Raica sara na lewena

O na Lewa Vinaka Vakacava na Nomu Gunu?

O na Lewa Vinaka Vakacava na Nomu Gunu?

So era gunu vakasivia nira lomabibi, galili se vucesa. Vakacava sa sivia na nomu gunu ni vakatauvatani eliu? Ke dina qori, o na rawa vakacava ni vakadeitaka mo kua ni gunu vakasivia se mo bobula ena gunu? Ena yaga vei iko eso na ivakasala qo mo lewai iko kina vakavinaka.

 Na cava na gunu vakarauta?

Ka e kaya na iVolatabu: “Mo kua ni maliwai ira na gunu waini vakasivia.”—Vosa Vakaibalebale 23:20.

Dikeva mada: E sega ni vakacala na iVolatabu na gunuvi vakarauta ni alakaolo. (Dauvunau 9:7) Ia e vakamacalataka ni duidui na gunu vakarauta, na gunu vakasivia kei na mateni. (Luke 21:34; Efeso 5:18; Taito 2:3) Ke o sega mada ga ni mateni, na gunu vakasivia ena rawa ni vakaleqa na nomu vakatulewa, na nomu bula, kei na nomu veimaliwai kei ira na so tale.—Vosa Vakaibalebale 23:29, 30.

Levu na tabana ni matanitu era kila na duidui ni gunu vakarauta kei na gunu vakasivia. Era qai cakacakataka na levu ni alakaolo e gunuva e dua e veisiga kei na vica na siga ena dua na macawa. * Ia e duidui na nodra rai e levu me baleta na alakaolo. Ena so na gauna, so era sa nanuma ga ni vakatulewa vinaka duadua mera kua ni gunu.

“E rawa ni veivakaleqai mada ga ke o gunuva e 10 se 20 na kilokaramu na alakaolo—ena so na ituvaki qo:

  • Ni o draiva, se o draivataka na misini lelevu.

  • Ni o bukete, se o vakasucu gone.

  • Ni o gunuva tiko e dua na wainimate mai valenibula.

  • Ke tauvi iko tiko e dua na mate.

  • Ke o sega ni lewa rawa na ka o gunuva.”

 iVakatakilakila ni o sa gunu tiko vakasivia

Ka e kaya na iVolatabu: “Meda vakaraica se dikeva mada na noda ivalavala.”—Lele i Jeremaia 3:40.

Dikeva mada: O na rawa ni taqomaki iko mai na leqa ni gunu vakasivia ke o dau dikeva tiko ga na ivakarau ni nomu gunu qai veisau ni sa sivia. Qo eso na ivakatakilakila e rawa ni dusia ni o sa sega ni lewa vinaka tiko na ka o gunuva.

  • O na gunu ga ni o via marau. O nanuma ni o na rawa ga ni vakacegu, veimaliwai, se veilasamaki ke o gunu. O gunu mo guilecava kina na nomu leqa.

  • Sa levu na ka o gunuva ni vakatauvatani eliu. Sa veitaravi na nomu gunu. Sa toso cake tiko ga na levu ni alakaolo o gunuva me rawa kina ni o mateni me vakatauvatani eliu.

  • E vakaleqai iko na gunu ena nomu veimaliwai e vale se vanua ni cakacaka. Kena ivakaraitaki, sa levu na ilavo o vakalusia ena voli gunu.

  • O sega ni vakatulewa vinaka ni oti nomu gunu, me vaka mo draiva se kua, mo lai sisili e wai se kua, se mo draivataka na lori lelevu.

  • Era tukuna eso tale ni sa sivia na nomu gunu. O na cudru se vakaiulubale nira cakava qori. O na saga mo vunitaka na nomu gunu vei ira eso tale, se lasutaka na levu ni alakaolo o gunuva.

  • O sa sega ni tarova rawa na nomu gunu. Sa dredre sara ga ni o tarova na ka o gunuva.

