Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

1918—Isua Ikie Emi Ekebede

1918—Isua Ikie Emi Ekebede

Enyọn̄-Ukpeme Ikọmbakara eke January 1, 1918, ọkọtọn̄ọ ye mbụme emi: “Nso ke isua 1918 emi ediman?” Akpa ekọn̄ ererimbot okosụk ọsọsọn̄ ubọk ke Europe, edi ndusụk se iketịbede ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ isua oro ama anam etie nte n̄kpọ ọyọfọn ye Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible onyụn̄ ọfọn ye ofụri ererimbot.

INI ERERIMBOT ẸKEKWỌRỌDE EMEM

Woodrow Wilson emi akakarade United States ama etịn̄ n̄kpọ 14 emi enye ekekerede ke ọyọfọn ye kpukpru idụt, onyụn̄ anam emem odu ini enye eketịn̄de ikọ ọnọ Ufọkmbet United States ke January 8, 1918. Enye ama ọdọhọ ke ọkpọfọn mme idụt ẹtie ẹneme in̄wan̄-in̄wan̄ se idinamde emem odu, ẹsụhọde ibat n̄kpọekọn̄, ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ n̄ka emi edinamde n̄kpọ ọfọn ye kpukpru idụt, ikpọ ye n̄kpri. N̄kpọ 14 emi enye eketịn̄de ke ẹkedida ẹtọn̄ọ Esop Ediomi Mme Idụt ẹnyụn̄ ẹda ẹnam ediomi emi akanamde ẹtre akpa ekọn̄ ererimbot.

NDITỌ UKPEPN̄KPỌ BIBLE ẸMA ẸKAN MME ASUA MMỌ

Kpa ye ofụri ndutịme emi okodude ke 1917, * se iketịbede ke mbono ofụri isua Watch Tower Bible and Tract Society ama anam Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹkere ke imọn̄ ibọ emem ndien.

Ẹkenịm mbono oro ke January 5, 1918. Owo ifan̄ oro ẹkesitienede ẹda usụn̄ ke esop Abasi, emi ẹkedọhọde ẹkpọn̄ Bethel ẹma ẹdomo ndikara esop Abasi. Richard H. Barber emi ekedide esenyịn oro asan̄ade-san̄a ọkọbọn̄ akam ẹtọn̄ọ mbono oro. Ke ẹma ẹkekot mbụk emi aban̄ade se ẹkenamde ke 1917, ẹma ẹtọn̄ọ ndimek mbon emi ẹdidide mme esenyịn Watch Tower Bible and Tract Society isua oro. Brọda Barber ama emek Joseph Rutherford ye nditọete itiokiet en̄wen. Ekpeibet emi akadade ye mbon oro ẹkekọbọde Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ama emek owo itiaba en̄wen. Mbon emi ẹkedọhọde ẹkpọn̄ Bethel do ẹma ẹsịne ke otu mbon emi enye ekemekde. Edi ẹma ẹkan mmọ. N̄wakn̄kan owo ẹkemenede ubọk ẹnọ Brọda Rutherford ye nditọete itiokiet en̄wen emi ẹkesọn̄ọde ẹda ye esop Abasi.

Ediwak nditọete emi ẹkedụkde mbono oro ẹkedọhọ ke akananam mmimọ ikwe mbono emi Jehovah ọdiọn̄de ntre. Edi inemesịt mmọ ikebịghike.

NTE MME OWO ẸKENAMDE N̄KPỌ ẸBAN̄A THE FINISHED MYSTERY

Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹnọ mme owo n̄wed The Finished Mystery ke ediwak ọfiọn̄. Mbon oro ẹkemade Abasi ẹma ẹma akpanikọ Bible emi ẹkewetde do ẹnyụn̄ ẹdidụk esop.

E. F. Crist emi ekedide esenyịn emi asan̄ade-san̄a ke Canada ama ọdọhọ ke ebe ye n̄wan kiet ẹma ẹdidụk esop ke mmọ ẹma ẹkekot n̄wed oro ke ufan̄ urua ition kpọt! Enye ọkọdọhọ ete: “Mmọ mbiba ẹyak idem ẹnọ Jehovah, ke ẹnyụn̄ ẹka iso ẹsịn idem ke n̄kpọ Abasi.”

Ke ete kiet ama ekenyene n̄wed oro, enye ama ọsọsọp ọdọhọ mme ufan esie se enye okokotde. Se ẹkewetde do ama enem enye tutu. Enye ama etịn̄ nte ikasan̄ade inyene n̄wed oro ete: “Nte nsan̄ade n̄ka ke Third Avenue, n̄kpọ ama ọtọ mi afara. N̄kekere ke itiat ọtọ mi. ‘The Finished Mystery’ ke ekedi. Mma mmen nnyọn̄ n̄kokot mma. . . . Mma  ndifiọk ke ọkwọrọ ederi . . . akayat esịt ofụn̄ n̄wed oro osio ke window esie. Mmenen̄ede nnịm ke se enye akanamde oro an̄wam ediwak owo ẹdinyene ata idotenyịn akan n̄kpọ en̄wen ekededi emi enye anamde. . . . Iyatesịt ọkwọrọ ederi oro anam itoro Abasi.”

