Ρύθμιση προσβασιμότητας

Επιλέξτε γλώσσα

Μετάβαση στο δευτερεύον μενού

Μετάβαση στον πίνακα περιεχομένων

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μάρτυρες του Ιεχωβά

Ελληνική

Η ΣΚΟΠΙΑ (ΕΚΔΟΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ) ΜΑΪΟΣ 2013

Είστε “Ζηλωτές για Καλά Έργα”;

Είστε “Ζηλωτές για Καλά Έργα”;

“Ο Χριστός Ιησούς . . . έδωσε τον εαυτό του για εμάς, ώστε . . . να καθαρίσει για τον εαυτό του έναν λαό αποκλειστικά δικό του, ζηλωτή για καλά έργα”.ΤΙΤΟ 2:13, 14.

1, 2. Ποια μοναδική τιμή έχουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, και πώς νιώθετε εσείς για αυτήν;

ΠΟΛΛΟΙ το θεωρούν μεγάλη τιμή να βραβευτούν για κάποιο σημαντικό επίτευγμα. Λόγου χάρη, κάποιοι έχουν λάβει το Βραβείο Νόμπελ για το ζήλο με τον οποίο επιδίωξαν την εδραίωση ειρήνης μεταξύ εχθρικών ή αποξενωμένων παρατάξεων. Αλλά πόσο μεγαλύτερη τιμή απολαμβάνει κάποιος όταν τον στέλνει ο Θεός ως πρεσβευτή ή απεσταλμένο του για να βοηθήσει ανθρώπους να εδραιώσουν ειρηνικές σχέσεις με τον Δημιουργό τους!

2 Ως Μάρτυρες του Ιεχωβά, έχουμε αυτή τη μοναδική τιμή. Υπό τις προσταγές του Θεού και του Χριστού, παρακαλούμε τους ανθρώπους να “συμφιλιωθούν με τον Θεό”. (2 Κορ. 5:20) Μας χρησιμοποιεί ο Ιεχωβά για να ελκύσει ανθρώπους κοντά του. Με αυτόν τον τρόπο, εκατομμύρια άτομα σε 235 και πλέον χώρες έχουν βοηθηθεί να απολαμβάνουν καλή σχέση με τον Θεό και έτσι τρέφουν την ελπίδα της αιώνιας ζωής. (Τίτο 2:11) Με ολόκαρδο ζήλο, προσκαλούμε “όποιον θέλει [να] πάρει νερό ζωής δωρεάν”. (Αποκ. 22:17) Επειδή εκτιμούμε αυτόν τον πολύτιμο διορισμό και τον εκπληρώνουμε με επιμέλεια, μπορούμε δικαίως να αποκαλούμαστε λαός “ζηλωτής για καλά έργα”. (Τίτο 2:14) Ας εξετάσουμε τώρα πώς ο ζήλος μας για καλά έργα μάς βοηθάει να ελκύουμε ανθρώπους στον Ιεχωβά. Ένας τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι το έργο κηρύγματος.

ΝΑ ΜΙΜΕΙΣΤΕ ΤΟ ΖΗΛΟ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

3. Ποια διαβεβαίωση μας παρέχει «ο ζήλος του Ιεχωβά»;

3 Αναφορικά με όσα θα επιτελέσει η διακυβέρνηση του Γιου του Θεού, το εδάφιο Ησαΐας 9:7 λέει: «Ο ζήλος του Ιεχωβά των στρατευμάτων θα το κάνει αυτό». Τα λόγια αυτά τονίζουν το ενεργό ενδιαφέρον του ουράνιου Πατέρα μας για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Το παράδειγμα ζήλου του Ιεχωβά δείχνει καθαρά ότι το θεόδοτο έργο που έχουμε ως διαγγελείς της Βασιλείας αξίζει την ολόκαρδη υποστήριξη, τον ενθουσιασμό και το ζήλο μας. Η διακαής επιθυμία μας να βοηθήσουμε άλλους να γνωρίσουν τον Ιεχωβά Θεό είναι αντανάκλαση του δικού του ζήλου. Ως συνεργάτες του Θεού, λοιπόν, είμαστε εμείς αποφασισμένοι  να συμμετέχουμε στο κήρυγμα των καλών νέων όσο περισσότερο το επιτρέπουν οι περιστάσεις μας;1 Κορ. 3:9.

