Raica sara na lewena

Raica na lewenivola

Na Website ni iVakadinadina i Jiova

Digia na Vosa vakaViti

 WASE 19

“Na Vuku ni Kalou . . . e na Ka Vuni”

“Na Vuku ni Kalou . . . e na Ka Vuni”

1, 2. Na ka “vuni” cava e dodonu meda kauaitaka? Ena vuku ni cava?

DAU dredre vei keda meda maroroya na itukutuku. Nida rogoca e dua na itukutuku vuni, eda sa dau via talanoataka sara ga! Ia, e kaya na iVolatabu: “Sa rogo na Kalou ni sa vunia na ka.” (Vosa Vakaibalebale 25:2) Io, ni Turaga Sau qai Dauveibuli, e dodonu me se tei vunia toka mada o Jiova e so na ka, me qai vakatakila malua vei keda ena kena gauna veiganiti.

2 Ia, e tiko e dua na ka vuni vakatubuqoroqoro e sa vakatakila o Jiova ena nona Vosa. E vakatokai me “nona i naki vuni [na Kalou].” (Efeso 1:9, VV) Ni o vulica, o na qoroqoro. Ia, ena sega ni yala ga e kea. Ena rawa ni vakabulai iko, e rawa mada ga ni o kila kina vakalailai na vuku tawavakaiyalayala ni Kalou.

Vakatakilai Vakalalai

3, 4. Na cava eda kaya kina ni inuinui sara ga ni kawatamata e yavutaki toka ena parofisai ena Vakatekivu 3:15? Ia, na ka “vuni” cava e okati kina?

3 Ni rau sa valavala ca o Atama kei Ivi, e kena irairai beka ni sa mai sevataki vakadua na inaki i Jiova me tawana na vuravura parataisi na tamata uasivi. Ia, e vuki totolo o Jiova ena nona walia na leqa. E kaya o koya vua na gata: “Ka’u na vakaveimecakitaki kemudrau kei na yalewa, kei na nomu kawa kei na nona kawa; ena butuqaqia na ulumu ko koya, ia ko na qaqia na bukubukuni-yavana.”​—Vakatekivu 3:15.

4 Era vosa vakaibalebale oqo. O cei na yalewa? O cei na gata? O cei na “kawa” me na butuqaqia na ulu ni gata? E macala ni rau sega ni kila o Atama kei Ivi na kena isau. Ia, na vosa e tauca na Kalou ena siga oya e vakarautaka kina na inuinui vei ira na nodrau kawa na veiwatini talaidredre oya. Ena qaqa ga na yalododonu. Ena yaco ga na inaki i Jiova. Ia, ena yaco vakacava? Oqo sara ga na ka vuni! E vakatoka na iVolatabu me “vuku ni Kalou ka a vunitaki tu; sa i koya na vuku ka a sa nakita oti tu.”​—1 Korinica 2:7.

5. Ena vosa vakatautauvata, vakaraitaka na vuna ena vakatakila mai kina vakalalai o Jiova na nona ka vuni.

 5 E Kalou dau “vakaraitaka na ka vuni” o Jiova, o koya gona, ena qai vakaraitaka o koya na veika e vauca na ka vuni oqo. (Taniela 2:28) Ia, ena vakayacora vakalalai me yacova sara ni sa vakatakilai taucoko. Dua na kena ivakaraitaki, kaya mada ke tarogi tamana e dua na gone, “Ta, me vaka niu a tiko e kete i Na, au qai lako ga mai vakacava i tuba?” Na tama dauloloma ena vakaraitaka ga vakalailai vei luvena na itukutuku ena yacova rawa nona vakasama. Ni tubu tiko o gone, sa na qai rawa ni rabailevu cake na ka e tukuna o tamana. E vaka tale ga oya o Jiova ni kila vinaka na gauna veiganiti me vakaraitaka kina vei ira nona tamata na lomana, kei na nona inaki.​—Vosa Vakaibalebale 4:18; Taniela 12:4.

6. (a) Na cava na inaki ni veiyalayalati se veidinadinati? (b) Na cava e veivakadrukai kina nona dau veiyalayalati o Jiova kei keda?

