tiko kina na Watchtower Educational Center, e qiriti keirau o Linda ni sa vakacegu o Na. Me vaka ga nona uqeti keirau o Na, keirau saga me keirau qarava neirau cakacaka ena kena vinaka duadua.

Keirau marautaka dina ni neirau imatai sara ga ni ilesilesi na valenivolavola ni tabana e Malawi, rau veiqaravi tiko kina na luvei keirau kei na dui watidrau. Dua na sota marautaki qori! Oti neirau veivakavulici e Zimbabwe, keirau dewa i Zambia. Ni oti tale e tolu veimama na yabaki neirau veivakavulici tiko, keirau lesu i Malawi, me keirau volaitukutukutaka na kedra italanoa na mataveitacini era yalodina tiko ga nira vakacacani. *

Cakacaka tiko vakaitalatala kei rau na makubui keirau

Se baci ora na lomai keirau ni keirau lesu ena 2005 i Basalt, Colorado, keirau lai painia tale kina. Ena 2006, rau toki volekati keirau yani o Brian kei Kimberly me rau tuberi rau kina na luvedrau yalewa, o Mackenzie kei Elizabeth. Rau se tiko ga mai Malawi o Paul kei Stephany, e Komiti ni Tabana tiko o Paul. Au sa voleka ni yabaki 80 qo, marautaki dina noqu dau raici ira na tagane gone keimami dau cakacaka vata mera qarava na itavi au dau cakava tu e liu. E vu ni neirau marau vakalevu na ivakaraitaki keirau vuli kina, kei na neirau saga me keirau vakatotomuria me yaga vei rau na luvei keirau kei na makubui keirau.

^ para. 5 Raica na Watchtower ni Me 1, 1956, t. 269 ina 272, kei na Maji 15, 1971, t. 186 ina 190, mo kila kina na nodratou cakacaka vakaulotu na vuvale na Steele.

^ para. 30 Kena ivakaraitaki, raica na italanoa ni nona bula o Trophim Nsomba ena 15 Epereli, 2015, ni Vale ni Vakatawa, t. 14-18.