4. Πώς αποτέλεσε ο Ιησούς παράδειγμα εγκαρτέρησης με ζήλο στη διακονία;

4 Σκεφτείτε επίσης το ζήλο του Ιησού. Εκείνος αποτέλεσε τέλειο παράδειγμα εγκαρτέρησης με ζήλο στη διακονία. Παρά τη σφοδρή εναντίωση, διατήρησε το ζήλο του για το έργο κηρύγματος μέχρι το οδυνηρό τέλος της επίγειας ζωής του. (Ιωάν. 18:36, 37) Καθώς πλησίαζε ο καιρός του θυσιαστικού του θανάτου, γινόταν όλο και πιο αποφασισμένος να βοηθήσει άλλους να γνωρίσουν τον Ιεχωβά.

5. Πώς ενήργησε ο Ιησούς σε αρμονία με την παραβολή του για τη συκιά;

5 Το φθινόπωρο του 32 Κ.Χ., για παράδειγμα, ο Ιησούς ανέφερε μια παραβολή για κάποιον άνθρωπο που είχε στο αμπέλι του μια συκιά η οποία δεν έκανε καρπό τρία χρόνια. Όταν είπε στον αμπελουργό να την κόψει, εκείνος ζήτησε χρόνο για να βάλει λίπασμα. (Διαβάστε Λουκάς 13:6-9) Μόνο ένας μικρός αριθμός μαθητών μπορούσε τότε να λογιστεί ως καρπός του κηρύγματος του Ιησού. Αλλά όπως έδειξε σε εκείνη την παραβολή για τον αμπελουργό, ο Ιησούς χρησιμοποίησε το λίγο χρόνο που του απέμενε—περίπου έξι μήνες—για να εντείνει το κήρυγμά του στην Ιουδαία και στην Περαία. Λίγες μέρες πριν από το θάνατό του, έκλαψε για τους συμπατριώτες του που “άκουσαν χωρίς ανταπόκριση”.Ματθ. 13:15· Λουκ. 19:41.

6. Γιατί πρέπει να εντείνουμε τη δράση μας στη διακονία;

6 Εφόσον βρισκόμαστε τόσο βαθιά στον καιρό του τέλους, δεν είναι ζωτικό να εντείνουμε και εμείς τις προσπάθειές μας στο κήρυγμα; (Διαβάστε Δανιήλ 2:41-45) Τι υπέροχο προνόμιο έχουμε να είμαστε Μάρτυρες του Ιεχωβά! Είμαστε οι μόνοι άνθρωποι στη γη που προσφέρουμε ελπίδα για ουσιαστικές λύσεις στα προβλήματα της ανθρωπότητας. Κάποια αρθρογράφος χαρακτήρισε πρόσφατα αναπάντητο το ερώτημα: «Γιατί συμβαίνουν άσχημα πράγματα σε καλούς ανθρώπους;» Αλλά η Αγία Γραφή δίνει απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα, και είναι Χριστιανικό μας καθήκον και προνόμιο να τις γνωστοποιήσουμε σε όσους θέλουν να ακούσουν. Έχουμε κάθε λόγο να “φλεγόμαστε με το πνεύμα” καθώς εκτελούμε τη θεόδοτη αποστολή μας. (Ρωμ. 12:11) Με την ευλογία του Θεού, ο ζήλος μας στο ευαγγελιστικό έργο μπορεί να βοηθήσει άλλους να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τον Ιεχωβά.

