مراجعه به متن

مراجعه به فهرست مطالب

خسته ولی نه درمانده

خسته ولی نه درمانده

 خسته ولی نه درمانده

‏«خدای سَرمَدی یَهُوَه آفرینندهٔ اقصای زمین .‏ .‏ .‏ ضعیفان را قوّت می‌بخشد و ناتوانان را قدرت زیاده عطا می‌نماید.‏» —‏ اِشَعْیا ۴۰:‏۲۸،‏ ۲۹‏.‏

۱،‏ ۲.‏ الف)‏ چه دعوت دلگرم‌کننده‌ای به مسیحیان داده شده است؟‏ ب)‏ چه عاملی ممکن است شخص را از یَهُوَه دور کند؟‏

همهٔ ما مسیحیان با این دعوت دلگرم‌کنندهٔ عیسی آشنا هستیم که گفت:‏ «بیایید نزد من ای تمام زحمتکشان و گرانباران و من شما را آرامی خواهم بخشید.‏ .‏ .‏ .‏ زیرا یوغ من خفیف است و بار من سبک.‏» (‏ متّیٰ ۱۱:‏۲۸-‏۳۰‏)‏ یَهُوَه خدا نیز به ما وعدهٔ «اوقات استراحت» و آرامش خاطر داده است.‏ (‏ اَعمال ۳:‏۱۹‏)‏ یقیناً شما تأثیر آرامش‌بخش و تسکین‌دهندهٔ کلام خدا را در زندگی خود حس کرده‌اید.‏ براستی که حقایق کلام خدا،‏ امیدی که به ما می‌دهد،‏ و تأثیری که بر زندگی ما می‌گذارد روحمان را تازه می‌کند.‏

۲ با همهٔ این‌ها حتی خادمان یَهُوَه نیز از دلسردی و افسردگی مصون نیستند.‏ گاهی این حالت کوتاه است و گاهی مدت‌ها به طول می‌انجامد.‏ وقتی خستگی و افسردگی مدت زیادی به طول می‌انجامد،‏ شاید برخی تصوّر کنند فعالیت‌های مسیحی‌شان آنان را خمود و افسرده کرده است؛‏ یعنی درست خلاف آنچه عیسی وعده داده است.‏ چنین احساسات منفی‌ای ممکن است به تدریج شخص را از یَهُوَه دور کند.‏

۳.‏ در یوحنّا ۱۴:‏۱ عیسی چه پندی به شاگردانش داد،‏ و چرا؟‏

۳ عیسی اندکی پیش از آنکه دستگیر و اعدام شود به شاگردانش گفت:‏ «دل شما مضطرب نشود!‏ به خدا ایمان آورید به من نیز ایمان آورید.‏» (‏ یوحنّا ۱۴:‏۱‏)‏ عیسی به خوبی می‌دانست چه زجر و شکنجه‌هایی انتظار شاگردانش را می‌کشد.‏ همچنین می‌دانست که این مصیبت‌ها ممکن است باعث لغزش آنان شود.‏ (‏ یوحنّا ۱۶:‏۱‏)‏ غصه و ناراحتی اگر ادامه می‌یافت می‌توانست چنان آنان را ضعیف کند که حتی اعتمادشان را به یَهُوَه از دست بدهند.‏ این خطر امروزه نیز وجود دارد.‏ دلسردی و نومیدی درازمدت تشویش خاطر ایجاد می‌کند و شخص را ضعیف و ناتوان می‌سازد.‏ (‏ اِرْمیا  ۸:‏۱۸‏)‏ وقتی روحیهٔ شخص ضعیف می‌شود افسردگی در وی بروز می‌کند و گاهی حتی سبب می‌شود که شخص دیگر تمایلی به پرستش یَهُوَه نداشته باشد.‏

۴.‏ چه چیزی به ما کمک می‌کند تا از دل خود در مقابل افسردگی و خستگی مراقبت کنیم؟‏

۴ براستی که پند کتاب مقدّس چقدر بجاست که می‌گوید:‏ «دل خود را به حفظ تمام نگاه دار،‏ زیرا که مخرج‌های حیات از آن است.‏» (‏ امثال ۴:‏۲۳‏)‏ نصایح مفید کتاب مقدّس به ما کمک می‌کند از دل خود مراقبت کنیم،‏ تا افسردگی ما را مغلوب نسازد و از پرستش یَهُوَه خسته‌خاطر نشویم.‏ نخستین قدم آن است که عامل خستگی و افسردگی خود را بیابیم.‏

