Θα μπορούσαν στ’ αλήθεια τα 200 και πλέον είδη κυττάρων που απαρτίζουν το σώμα σας να σχηματιστούν τυχαία;

Το σώμα σας είναι μια από τις πολυπλοκότερες κατασκευές στο σύμπαν. Αποτελείται από περίπου 100 τρισεκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα​—οστικά κύτταρα, αιμοσφαίρια, εγκεφαλικά κύτταρα, και ούτω καθεξής.7 Μάλιστα, υπάρχουν 200 και πλέον διαφορετικά είδη κυττάρων στο σώμα σας.8

Παρά την καταπληκτική τους ποικιλομορφία όσον αφορά το σχήμα και τη λειτουργία, τα κύτταρά σας σχηματίζουν ένα περίπλοκο, ενιαίο δίκτυο. Το Ιντερνέτ, με τα εκατομμύρια κομπιούτερ και τα καλώδια μεταφοράς δεδομένων υψηλής ταχύτητας που διαθέτει, ωχριά μπροστά του. Καμία ανθρώπινη εφεύρεση δεν μπορεί να συναγωνιστεί την ευφυΐα που είναι εμφανής στη δομή ακόμη και των πιο απλών κυττάρων. Πώς ήρθαν σε ύπαρξη τα κύτταρα που απαρτίζουν το ανθρώπινο σώμα;

Τι ισχυρίζονται πολλοί επιστήμονες; Όλα τα κύτταρα ανήκουν σε δύο κύριες κατηγορίες​—σε αυτά που έχουν πυρήνα και σε αυτά που δεν έχουν. Τα ανθρώπινα, τα ζωικά και τα φυτικά κύτταρα έχουν πυρήνα. Τα βακτηριακά κύτταρα δεν έχουν. Τα κύτταρα που έχουν πυρήνα λέγονται ευκαρυωτικά, ενώ όσα δεν έχουν είναι γνωστά ως προκαρυωτικά. Εφόσον τα προκαρυωτικά κύτταρα υπολείπονται σε πολυπλοκότητα από τα ευκαρυωτικά, πολλοί πιστεύουν ότι τα ζωικά και τα φυτικά κύτταρα εξελίχθηκαν από τα βακτηριακά.

 Συγκεκριμένα, πολλοί διδάσκουν ότι επί εκατομμύρια χρόνια μερικά «απλά» προκαρυωτικά κύτταρα «κατάπιναν» άλλα κύτταρα τα οποία όμως δεν αφομοίωναν. Αντί για αυτό, σύμφωνα με τη θεωρία, η μη νοήμων «φύση» επινόησε έναν τρόπο, όχι μόνο για να αλλάξει ριζικά τη λειτουργία των έγκλειστων κυττάρων, αλλά και για να κρατάει τα προσαρμοσμένα αυτά κύτταρα μέσα στο κύτταρο-ξενιστή όταν εκείνο αυτοαντιγραφόταν.9 *

Τι λέει η Αγία Γραφή; Η Αγία Γραφή δηλώνει ότι η ζωή στη γη είναι προϊόν μιας ευφυούς διάνοιας. Προσέξτε πόσο ξεκάθαρα και λογικά διατυπώνει το σκεπτικό της: «Φυσικά, κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, αλλά εκείνος που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός». (Εβραίους 3:4) Μια άλλη περικοπή λέει: «Πόσο πολλά είναι τα έργα σου, Ιεχωβά! Τα πάντα με σοφία τα έφτιαξες. Η γη είναι γεμάτη από τα δημιουργήματά σου. . . . Εκεί υπάρχουν αναρίθμητα κινούμενα πλάσματα, ζωντανά πλάσματα, μικρά και μεγάλα».​—Ψαλμός 104:24, 25.