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑΣ ΤΙΜΑΕΙ ΤΟΝ ΙΕΧΩΒΑ

7, 8. Πώς τιμάει τον Ιεχωβά το πνεύμα της αυτοθυσίας;

7 Όπως υποδεικνύουν οι εμπειρίες του αποστόλου Παύλου, η διακονία μας μπορεί να συνεπάγεται «νύχτες αγρύπνιας» και «περιόδους χωρίς τροφή». (2 Κορ. 6:5) Αυτές οι εκφράσεις απεικονίζουν παραστατικά την αυτοθυσία που απαιτείται, και μπορεί κάλλιστα να μας θυμίζουν τους σκαπανείς που βάζουν στην πρώτη θέση της ζωής τους τη διακονία τους ενώ παράλληλα εργάζονται για να συντηρούνται. Σκεφτείτε επίσης τους αφοσιωμένους ιεραποστόλους μας “οι οποίοι χύνονται σαν σπονδή” για να υπηρετούν ανθρώπους σε άλλες χώρες. (Φιλιπ. 2:17) Και τι θα λεχθεί για τους φιλόπονους πρεσβυτέρους μας που μένουν νηστικοί ή άυπνοι για να φροντίσουν τα πρόβατα του Ιεχωβά; Έχουμε επίσης ανάμεσά μας ηλικιωμένους και αρρώστους οι οποίοι κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να παρευρίσκονται στις Χριστιανικές συναθροίσεις και να συμμετέχουν στην υπηρεσία αγρού. Η καρδιά μας ξεχειλίζει από εκτίμηση όταν σκεφτόμαστε όλους αυτούς τους αυτοθυσιαστικούς υπηρέτες του Θεού. Τέτοιες προσπάθειες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν οι άνθρωποι τη διακονία μας.

8 Σε μια επιστολή του προς την εφημερίδα Μπόστον Τάργκετ (Boston Target) του Λίνκολνσερ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας αναγνώστης που δεν είναι Μάρτυρας του Ιεχωβά είπε: «Οι άνθρωποι χάνουν την πίστη τους στις θρησκείες . . . Τι κάνουν επιτέλους οι κληρικοί όλη την ημέρα; Σίγουρα δεν βγαίνουν για να συναντήσουν τους  ανθρώπους, όπως έκανε ο Χριστός . . . Η μοναδική θρησκεία που φαίνεται να ενδιαφέρεται είναι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, διότι αυτοί βγαίνουν για να συναντήσουν τους ανθρώπους και ασχολούνται γνήσια με το κήρυγμα της αλήθειας». Σε αυτόν τον κόσμο που διακατέχεται από φιληδονία, το αυτοθυσιαστικό μας πνεύμα τιμάει πολύ τον Ιεχωβά Θεό.Ρωμ. 12:1.

Και μόνο με την παρουσία σας στη διακονία δίνετε ισχυρή μαρτυρία στους παρατηρητές

9. Τι μπορεί να μας υποκινήσει να παραμένουμε ζηλωτές για καλά έργα στη διακονία μας;

9 Τι μπορούμε να κάνουμε, όμως, αν φαίνεται ότι χάνουμε το ζήλο μας για τη διακονία; Κάτι που θα μας βοηθήσει είναι να κάνουμε σκέψεις γύρω από τα όσα επιτελεί ο Ιεχωβά μέσω του έργου κηρύγματος. (Διαβάστε Ρωμαίους 10:13-15) Για να σωθούν οι άνθρωποι, πρέπει να επικαλεστούν το όνομα του Ιεχωβά με πίστη, κάτι που όμως δεν θα κάνουν αν δεν τους κηρύξουμε. Η συνειδητοποίηση αυτού του γεγονότος πρέπει να μας υποκινεί να παραμένουμε ζηλωτές για καλά έργα και να είμαστε επιμελείς στο κήρυγμα των καλών νέων της Βασιλείας.

