Ρύθμιση προσβασιμότητας

Επιλέξτε γλώσσα

Μετάβαση στο δευτερεύον μενού

Μετάβαση στον πίνακα περιεχομένων

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μάρτυρες του Ιεχωβά

Ελληνική

Η ΣΚΟΠΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Θησαυρός Κρυμμένος επί Αιώνες

Θησαυρός Κρυμμένος επί Αιώνες

Ο λόγιος δεν πιστεύει στα μάτια του. Εξετάζει προσεκτικά το κομμάτι του αρχαίου κειμένου ξανά και ξανά. Η καλλιγραφία και η γραμματική τον έχουν πείσει—έχει μπροστά του σπαράγματα της παλαιότερης γνωστής Βιβλικής μετάφρασης στη γεωργιανή γλώσσα!

ΑΥΤΟΣ ο θησαυρός ανακαλύφτηκε στα τέλη Δεκεμβρίου του 1922. Ενόσω ο Γεωργιανός ακαδημαϊκός Ιβάνε Τζαβαχισβίλι ερευνούσε το πώς εξελίχθηκε το γεωργιανό αλφάβητο, βρήκε τυχαία ένα αντίγραφο του Ταλμούδ της Ιερουσαλήμ. Καθώς το εξέταζε, διέκρινε κάτω από το εβραϊκό χειρόγραφο ένα μισοσβησμένο κείμενο με γεωργιανούς χαρακτήρες. *

Το «κρυμμένο» κείμενο κάτω από το Ταλμούδ ήταν αντίγραφο κάποιου τμήματος του Γραφικού βιβλίου του Ιερεμία από τον πέμπτο αιώνα Κ.Χ. Πριν από αυτή την ανακάλυψη, το αρχαιότερο γνωστό χειρόγραφο της Αγίας Γραφής στη γεωργιανή αναγόταν στον ένατο αιώνα Κ.Χ. Σύντομα, βρέθηκαν αποσπάσματα άλλων Γραφικών βιβλίων του πέμπτου αιώνα Κ.Χ. ή και αρχαιότερα. Φανταστείτε να ανακαλύπτει κάποιος Βιβλικά κείμενα που χρονολογούνται λίγες μόλις εκατοντάδες χρόνια μετά την εποχή του Ιησού και των αποστόλων!

Ποιος έκανε τη μετάφρασή τους; Ένα άτομο ή μια ομάδα αφοσιωμένων μεταφραστών; Μέχρι στιγμής, δεν έχουν ανακαλυφτεί ιστορικά στοιχεία που δίνουν την απάντηση. Ούτως ή άλλως, είναι προφανές ότι η Γραφή, τουλάχιστον εν μέρει, είχε μεταφραστεί στη γεωργιανή ήδη από τον τέταρτο αιώνα. Ο Λόγος του Θεού, λοιπόν, ήταν από τότε διαθέσιμος ή γνωστός στους Γεωργιανούς στη μητρική τους γλώσσα.

Μαρτυρία για το πόσο εξοικειωμένοι ήταν οι Γεωργιανοί με τη Γραφή αποτελεί το βιβλίο Το Μαρτύριο της Αγίας Βασίλισσας Σουσανίκ, το οποίο γράφτηκε πιθανότατα στα τέλη του πέμπτου αιώνα. Ο συγγραφέας αφηγείται την τραγική ιστορία της βασίλισσας με παραθέσεις και έμμεσες αναφορές στους Ψαλμούς, στα Ευαγγέλια και σε άλλα τμήματα της Γραφής. Επίσης αναφέρει ότι ο Βάρσκεν, σύζυγος της Σουσανίκ και κυβερνήτης του γεωργιανού βασιλείου του Κάρτλι, προκειμένου να κατευνάσει τους Πέρσες επικυρίαρχους, εγκατέλειψε τη «Χριστιανοσύνη», μεταστράφηκε στον περσικό Ζωροαστρισμό και απαίτησε από τη σύζυγό του να κάνει το ίδιο. Σύμφωνα με το βιβλίο, εκείνη δεν  αποκήρυξε την πίστη της και βρήκε παρηγοριά στη Γραφή τις τελευταίες μέρες της ζωής της.