فعالیت‌های مسیحی طاقت‌فرسا نیستند

۵.‏ کدام سخنان عیسی در مورد فعالیت‌های مسیحی ضدّ و نقیض به نظر می‌آید؟‏

۵ شکی نیست که فعالیت‌های مسیحی مستلزم سعی و تلاش زیاد است.‏ (‏ لوقا ۱۳:‏۲۴‏)‏ عیسی حتی گفت:‏ «هر که صلیب خود را برندارد و از عقب من نیاید،‏ نمی‌تواند شاگرد من گردد.‏» (‏ لوقا ۱۴:‏۲۷‏)‏ شاید این سخنان عیسی با آنچه در مورد بار خفیف و سبک اظهار نمود متناقض به نظر برسد!‏ اما چنین نیست.‏

۶،‏ ۷.‏ چرا می‌توان گفت که پرستش خدا به گونه‌ای که در کتاب مقدّس قید شده است طاقت‌فرسا نیست؟‏

۶ قطعاً کار و تلاش انسان را خسته می‌کند ولی در صورتی که هدف والایی داشته باشیم در ما رضایت خاطر ایجاد می‌کند.‏ (‏ جامعه ۳:‏۱۳،‏ ۲۲‏)‏ و چه هدفی باارزش‌تر از اینکه همنوعان خود را با حقایق کتاب مقدّس آشنا کنیم؟‏ همچنین تلاشی که برای حفظ معیارهای والای اخلاقی به خرج می‌دهیم در نظر بگیریم.‏ اگرچه حفظ این معیارها مستلزم تلاش مداوم است ولی وقتی فواید بسیار آن را در نظر می‌گیریم با کمال میل زحمات آن را به جان می‌خریم.‏ (‏ امثال ۲:‏۱۰-‏۲۰‏)‏ مصایب و سختی‌هایی که در راه ملکوت خدا متحمّل می‌شویم نیز ما را دلسرد نمی‌کند و حتی افتخاری بزرگ می‌دانیم که در این راه مورد آزار و اذیت قرار بگیریم.‏ —‏ ۱پِطْرُس ۴:‏۱۴‏.‏

۷ براستی باری که عیسی بدان اشاره کرد در مقایسه با بار سنگینی که دین کاذب بر دوش انسان‌ها قرار می‌دهد سبک است.‏ یَهُوَه خدای مهربانمان هرگز بیش از آنچه در توان داریم از ما انتظار ندارد.‏ کتاب مقدّس نیز می‌گوید:‏ «احکام او گران نیست.‏» (‏ ۱یوحنّا ۵:‏۳‏)‏ آری،‏ فعالیت‌های مسیحی که در کتاب مقدّس قید شده است به هیچ وجه سنگین و طاقت‌فرسا نیستند.‏ واضح است که این گونه پرستش انسان را خسته و درمانده نمی‌کند.‏

هر بار گران را دور کنید

۸.‏ خستگی و ضعف روحانی اغلب به چه دلیل است؟‏

۸ هر گونه خستگی و ضعف روحانی غالباً به دلیل بار اضافه‌ای است که دنیای پلید شیطان بر دوش ما نهاده است.‏ تمام دنیا تحت سلطهٔ شیطان است،‏ از این رو عوامل مخرّب او از هر سو بر ما هجوم می‌آورند و تعادل مسیحی ما را بر هم می‌زنند.‏ (‏ ۱یوحنّا ۵:‏۱۹‏)‏ امور غیرضروری وقت و نیروی ما را می‌گیرند و ما را از فعالیت‌های مسیحی‌مان باز می‌دارند.‏ چنین بارهای اضافه‌ای می‌توانند چنان بر ما سنگینی کنند که ما را زیر فشار خود خرد کنند.‏ بی‌دلیل نیست که کتاب مقدّس به ما توصیه می‌کند که ‹هر بار گران را دور کنیم.‏› —‏ عبرانیان ۱۲:‏۱-‏۳‏.‏