Η ΚΑΛΗ ΔΙΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΕΛΚΥΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΤΟΝ ΘΕΟ

Η εντιμότητα και η εργατικότητά σας δεν περνούν απαρατήρητες

10. Γιατί μπορεί να λεχθεί ότι η καλή διαγωγή μας ελκύει ανθρώπους στον Ιεχωβά;

10 Όσο σημαντικός και αν είναι ο ζήλος για τη διακονία, δεν αρκεί για να ελκυστούν οι άνθρωποι στον Θεό. Τα γεμάτα ζήλο έργα μας που προσελκύουν ανθρώπους στον Θεό έχουν και μια δεύτερη πτυχή: την καλή Χριστιανική διαγωγή. Ο Παύλος τόνισε πόσο σημαντική είναι η διαγωγή μας όταν έγραψε: «Με κανέναν τρόπο δεν δίνουμε οποιαδήποτε αιτία για πρόσκομμα, για να μην καταλογιστεί σφάλμα στη διακονία μας». (2 Κορ. 6:3) Η εποικοδομητική ομιλία και η σωστή διαγωγή μας στολίζουν τη διδασκαλία του Θεού, κάνοντας τη λατρεία του Ιεχωβά ελκυστική στους άλλους. (Τίτο 2:10) Στην πραγματικότητα, ακούμε συχνά για τα καλά αποτελέσματα που προκύπτουν όταν ειλικρινή άτομα παρατηρούν τη χριστοειδή διαγωγή μας.

11. Γιατί πρέπει να εξετάζουμε με προσευχή τον αντίκτυπο της διαγωγής μας;

11 Μολονότι αναγνωρίζουμε ότι οι ενέργειές μας μπορεί να επηρεάσουν τους ανθρώπους  θετικά, ισχύει και το αντίθετο. Γι’ αυτό, είτε βρισκόμαστε στην εργασία είτε στο σπίτι είτε στο σχολείο, επιδιώκουμε να μη δίνουμε καμιά αφορμή για να καταλογιστεί σφάλμα στη διακονία μας και στη διαγωγή μας. Αν αμαρτάναμε εκούσια, οι συνέπειες θα ήταν ολέθριες για εμάς. (Εβρ. 10:26, 27) Αυτή η σκέψη πρέπει να μας υποκινεί να εξετάζουμε με προσευχή τα όσα κάνουμε και το μήνυμα που μεταδίδει η ζωή μας στους άλλους. Καθώς τα ηθικά πρότυπα αυτού του κόσμου καταρρέουν, τα ειλικρινή άτομα θα βλέπουν όλο και περισσότερο «τη διαφορά . . . ανάμεσα σε αυτόν που υπηρετεί τον Θεό και σε αυτόν που δεν τον έχει υπηρετήσει». (Μαλ. 3:18) Ναι, η καλή Χριστιανική διαγωγή μας παίζει σημαντικό ρόλο στη συμφιλίωση των ανθρώπων με τον Θεό.

12-14. Πώς επηρεάζει την άποψη των ανθρώπων για τη διακονία μας η υπομονή που δείχνουμε κάτω από δοκιμασίες της πίστης; Δώστε παράδειγμα.

12 Στην επιστολή του προς τους Κορινθίους, ο Παύλος ανέφερε ότι είχε περάσει θλίψεις, δυσκολίες, ξυλοδαρμούς και φυλακίσεις. (Διαβάστε 2 Κορινθίους 6:4, 5) Όταν αντιμετωπίζουμε δοκιμασίες της πίστης, η υπομονή μας μπορεί να βοηθήσει τους παρατηρητές να δεχτούν την αλήθεια. Για παράδειγμα, πριν από μερικά χρόνια, σε μια περιοχή της Ανγκόλας έγινε προσπάθεια να εξαλειφτούν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά. Κάποιοι εναντιούμενοι έπιασαν διά της βίας δύο βαφτισμένους Μάρτυρες και 30 ενδιαφερομένους που παρακολουθούσαν τις συναθροίσεις μας. Κατόπιν, μπροστά στους ντόπιους που είχαν συγκεντρωθεί, μαστίγωσαν βάναυσα αυτά τα αθώα θύματα μέχρι να αρχίσουν να αιμορραγούν. Δεν λυπήθηκαν ούτε τα γυναικόπαιδα. Σκοπός τους ήταν να τρομοκρατήσουν τους ανθρώπους ώστε να μην ακούει κανένας τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Αλλά έπειτα από αυτή τη δημόσια μαστίγωση, πολλά μέλη της τοπικής κοινότητας πλησίασαν τους αδελφούς και ζήτησαν οικιακή Γραφική μελέτη! Έκτοτε, το κήρυγμα της Βασιλείας σημείωσε πρόοδο, φέρνοντας σημαντικές αυξήσεις και πολλές ευλογίες.