Προφανώς, από τον πέμπτο αιώνα και έπειτα η μετάφραση και αντιγραφή της Γραφής στη γεωργιανή δεν σταμάτησε ποτέ. Η πληθώρα Βιβλικών χειρογράφων σε αυτή τη γλώσσα πιστοποιεί τον κόπο αφοσιωμένων αντιγραφέων και μεταφραστών. Ας εξετάσουμε δύο πτυχές αυτής της συναρπαστικής ιστορίας—τη μετάφραση και την εκτύπωση της Γραφής.

ΣΩΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

«Εγώ, ο Γκιόργκι, ένας ταπεινός μοναχός, μετέφρασα το βιβλίο των Ψαλμών από τη νέα ελληνική στη γεωργιανή με μεγάλη επιμέλεια και κόπο». Αυτά έγραψε ο Γκιόργκι Μτατσμιντέλι, γεωργιανός μοναχός του 11ου αιώνα. Γιατί ήταν ανάγκη να μεταφραστεί η Γραφή εφόσον υπήρχε ήδη μια γεωργιανή μετάφραση επί μερικούς αιώνες;

Τον 11ο αιώνα, κυκλοφορούσαν πλέον ελάχιστα από τα πρώτα χειρόγραφα της Γραφής στη γεωργιανή. Ορισμένα βιβλία είχαν χαθεί εντελώς. Επίσης, η γλώσσα είχε υποστεί αλλαγές, γι’ αυτό μερικοί αναγνώστες δυσκολεύονταν να κατανοήσουν τα πρώτα αντίγραφα. Παρότι πολλοί μεταφραστές επιδίωξαν να αποκαταστήσουν τη γεωργιανή Γραφή, τον πιο καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο Γκιόργκι. Σύγκρινε γεωργιανές μεταφράσεις με ελληνικά χειρόγραφα και μετέφρασε τμήματα που έλειπαν, ακόμη και ολόκληρα βιβλία. Τη μέρα εκτελούσε τα καθήκοντά του ως ηγούμενος, ενώ το βράδυ μετέφραζε τη Γραφή.

Προχωρώντας ακόμη περισσότερο, ο Εφραίμ Μτσίρε, σύγχρονος του Γκιόργκι, συνέταξε ουσιαστικά ένα εγχειρίδιο για μεταφραστές. Αυτό περιείχε θεμελιώδεις μεταφραστικές αρχές, όπως το να μεταφράζουν από την πρωτότυπη γλώσσα όποτε ήταν δυνατόν και να ακολουθούν πιστά το κείμενό της, αλλά χωρίς να θυσιάζουν τη φυσικότητα. Επίσης, εισήγαγε τη χρήση υποσημειώσεων και περιθωριακών σημειώσεων στις γεωργιανές μεταφράσεις. Ο Εφραίμ έκανε μια εντελώς καινούρια μετάφραση αρκετών βιβλίων της Γραφής. Το έργο του Γκιόργκι και του Εφραίμ έθεσε σταθερό θεμέλιο για περαιτέρω μεταφραστική δραστηριότητα.

Τον επόμενο αιώνα, η συγγραφή λογοτεχνικών έργων εν γένει γνώρισε μεγάλη άνθηση στη Γεωργία. Ιδρύθηκαν ακαδημίες στις πόλεις Γκελάτι και Ικάλτο. Σύμφωνα με τους περισσότερους λογίους, η αποκαλούμενη Βίβλος του Γκελάτι, που φυλάσσεται στο Εθνικό Κέντρο Χειρογράφων της Γεωργίας, είναι μια εντελώς καινούρια μετάφραση της Γραφής από κάποιον λόγιο του Γκελάτι ή του Ικάλτο.

Πώς επηρέασε τους Γεωργιανούς όλη αυτή η δραστηριότητα σχετικά με τη μετάφραση της Γραφής; Το 12ο αιώνα, ο Γεωργιανός ποιητής Σότα Ρουσταβέλι έγραψε το έργο Βέπχις Τκαόσανι (Ο Ιππότης με τη Δορά του Πάνθηρα), ένα έπος τόσο διαχρονικό ώστε έχει χαρακτηριστεί δεύτερη Γραφή των Γεωργιανών. Ο Κ. Κεκελίτζε, σύγχρονος Γεωργιανός λόγιος, παρατηρεί πως, είτε ο ποιητής  παρέθεσε απευθείας από τη Γραφή είτε όχι, «ορισμένες απόψεις του απηχούν άμεσα Γραφικές περικοπές». Αν και το ποίημα διαπνέεται από έντονο ρομαντισμό, ασχολείται συχνά με θέματα όπως η αληθινή φιλία, η γενναιοδωρία, ο σεβασμός προς τις γυναίκες και η ανιδιοτελής αγάπη για τους ξένους. Αυτές και άλλες αξίες που διδάσκονται στη Γραφή επηρέασαν επί γενιές τη νοοτροπία των Γεωργιανών και εξακολουθούν να θεωρούνται τα ηθικά τους ιδεώδη.

Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ—ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ

Στα τέλη του 17ου αιώνα, η βασιλική οικογένεια της Γεωργίας έδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για την εκτύπωση της Γραφής. Γι’ αυτό, ο Βασιλιάς Βαχτάνγκ ΣΤ΄ έφτιαξε ένα τυπογραφείο στην πρωτεύουσα, την Τιφλίδα. Ωστόσο, το κείμενο της Γραφής δεν ήταν έτοιμο για εκτύπωση. Από μια άποψη, η Γραφή στη γεωργιανή ήταν και πάλι κρυμμένη. Υπήρχαν μόνο ημιτελή χειρόγραφα ορισμένων τμημάτων της σε απαρχαιωμένη γλώσσα. Η αναθεώρηση και αποκατάσταση του κειμένου ανατέθηκε σε έναν γλωσσολόγο, τον Σουλχάν-Σάμπα Ορμπελιάνι.

Ο Ορμπελιάνι καταπιάστηκε ευσυνείδητα με το έργο. Επειδή γνώριζε αρκετές γλώσσες, μεταξύ αυτών την ελληνική και τη λατινική, μπορούσε να συμβουλεύεται διάφορες πηγές εκτός από τα διαθέσιμα γεωργιανά χειρόγραφα. Ωστόσο, η γεωργιανή Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είδε με καλό μάτι την ευρύτητα πνεύματος με την οποία προσέγγιζε το κείμενο. Ο κλήρος τον κατηγόρησε ότι πρόδωσε την εκκλησία και έπεισε το βασιλιά να του απαγορεύσει τη μετάφραση της Γραφής. Σύμφωνα με γεωργιανές πηγές, σε κάποια εκκλησιαστική σύνοδο ο κλήρος ανάγκασε τον Ορμπελιάνι να κάψει τη Γραφή για την οποία είχε εργαστεί επί χρόνια!

Ας σημειωθεί ότι ένα σωζόμενο αντίγραφο του Χειρογράφου Μτσχέτα, γνωστού και ως Βίβλος του Σάμπα, περιέχει ιδιόχειρα σχόλια του Ορμπελιάνι. Εντούτοις, ορισμένοι αμφισβητούν το αν αυτή είναι η Γραφή την οποία αντιμαχόταν ο κλήρος. Μόνο το παράρτημα αποδίδεται σε εκείνον με βεβαιότητα.

Παρά τις δυσκολίες, η εκτύπωση της Γραφής αποτελούσε προτεραιότητα για μερικά μέλη της βασιλικής οικογένειας. Από το 1705 ως το 1711, τυπώθηκαν κάποια τμήματά της. Χάρη στις προσπάθειες που κατέβαλαν οι πρίγκιπες της Γεωργίας Μπακάρι και Βαχούστι, ολόκληρη η Γραφή τυπώθηκε τελικά το 1743. Κανείς δεν θα την κρατούσε πια κρυμμένη.

^ παρ. 3 Στην αρχαιότητα, η γραφική ύλη ήταν σπάνια και ακριβή. Γι’ αυτό, συνήθιζαν να αφαιρούν με απόξεση το παλιότερο κείμενο από κάποιο χειρόγραφο και να ξαναχρησιμοποιούν τη γραφική ύλη για νέο κείμενο. Ένα τέτοιο χειρόγραφο ονομάζεται παλίμψηστο, δηλαδή «ξαναξυσμένο».

Μάθετε Περισσότερα

Έχει Όνομα ο Θεός;

Ο Θεός έχει πολλούς τίτλους, μεταξύ των οποίων Παντοδύναμος, Δημιουργός και Κύριος. Ωστόσο, το προσωπικό του όνομα χρησιμοποιείται περίπου 7.000 φορές στην Αγία Γραφή.

Είναι Ακριβής η Μετάφραση Νέου Κόσμου;

Γιατί διαφέρει από πολλές άλλες μεταφράσεις;