۹.‏ چگونه ثروت‌اندوزی به باری سنگین و طاقت‌فرسا مبدّل می‌شود؟‏

۹ امروزه اغلب مردم دنیا تنها به فکر کسب شهرت،‏ ثروت یا سفرهای تفریحی و مشغولیت‌هایی از این قبیل هستند.‏ چنین طرز فکری ممکن است بر افکار ما نیز تأثیر بگذارد.‏ (‏ ۱یوحنّا ۲:‏۱۵-‏۱۷‏)‏ در قرن اوّل نیز برخی از مسیحیان که در پی مال و منال دنیا بودند خود را گرفتار کرده،‏ زندگی را به خود تلخ کردند.‏ پولُس رسول نوشت:‏ «آنانی که می‌خواهند دولتمند شوند،‏ گرفتار می‌شوند در تجربه و دام و انواع شهوات بی‌فهم و مضر که مردم را به تباهی و هلاکت غرق می‌سازند.‏ زیرا که طمع ریشهٔ همهٔ بدی‌ها است که بعضی چون در پی آن می‌کوشیدند،‏ از ایمان گمراه گشته،‏ خود را به اقسام دردها سفتند.‏» —‏ ۱تیموتاؤس ۶:‏۹،‏ ۱۰‏.‏

۱۰.‏ تشبیه عیسی در مورد مال‌پرستی چه موضوعی را روشن می‌کند؟‏

۱۰ گاهی علّت دلسردی و خستگی در خدمت به خدا این است که مادیات در زندگی‌مان موضوعات معنوی را  تحت‌الشعاع قرار داده است.‏ تشبیهی که عیسی در این خصوص به کار برد به خوبی بیانگر جدّی بودن این خطر است.‏ عیسی «نگرانی‌های زندگی و عشق به مال دنیا و هوی و هوس و چیزهای دیگر» را به خارهایی تشبیه کرد که بذر کلام خدا را که در دل ما جوانه زده است خفه می‌کند.‏ (‏ مَرقُس ۴:‏۱۸،‏ ۱۹‏،‏ انجیل شریف ‏)‏ از این رو کتاب مقدّس به ما چنین پند داده است:‏ «زندگی شما بَری از پول‌دوستی باشد و به آنچه دارید قناعت کنید،‏ زیرا خدا فرموده است:‏ ‹تو را هرگز وا نخواهم گذاشت،‏ و هرگز فراموش نخواهم کرد.‏› » —‏ عبرانیان ۱۳:‏۵‏،‏ ترجمهٔ هزارهٔ نو.‏

۱۱.‏ چگونه می‌توانیم از بارهای اضافهٔ زندگی بکاهیم؟‏

۱۱ گاه آنچه زندگی ما را دشوار می‌کند ثروت‌اندوزی نیست،‏ بلکه استفادهٔ نابجا از چیزهایی است که در اختیار داریم.‏ شاید در چنین مواردی لازم باشد تغییراتی در برنامهٔ زندگی خود بدهیم.‏ یک زوج مسیحی تصمیم گرفتند از سرگرمی‌ها و برنامه‌های غیرضروری خود بکاهند.‏ آن دو هر چه به این گونه سرگرمی‌ها و برنامه‌ها مربوط می‌شد بسته‌بندی کردند و کنار گذاشتند.‏ ما نیز می‌توانیم گهگاه نگاهی به سرگرمی‌ها و چیزهایی که دور خود جمع کرده‌ایم بیندازیم و چیزهای غیرضروری را کنار گذاشته از بار خود بکاهیم.‏ البته مشکلات دیگری نیز هستند که ما را افسرده و دلسرد می‌کنند؛‏ از آن جمله می‌توان به بیماری و مرگ یک عزیز اشاره کرد.‏

معقول و فروتن باشیم

۱۲.‏ چه عامل دیگری بار زندگی ما را سنگین می‌کند؟‏

۱۲ اشتباهات ما می‌تواند بار زندگی‌مان را سنگین کند.‏ حتی اشتباهات کوچک گاهی مسائل بغرنجی به وجود می‌آورند.‏ داود نوشت:‏ «گناهانم از سرم گذشته است.‏ مثل بار گران از طاقتم سنگین‌تر شده.‏» (‏ مزمور ۳۸:‏۴‏)‏ اغلب با ایجاد تغییراتی می‌توانیم تا حدّی از سنگینی عواقب اشتباه خود بکاهیم.‏

