شگفتی‌های طبیعت

تبدیل سلول‌ها به سلول‌های تخصص‌یافته

تبدیل سلول‌ها به سلول‌های تخصص‌یافته

 وقتی نطفهٔ انسان بسته می‌شود،‏ سلول کوچکی به اسم زیگوت شکل می‌گیرد و زندگی انسان از همان موقع شروع می‌شود.‏ زیگوت آنقدر کوچک است که به سختی می‌توان آن را بدون میکروسکوپ دید،‏ اما چند ماه بعد به شکل یک جنین کامل درمی‌آید.‏ آن سلول اولیه تکثیر می‌شود و به بیشتر از ۲۰۰ سلول مختلف تبدیل می‌شود که شکل‌ها،‏ اندازه‌ها و وظیفه‌های مختلفی دارند.‏

 یک نکتهٔ جالب:‏ سلول زیگوت یک کپی از DNA خود می‌سازد و بعد به دو سلول تقسیم می‌شود.‏ آن دو سلول هم بارها همین روند را تکرار می‌کنند.‏ در ابتدا همهٔ سلول‌های جدید مثل هم هستند و در DNA آن‌ها همهٔ اطلاعات لازم برای ساختن سلول‌های متفاوت وجود دارد.‏

 یک هفته بعد از این که نطفه بسته شد،‏ سلول‌ها به دو نوع مختلف دسته‌بندی می‌شوند.‏ بعضی از آن‌ها سلول‌های رویان یا جنین را تشکیل می‌دهند.‏ بعضی‌ها هم به سلول‌های جفت و بافت‌های مربوط به آن تبدیل می‌شوند که به رشد جنین کمک می‌کنند.‏

 تا هفتهٔ سوم سلول‌های جنین سه لایه را تشکیل می‌دهند.‏ سلول‌های لایهٔ بیرونی به تدریج عصب‌ها،‏ مغز،‏ دهان،‏ پوست و سلول‌های دیگر را می‌سازند.‏ سلول‌های لایهٔ میانی،‏ خون،‏ استخوان‌ها،‏ کلیه‌ها،‏ ماهیچه‌ها و بافت‌های دیگر را می‌سازند.‏ سلول‌های لایهٔ درونی هم اعضای داخلی بدن مثل ریه‌ها،‏ مثانه و قسمت زیادی از سیستم گوارش را می‌سازند.‏

موقع رشد جنین،‏ سلول‌ها تکثیر می‌شوند و به بیشتر از ۲۰۰ نوع سلول تخصص‌یافته تبدیل می‌شوند

 در طول دوران بارداری،‏ بعضی از سلول‌ها به صورت تکی یا گروهی در جنین جابه‌جا می‌شوند.‏ سلول‌های دیگر کنار هم جمع می‌شوند و لایه‌هایی را تشکیل می‌دهند یا دور هم می‌پیچند و رشته‌ها یا حفره‌هایی تشکیل می‌دهند.‏ برای ایجاد این تغییرات سلول‌ها باید با هماهنگی زیادی با هم کار کنند.‏ برای مثال،‏ لایه‌های سلولی همزمان در جاهای مختلف جنین به هم می‌پیچند و به شکل لوله‌هایی درمی‌آیند که به تدریج بلند و شاخه‌شاخه می‌شوند.‏ بعد لوله‌ها به هم متصل می‌شوند و سیستم گردش خون را تشکیل می‌دهند.‏

 تا موقع تولّد نوزاد،‏ صدها میلیارد سلول تخصص‌یافته در جای درست و زمان درست برای انجام وظایفشان آماده می‌شوند.‏

 نظر شما چیست؟‏ آیا سلول‌های تخصص‌یافته در اثر تکامل به وجود می‌آیند یا طراحی پشت آن است؟‏