Idịghe ọkwọrọ ederi oro ikpọn̄ akasua n̄wed oro. Ke February 12, 1918, ukara Canada ẹma ẹkpan nnyịn ndinọ mme owo n̄wed oro, ẹte ke n̄wed oro ọdọhọ ke ifọnke ẹn̄wana ekọn̄, onyụn̄ anam mme owo ẹsọn̄ ibuot ye ukara. Ikebịghike, United States ẹma ẹtiene ẹnam ntre n̄ko. Mbon ukara ẹma ẹdifụn̄ Bethel ke New York, Pennsylvania, ye California ẹnyụn̄ ẹdụk mme ọfis ẹyom se ẹdidade ẹmụm mbon oro ẹkedade usụn̄ ke esop Abasi. Ke March 14, 1918, Itieutom Emi Ẹsede Ẹban̄a Ikpe ke United States ẹma ẹkpan nnyịn ndinọ mme owo The Finished Mystery. Mmọ ẹkedọhọ ke ndimịn̄ n̄wed oro nnyụn̄ ndeme nnọ mme owo abiat ibet ukara sia iyakke mme owo ẹtiene ẹn̄wana ekọn̄.

ẸMA ẸKỌBI MMỌ!

Ke May 7, 1918, Itieutom Emi Ẹsede Ẹban̄a Ikpe ẹma ẹbọ n̄wed emi ọkọnọde mmọ odudu ndimụm Giovanni DeCecca, George Fisher, Alexander Macmillan, Robert Martin, Frederick Robison, Joseph Rutherford, William Van Amburgh, ye Clayton Woodworth. Ẹkedọhọ ke mmọ ẹnam mme owo ẹsọn̄ ibuot ye ukara inyụn̄ iyakke mme owo ẹdụk ẹkọn̄. Ẹketọn̄ọ ikpe mmọ ke June 3, 1918. Ima ikere ke ẹyekọbi mmọ. Nso ikanam ikere ntre?

Etubom ọbọpmbet United States ọkọdọhọ ke mmọ ẹbiat ibet emi akpande owo ndisan̄a nsuan idiọk etop mban̄a ukara. Ke May 16, 1918, ufọkmbet ẹma ẹsịn ndikpụhọ n̄kpọ ke ibet oro; n̄kpọ emi akpakayak mme owo ẹnyene unen nditịn̄ m̀mê ndiwet se idide akpanikọ ama akam edi idaha isịn ntịme. The Finished Mystery ekedi akpan ibuot nneme mmọ. Ẹma ẹwet ẹsịn ke n̄wed Ufọkmbet United States ẹte: “Iwakke se inamde mme owo ẹsọn̄ ibuot ye ukara nte n̄wed ‘The Finished Mystery’ . . . N̄kukụre se enye anamde edi ndinam mbonekọn̄ ẹsọn̄ ibuot ye nnyịn . . . onyụn̄ anam mme owo ẹkûdụk ekọn̄.”

Ke June 20, 1918, esop ẹma ẹbiom nditọete mbitiaita oro ikpe, ẹdọhọ ke mmọ ẹdue ke kpukpru se ẹkedoride mmọ. Edem usen oro, ebiereikpe ama ebiere ikpe ọnọ mmọ. Enye ọkọdọhọ ke ibak emi se mmọ ẹnịmde ẹnyụn̄ ẹkpepde ekemede ndinam ọdiọk akan se udịm mbonekọn̄ Germany kiet ẹkemede ndinam, ntre ke akpana ufen mmọ enen̄ede okpon. Ke urua iba ebede, ẹma ẹtan̄ mmọ ẹkekọbi ke Atlanta ke Georgia. Ẹkebiere n̄kpọkọbi isua 10 esịm 20 ẹnọ mmọ.

UKWỌRỌIKỌ IKETREKE

Ẹma ẹkọbọ Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ini oro n̄kpa n̄kpa. Mbon Federal Bureau of Investigation (FBI) ẹma ẹnen̄ede ẹdụn̄ọde utom mmọ, ẹnyụn̄ ẹwet ata ediwak n̄kpọ ẹban̄a mmọ. Se mmọ ẹkewetde ama owụt ke nditọete nnyịn ẹma ẹbiere ndika iso n̄kwọrọ ikọ.

 Owo emi ekesede n̄kpọ aban̄a post ọfis ke Orlando ke Florida ama ewet leta ọdọhọ mbon FBI ke Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹwak ndisan̄a ke ufọk ke ufọk okoneyo, ke etie nte mmọ ẹbiere ndika iso n̄kwọrọ ikọ kpa ye oro ẹkọbọde mmọ.