Θα μπορούσε ακόμη και ένα «απλό» κύτταρο να προκύψει όντως από άβιες χημικές ουσίες;

Τι αποκαλύπτουν τα αποδεικτικά στοιχεία; Χάρη στην πρόοδο της μικροβιολογίας έχουμε πλέον τη δυνατότητα να ερευνήσουμε το εντυπωσιακό εσωτερικό τμήμα των απλούστερων προκαρυωτικών κυττάρων που είναι γνωστά. Οι εξελικτικοί επιστήμονες εικάζουν ότι τα πρώτα κύτταρα πρέπει να έμοιαζαν κάπως με αυτά.10

Αν η θεωρία της εξέλιξης είναι αληθινή, θα πρέπει να δίνει μια πειστική εξήγηση για το πώς σχηματίστηκε τυχαία το πρώτο «απλό» κύτταρο. Από την άλλη πλευρά, αν η ζωή αποτελεί προϊόν δημιουργίας, θα πρέπει να υπάρχουν αποδείξεις μεγαλοφυούς σχεδιασμού ακόμη και στα μικρότερα πλάσματα. Θα θέλατε να ξεναγηθείτε σε ένα προκαρυωτικό κύτταρο; Στην πορεία της ξενάγησης, αναρωτηθείτε αν ένα τέτοιο κύτταρο θα μπορούσε να προκύψει τυχαία.

ΤΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΤΕΙΧΟΣ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ

Για να ξεναγηθείτε σε ένα προκαρυωτικό κύτταρο, θα χρειαζόταν να συρρικνωθείτε σε μέγεθος εκατοντάδες φορές μικρότερο από την τελεία στο τέλος αυτής της πρότασης. Την πρόσβασή σας στο κύτταρο εμποδίζει μια ανθεκτική, εύκαμπτη μεμβράνη η οποία λειτουργεί σαν το χτιστό περιτοίχισμα ενός εργοστασίου. Αυτή η μεμβράνη είναι τόσο λεπτή ώστε θα χρειάζονταν γύρω στα 10.000 στρώματα για να φτάσει το πάχος ενός φύλλου χαρτιού. Ωστόσο, είναι πολύ πιο περίπλοκη από ένα περιτοίχισμα. Από ποιες απόψεις;

Σαν το περιτοίχισμα ενός εργοστασίου, η μεμβράνη του κυττάρου θωρακίζει το εσωτερικό του από ένα ενδεχομένως εχθρικό περιβάλλον. Εντούτοις, δεν είναι συμπαγής. Επιτρέπει στο κύτταρο να «αναπνέει» αφήνοντας μικρά μόρια, όπως του οξυγόνου, να μπαίνουν και να βγαίνουν. Μολαταύτα, εμποδίζει ορισμένα πιο σύνθετα, ενδεχομένως επιβλαβή μόρια να μπουν χωρίς την άδεια του κυττάρου. Η μεμβράνη αποτρέπει επίσης την έξοδο των χρήσιμων μορίων από το κύτταρο. Πώς τα κατορθώνει όλα αυτά;

Σκεφτείτε πάλι το παράδειγμα του εργοστασίου. Αυτό μπορεί να έχει φύλακες οι οποίοι ελέγχουν τα προϊόντα που μπαίνουν και βγαίνουν από τις πύλες του. Παρόμοια, η κυτταρική μεμβράνη έχει ενσωματωμένα ειδικά πρωτεϊνικά μόρια τα οποία λειτουργούν όπως οι πύλες και οι φύλακες στο εργοστάσιο.

Η κυτταρική μεμβράνη έχει «φύλακες» που επιτρέπουν τη διέλευση συγκεκριμένων μόνο ουσιών

 Μερικές από αυτές τις πρωτεΐνες (1) έχουν ένα άνοιγμα στο κέντρο τους, το οποίο επιτρέπει μόνο σε συγκεκριμένους τύπους μορίων να μπαίνουν και να βγαίνουν από το κύτταρο. Άλλες πρωτεΐνες είναι ανοιχτές από τη μία πλευρά της κυτταρικής μεμβράνης (2) και κλειστές από την άλλη. Έχουν έναν «χώρο φορτοεκφόρτωσης» (3) του οποίου το σχήμα είναι ανάλογο με το σχήμα μιας συγκεκριμένης ουσίας. Όταν παραλαμβάνεται αυτή η ουσία, η άλλη άκρη της πρωτεΐνης ανοίγει και αδειάζει το φορτίο διαμέσου της μεμβράνης (4). Όλη αυτή η δραστηριότητα λαμβάνει χώρα στην επιφάνεια ακόμη και του απλούστερου κυττάρου.

ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ

Φανταστείτε ότι οι «φύλακες» σας επέτρεψαν να περάσετε και βρίσκεστε τώρα μέσα στο κύτταρο. Το εσωτερικό ενός προκαρυωτικού κυττάρου είναι γεμάτο με υδατοειδές υγρό πλούσιο σε θρεπτικές ουσίες, άλατα και άλλα συστατικά. Το κύτταρο χρησιμοποιεί αυτές τις πρώτες ύλες για να παρασκευάσει τα προϊόντα που χρειάζεται. Αλλά η διαδικασία αυτή δεν είναι ανοργάνωτη. Το κύτταρο, σαν ένα καλά διοικούμενο εργοστάσιο, συντονίζει χιλιάδες χημικές αντιδράσεις ώστε να γίνονται με συγκεκριμένη σειρά και σύμφωνα με ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα.

Το κύτταρο δαπανά μεγάλο μέρος του χρόνου του παρασκευάζοντας πρωτεΐνες. Πώς το κάνει αυτό; Κατ’ αρχάς, παράγει περίπου 20 διαφορετικούς βασικούς δομικούς λίθους που λέγονται αμινοξέα. Αυτοί οι δομικοί λίθοι παραδίδονται στα ριβοσώματα (5), τα οποία μπορούν να παρομοιαστούν με αυτόματα μηχανήματα που συνδέουν τα αμινοξέα σε ακριβή σειρά για να σχηματιστεί μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη. Όπως οι λειτουργίες ενός εργοστασίου μπορεί να συντονίζονται από ένα κεντρικό ηλεκτρονικό πρόγραμμα, έτσι και πολλές λειτουργίες του κυττάρου συντονίζονται από ένα «ηλεκτρονικό πρόγραμμα», ή κώδικα, γνωστό ως DNA (6). Από το DNA, το ριβόσωμα παίρνει ένα αντίγραφο των λεπτομερών οδηγιών που του λένε ποια πρωτεΐνη να παρασκευάσει και πώς (7).

Αυτό που συμβαίνει καθώς παρασκευάζεται η πρωτεΐνη είναι απλώς καταπληκτικό! Κάθε πρωτεΐνη διπλώνεται σε ένα μοναδικό τρισδιάστατο σχήμα (8). Αυτό ακριβώς το σχήμα καθορίζει ποια εξειδικευμένη εργασία θα κάνει η πρωτεΐνη. * Φανταστείτε μια γραμμή παραγωγής σε ένα εργοστάσιο όπου συναρμολογούνται τα εξαρτήματα μιας μηχανής. Για  να λειτουργήσει η μηχανή, κάθε εξάρτημά της πρέπει να είναι κατασκευασμένο με ακρίβεια. Παρόμοια, αν μια πρωτεΐνη δεν παρασκευαστεί με ακρίβεια και δεν διπλωθεί ακριβώς στο κατάλληλο σχήμα, τότε δεν θα μπορέσει να λειτουργήσει σωστά και ίσως μάλιστα βλάψει το κύτταρο.

Το «Εργοστάσιο» του Κυττάρου​—Πώς Παρασκευάζονται οι Πρωτεΐνες: Σαν αυτοματοποιημένο εργοστάσιο, το κύτταρο είναι γεμάτο μηχανήματα που συναρμολογούν και παραδίδουν πολύπλοκα προϊόντα

Πώς βρίσκει η πρωτεΐνη το δρόμο της από το σημείο παραγωγής της προς το σημείο όπου είναι απαραίτητη; Κάθε πρωτεΐνη που παρασκευάζει το κύτταρο έχει μια ενσωματωμένη «ετικέτα προορισμού», η οποία διασφαλίζει ότι θα παραδοθεί εκεί όπου είναι απαραίτητη. Αν και χιλιάδες πρωτεΐνες παρασκευάζονται και παραδίδονται κάθε λεπτό, η καθεμιά φτάνει στο σωστό προορισμό.

Γιατί έχουν σημασία αυτά τα στοιχεία; Τα πολύπλοκα μόρια που υπάρχουν στον απλούστερο ζωντανό οργανισμό δεν μπορούν να αναπαραχθούν από μόνα τους. Έξω από το κύτταρο, καταστρέφονται. Μέσα στο κύτταρο, δεν μπορούν να αναπαραχθούν χωρίς τη βοήθεια άλλων πολύπλοκων μορίων. Για παράδειγμα, για να παραχθεί ένα ειδικό μόριο που παρέχει ενέργεια, η τριφωσφορική αδενοσίνη (ΑΤΡ), απαιτούνται ένζυμα, αλλά και για να παραχθούν τα ένζυμα απαιτείται ενέργεια από την τριφωσφορική αδενοσίνη. Παρόμοια, το DNA (αυτό το μόριο θα εξεταστεί στο τμήμα 3) είναι απαραίτητο για την  παραγωγή ενζύμων, αλλά και τα ένζυμα είναι απαραίτητα για την παραγωγή DNA. Άλλες πρωτεΐνες, επίσης, μπορούν να παραχθούν μόνο από το κύτταρο, αλλά και το κύτταρο μπορεί να παραχθεί μόνο με πρωτεΐνες. *