13 Αυτό το παράδειγμα δείχνει πόσο πολύ μπορεί να επηρεάσει τους άλλους η σταθερή μας στάση υπέρ των Γραφικών αρχών. Πόσοι άνθρωποι άραγε συμφιλιώθηκαν με τον Θεό λόγω της θαρραλέας στάσης του Πέτρου και των άλλων αποστόλων! (Πράξ. 5:17-29) Και στη δική μας περίπτωση, συμμαθητές, συνάδελφοι ή συγγενείς μπορεί να ανταποκριθούν ευνοϊκά όταν δουν ότι υποστηρίζουμε σταθερά αυτό που είναι ορθό.

14 Κάθε μέρα που περνάει, υπάρχουν αδελφοί μας που υφίστανται διωγμό. Στην Αρμενία, λόγου χάρη, περίπου 40 αδελφοί βρίσκονται στη φυλακή λόγω της ουδετερότητάς τους, ενώ δεκάδες άλλοι είναι πιθανό να φυλακιστούν τους επόμενους μήνες. Στην Ερυθραία, είναι φυλακισμένοι 55 υπηρέτες του Ιεχωβά—μερικοί άνω των 60 ετών. Στη Νότια Κορέα, περίπου 700 Μάρτυρες είναι στη φυλακή λόγω της πίστης τους. Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται εκεί επί 60 και πλέον χρόνια. Ας προσευχόμαστε ώστε η πιστότητα των αδελφών μας που διώκονται σε διάφορες χώρες να φέρει δόξα στον Θεό και να βοηθήσει όσους αγαπούν τη δικαιοσύνη να λάβουν στάση υπέρ της αληθινής λατρείας.Ψαλμ. 76:8-10.

15. Δείξτε με παράδειγμα πώς η εντιμότητα μπορεί να προσελκύσει άλλους στην αλήθεια.

15 Το γεγονός ότι είμαστε έντιμοι μπορεί επίσης να προσελκύσει ανθρώπους στην αλήθεια. (Διαβάστε 2 Κορινθίους 6:4, 7) Προσέξτε, για παράδειγμα, αυτή την εμπειρία: Ενώ μια αδελφή έριχνε κέρματα στο μηχάνημα έκδοσης εισιτηρίων ενός λεωφορείου, κάποια γνωστή τής είπε ότι δεν ήταν ανάγκη να πληρώσει εισιτήριο για μια τόσο μικρή διαδρομή. Η αδελφή εξήγησε ότι το σωστό ήταν να πληρώσει εισιτήριο ακόμα και για μια στάση. Κατόπιν, εκείνη η γυναίκα κατέβηκε από το λεωφορείο. Τότε, ο οδηγός γύρισε και είπε στην αδελφή: «Είστε Μάρτυρας του Ιεχωβά;» «Ναι», απάντησε εκείνη. «Πώς το καταλάβατε;» «Άκουσα τη συζήτησή σας για το εισιτήριο, και ξέρω ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είναι μεταξύ των ελάχιστων ανθρώπων που ενεργούν έτσι και είναι έντιμοι στο καθετί». Λίγους μήνες αργότερα, κάποιος κύριος  πλησίασε την αδελφή σε μια συνάθροιση και είπε: «Με θυμάστε; Είμαι ο οδηγός του λεωφορείου που συζήτησε μαζί σας για το εισιτήριο. Παρατηρώντας τη διαγωγή σας, αποφάσισα να μελετήσω τη Γραφή με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά». Η εντιμότητα για την οποία φημιζόμαστε μας συστήνει ως αξιόπιστους διακόνους.

ΝΑ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΕ ΠΑΝΤΑ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΤΙΜΟΥΝ ΤΟΝ ΘΕΟ

16. Γιατί αγγίζουν την καρδιά των ανθρώπων ιδιότητες όπως η μακροθυμία, η αγάπη και η καλοσύνη; Δώστε παράδειγμα που δείχνει τι κάνουν διάφοροι ηγέτες της ψεύτικης θρησκείας.