 Lima na ka mo cakava mo lewa vinaka kina nomu gunu

1. Tuvanaka rawa.

Ka e kaya na iVolatabu: “Na lalawa ni tamata gumatua ena tini vinaka ga.”—Vosa Vakaibalebale 21:5.

Tovolea mada qo: Tuvanaka na siga o na gunu kina. Vakasamataka rawa na levu ni alakaolo mo gunuva me rawa ni vakarauta. Qai digia e rua na siga ena dua na macawa mo kua kina ni gunu.

E kaya e dua na isoqosoqo e dau veivakavulici ena alakaolo e Peritania, “Dua na sala vinaka mo kua kina ni bobula ena gunu oya nomu muduka tiko vakalalai na ka o gunuva.”

2. Cakava sara na nomu lalawa.

Ka e kaya na iVolatabu: “Ni vakaotia sara na ka oni sa tekivuna.”—2 Korinica 8:11.

Tovolea mada qo: E bibi mo kila vinaka na levu ni alakaolo e tiko ena dua na gunu mo rawa ni kila na levu ni ka mo gunuva. Vaqara eso na gunu e sega kina na alakaolo, e sega tale ga ni vakavu tauvimate, qai volia.

E kaya na U.S. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism “Ena sega ni vakaleqai iko na gunu vakasivia ke o cakava tiko eso na veiveisau lalai.”

3. Dei ena nomu vakatulewa.

Ka e kaya na iVolatabu: “Me “Io” na nomuni io, me “Sega” na nomuni sega.”—Jemesa 5:12.

Tovolea mada qo: Ke o sa vakadeitaka tu ni o na sega ni gunu, mo tu vakarau ni kaya na “Sega” ena veidokai vua e dua e sureti iko ena gunu.

E kaya na U.S. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, “Na levu ga ni nomu vakasega ena veisureti va qori, o na sega tale ga ni temaki ena gunu.”

4. Vakasamataka rawa na yaga ni nomu vakatulewa.

Ka e kaya na iVolatabu: “E vinaka na itinitini ni dua na ka, e ca na kena itekitekivu.”—Dauvunau 7:8.

Tovolea mada qo: Vola rawa na vuna kece o via lewa vinaka kina na nomu gunu. Me vaka na nomu moce vinaka, vinaka kina nomu bula, sega ni lusi nomu ilavo, ena vinaka tale ga nomu veimaliwai. Ke o vakamacalataka vei ira eso tale ni o sa vinakata mo lewa vinaka na nomu gunu, kua ni tukuna na kena ca ia mo vakabibitaka ga na kena yaga.

5. Nuitaka na veivuke ni Kalou.

Ka e kaya na iVolatabu: “Au rawata na ka kece ena vuku i koya e vakaukauataki au.”—Filipai 4:13.

Tovolea mada qo: Ke o kauaitaka tiko na ivakarau ni nomu gunu, mo kere veivuke vua na Kalou ena masu. Kerea vua na kaukaua kei na lewa vinaka. * Qai tikica na gauna mo vulica kina na iVolatabu mo rawata kina na vuku. Ni tokoni iko o Jiova, o na rawa kina ni lewa vinaka na alakaolo o gunuva.

^ para. 9 Kena ivakaraitaki, e kaya na Tabana ni Bula e Viti ni na rawa ni “vakavuleqa vua e dua na yalewa ke gunuva e sivia na 20 na kilokaramu na alakaolo ena dua na siga, se sivia na 100 na kilokaramu ena dua na macawa. Vei ira na tagane, me kua ni sivia na 30 na kilokaramu ena dua na siga se sivia na 150 na kilokaramu ena dua na macawa.” E duidui na iyalayala ni ka me gunuva e dua ena veimatanitu, mo taroga gona e dua ena tabana ni bula me vakasalataki iko ena sala mo gunu ga kina vakarauta.

^ para. 43 Ke o sega ni lewa vinaka nomu gunu, o na rawa ni kere veivuke vei ira na kenadau.