6 Ia, na sala cava e vakaraitaka mai kina o Jiova na nona ka vuni? E levu sara na ka e sa vakatakila mai ena nona vakayagataka e so na veiyalayalati, se veidinadinati. De dua o sa vakaitavi oti ena dua na gauna ena dua na veidinadinati​—ena nomu voli vale beka se nomu dinau ilavo. Na veidinadinati vaka oqo e dau tu na kena ivakadei, me vakadeitaka ni na vakayacori dina na veiyalayalati. Ia, na cava me veiyalayalati kina o Jiova se veidinadinati kei keda na tamata? Sega li ni sa veirauti ga na nona vosa ni yalayala? Io, ia ena nona yalololoma levu e dau vakarautaka tale ga o Jiova ena so na gauna na veidinadinati mera ivakadei ni nona vosa ni yalayala. O ira na veidinadinati oqo era ikuri ni ivakadei vei keda meda qai nuitaka ga kina vakaoti na vosa ni yalayala i Jiova.​—Iperiu 6:16-​18.

Nona Veiyalayalati kei Eparama

7, 8. (a) Na cava a yalataka o Jiova ena nona veiyalayalati kei Eparama? E vakararamataka vakacava oqo na kilai ni ka vuni? (b) Ni toso tiko na gauna, e vakamatatataka tiko mai vakacava o Jiova na iyatukawa me na basika kina na Kawa yalataki?

7 A kaya o Jiova vua na nona dauveiqaravi yalodina o  Eparama, ni oti e ruanaudolu vakacaca na yabaki mai na nona vakatalai tani na tamata mai Parataisi: “Au na . . . vakavuqataka vakalevu na nomu kawa me ra vaka na kalokalo ni lomalagi . . . ena kalougata talega na veimatanitu kecega e vuravura e na nomu kawa; ni ko a vakarorogo ki domoqu.” (Vakatekivu 22:17, 18) Oqo e sega ni vosa ni yalayala wale ga; e biuta o Jiova me dua na veidinadinati qai vakadeitaka ena nona vosa ni bubului. (Vakatekivu 17:1, 2; Iperiu 6:13-​15) E veivakadrukai dina meda vakasamataka ni bubuluitaka sara ga o koya na Turaga Sau me na vakalougatataka na kawatamata!

“Au na . . . vakavuqataka vakalevu na nomu kawa me ra vaka na kalokalo ni lomalagi”

8 E macala mai na veiyalayalati kei Eparama ni o koya na Kawa yalataki e tamata, baleta ni tukuni ni kawa i Eparama. Ia, o cei beka oqo? Toso na gauna, e qai vakaraitaka o Jiova ni kawa oqo ena basika mai vua na luve i Eparama, o Aisake. Vei rau na luve i Aisake, a digitaki o Jekope. (Vakatekivu 21:12; 28:13, 14) E muri, sa qai cavuta o Jekope na vosa ni parofisai oqo vua e dua vei iratou na 12 na luvena tagane: “Ena sega ni lako tani vei Juta nai titoko vakaturaga, se na turaga ni lewa maivei ira na nona kawa, ka me lako mada mai ko Sailo [“O Koya na Kena iTaukei”], ko koya era na talairawarawa kina na veimataqali.” (Vakatekivu 49:10) A! Sa qai matata oqo ni o koya na Kawa oqo e tui, ena basika mai vei Juta!

Nona Veiyalayalati kei Isireli

9, 10. (a) Na veiyalayalati cava a vakayacora o Jiova kei na matanitu o Isireli? A itataqomaki vinaka vakacava na veiyalayalati oya? (b) E vakavotuya vakacava na Lawa na kena gadrevi me dua na ivoli ni kawatamata?