Ο μικροβιολόγος Ράντου Πόπα δεν συμφωνεί με την αφήγηση της Γραφής περί δημιουργίας. Εντούτοις, το 2004 έθεσε το ερώτημα: «Αν εμείς δεν καταφέραμε να δημιουργήσουμε ζωή σε πλήρως ελεγχόμενες πειραματικές συνθήκες, πώς ήταν δυνατόν να το κάνει αυτό η φύση;»13 Επίσης δήλωσε: «Η πολυπλοκότητα των μηχανισμών που απαιτούνται για τη λειτουργία ενός κυττάρου είναι τόσο μεγάλη ώστε η ταυτόχρονη εμφάνιση από απλή σύμπτωση φαίνεται αδύνατη».14

Αν αυτός ο ουρανοξύστης καταρρέει επειδή το θεμέλιό του είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο, δεν είναι αναπόφευκτο να καταρρεύσει και η θεωρία της εξέλιξης, εφόσον δεν δίνει εξήγηση για την προέλευση της ζωής;

Εσείς τι λέτε; Η θεωρία της εξέλιξης προσπαθεί να εξηγήσει την προέλευση της ζωής στη γη χωρίς την ανάγκη θεϊκής παρέμβασης. Ωστόσο, όσο περισσότερα ανακαλύπτουν οι επιστήμονες για τη ζωή, τόσο πιο απίθανο φαίνεται να προέκυψε αυτή τυχαία. Για να παρακάμψουν το εν λόγω δίλημμα, μερικοί εξελικτικοί επιστήμονες επιδιώκουν να διαχωρίσουν τη θεωρία της εξέλιξης από το ερώτημα για την προέλευση της ζωής. Σας φαίνεται λογικό αυτό;

Η θεωρία της εξέλιξης βασίζεται στην αντίληψη ότι μια μακρά αλληλουχία ευνοϊκών συμπτώσεων παρήγαγε αρχικά τη ζωή. Κατόπιν διατείνεται ότι μια ακόμη αλληλουχία μη κατευθυνόμενων συμπτώσεων παρήγαγε την εκπληκτική ποικιλομορφία και πολυπλοκότητα όλων των ζωντανών οργανισμών. Αν, όμως, η ίδια η θεωρία στερείται θεμελίου, τι γίνεται με τις υποθεωρίες που έχουν δομηθεί πάνω σε αυτή την υπόθεση; Όπως ένας ουρανοξύστης χωρίς θεμέλιο θα κατέρρεε, έτσι και μια εξελικτική θεωρία η οποία δεν μπορεί να εξηγήσει την προέλευση της ζωής δεν μπορεί να σταθεί.

Έπειτα από αυτή τη σύντομη εξέταση της δομής και της λειτουργίας ενός «απλού» κυττάρου, τι διακρίνετε εσείς​—στοιχεία που μαρτυρούν πολλές συμπτώσεις ή αποδείξεις έξοχου σχεδιασμού; Αν δεν είστε ακόμη βέβαιοι για την απάντηση, ρίξτε μια πιο προσεκτική ματιά στο «κεντρικό πρόγραμμα» που ελέγχει τις λειτουργίες όλων των κυττάρων.

^ παρ. 6 Δεν υπάρχουν εμπειρικές αποδείξεις που να πιστοποιούν ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατόν.

^ παρ. 18 Τα ένζυμα είναι ένα παράδειγμα πρωτεϊνών που παρασκευάζονται από τα κύτταρα. Κάθε ένζυμο διπλώνεται με ιδιαίτερο τρόπο για να επιταχύνει μια συγκεκριμένη χημική αντίδραση. Εκατοντάδες ένζυμα συμπράττουν για να ρυθμίζουν τις λειτουργίες του κυττάρου.

^ παρ. 20 Μερικά κύτταρα του ανθρώπινου σώματος αποτελούνται από περίπου 10.000.000.000 πρωτεϊνικά μόρια11 που ανήκουν σε εκατοντάδες χιλιάδες διαφορετικά είδη.12