Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μετάβαση στο δευτερεύον μενού

Μετάβαση στον πίνακα περιεχομένων

Μάρτυρες του Ιεχωβά

Ελληνική

Η ΣΚΟΠΙΑ (ΕΚΔΟΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ) ΜΑΡΤΙΟΣ 2015

«Αυτός Είναι ο Τρόπος Ενέργειας που Έχεις Επιδοκιμάσει»

«Αυτός Είναι ο Τρόπος Ενέργειας που Έχεις Επιδοκιμάσει»

«Έχεις κρύψει προσεκτικά αυτά τα πράγματα από σοφούς και διανοουμένους, και τα έχεις αποκαλύψει σε νήπια».ΛΟΥΚ. 10:21.

1. Τι έκανε τον Ιησού να νιώσει «αγαλλίαση μέσω του αγίου πνεύματος»; (Βλέπε εικόνα στην αρχή του άρθρου.)

ΜΠΟΡΕΙΤΕ να φανταστείτε πώς θα ήταν να βλέπει κανείς τον Ιησού Χριστό να νιώθει «αγαλλίαση μέσω του αγίου πνεύματος»; Ίσως οραματίζεστε το πρόσωπό του να φωτίζεται από ένα πλατύ χαμόγελο και τα μάτια του να λάμπουν από χαρά. Γιατί ήταν τόσο συγκινημένος; Πρόσφατα είχε στείλει 70 από τους μαθητές του να κηρύξουν τα καλά νέα της Βασιλείας του Θεού. Τον ενδιέφερε πολύ το πώς θα έφερναν σε πέρας το διορισμό τους. Οι εχθροί των καλών νέων ήταν πολλοί και ισχυροί, όπως για παράδειγμα οι πανούργοι και εξαιρετικά μορφωμένοι γραμματείς και Φαρισαίοι. Επηρεασμένοι από αυτούς, πολλοί άνθρωποι έδειχναν περιφρόνηση, θεωρώντας τον Ιησού έναν απλό ξυλουργό και τους μαθητές του “ανθρώπους αγράμματους και συνηθισμένους”. (Πράξ. 4:13· Μάρκ. 6:3) Παρ’ όλα αυτά, οι μαθητές φλέγονταν από ενθουσιασμό όταν επέστρεψαν από την αποστολή τους. Είχαν κηρύξει παρά την εναντίωση που αντιμετώπισαν, ακόμα και από δαίμονες! Πού οφειλόταν η χαρά και το θάρρος τους;Διαβάστε Λουκάς 10:1, 17-21.

2. (α) Από ποια άποψη ήταν σαν παιδιά οι μαθητές του Ιησού; (β) Γιατί μπορούσαν να κατανοούν ζωτικές πνευματικές αλήθειες οι ακόλουθοι του Χριστού;

2 Προσέξτε τι είπε ο Ιησούς στον Ιεχωβά: «Σε αινώ δημόσια,  Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, επειδή έχεις κρύψει αυτά τα πράγματα από τους σοφούς και τους διανοουμένους και τα έχεις αποκαλύψει σε νήπια. Ναι, Πατέρα, επειδή αυτός είναι ο τρόπος ενέργειας που έχεις επιδοκιμάσει». (Ματθ. 11:25, 26) Ασφαλώς, ο Ιησούς δεν εννοούσε ότι οι μαθητές του ήταν κατά γράμμα νήπια. Γνώριζε, ωστόσο, ότι ήταν σαν παιδιά σε σύγκριση με τους διανοουμένους και πολύ μορφωμένους της χώρας, οι οποίοι ήταν σοφοί στα δικά τους μάτια. Και το κυριότερο, ο Ιησούς δίδασκε τους ακολούθους του να είναι σαν παιδιά, παραμένοντας ταπεινοί και ευδίδακτοι. (Ματθ. 18:1-4) Πώς ωφελούνταν επειδή ήταν ταπεινοί; Μέσω του αγίου πνεύματος, ο Ιεχωβά τούς βοηθούσε να κατανοούν ζωτικές πνευματικές αλήθειες ενώ οι σοφοί και οι διανοούμενοι, που τους χλεύαζαν, παρέμεναν τυφλωμένοι από τον Σατανά και από την ίδια τους την υπερηφάνεια.

