کتاب مقدّس—ترجمۀ دنیای جدید

اسم خدا در نوشته‌های مقدّس یونانی

فارسی
اسم خدا در نوشته‌های مقدّس یونانی
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/1001061100/univ/wpub/1001061100_univ_sqr_xl.jpg
دج ص ۲۵۶۸-‏۲۵۷۵

الف۵

اسم خدا در نوشته‌های مقدّس یونانی

محققان کتاب مقدّس تأیید می‌کنند که اسم خاص خدا حدود ۷۰۰۰ بار در متن اصلی نوشته‌های مقدّس عبری آمده است.‏ این اسم به شکل تِتراگراماتُن با چهار حرف عبری יהוה نوشته می‌شود.‏ ولی خیلی‌ها معتقدند که این اسم در متن اصلی نوشته‌های مقدّس یونانی نیامده است.‏ به همین دلیل،‏ امروزه در خیلی از ترجمه‌های بخش یونانی کتاب مقدّس که آن را عهد جدید هم می‌نامند،‏ اسم یَهُوَه نیامده است.‏ حتی وقتی در این ترجمه‌ها از آیه‌های بخش عبری کتاب مقدّس که در آن‌ها تِتراگراماتُن آمده نقل‌قول می‌شود،‏ اکثر مترجمان به جای اسم خاص خدا،‏ از کلمهٔ «خداوند» استفاده می‌کنند.‏

اما در ترجمهٔ دنیای جدید،‏ از این روش رایج استفاده نشده است و در بخش یونانی این ترجمه،‏ اسم یَهُوَه ۲۳۷ بار آمده است.‏ چرا؟‏ به دو دلیل مهم:‏ ۱)‏ نسخه‌های یونانی‌ای که امروزه در دسترس هستند،‏ نسخه‌های اصلی نیستند.‏ امروزه هزاران نسخهٔ رونویسی‌شده وجود دارند،‏ اما بیشتر آن‌ها حداقل دو قرن بعد از نگارش نسخه‌های اصلی رونویسی شده‌اند.‏ ۲)‏ در آن زمان،‏ نسخه‌برداران،‏ کلمهٔ یونانی کوریئوس یعنی «خداوند» را جایگزین تِتراگراماتُن می‌کردند و یا از روی نسخه‌هایی رونویسی می‌کردند که تِتراگراماتُن در آن‌ها حذف شده بود.‏

کمیتهٔ ترجمهٔ دنیای جدید بر اساس شواهدی قابل‌اعتماد به این نتیجه رسید که تِتراگراماتُن در نسخه‌های اصلی نوشته‌های مقدّس یونانی وجود داشته است.‏ این شواهد در زیر آمده است:‏

  • در دوران عیسی و رسولانش،‏ تِتراگراماتُن در نسخه‌های بخش عبری کتاب مقدّس بارها دیده می‌شد.‏ در گذشته،‏ عده‌ای در این مورد شک داشتند.‏ امروزه دست‌نوشته‌هایی از بخش عبری کتاب مقدّس که مربوط به قرن اول میلادی هستند در نزدیکی قُمران کشف شدند که درستی این موضوع را ثابت می‌کنند.‏

  • در دوران عیسی و رسولانش،‏ تِتراگراماتُن در ترجمه‌های یونانی بخش عبری کتاب مقدّس هم دیده می‌شد.‏ محققان،‏ قرن‌ها فکر می‌کردند که تِتراگراماتُن در ترجمهٔ سَبعینی (‏سِپتواِجینْت)‏ یعنی ترجمهٔ یونانی بخش عبری نیامده است.‏ ولی در اواسط قرن بیستم،‏ بخش‌هایی از دست‌نوشته‌های ترجمهٔ سَبعینی پیدا شد که توجه محققان را جلب کرد.‏ این دست‌نوشته‌ها خیلی قدیمی بودند و در زمان عیسی از آن‌ها استفاده می‌شد.‏ اسم خاص خدا در آن بخش‌ها با حروف عبری نوشته شده بود.‏ بنابراین در دوران عیسی،‏ اسم خدا در ترجمه‌های یونانی بخش عبری وجود داشت.‏ اما در قرن چهارم میلادی معلوم شد که در دست‌نوشته‌های معروف ترجمهٔ یونانی سَبعینی از جمله کودکس واتیکانوس و کودکس سینائیه،‏ اسم خدا در کتاب‌های پیدایش تا مَلاکی نیامده است؛‏ در حالی که در دست‌نوشته‌های قدیمی‌تر آمده بود.‏ پس جای تعجب نیست که در دست‌نوشته‌های بخش یونانی یا همان عهد جدید که از آن زمان باقی مانده،‏ اسم خدا وجود ندارد.‏

    عیسی به‌روشنی گفت:‏ «من به نام پدرم آمده‌ام.‏» او همین طور تأکید کرد که کارهایش را ‹به نام پدرش› انجام می‌دهد.‏