9 Ena 1513 B.S.K., e vakarautaka kina o Jiova e dua na ituvatuva e dolava sara ga na sala me tomani tale kina na kena vakatakilai tiko mai na nona ka vuni. E veiyalayalati kina o koya kei na kawa i Eparama, na matanitu o Isireli. E dina ni sa cava na veiyalayalati ni Lawa a soli vei Mosese, ia na veiyalayalati oya a dua vei ira na inaki bibi i Jiova me basika rawa mai kina na Kawa yalataki. Ena sala cava? E tolu na sala. Kena imatai, na Lawa a vaka e dua na bai. (Efeso 2:14) Na lewe ni lawa yadua  era vaka na ilati ena kedra maliwa na Jiu kei ira na kai Matanitu Tani. Na Lawa gona a itataqomaki me kua ni veisola kina na dra ni kawa ena dewa mai kina na Kawa yalataki. Na veitaqomaki sara ga oya a vakavuna me qaqaco toka ga mai kina na matanitu me yacova na gauna lokuci ni Kalou me basika mai kina na Mesaia ena yavusa i Juta.

10 Kena ikarua, na Lawa e vakavotuya mamaca ni dodonu me dua na ivoli ni kawatamata. E vakavotuya na Lawa uasivi oqo ni na sega ni dua na tamata ivalavala ca e rawa ni muria taucoko na kena ivakaro. Na Lawa gona e “vakaraitaka na ka e cala me yacova ni sa qai lako mai ko koya na kawa i Eparaama ka a baleti koya na yalayala.” (Kalatia 3:19, VV) Na isoro manumanu e vakarautaki ena Lawa e sa rawa ni bau vosoti toka kina na ivalavala ca. Ia, me vaka e vola o Paula, “sa dredre sara me kauta tani nai valavala ca na dra ni pulumokau kei na me,” baleta na isoro manumanu e ivakatakarakara ga ni isoro i Karisito. (Iperiu 10:1-4) Vei ira gona na Jiu yalodina, na veiyalayalati ni Lawa e ‘tuberi ira vei Karisito.’​—Kalatia 3:24.

11. Ni vakayacora na Kalou na veiyalayalati kei ira na Isireli, na inuinui lagilagi cava a rawa me nodra? Ia, na cava era sega ni vakadonui kina e levu na Isireli?

11 Kena ikatolu, na veiyalayalati ni Lawa e biuta e matadra na Isireli e dua na inuinui lagilagi. E kaya vei ira o Jiova ni kevaka era na yalodina ena veiyalayalati, era na qai yaco mera “matanitu bete . . . , kei na vanua tabu.” (Lako Yani 19:5, 6) Mani vakarautaka dina o Isireli vakayago na isevu ni matabete mera na lai veiliutaki ena matanitu vakalomalagi. Ia, e levu ga vei ira na Isireli era sega ni rawata na itavi dokai oya baleta nira sega ni yalodina ena veiyalayalati, ra sega tale ga ni ciqoma na basika ni Kawa yalataki se na Mesaia. O cei gona me sa na qai vakaotia na iwiliwili ni matabete mera na lewe ni Matanitu ni Kalou? Kei na veiwekani cava e tiko ena kedra maliwa na matabete oqo kei na Kawa yalataki? Na isau ni taro oqo era tiki tale ga ni ka vuni ni Kalou, era na qai vakatakilai ena nona gauna lokuci.

 Veiyalayalati kei Tevita me Baleta e Dua na Matanitu

12. Na veiyalayalati cava a tauyavutaka o Jiova vei Tevita? E mai matata cake kina vakacava na ka vuni ni Kalou?

12 Ena ika11 ni senitiuri B.S.K., e vakatakila tale kina o Jiova e so na ka me baleta na nona ka vuni ena gauna e vakayacora kina e dua tale na veiyalayalati. A yalataka vua na tui yalodina o Tevita: “Ka’u na vakataudeitaka na nomu kawa, . . . ka’u na vakataudeitaka na nona matanitu . . . , ia ka’u na vakataudeitaka nai tikotiko ni nona matanitu, ka tawa mudu.” (2 Samuela 7:12, 13; Same 89:3) E sa mai matata ena vosa ni yalayala oqo ni Kawa yalataki sa na basika mai ena iyatukawa vakatui nei Tevita. Ia, ena rawa beka ni veiliutaki me “sega sara ni mudu” e dua ga na tamata wale? (Same 89:20, 29, 34-​36) Ena rawa tale beka ga vua e dua na tamata, e tui, me vakabula na kawatamata mai na ivesu ni ivalavala ca kei na mate?