3. Τι θα εξετάσουμε σε αυτό το άρθρο;

3 Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, γιατί ο Ιησούς ήταν τόσο χαρούμενος! Έβλεπε τον τρόπο με τον οποίο ο Ιεχωβά αποκάλυπτε βαθιές πνευματικές αλήθειες σε κάθε είδους ταπεινούς ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη μόρφωση ή τα διανοητικά τους χαρίσματα, και αυτό τον γέμιζε χαρά. Ένιωθε αγαλλίαση που ο Πατέρας του επιδοκίμαζε αυτόν τον τρόπο διδασκαλίας. Έχει αλλάξει άραγε ο Ιεχωβά, και πώς δείχνει ότι εξακολουθεί να επιδοκιμάζει αυτό το είδος διδασκαλίας; Καθώς θα βλέπουμε την απάντηση, μπορεί και εμείς να γεμίσουμε χαρά, ακριβώς όπως ο Ιησούς.

ΒΑΘΙΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ

4. Με ποιους τρόπους έχει αποδειχτεί στοργικό δώρο η απλοποιημένη έκδοση της Σκοπιάς;

4 Τα πρόσφατα χρόνια, η οργάνωση του Ιεχωβά παρέχει πνευματική διδασκαλία δίνοντας ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην απλότητα και στη σαφήνεια. Σκεφτείτε τρία παραδείγματα. Πρώτον, υπάρχει η απλοποιημένη έκδοση της Σκοπιάς. * Αυτή η έκδοση έχει αποδειχτεί πραγματικά στοργικό δώρο για όσους δυσκολεύονται με τη γλώσσα ή με το διάβασμα. Οι κεφαλές των οικογενειών βλέπουν ότι τώρα τα παιδιά τους συμμετέχουν περισσότερο στη μελέτη αυτού του περιοδικού, που είναι ο βασικός αγωγός στο πνευματικό μας πρόγραμμα διατροφής. Πολλοί έχουν γράψει συγκινητικά λόγια για να εκφράσουν την εγκάρδια εκτίμησή τους. Μια αδελφή έγραψε ότι δίσταζε να απαντήσει στη Μελέτη Σκοπιάς. «Είχα απλώς διακοσμητικό ρόλο», είπε. Αλλά όχι πια! Όταν άρχισε να χρησιμοποιεί την απλοποιημένη έκδοση, έγραψε: «Τώρα, δεν απαντώ μόνο μία φορά αλλά περισσότερες, και ο φόβος μου εξαφανίστηκε! Ευχαριστώ τον Ιεχωβά και εσάς».

5. Ποια είναι μερικά από τα πλεονεκτήματα της αναθεωρημένης έκδοσης της Μετάφρασης Νέου Κόσμου των Αγίων Γραφών;

5 Δεύτερον, υπάρχει η αναθεωρημένη έκδοση της Μετάφρασης Νέου Κόσμου των Αγίων Γραφών, η οποία κυκλοφόρησε στην αγγλική γλώσσα στην ετήσια συνέλευση που διεξάχθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2013. * Πολλά εδάφια αποδίδονται τώρα με λιγότερες λέξεις, αλλά το νόημά τους παραμένει το ίδιο ή έχει γίνει ακόμα πιο ξεκάθαρο. Για παράδειγμα, το εδάφιο Ιώβ 10:1 έχει τώρα 19 λέξεις αντί για 27, ενώ το εδάφιο Παροιμίες 8:6 έχει 13 λέξεις αντί για 20. Και τα δύο είναι πιο ξεκάθαρα στη νέα έκδοση. Μάλιστα, ένας πιστός χρισμένος αδελφός, που υπηρετεί όσια επί δεκαετίες, σχολίασε: «Μόλις διάβασα το βιβλίο του Ιώβ στη νέα έκδοση, και νιώθω σαν να το καταλαβαίνω για πρώτη φορά!» Πολλοί έχουν κάνει παρόμοια σχόλια.