Akwa owoekọn̄ ke itieutom emi ẹsisede n̄kpọ ẹban̄a un̄wana ekọn̄ ama ewet mbon FBI aban̄a Brọda Frederick W. Franz. Brọda Franz ama edidi owo Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Nnyịn. Enye ọkọdọhọ ke F. W. Franz enen̄ede esịn idem anyam ediwak tọsịn n̄wed The Finished Mystery.

Ẹma ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹkọbọ Charles Fekel. Enye n̄ko ama edidi owo Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Nnyịn. Ukara ẹma ẹmụm enye ẹte ke edeme mme owo The Finished Mystery. Mmọ ẹma ẹsidụn̄ọde leta emi ẹwetde enye ye mbon emi enye ewetde mme owo ini enye odude ke ufọk-n̄kpọkọbi. Ẹkekọbi enye ọfiọn̄ kiet ke Baltimore ke Maryland ẹte ke edi asua mmimọ sia enye okoto Austria; ini oro United States ẹkeda mbon Austria nte mme asua. Nte enye osụk etịn̄de ntak emi enye akade iso ọkwọrọ eti mbụk ikọ uko uko ọnọ mbon oro ẹkedụn̄ọrede enye, enye ama eti 1 Corinth 9:16 emi Paul ọkọdọhọde ete: “Mbọm mi edieke mmentan̄ake eti mbụk!” *

Ke adianade ye ndisịn idem n̄kwọrọ ikọ, Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹsan̄a ẹben̄e mme owo ẹte ẹda ye mmimọ ẹdọhọ ẹsana nditọete oro ẹkekọbide ke Atlanta ẹyak. Sista Anna K. Gardner ọdọhọ ete: “Nnyịn ikesidopke-dop itie. Ini nditọete oro ẹdude ke ufọk-n̄kpọkọbi, ima isisan̄a ke ufọk ke ufọk iyom mbon emi ẹdisịnde ubọk ke n̄wed idọhọ ẹsana mmọ ẹyak. Mme owo ke tọsịn ke tọsịn ẹma ẹsịn ubọk! Ikesidọhọ mmọ ke mbon oro ẹkọbide do ẹdi ata mme Christian, ke ẹfefịk mmọ.”

IKPỌ MBONO

Ẹma ẹsinịm ikpọ mbono ndien ndien ke ini ukọbọ oro man ẹn̄wam nditọete ẹkûkpọn̄ Jehovah. Enyọn̄-Ukpeme ọkọdọhọ ete: “Ikpọ mbono emi ẹnịmde isua emi . . . ẹbe 40 . . . Imọbọ ndinem etop ke mme mbono emi. Ini akpa, ẹkesinịm kpukpru mbono ke ufan̄ ọfiọn̄ iba m̀mê ita, edi idahaemi edidi kpukpru ọfiọn̄.”

Mbon emi ẹkemade Abasi ẹkesụk ẹdodụk esop. N̄kpọ nte owo 1,200 ẹkedụk mbono kiet emi ẹkenịmde ke Cleveland ke Ohio, owo 42 ẹnyụn̄ ẹna baptism. Ekpri eyen erenowo kiet ama etiene ana baptism ke mbono oro. Enye ama enen̄ede ama Abasi, okonyụn̄ enenem enye ndiyak idem nnọ Abasi. Edinam esie oro ayanam bụt anam ediwak ikpọ owo.

N̄KPỌ EDITIE DIDIE?

Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ikọfiọkke nte n̄kpọ editiede ye mmimọ nte 1918 akakade ndikụre. Ẹma ẹnyam ndusụk ufọk ke Brooklyn, ẹsio ibuot itieutom ẹka Pittsburgh ke Pennsylvania. Ẹma ẹdiomi ndinịm mbono ofụri isua Watch Tower Bible and Tract Society ke January 4, 1919 ke ini edide mbon emi ẹkedade usụn̄ mmọdo ke ufọk-n̄kpọkọbi ẹdọn̄ọ. Nso iditịbe?

Nditọete nnyịn iketreke ndinam utom. Mmọ ẹma ẹnen̄ede ẹnịm ke n̄kpọ oyokpụhọde, oro akanam mmọ ẹdọhọ ke ibuotikọ isua 1919 edi: Baba n̄kpọekọn̄ kiet eke ẹbotde ẹban̄a fi idikwe unen.” (Isa. 54:​17, Edisana Ŋwed Abasi Ibom) Mmọ ẹma ẹdori enyịn ke n̄kpọ eyetịbe emi edisọn̄ọde mmọ idem, onyụn̄ anam mmọ ẹtetịm ẹbuọt idem ye Jehovah man ẹka iso ẹnam akamba utom emi anade mmọ ke iso.

^ ikp. 6 Se ibuotikọ oro “Isua Ikie Emi Ekebede​—1917” ke N̄wedisua Mme Ntiense Jehovah Eke 2017, page 172-176.

^ ikp. 22 Mbụk eyouwem Charles Fekel odu ke Enyọn̄-Ukpeme Ikọmbakara eke March 1, 1969 ke ibuotikọ emi, “Joys Through Perseverance in Good Work.”