  • طبق نوشته‌های مقدّس یونانی،‏ عیسی بارها اسم خدا را به کار برد و دیگران را با آن اسم آشنا کرد.‏ (‏یوحنا ۱۷:‏۶،‏ ۱۱،‏ ۱۲،‏ ۲۶‏)‏ عیسی به‌روشنی گفت:‏ «من به نام پدرم آمده‌ام.‏» او همین طور تأکید کرد که کارهایش را ‹به نام پدرش› انجام می‌دهد.‏—‏یوحنا ۵:‏۴۳؛‏ ۱۰:‏۲۵‏.‏

  • از آنجایی که نوشته‌های مقدّس یونانی به عنوان کلام الهام‌شدهٔ خدا در ادامهٔ نوشته‌های مقدّس عبری آمده ،‏ منطقی نیست که اسم یَهُوَه ناگهان در آن نوشته‌ها نیامده باشد.‏ در اواسط قرن اول میلادی،‏ یعقوب به پیران جماعت اورشلیم گفت:‏ «شَمعون با جزئیات برایمان توضیح داد که چطور خدا برای اولین بار به غیریهودیان توجه کرد تا از بین آن‌ها قومی برای نامش به وجود آورد.‏» (‏اعمال ۱۵:‏۱۴‏)‏ اگر در قرن اول میلادی هیچ کس اسم خدا را نمی‌دانست و آن را به کار نمی‌برد،‏ منطقی نبود که یعقوب چنین چیزی بگوید.‏

  • مخفف اسم یَهُوَه در نوشته‌های مقدّس یونانی آمده است.‏ در مکاشفه ۱۹:‏۱،‏ ۳،‏ ۴،‏ ۶،‏ اسم خدا در کلمهٔ «هَلِلویاه» وجود دارد.‏ این کلمه از عبارتی عبری گرفته شده که معنی آن «یاه را ستایش کنید» است.‏ «یاه» مخفف اسم یَهُوَه است.‏ خیلی از اسم‌هایی که در نوشته‌های مقدّس یونانی آمده است،‏ از اسم خدا گرفته شده‌اند.‏ برای مثال کتاب‌های مرجع،‏ معنی اسم عیسی را این طور توضیح می‌دهند:‏ «یَهُوَه نجات است.‏»‏

  • دست‌نوشته‌های قدیمی یهودیان نشان می‌دهند که مسیحیان یهودی‌نژاد اسم خدا را در نوشته‌هایشان به کار می‌بردند.‏ مثلاً توسِفتا که مجموعه‌ای از قوانین شفاهی یهودیان است و نوشتن آن‌ها تقریباً در قرن سوم میلادی تمام شد،‏ دربارهٔ سوزاندن نوشته‌های مقدّس مسیحیان در روز شَبّات،‏ این طور می‌گوید:‏ «کتاب‌های واعظان مسیحی و کتاب‌های مینیم (‏احتمالاً مسیحیان یهودی‌نژاد)‏ باید سوزانده شوند.‏ مجاز است که این کتاب‌ها را با اسم خدا که در آن‌هاست،‏ هر جا که پیدا کنند بسوزانند.‏» در همان مجموعه به یکی از عالمان یهودی به نام یوسه اشاره می‌شود که اهل جلیل بود و در اوایل قرن دوم میلادی زندگی می‌کرد.‏ به گفتهٔ او در روزهای هفته به جز روز شَبّات «اگر کسی اسم خدا را در آن نوشته‌ها (‏احتمالاً منظور نوشته‌های مقدّس مسیحیان است)‏ ببیند باید آن را ببُرد و در جایی نگه دارد و بقیهٔ نوشته‌ها را بسوزاند.‏»‏

  • بعضی از محققان کتاب مقدّس تأیید می‌کنند که به احتمال زیاد وقتی نویسندگان بخش یونانی کتاب مقدّس از بخش عبری نقل‌قول می‌کردند،‏ اسم خدا در آن نقل‌قول‌ها وجود داشت.‏ در یک کتاب مرجع (The Anchor Bible Dictionary) در بخشی تحت عنوان «تِتراگراماتُن در عهد جدید کتاب مقدّس» می‌گوید:‏ «بعضی شواهد نشان می‌دهند که تِتراگراماتُن (‏چهار حرف عبری برای اسم خدا یعنی یَهُوَه)‏ در اولین دست‌نوشته‌های عهد جدید در بعضی یا در همهٔ نقل‌قول‌هایی که از عهد عتیق می‌شد،‏ آمده بود.‏» یک محقق کتاب مقدّس به نام جورج هاوارد می‌گوید:‏ «از آنجایی که تِتراگراماتُن در ترجمه‌های یونانی کتاب مقدّس (‏سِپتواِجینْت)‏ که مسیحیان اولیه از آن‌ها استفاده می‌کردند نوشته می‌شد،‏ منطقی است که باور کنیم وقتی نویسندگان عهد جدید از نوشته‌های مقدّس نقل‌قول می‌کردند،‏ تِتراگراماتُن را در آن نوشته‌ها حفظ می‌کردند.‏