6. Πώς αισθάνεστε για την εκλεπτυσμένη κατανόηση των εδαφίων Ματθαίος 24:45-47;

6 Τρίτον, σκεφτείτε κάποιες πρόσφατες  εκλεπτύνσεις στην κατανόησή μας. Για παράδειγμα, η διασαφηνισμένη κατανόησή μας για τον “πιστό και φρόνιμο δούλο”, που δημοσιεύτηκε στη Σκοπιά 15 Ιουλίου 2013, μας ενθουσίασε. (Ματθ. 24:45-47) Διευκρινίστηκε ότι ο πιστός δούλος είναι το Κυβερνών Σώμα, ενώ το «υπηρετικό προσωπικό» είναι όλοι όσοι τρέφονται πνευματικά, είτε ανήκουν στους χρισμένους είτε στα «άλλα πρόβατα». (Ιωάν. 10:16) Πόσο χαιρόμαστε όταν μαθαίνουμε τέτοιες αλήθειες και τις διδάσκουμε στα καινούρια άτομα! Με ποιους άλλους τρόπους έχει δείξει ο Ιεχωβά ότι επιδοκιμάζει τον απλό και ξεκάθαρο τρόπο διδασκαλίας;

ΜΙΑ ΠΙΟ ΑΠΛΗ ΚΑΙ ΠΙΟ ΞΕΚΑΘΑΡΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΦΗΓΗΣΕΩΝ

7, 8. Ποια είναι μερικά παραδείγματα θεόπνευστων προφητικών εικόνων στη Γραφή;

7 Αν υπηρετείτε τον Ιεχωβά επί δεκαετίες, ίσως έχετε παρατηρήσει μια σταδιακή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο εξηγούν τα έντυπά μας πολλές Γραφικές αφηγήσεις. Ποια είναι αυτή η αλλαγή; Στο παρελθόν, τα έντυπά μας συνήθιζαν να εξετάζουν τις Γραφικές αφηγήσεις αναζητώντας σε αυτές τύπους και αντίτυπα. Η Γραφική αφήγηση θεωρούνταν ο τύπος και οποιαδήποτε προφητική εκπλήρωσή της ήταν το αντίτυπο. Υπάρχει Γραφική βάση για τέτοιες προφητικές εικόνες; Ναι. Λόγου χάρη, ο Ιησούς μίλησε για «το σημείο του Ιωνά του προφήτη». (Διαβάστε Ματθαίος 12:39, 40) Ο Ιησούς εξήγησε ότι η παραμονή του Ιωνά στην κοιλιά του ψαριού—η οποία θα είχε γίνει ο τάφος του αν ο Ιεχωβά δεν τον διατηρούσε ζωντανό—εξεικόνιζε προφητικά το διάστημα που θα έμενε ο ίδιος στον τάφο.

8 Η Γραφή περιέχει και άλλες θεόπνευστες προφητικές εικόνες. Ο απόστολος Παύλος ανέλυσε αρκετές από αυτές. Για παράδειγμα, η σχέση του Αβραάμ με την Άγαρ και τη Σάρρα αποτελούσε προφητική εικόνα της σχέσης του Ιεχωβά με το έθνος του Ισραήλ και με το ουράνιο τμήμα της οργάνωσης του Θεού. (Γαλ. 4:22-26) Παρόμοια, η σκηνή της μαρτυρίας και ο ναός, η Ημέρα της Εξιλέωσης, ο αρχιερέας, καθώς και άλλες πτυχές του Μωσαϊκού Νόμου αποτελούσαν «σκιά των καλών μελλοντικών πραγμάτων». (Εβρ. 9:23-25· 10:1) Είναι συναρπαστικό και συνάμα ενισχυτικό για την πίστη να μελετάμε τέτοιες προφητικές εικόνες. Αλλά μήπως αυτό σημαίνει ότι κάθε πρόσωπο, γεγονός και αντικείμενο που περιγράφεται στη Γραφή προσκιάζει κάποιον ή κάτι;

9. Πώς εξηγούνταν στο παρελθόν η Γραφική αφήγηση για τον Ναβουθέ;