13, 14. (a) Na cava e yalataka o Jiova vua na nona Tui lumuti, me vaka e volai ena Same 110? (b) Na cava tale e vakatakilai me baleti koya na Kawa yalataki me vaka e cavuti ena gusudra na parofita i Jiova?

13 E vola o Tevita ena veiuqeti ni yalo tabu: “Sa kaya ko Jiova vua na noqu Turaga, Mo tiko e ligaqu i matau, me’u vakamalumalumutaki ira mada na nomu meca mei tutu-ni-yavamu. Sa bubului oti ko Jiova, ka na sega ni veivutuni, o iko na bete tawamudu me vaka nai lesilesi i Melikiseteki.” (Same 110:1, 4) Na vosa i Tevita e baleti koya sara ga na Kawa yalataki, se na Mesaia. (Cakacaka 2:35, 36) Na Tui oqo ena veiliutaki, ia ena sega ni veiliutaki mai Jerusalemi. Ena lewa sara ga mai lomalagi ena ‘liga i matau’ i Jiova. O koya gona, na nona lewa ena sega ni yala ga e Isireli, ena tara sara ga na vuravura taucoko. (Same 2:6-8) Ia, e dua tale na ka e vakatakilai e ke. Dikeva ni bubuluitaka i ke o Jiova ni o koya na Mesaia ena yaco me dua “na bete . . . me vaka nai lesilesi i Melikiseteki.” Me vakataki Melikiseteki, o koya a bete, a tui tale ga ena gauna i Eparama, o koya na Kawa yalataki ena lesi koya sara ga na Kalou me Tui, me Bete tale ga!​Vakatekivu 14:17-​20.

14 Ni toso tiko na veitabayabaki, e dau vakayagataki ira nona parofita o Jiova mera vakatakila tiko mai e so tale na ka me baleta na nona ka vuni. O Aisea me kena ivakaraitaki a kaya ni na mate vakaisoro na Kawa. (Aisea 53:3-​12) A parofisaitaka o Maika na vanua me na sucu kina na Mesaia. (Maika 5:2) O Taniela a parofisaitaka na gauna sara ga me na basika kina na Kawa kei na gauna me na mate kina.​—Taniela 9:24-​27.

 Vakatakilai na Ka Vuni!

15, 16. (a) E yaco vakacava me “sucu mai na yalewa” na Luve i Jiova? (b) E okati ena cava o Jisu ena vukudrau na nona itubutubu vakayago? E qai basika ena gauna cava na Kawa yalataki?

15 Ena sega tu ga ni macala se ra na vakayacori vakacava na parofisai oqo me yacova sara ni sa qai basika na Kawa. E kaya na Kalatia 4:4: “Ni sa yaco dina sara na kena gauna, sa qai tala yani na Luvena na Kalou, o koya sa sucu mai na yalewa.” Ena yabaki 2 B.S.K., e kaya kina e dua na agilosi vua na goneyalewa o Meri: “Raica, ko na kunekune, ko na vakasucuma talega e dua na gonetagane; ia mo vakayacani koya ko JISU. Ena levu ko koya, ka na vakatokai na Luve i Koya sa cecere sara; ia na Turaga na Kalou ena solia vua nai tikotiko vakaturaga nei tamana: . . . Ena lako sobu mai vei iko na Yalo Tabu, ena vakarurugi iko talega na kaukauwa i Koya sa cecere sara: ia ko koya ena sucu mai vei iko ena vakatokai kina me ka tabu na Luve ni Kalou.”​—Luke 1:31, 32, 35.

16 E muri, sa qai tokitaka o Jiova na bula i Luvena mai lomalagi ina katonigone i Meri, yaco kina me “sucu mai na yalewa.” E sucu ivalavala ca na goneyalewa o Meri me vakataki keda. Ia, a sega ni dewa vei Jisu na bula ivalavala ca vakatamata, ni o koya e “Luve ni Kalou.” Ia, ni rau kawa i Tevita na nona itubutubu vakayago, e sa okati tale ga kina o koya me kawa i Tevita. (Cakacaka 13:22, 23) Ni papitaiso o Jisu ena 29 S.K., e qai lumuti koya o Jiova ena yalo tabu, e kaya tale ga: “O koya oqo na noqu Gone ni toko.” (Maciu 3:16, 17) Sa qai basika na Kawa! (Kalatia 3:16) Sa kena gauna oqo me vakaraitaki kina e so tale na ka me baleta na ka vuni ni Kalou.​—2 Timoci 1:10.

