Ρύθμιση προσβασιμότητας

Επιλέξτε γλώσσα

Μετάβαση στο δευτερεύον μενού

Μετάβαση στον πίνακα περιεχομένων

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μάρτυρες του Ιεχωβά

Ελληνική

Η ΣΚΟΠΙΑ (ΕΚΔΟΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ) ΜΑΡΤΙΟΣ 2013

Το Έγραψε Όντως ο Ιώσηπος;

Στο σύγγραμμά του Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, Βιβλίο Κ΄, ο ιστορικός του πρώτου αιώνα Φλάβιος Ιώσηπος αναφέρεται στο θάνατο του “Ιακώβου, του αδελφού του Ιησού του λεγόμενου Χριστού”. Πολλοί λόγιοι θεωρούν αυτή τη δήλωση αυθεντική. Ωστόσο, ορισμένοι αμφισβητούν τη γνησιότητα μιας άλλης δήλωσης που αφορά τον Ιησού στο ίδιο σύγγραμμα. Αυτή η περικοπή, γνωστή ως Φλαβιανή Μαρτυρία (Testimonium Flavianum), λέει:

«Εκείνη την περίοδο περίπου, έζησε ο Ιησούς, ο σοφός άνθρωπος, αν βέβαια μπορεί κανείς να τον αποκαλέσει άνθρωπο. Ήταν εκείνος που έκανε απίστευτα πράγματα και ήταν ο δάσκαλος ανθρώπων που δέχονται την αλήθεια ευχαρίστως. Προσέλκυσε πολλούς Ιουδαίους αλλά και πολλούς Εθνικούς. Ήταν ο Χριστός. Όταν ο Πιλάτος, έπειτα από πρόταση που του έκαναν οι επιφανέστεροι ανάμεσά μας, τον καταδίκασε να σταυρωθεί, εκείνοι που από την αρχή τον αγάπησαν δεν έπαψαν να τον αγαπούν. Διότι εμφανίστηκε σε αυτούς την τρίτη ημέρα πάλι ζωντανός, όπως οι προφήτες του Θεού το είχαν προφητεύσει μαζί με πολλά άλλα θαυμαστά πράγματα για αυτόν. Και μέχρι σήμερα η φυλή των Χριστιανών, όπως ονομάστηκαν από αυτόν, δεν έχει εκλείψει».Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, ΙΗ΄, 63, 64 (iii, 3).

Από τα τέλη του 16ου αιώνα, μαίνεται έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα σε όσους πιστεύουν ότι αυτό το κείμενο είναι αυθεντικό και σε όσους αμφιβάλλουν ότι το έγραψε ο Ιώσηπος. Ο Σερζ Μπαρντέ, Γάλλος ιστορικός και ειδικός στην κλασική λογοτεχνία, επιχείρησε να ξετυλίξει το κουβάρι αυτής της αντιπαράθεσης που περιπλέχτηκε τόσο πολύ τους περασμένους τέσσερις αιώνες. Δημοσίευσε την έρευνά του στο βιβλίο Η Φλαβιανή Μαρτυρία—Μια Μελέτη της Ιστορίας με Ιστοριογραφική Ανάλυση (Le Testimonium Flavianum—Examen historique considérations historiographiques).

Ο Ιώσηπος δεν ήταν Χριστιανός. Ήταν Ιουδαίος ιστορικός. Ως εκ τούτου, μεγάλο μέρος αυτής της διαμάχης επικεντρώνεται στη δήλωσή του ότι ο Ιησούς ήταν «ο Χριστός». Στην ανάλυσή του, ο Μπαρντέ υποστήριξε ότι αυτός ο τίτλος συμφωνεί «καθ’ όλα με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται το [οριστικό] άρθρο στην ελληνική γλώσσα για τα ονόματα των ανθρώπων». Πρόσθεσε ότι, από Ιουδαιοχριστιανική άποψη, «η χρήση του όρου Χριστός από τον Ιώσηπο, όχι μόνο δεν είναι κάτι το απίθανο», αλλά αποτελεί και στοιχείο που «οι κριτικοί γενικά έχουν κάνει το μεγάλο λάθος να παραβλέψουν».

Θα μπορούσε άραγε αυτή η περικοπή να έχει διανθιστεί από κάποιον μεταγενέστερο πλαστογράφο που μιμούνταν το ύφος του Ιώσηπου; Με βάση αποδείξεις τόσο από την ιστορία όσο και από το ίδιο το κείμενο, ο Μπαρντέ συμπέρανε ότι τέτοια μίμηση θα ήταν σχεδόν προϊόν θαύματος. Θα προϋπέθετε έναν πλαστογράφο με «ταλέντο που δεν θα είχε το όμοιό του σε όλη την αρχαιότητα», σαν να λέγαμε, έναν «σωσία του Ιώσηπου».

Προς τι λοιπόν όλος αυτός ο θόρυβος; Εντοπίζοντας τη ρίζα του προβλήματος, ο Μπαρντέ δήλωσε ότι «υπάρχουν αμφιβολίες για τη Φλαβιανή Μαρτυρία—σε αντίθεση με την πλειονότητα των αρχαίων κειμένων—απλώς επειδή εγέρθηκαν ερωτήματα γύρω από αυτήν». Και συνεχίζει λέγοντας ότι οι θέσεις που υιοθετήθηκαν ανά τους αιώνες βασίζονται κυρίως σε «σκοπιμότητες» και όχι σε παραγωγική ανάλυση του κειμένου, η οποία συνηγορεί σαφώς υπέρ της αυθεντικότητάς του.

Το αν η ανάλυση του Μπαρντέ θα αλλάξει την άποψη των λογίων για τη Φλαβιανή Μαρτυρία απομένει να το δούμε. Έχει πείσει πάντως έναν διακεκριμένο λόγιο, ειδικό στον ελληνιστικό Ιουδαϊσμό και στην πρώτη Χριστιανοσύνη, τον Πιερ Ζολτρέν. Ο Ζολτρέν θεωρούσε επί μακρόν εμβόλιμο αυτό το κείμενο, περιγελώντας μάλιστα όσους πίστευαν στην αυθεντικότητά του. Ωστόσο, άλλαξε γνώμη. Αποδίδει αυτή την αλλαγή στην εργασία του Μπαρντέ. Τώρα δηλώνει ότι «στο εξής κανένας δεν πρέπει να τολμήσει να μιλήσει περί “ανυπόστατης μαρτυρίας” του Ιώσηπου».

Βέβαια, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν ακόμη πιο πειστικό λόγο να δέχονται τον Ιησού ως τον Χριστό—την ίδια την Αγία Γραφή.2 Τιμ. 3:16.