9 Στο παρελθόν, τα έντυπά μας ακολουθούσαν συχνά αυτή την προσέγγιση. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την αφήγηση για τον Ναβουθέ, ο οποίος δικάστηκε και εκτελέστηκε άδικα με εντολή της πονηρής Βασίλισσας Ιεζάβελ ώστε να μπορέσει ο σύζυγός της, ο Αχαάβ, να πάρει το αμπέλι του. (1 Βασ. 21:1-16) Το 1932, είχε δοθεί η εξήγηση ότι αυτή η αφήγηση ήταν ένα προφητικό δράμα. Είχε λεχθεί ότι ο Αχαάβ και η Ιεζάβελ εξεικόνιζαν τον Σατανά και την οργάνωσή του, ενώ ο Ναβουθέ εξεικόνιζε τον Ιησού. Συνεπώς, ο θάνατος του Ναβουθέ ήταν μια προφητική εικόνα της εκτέλεσης του Ιησού. Εντούτοις, δεκαετίες αργότερα, το βιβλίο «Αγιασθήτω το Όνομά Σου», που κυκλοφόρησε το 1961 (1970, στην ελληνική), ανέφερε ότι ο Ναβουθέ εξεικόνιζε τους χρισμένους και η Ιεζάβελ το Χριστιανικό κόσμο. Ως εκ τούτου, ο διωγμός του Ναβουθέ από την Ιεζάβελ εξεικόνιζε το διωγμό των χρισμένων στις τελευταίες ημέρες. Επί πολλά χρόνια, αυτός ο τρόπος προσέγγισης των Γραφικών αφηγήσεων ήταν ενισχυτικός για την πίστη του λαού του Θεού. Τότε, γιατί έχει αλλάξει;

10. (α) Με ποιον τρόπο μάς έχει κάνει η φρόνηση πιο προσεκτικούς όσον αφορά την εξήγηση κάποιων Γραφικών αφηγήσεων; (β) Σε τι επικεντρώνονται κυρίως τα έντυπά μας σήμερα;

10 Όπως θα αναμέναμε, καθώς τα χρόνια  περνούν ο Ιεχωβά έχει βοηθήσει τον “πιστό και φρόνιμο δούλο” να γίνεται όλο και πιο φρόνιμος. Η φρόνηση μας έχει κάνει πιο προσεκτικούς όταν πρόκειται να πούμε ότι μια Γραφική αφήγηση είναι προφητικό δράμα—εκτός και αν υπάρχει ξεκάθαρη Γραφική βάση. Επιπρόσθετα, διαπιστώθηκε ότι, για πολλούς, ήταν υπερβολικά δύσκολο να κατανοήσουν κάποιες από τις παλιότερες εξηγήσεις σχετικά με τύπους και αντίτυπα. Ίσως δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε, να θυμόμαστε και να εφαρμόζουμε τις λεπτομέρειες τέτοιων διδασκαλιών—ποιος εξεικονίζει ποιον και γιατί. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι όλη αυτή η σχολαστική αναζήτηση πιθανών αντιτυπικών εκπληρώσεων μπορεί να επισκιάσει τα ηθικά και πρακτικά διδάγματα των υπό εξέταση αφηγήσεων ή να τα κάνει να χαθούν. Γι’ αυτό, τα έντυπά μας σήμερα επικεντρώνονται κυρίως στα απλά, πρακτικά διδάγματα για την πίστη, την υπομονή, τη θεοσεβή αφοσίωση και άλλες ζωτικές ιδιότητες που μαθαίνουμε από τις Γραφικές αφηγήσεις. *

Το παράδειγμα του Ναβουθέ μάς διδάσκει ένα σπουδαίο μάθημα (Βλέπε παράγραφο 11)

11. (α) Πώς κατανοούμε τώρα την αφήγηση για τον Ναβουθέ, και γιατί μιλάει στην καρδιά όλων μας το παράδειγμά του; (β) Τα πρόσφατα χρόνια, γιατί αναφέρονται σπάνια τα έντυπά μας σε τύπους και αντίτυπα; (Βλέπε «Ερωτήσεις από Αναγνώστες» σε αυτό το τεύχος.)