16 Βοηθάμε επίσης άτομα να ελκυστούν στον Ιεχωβά όταν εκδηλώνουμε ιδιότητες όπως η μακροθυμία, η αγάπη και η καλοσύνη. Μερικοί που μας παρατηρούν ίσως θελήσουν να μάθουν για τον Ιεχωβά, τους σκοπούς του και το λαό του. Η στάση και η διαγωγή των αληθινών Χριστιανών βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με την εξωτερική επίδειξη θεοσεβούς αφοσίωσης εκείνων των οποίων η λατρεία είναι συχνά απλώς υποκριτική. Μερικοί θρησκευτικοί ηγέτες έχουν πλουτίσει με χρήματα που υπεξαίρεσαν από το ποίμνιό τους, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις τα χρησιμοποίησαν για να αποκτήσουν ακριβά σπίτια και αυτοκίνητα—μέχρι και κλιματιζόμενο σπιτάκι για σκύλο. Πράγματι, πολλοί οι οποίοι ισχυρίζονται ότι είναι ακόλουθοι του Χριστού δεν έχουν καμιά διάθεση να “δώσουν δωρεάν”. (Ματθ. 10:8) Απεναντίας, σαν τους αποστάτες ιερείς του αρχαίου Ισραήλ, «διδάσκουν με αντίτιμο»—και πολλά από αυτά που λένε είναι αντιγραφικά. (Μιχ. 3:11) Τέτοια υποκριτική διαγωγή δεν βοηθάει κανέναν να συμφιλιωθεί με τον Θεό.

17, 18. (α) Πώς τιμούμε τον Ιεχωβά όταν αντανακλούμε τις ιδιότητές του στη ζωή μας; (β) Τι σας υποκινεί να εγκαρτερείτε σε καλά έργα;

17 Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν καρδιές που συγκινούνται από τις γνήσιες Χριστιανικές διδασκαλίες και τις καλές πράξεις προς το συνάνθρωπο. Λόγου χάρη, καθώς κάποιος σκαπανέας κήρυττε από πόρτα σε πόρτα, μια ηλικιωμένη χήρα τού ζήτησε κοφτά να φύγει λέγοντας πως, την ώρα που χτύπησε το κουδούνι, ήταν ανεβασμένη σε μια σκάλα στην κουζίνα προσπαθώντας να αλλάξει τη λάμπα. «Δεν είναι ασφαλές να κάνετε κάτι τέτοιο μόνη σας», είπε αυτός. Κατόπιν ο σκαπανέας άλλαξε τη λάμπα και έφυγε. Όταν ο γιος της έμαθε τι είχε συμβεί, εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ ώστε αναζήτησε τον αδελφό για να εκφράσει την εκτίμησή του. Τελικά, άρχισε Γραφική μελέτη.

18 Γιατί είστε αποφασισμένοι να εγκαρτερείτε σε καλά έργα; Πιθανώς επειδή γνωρίζετε πως, όταν δείχνουμε ζήλο για τη διακονία μας και ενεργούμε σε αρμονία με το θέλημα του Θεού, τιμούμε τον Ιεχωβά και ίσως βοηθήσουμε άλλους να αποκτήσουν σωτηρία. (Διαβάστε 1 Κορινθίους 10:31-33) Ο ζήλος για καλά έργα που εκδηλώνεται με το κήρυγμα των καλών νέων και τη θεοσεβή διαγωγή πηγάζει από τη βαθιά επιθυμία να δείχνουμε αγάπη για τον Θεό και για τους συνανθρώπους μας. (Ματθ. 22:37-39) Αν είμαστε ζηλωτές για καλά έργα, θα ανταμειφθούμε πλούσια με χαρά και ικανοποίηση τώρα. Επιπλέον, μπορούμε να αποβλέπουμε στην ημέρα κατά την οποία όλη η ανθρωπότητα θα έχει ζήλο για την αληθινή λατρεία, φέρνοντας τιμή στον Δημιουργό μας, τον Ιεχωβά.