۱۳.‏ چگونه حکمت الٰهی کمک می‌کند تا در فعالیت‌های مسیحی معقول و متعادل باشیم؟‏

۱۳ کتاب مقدّس ما را به کسب «حکمت و بصیرت» تشویق می‌کند.‏ (‏ امثال ۳:‏۲۱،‏ ۲۲‏)‏ همچنین اشاره می‌کند که حکمت الٰهی معقول می‌باشد.‏ (‏ یعقوب ۳:‏۱۷‏)‏ برخی مسیحیان خود را با برادران دیگر مقایسه می‌کنند و خود را مکلف می‌دانند که به اندازهٔ آن‌ها موعظه کنند.‏ اما کتاب مقدّس می‌گوید:‏ «هر کس عمل خود را امتحان بکند،‏ آنگاه فخر در خود به تنهایی خواهد داشت نه در دیگری،‏ زیرا هر کس حامل بار خود خواهد شد.‏» (‏ غَلاطیان ۶:‏۴،‏ ۵‏)‏ شکی نیست که سرمشق خوب دیگران می‌تواند برای ما بسیار تشویق‌کننده باشد،‏ اما شخصی که حکمت و بصیرت دارد و معقول فکر می‌کند می‌داند که باید مطابق موقعیتش اهدافی واقع‌بینانه برای خود قرار دهد.‏

۱۴،‏ ۱۵.‏ حکمت و بصیرت چگونه ما را در رفع نیازهای جسمی و روحانی یاری می‌کند؟‏

۱۴ عامل خستگی گاهی امور به ظاهر کم اهمیت است اما شخص معقول در این موارد نیز از خود حکمت نشان می‌دهد.‏ برای مثال،‏ آیا به اموری که به سلامت ما مربوط می‌شود توجه نشان می‌دهیم؟‏ زوجی که در بیت‌ئیل خدمت می‌کنند به اهمیت این موضوع پی برده‌اند.‏ یکی از ایشان می‌گوید:‏ «ما هر چقدر هم که کار داشته باشیم سعی می‌کنیم در ساعتی مشخص بخوابیم.‏ موضوع مهم دیگر داشتن تحرّک و تمرین مرتب است.‏ ما به محدودیت‌هایمان واقفیم و برنامه‌هایمان را هم مطابق آن تنظیم می‌کنیم.‏ و هیچ وقت خودمان را با کسانی که گویی اصلاً خسته نمی‌شوند مقایسه نمی‌کنیم.‏» آیا شما نیز از تغذیه مناسب و خواب کافی  برخوردارید؟‏ توجه معقول به سلامت جسمانی تا حد زیادی در تقلیل احساس افسردگی و ضعف روحانی مؤثر است.‏

۱۵ برخی از ما در موقعیتی استثنایی هستیم و احتیاجاتمان نیز به مقتضای شرایط و موقعیتمان متفاوت است.‏ برای مثال،‏ خواهری با وجود بیماری سرطان و ناراحتی‌های جسمی دیگر،‏ سال‌هاست که به خدمت تمام وقت مشغول است.‏ ممکن است از خود سؤال کنید چگونه این خواهر خدمت مسیحی خود را در چنین شرایط دشواری ادامه داده است؟‏ او می‌گوید:‏ «برای من بسیار مهم است که اوقاتی را تنها و در آرامش کامل باشم.‏ وقتی احساس خستگی می‌کنم و خودم را زیر فشار می‌بینم می‌دانم که نیاز به استراحت دارم.‏» آری،‏ با حکمت و بصیرت می‌توانیم نیازهای خود را تشخیص داده،‏ به آن‌ها رسیدگی کنیم و خود را از لحاظ روحانی قوی نگه داریم.‏

یَهُوَه به ما نیرو می‌بخشد

۱۶،‏ ۱۷.‏ الف)‏ چرا حفظ سلامت روحانی حائز اهمیت است؟‏ ب)‏ چه اموری را باید در کارهای روزانهٔ خود بگنجانیم؟‏

۱۶ توجه به سلامت روحانی از اهمیت بسیار برخوردار است.‏ کسانی که به خدا نزدیک هستند و او را با تمام وجود خدمت می‌کنند بالطبع جسماً خسته می‌شوند،‏ اما هرگز از پرستش خدا باز نمی‌ایستند.‏ چرا که یَهُوَه «ضعیفان را قوّت می‌بخشد و ناتوانان را قدرت زیاده عطا می‌نماید.‏» (‏ اِشَعْیا ۴۰:‏۲۸،‏ ۲۹‏)‏ پولُس رسول که بارها دست قدرتمند یَهُوَه را حس کرده بود نوشت:‏ «از این جهت خسته خاطر نمی‌شویم،‏ بلکه هرچند انسانیتِ ظاهری ما فانی می‌شود،‏ لیکن باطن روز به روز تازه می‌گردد.‏» —‏ ۲قُرِنتیان ۴:‏۱۶‏.‏