11 Πώς, λοιπόν, κατανοούμε τώρα την αφήγηση για τον Ναβουθέ; Με πολύ πιο απλό και ξεκάθαρο τρόπο. Αυτός ο δίκαιος άντρας πέθανε, όχι επειδή ήταν προφητικός τύπος του Ιησού ή των χρισμένων, αλλά επειδή ήταν τηρητής ακεραιότητας. Υπάκουσε στο Νόμο του Ιεχωβά όταν αντιμετώπισε κατάφωρη κατάχρηση εξουσίας. (Αριθ. 36:7· 1 Βασ. 21:3) Το παράδειγμά του μιλάει στην καρδιά μας επειδή οποιοσδήποτε από εμάς είναι πιθανό να υποστεί διωγμό για παρόμοιους λόγους. (Διαβάστε 2 Τιμόθεο 3:12) Άνθρωποι κάθε είδους μπορούν εύκολα να καταλάβουν, να θυμούνται και να εφαρμόζουν ένα τέτοιο ενισχυτικό για την πίστη δίδαγμα.

12. (α) Σε ποιο συμπέρασμα δεν πρέπει να καταλήξουμε σχετικά με τις Γραφικές αφηγήσεις; (β) Γιατί μπορούμε να κατανοούμε με ξεκάθαρο τρόπο ακόμα και βαθιά πράγματα; (Βλέπε υποσημείωση.)

12 Πρέπει, λοιπόν, να συμπεράνουμε ότι οι Γραφικές αφηγήσεις έχουν μόνο πρακτική εφαρμογή και καμία άλλη σημασία; Όχι. Τα έντυπά μας σήμερα τείνουν  περισσότερο να μας διδάσκουν ότι ένα πράγμα μάς θυμίζει κάτι άλλο ή το δείχνει παραστατικά. Δεν συνηθίζουν να εντάσσουν πολλές Γραφικές αφηγήσεις σε ένα άκαμπτο πλαίσιο προφητικών τύπων και αντιτύπων. Για παράδειγμα, μπορούμε δικαιολογημένα να πούμε ότι η ακεραιότητα του Ναβουθέ μπροστά στο διωγμό και στο θάνατο μας θυμίζει την ακεραιότητα του Χριστού και των χρισμένων του. Εντούτοις, μας θυμίζει επίσης την πιστή στάση πολλών από τα «άλλα πρόβατα» του Κυρίου. Ένας τέτοιος απλός και ξεκάθαρος παραλληλισμός φέρει τη σφραγίδα της θεϊκής διδασκαλίας. *

ΜΙΑ ΠΙΟ ΑΠΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΟΛΩΝ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

13. Ποια παραδείγματα δείχνουν ότι τώρα εξηγούμε με πιο απλό και ξεκάθαρο τρόπο κάποιες από τις παραβολές του Ιησού;

13 Ο Ιησούς Χριστός ήταν ο μεγαλύτερος Δάσκαλος που περπάτησε ποτέ στη γη. Μια από τις αγαπημένες μεθόδους διδασκαλίας του ήταν οι παραβολές. (Ματθ. 13:34) Οι παραβολές σχηματίζουν ζωηρές λεκτικές εικόνες που διεγείρουν το νου και αγγίζουν την καρδιά. Στο πέρασμα των ετών, έχουν καταφέρει τα έντυπά μας να εξηγούν και τις παραβολές του Ιησού με πιο απλό και ξεκάθαρο τρόπο; Χωρίς αμφιβολία, ναι! Σίγουρα ενθουσιαστήκαμε με τη διασαφηνισμένη κατανόηση των παραβολών του για το προζύμι, τον κόκκο του σιναπιού και το συρόμενο δίχτυ, που παρουσιάστηκαν στη Σκοπιά 15 Ιουλίου 2008. Τώρα βλέπουμε καθαρά ότι αυτές οι παραβολές εφαρμόζονται στη Βασιλεία του Θεού και στα εκπληκτικά αποτελέσματα που έχει καθώς συγκεντρώνει τους αληθινούς ακολούθους του Χριστού μέσα από αυτόν τον πονηρό κόσμο.