17. E vakamatatataki vakacava na ibalebale ni Vakatekivu 3:15?

 17 Ena gauna e cakacaka vakaitalatala voli kina o Jisu, sa mai vakatakila na gata e cavuti ena Vakatekivu 3:15 me o Setani, ra qai kawa ni gata o ira na nona imuri. (Maciu 23:33; Joni 8:44) E muri, sa qai vakatakilai na sala era na qai muduki kece kina vakadua. (Vakatakila 20:1-3, 10, 15) A vakatakilai tale ga ni yalewa e vakaibalebaletaki “Jerusalemi maicake,” na isoqosoqo vakalomalagi i Jiova e vaka voli na watina, ra qai lewena na ka bula vakayalo. *​—Kalatia 4:26; Vakatakila 12:1-6.

Na Veiyalayalati Vou

18. Cava na inaki ni “veiyalayalati vou”?

18 Ia, na vakatakilai ni ka vuni ni Kalou e vakasakiti taudua a yaco ena bogi ni bera ni mate o Jisu, na gauna a tukuna kina vei iratou nona tisaipeli yalodina na “veiyalayalati vou.” (Luke 22:20) Me vaka ga na veiyalayalati makawa ni Lawa a soli vei Mosese, e inaki tale ga ni veiyalayalati vou oqo me na vakarautaka e dua na “matanitu bete.” (Lako Yani 19:6; 1 Pita 2:9) Ia, na matanitu oqo ena sega ni matanitu vakayago, ena matanitu vakayalo, “na Isireli ni Kalou,” era na lewena ga o ira na imuri lumuti yalodina i Karisito. (Kalatia 6:16) O ira na okati oqo ena veiyalayalati vou era na vakaivotavota vata kei Jisu ena vakalougatataki ni kawatamata!

19. (a) Na cava ena mana kina na veiyalayalati vou ena vakarautaki ni dua na “matanitu bete”? (b) Na cava era vakatokai kina na lotu Vakarisito lumuti mera “buli vou”? Ia, e lewe vica era na lai veiliutaki mai lomalagi vata kei Karisito?

19 Ia, na cava ena mana kina na veiyalayalati vou oqo ena vakarautaki ni dua na “matanitu bete” me na vakalougatataki kina na kawatamata? Baleta na veiyalayalati vou e sega ni vakavotuya tiko ga na nodra ivalavala ca na tisaipeli i Karisito, e vakarautaka ga na sala me vosoti kina nodra ivalavala ca ena yavu ni isoro i Karisito. (Jeremaia 31:31-​34) Nira sa na vakadonui  ena mata i Jiova, sa na okati ira o Jiova mera lewe ni nona vuvale, qai lumuti ira ena yalo tabu. (Roma 8:15-​17; 2 Korinica 1:21) Na sala oqo era ‘sa vakasucumi vou kina. . . , me nodra na inuinui bula . . . sa maroroi tiko mai lomalagi.’ (1 Pita 1:3, 4, VV) E vou vei keda na tamata na ivakarau ni bula cecere vaka oqo, oya na vuna era vakatokai kina na lotu Vakarisito lumuti ena yalo tabu mera “buli vou.” (2 Korinica 5:17) E kaya na iVolatabu ni lewe 144,000 era na lai veitomani mai lomalagi ena nodra liutaki na tamata era sa vakabulai.​—Vakatakila 5:9, 10; 14:1-4.

20. (a) Na cava a vakatakilai me baleta na ka vuni ni Kalou ena 36 S.K.? (b) O cei ena vakila na veivakalougatataki a yalataki vei Eparama?