۱۷ از عبارت «روز به روز» در آیه فوق چنین بر می‌آید که می‌باید هر روزه از امکاناتی که یَهُوَه در اختیار ما قرار داده است کمال استفاده را بنماییم.‏ نمونهٔ خوب آن خواهری است که ۴۳ سال به عنوان میسیونر خدمت کرده است.‏ او با اینکه گاهی به شدّت خسته و حتی دلسرد می‌شد ولی هرگز احساس درماندگی نکرد.‏ وی دلیل آن را چنین توضیح می‌دهد:‏ «من خودم را عادت دادم که صبح زود از خواب بلند شوم و قبل از شروع کارهای روزانه‌ام به دعا و نیایش و خواندن کلام خدا بپردازم.‏ این عادت تا به امروز مرا قوی و استوار نگه داشته است.‏» ما نیز اگر «روز به روز» در دعا با یَهُوَه راز و نیاز کنیم و همچنین در خصوصیات فوق‌العادهٔ او و وعده‌های زیبایی که به انسان‌ها داده است تعمّق کنیم توکّلمان به قدرت بی‌کران او بیشتر می‌شود.‏

۱۸.‏ کتاب مقدّس به کسانی که به دلیل کهولت و یا بیماری ضعیف شده‌اند چه دلگرمی‌ای می‌دهد؟‏

۱۸ دعا و تعمّق بویژه برای کسانی که به دلیل کهولت و یا بیماری دلسرد و افسرده شده‌اند کمک بسیار ارزنده‌ای است.‏ شاید چنین افرادی کمتر خودشان را با دیگران مقایسه کنند،‏ ولی اغلب حسرت نیرو و قوای گذشتهٔ خود را می‌خورند.‏ دانستن اینکه یَهُوَه برای خادمان سالمند خود ارزش بسیار قائل است واقعاً تسلّی بخش است!‏ کتاب مقدّس می‌گوید:‏ «سفیدمویی تاج جمال است،‏ هنگامی که در راه عدالت یافت شود.‏» (‏ امثال ۱۶:‏۳۱‏)‏ یَهُوَه به خوبی به محدودیت‌ها و ضعف‌هایمان واقف است و از اینکه صادقانه و با دل و جان او را خدمت می‌کنیم بسیار خرسند می‌گردد.‏ چقدر باعث دلگرمی است که بدانیم او کارهای نیکوی ما را هرگز فراموش نمی‌کند!‏ کتاب مقدّس به ما چنین اطمینان  می‌دهد:‏ «خدا بی‌انصاف نیست که عمل شما و آن محبت را که به اسم او از خدمت مقدّسین که در آن مشغول بوده و هستید ظاهر کرده‌اید،‏ فراموش کند.‏» (‏ عبرانیان ۶:‏۱۰‏)‏ چقدر باید خوشحال باشیم که در میان برادران و خواهرانمان کسانی هستند که سالیان سال یَهُوَه را وفادارانه خدمت کرده‌اند!‏

تسلیم نشوید

۱۹.‏ فایدهٔ نیکوکاری و احسان چیست؟‏

۱۹ بسیاری بر این باورند که تحرّک و فعالیت مرتب شخص را از حالت رخوت و خمودی بیرون می‌آورد.‏ به همین شکل فعالیت مرتب در امور روحانی نیز شخص را از حالت افسردگی و ضعف روحانی بیرون می‌آورد.‏ کتاب مقدّس می‌گوید:‏ «از نیکوکاری خسته نشویم زیرا که در موسم آن درو خواهیم کرد اگر ملول نشویم.‏ خلاصه به قدری که فرصت داریم با جمیع مردم احسان بنماییم،‏ علی‌الخصوص با اهل بیت ایمان.‏» (‏ غَلاطیان ۶:‏۹،‏ ۱۰‏)‏ شکی نیست که «نیکوکاری» و «احسان» مستلزم تلاش و زحمت مداوم است،‏ ولی سبب می‌شود هرگز از پرستش یَهُوَه خسته نشویم.‏