14. (α) Πώς είχαμε εξηγήσει την παραβολή του καλού Σαμαρείτη; (β) Πώς καταλαβαίνουμε τώρα αυτή την παραβολή του Ιησού;

14 Αλλά τι θα πούμε για τις πιο λεπτομερείς ιστορίες, ή παραβολές, που ανέφερε ο Ιησούς; Ασφαλώς, μερικές είναι συμβολικές και προφητικές. Άλλες τονίζουν πρακτικά διδάγματα. Αλλά ποιες ανήκουν στη μια κατηγορία και ποιες στην άλλη; Με τα χρόνια, η απάντηση έχει γίνει σταδιακά πιο ξεκάθαρη. Σκεφτείτε, λόγου χάρη, πώς είχαμε εξηγήσει την παραβολή του Ιησού για τον καλό Σαμαρείτη. (Λουκ. 10:30-37) Το 1924, Η Σκοπιά έλεγε ότι ο Σαμαρείτης εξεικόνιζε τον Ιησού, ο δρόμος από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, που ήταν κατηφορικός, εξεικόνιζε την καθοδική πορεία της ανθρωπότητας έπειτα από το στασιασμό στην Εδέμ, οι ληστές στο δρόμο εξεικόνιζαν μεγάλες επιχειρήσεις και κερδοσκόπους, ενώ ο ιερέας και ο Λευίτης συμβόλιζαν εκκλησιαστικά συστήματα. Σήμερα, τα έντυπά μας χρησιμοποιούν αυτή την παραβολή για να υπενθυμίζουν σε όλους εμάς τους Χριστιανούς ότι πρέπει να είμαστε αμερόληπτοι καθώς βοηθούμε όσους έχουν ανάγκη, ιδιαίτερα με πνευματική έννοια. Δεν χαιρόμαστε που βλέπουμε ότι ο Ιεχωβά μάς διδάσκει με ξεκάθαρο τρόπο;

15. Τι θα εξετάσουμε στο επόμενο άρθρο;

15 Στο επόμενο άρθρο μας, θα εξετάσουμε μια άλλη παραβολή του Ιησού—αυτή των δέκα παρθένων. (Ματθ. 25:1-13) Πώς ήθελε ο Ιησούς να κατανοήσουν οι ακόλουθοί του στις τελευταίες ημέρες αυτή τη δυνατή λεκτική εικόνα; Ως μια λεπτομερή προφητική αλληγορία, στην οποία κάθε πρόσωπο, αντικείμενο και γεγονός έχει συμβολική σημασία; Ή μήπως ήθελε να αντλήσουν από αυτήν ένα πρακτικό δίδαγμα που θα τους καθοδηγούσε στη διάρκεια των τελευταίων ημερών; Ας δούμε.

^ παρ. 4 Η απλοποιημένη έκδοση κυκλοφόρησε αρχικά στην αγγλική γλώσσα τον Ιούλιο του 2011. Στο μεταξύ, έχει κυκλοφορήσει και σε λίγες ακόμα γλώσσες.

^ παρ. 5 Γίνονται ήδη προετοιμασίες για να κυκλοφορήσει η αναθεωρημένη έκδοση και σε άλλες γλώσσες.

^ παρ. 10 Για παράδειγμα, το βιβλίο Να Μιμείστε την Πίστη Τους παρουσιάζει εκτενώς τη ζωή 14 Γραφικών προσώπων. Η ύλη επικεντρώνεται στην πρακτική εφαρμογή και όχι σε κάποια συμβολική ή προφητική σημασία.

^ παρ. 12 Ομολογουμένως, ο Λόγος του Θεού περιλαμβάνει επίσης πράγματα που ίσως φαίνονται «δυσνόητα», όπως αποσπάσματα από τα συγγράμματα του Παύλου. Ωστόσο, όλοι οι Βιβλικοί συγγραφείς είχαν εμπνευστεί από το άγιο πνεύμα. Αυτή η ίδια δύναμη βοηθάει τους αληθινούς Χριστιανούς σήμερα να κατανοούν θεϊκές αλήθειες, κάνοντας «ακόμη και τα βαθιά πράγματα του Θεού» πιο κατανοητά και ξεκάθαρα για την περιορισμένη διάνοιά μας.2 Πέτρ. 3:16, 17· 1 Κορ. 2:10.