Raica sara na lewena

Cava na iBalebale ni “iSau ni Mata na Mata?

Cava na iBalebale ni “iSau ni Mata na Mata?

Kena isau vakaivolatabu

Na ivakavuvuli e yavutaki ena lawa “me isau ni mata na mata” e dua vei ira na lawa a soli vei Mosese ena nodra gauna na Isireli makawa, a cavuqaqataka tale ga o Jisu ena nona vunau ena ulunivanua. (Maciu 5:​38, ivakadewa ni King James Version; Lako Yani 21:24, 25; Vakarua 19:21) Na ivakavuvuli qori ena yavutaki kina na itotogi me tau vei koya e cala, me veiganiti tale ga. *

Era dau totogitaki kina na dau nakita mera veivakamavoataki. E kaya na lawa a soli vei Mosese: “Me isau ni ramusu na ramusu, me isau ni mata na mata, me isau ni bati na bati, na ka ga e cakava me mavoa kina e dua, qori tale ga na ka me caka vua.”—Vunau ni Soro 24:20.

 Cava na inaki ni lawa “isau ni mata na mata”?

Na lawa “isau ni mata na mata,” e sega ni ivolatara vua e dua me veisausaumitaka kina na ca. Qori me ivukevuke ga vei koya e lesi me vakatauitotogi, me veiganiti, me kua ni kaukaua sara se malumu tale vakasivia.

E inaki tale ga ni lawa qori mera tarovi kina o ira na lalawataka se nakita tiko mera veivakamavoataki. E vakamacalataki ena lawa: “Era na rogoca qo na kena vo [o ira na raica na kena muri na lawa ni Kalou] ra qai rere, era na sega vakadua ni cakava tale na ka ca va qo ena kemuni maliwa.”​—Vakarua 19:20.

 Era vauci na lotu vaKarisito ena lawa ni “isau ni mata na mata”?

Era sega ni vauci ena lawa qori na lotu vaKarisito. A soli na lawa qori vei Mosese, qai bokoci ena nona mate vakaisoro o Jisu.​—Roma 10:4.

E vakavotui kina na nona ivakarau ni rai na Kalou. Me kena vakaraitaki, e laurai kina nona dau kauaitaka na lewadodonu. (Same 89:14) E laurai tale ga kina na nona ivakatagedegede ni lewadodonu—oya na nodra totogitaki na daucaka ca me “vakarauta ga.”​—Jeremaia 30:11.

 Rai cala ni lawa “isau ni mata na mata”

Rai cala: Sa rui kaukaua tale na lawa ni “isau ni mata na mata.”

Ka dina: E sega ni vakatarai ena lawa na kena tau vakasivia na itotogi. Me donu gona na lewa e tau, e dodonu vei turaganilewa me vakalewa vakavinaka na ituvaki e yaco, kei na bibi ni cala e nakiti ni bera ni vakatauitotogi. (Lako Yani 21:28-​30; Tiko Voli Mai na Lekutu 35:22-​25) E vaka tiko na itataqomaki na lawa “isau ni mata na mata” me kua ni kaukaua tale na itotogi.

Rai cala: E vakatara na lawa “isau ni mata na mata” me caka na veisausaumi.

Ka dina: E tukuni ena lawa e soli vei Mosese: “Mo kua ni veisausaumitaka na ca se lomacataka na luvedra na kainomu.” (Vunau ni Soro 19:18) E veiuqeti na lawa ni Kalou mera kua ni veisausaumitaka na ca, ia mera nuitaka ga na Kalou kei na lawa e sa vakarautaka tu me caka kina na veivakadodonutaki.​— Vakarua 32:35.

^ para. 3 Na yavu ni lawa qo e dau vakatokai ena so na gauna ena vosa vakaLatina na lex talionis, era dau vakayagataka tale ga eso na veimatanitu ena gauna makawa ena veika e vauca na lawa.