۲۰.‏ برای جلوگیری از حالت افسردگی باید از همنشینی با چه افرادی پرهیز کنیم؟‏

۲۰ همنشینی با افرادی که ارزشی برای احکام الٰهی قائل نیستند ما را نسبت به امور روحانی دلسرد و بی‌علاقه می‌کند.‏ کتاب مقدّس می‌گوید:‏ «حمل بار سنگ و ماسه سخت است،‏ اما تحمّل ناراحتی‌هایی که یک آدم احمق ایجاد می‌کند،‏ از آن هم سخت‌تر است.‏» (‏ امثال ۲۷:‏۳‏،‏ ترجمهٔ تفسیری ‏)‏ برای جلوگیری از بروز بی‌علاقگی و افسردگی باید از همنشینی با افراد منفی‌باف و عیبجو پرهیز کنیم.‏

۲۱.‏ در جماعت مسیحی چگونه می‌توانیم برادران خود را تشویق کنیم؟‏

۲۱ جلسات مسیحی نعمت بزرگی است که یَهُوَه از طریق آن به ما نیرو می‌بخشد و روح ما را تازه می‌کند.‏ این جلسات فرصت مناسبی است تا برادران و خواهران خود را با سخنان دلگرم‌کننده و همچنین جواب‌ها و گفتارهای بناکننده تشویق کنیم.‏ (‏ عبرانیان ۱۰:‏۲۵‏)‏ همهٔ اعضای جماعت باید سهم خود را در این خصوص به جا آورند.‏ این وظیفه بویژه بر دوش کسانی است که مسئولیت تعلیم در جماعت را بر عهده دارند.‏ سخنان ایشان باید همواره دلگرم‌کننده و تشویق‌آمیز باشد.‏ (‏ اِشَعْیا ۳۲:‏۱،‏ ۲‏)‏ حتی وقتی می‌خواهند کسی را اصلاح یا ترغیب کنند لحن ایشان می‌باید دلنشین و آرام باشد.‏ (‏ غَلاطیان ۶:‏۱،‏ ۲‏)‏ آری،‏ محبت و احسانی که به همنوعان خود نشان می‌دهیم سبب می‌شود در ایمان استوار بمانیم و از خدمت به خدا خسته نگردیم.‏ —‏ مزمور ۱۳۳:‏۱؛‏ یوحنّا ۱۳:‏۳۵‏.‏

۲۲.‏ چه چیزی به ما کمک می‌کند که با وجود ناکاملی دلسرد و مأیوس نشویم؟‏

 ۲۲ پرستش یَهُوَه در این ایّام آخر براستی مستلزم کار و زحمت بسیار است.‏ ما مسیحیان از خستگی ذهنی،‏ افسردگی و فشارهای دیگر مصون نیستیم.‏ بدن ما همچون ظرفی سفالی شکننده و آسیب‌پذیر است.‏ اما کتاب مقدّس می‌گوید:‏ «این گنجینه را در ظروفی خاکی داریم،‏ تا آشکار باشد که این قدرت خارق‌العاده از خداست نه از ما.‏» (‏ ۲قُرِنتیان ۴:‏۷‏،‏ ھ ن )‏ آری،‏ اگرچه ما مسیحیان خسته شویم،‏ هرگز درمانده نخواهیم شد.‏ پس باشد که با توکّل تمام بگوییم:‏ «خداوند مددکنندهٔ من است و ترسان نخواهم بود.‏» —‏ عبرانیان ۱۳:‏۶‏.‏

مرور

‏• چه بارهای سنگینی را می‌توانیم از دوش خود پایین بگذاریم؟‏

‏• چگونه می‌توانیم به هم‌ایمانانمان «احسان» کنیم؟‏

‏• وقتی خسته و یا افسرده می‌شویم یَهُوَه چگونه ما را حفظ می‌کند؟‏

‏[سؤالات مقالهٔ مطالعه‌ای]‏

‏[تصویر در صفحهٔ ۱۹]‏

عیسی بخوبی می‌دانست که افسردگی درازمدت برای رسولانش بسیار مضر خواهد بود

‏[تصویر در صفحهٔ ۲۰]‏

برخی برادران و خواهران از سرگرمی‌ها و کارهای غیرضروری خود کاسته‌اند

‏[تصویر در صفحهٔ ۲۱]‏

یَهُوَه با وجود ضعف‌هایمان برای تلاشی که در جهت خدمت به او به خرج می‌دهیم ارزش بسیار قائل است