  • مترجمانِ باصلاحیت کتاب مقدّس،‏ نام خدا را در نوشته‌های مقدّس یونانی به کار برده‌اند‏.‏ بعضی از این مترجمان،‏ مدت‌ها قبل از انتشار ترجمهٔ دنیای جدید،‏ نام خدا را در ترجمه‌هایشان به کار می‌بردند.‏ ترجمه‌هایی مثل:‏ ترجمهٔ تحت‌اللفظی عهد جدید .‏ .‏ .‏ از نسخهٔ واتیکان،‏ هِرمَن هاینفِتِر (‏۱۸۶۳)‏؛‏ ترجمهٔ میان‌سطری تأکیدی،‏ بنیامین ویلسون (‏۱۸۶۴)‏؛‏ نامه‌های پولُس به زبان انگلیسی امروز،‏ جورج بارکِر اِستیونز (‏۱۸۹۸)‏؛‏ نامهٔ پولُس قِدّیس به رومیان،‏ و.‏ ج.‏ راتِرفورد (‏۱۹۰۰)‏؛‏ نامه‌های عهد جدید،‏ ویلیام وَند،‏ اسقف لندن (‏۱۹۴۶)‏.‏ به علاوه،‏ مترجمی به نام پابلو بِسان در یکی از ترجمه‌های اسپانیایی مربوط به اوایل قرن بیستم،‏ نام یَهُوَه را در لوقا ۲:‏۱۵ و یهودا آیهٔ ۱۴ به کار برده است.‏ او در ترجمه‌اش بیشتر از ۱۰۰ بار در پاورقی‌ها گفته است که احتمالاً می‌توان نام خدا را در متن اصلی به کار برد.‏ مدت‌ها قبل از این ترجمه‌ها،‏ از قرن شانزدهم میلادی به بعد،‏ مترجمان در ترجمه‌های عبری نوشته‌های مقدّس یونانی،‏ در خیلی از آیه‌ها تِتراگراماتُن را به کار بردند.‏ برای مثال،‏ فقط در زبان آلمانی حداقل در ۱۱ ترجمه،‏ اسم یَهُوَه (‏یا ترانویسی همین اسم از زبان عبری،‏ یَهْوِه)‏ در نوشته‌های مقدّس یونانی آمده است؛‏ همچنین چهار مترجم،‏ نام خدا را بعد از کلمهٔ «خداوند» در پرانتز نوشتند.‏ در بیشتر از ۷۰ ترجمه به زبان آلمانی،‏ نام خدا در پاورقی‌ها یا بخش توضیحات به کار برده شده است.‏

    نام خدا در اعمال ۲:‏۳۴ در ترجمهٔ میان‌سطری تأکیدی،‏ بنیامین ویلسون (‏۱۸۶۴)‏

  • نام خدا در نوشته‌های مقدّس یونانی،‏ در بیشتر از ۱۰۰ ترجمهٔ کتاب مقدّس به کار رفته است.‏ در خیلی از زبان‌های آفریقایی،‏ بومی آمریکا،‏ آسیایی،‏ اروپایی و زبان‌های جزایر اقیانوس آرام،‏ نام خدا بارها در ترجمه‌ها آمده است.‏ (‏فهرست  اسم یَهُوَه در زبان‌های مختلف ملاحظه شود.‏)‏ مترجمانی که کتاب مقدّس را به این زبان‌ها ترجمه کرده‌اند،‏ به دلایل مشابهی که قبلاً گفته شد،‏ تصمیم گرفتند که نام خدا را در ترجمه‌هایشان به کار ببرند.‏ بعضی از این ترجمه‌های نوشته‌های مقدّس یونانی اخیراً منتشر شده‌اند؛‏ برای مثال،‏ در کتاب مقدّس به زبان روتومایی (‏۱۹۹۹)‏ نام یَهُوَه ۵۱ بار در ۴۸ آیه استفاده شده است و در ترجمهٔ کتاب مقدّس به زبان باتاک (‏توبا)‏ در اندونزی (‏۱۹۸۹)‏ نام یَهُوَه ۱۱۰ بار به کار رفته است.‏

    نام خدا در مَرقُس ۱۲:‏۲۹،‏ ۳۰ در ترجمهٔ یکی از زبان‌های هاوایی

مطمئناً دلایل محکم و قانع‌کننده‌ای وجود دارد که نام خدا،‏ یَهُوَه،‏ دوباره در نوشته‌های مقدّس یونانی گذاشته شود.‏ این دقیقاً کاری است که مترجمان ترجمهٔ دنیای جدید کرده‌اند.‏ آن‌ها احترام عمیقی برای نام خدا قائلند و به همین دلیل به خودشان اجازه نمی‌دهند چیزی را که در نوشته‌های اصلی کتاب مقدّس آمده،‏ حذف کنند.‏—‏مکاشفه ۲۲:‏۱۸،‏ ۱۹.‏