20 O ira na lumuti oqo era na tautauvata kei Jisu ena nodra sa na vakatokai tale ga mera “kawa i Eparaama.” * (Kalatia 3:29) Era a Jiu dina na digitaki taudua e liu. Ia, e laurai ena 36 S.K. e dua tale na tiki ni ka vuni ni Kalou: Era na vakaivotavota tale ga ena bula vakalomalagi na kai matanitu tani, se o ira na sega ni Jiu. (Roma 9:6-8; 11:25, 26; Efeso 3:5, 6) E baleti ira beka ga na lotu Vakarisito lumuti na vosa ni veivakalougatataki e cavuti vei Eparama? Sega, baleta na isoro i Jisu e baleta na kawatamata kece. (1 Joni 2:2) Toso na gauna, e qai vakaraitaka o Jiova ni “dua nai soqosoqo levu sara” e sega ni dua e wilika rawa ena bula yani ni sa na cava na veiliutaki i Setani. (Vakatakila 7:9, 14) Dua tale na iwiliwili vakaitamera era na vakaturi, o ira oqo e rawa nira bula tawamudu ena Parataisi!​—Luke 23:43; Joni 5:28, 29; Vakatakila 20:11-​15; 21:3, 4.

Vuku ni Kalou kei na Nona Ka Vuni

21, 22. Ena sala cava e laurai kina na vuku ni Kalou ena nona ka vuni?

21 E vakadinadinataki ena ka vuni ni Kalou “na [nona] vuku . . . e na kena veivatukana kece e vuqa.” (Efeso 3:8-​10, VV) Sa dua na ka na vuku i Jiova ena nona vakarautaka na ka vuni oqo, kei na nona vakatakila toka mai vakalalai! Ena nona vuku, e kauaitaka o  koya na ka eda na sega ni taura rawa na tamata, e vakalaiva tale ga me qai laurai mai na ka e tu e lomada.​—Same 103:14.

22 E laurai tale ga na vuku duatani e tu vei Jiova ena nona digitaki Jisu me Tui. E sega tale ni dua e yacova na ivakatagedegede ni Luve i Jiova ena nona nuitaki. E levu na ka dredre e mai sotava o koya ena nona mai bula vakatamata voli e vuravura. E sega gona ni vulagi ena leqa eda dau sotava. (Iperiu 5:7-9) Ia, vakacava o ira era na lai veiliutaki vata kei Jisu? Ena veisenitiuri, sa ra mai lumuti na tagane kei na yalewa mai na veivanua kece, veimatanitu, kei na dui vosavosa. O ira oqo era sa sotava na veimataqali leqa kece, sa ra kila tale ga na kedra iwali. (Efeso 4:22-​24) Ena sega ni tukuni rawa na totoka ni bula nira sa na veiliutaki na tui kei na bete yalololoma oqo!

23. Me baleta na ka vuni i Jiova, na cava eda kalougata kina na lotu Vakarisito?

23 E vola na yapositolo o Paula: “Na ka vuni ka vunitaki maivei ira nai tabatamata e na gauna eliu, ia sa qai vakaraitaki mai vei ira na nona tamata yalosavasava.” (Kolosa 1:26) Io, sa levu sara na ka era sa kila na lumuti i Jiova me baleta na nona ka vuni, sa ra vakatakila tale ga yani na ka era kila oqo vei ira na vica vata na milioni. Eda sa bau kalougata dina! O Jiova e sa “vakatakila vei keda na nona lewa sa vuni tu.” (Efeso 1:9) Meda tukuna mada ga yani na ka vuni veivakurabuitaki oqo, da qai vukei ira na rogoci keda mera vulica na vuku tawavakaiyalayala ni noda Kalou o Jiova!

^ para. 17 A vakatakila o Jisu e dua tale na ka e vauci ena “ka ni Kalou ka vuni tu eliu.” (1 Timoci 3:16) Dua na gauna balavu na kena sega tu ni matata se na rawa vua na tamata me yalodina vei Jiova se sega. E qai matata na lomatarotaro oqo ena bula i Jisu ni a yalodina tu ga ena veivakatovolei kece e sotava ena liga i Setani.​—Maciu 4:1-​11; 27:26-​50.

^ para. 20 A veiyalayalati o Jisu kei na ilawalawa vata ga oqo me “solia [vei ira] . . . e dua na matanitu.” (Luke 22:29, 30) E veidinadinati o Jisu kei na “qele-ni-sipi lailai” oqo mera na lai veiliutaki vata kei koya mai lomalagi, mera tiki tale ga ni kawa i Eparama.​—Luke 12:32.