Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

 MBỤK EYOUWEM

Mma Mbiere ke Ndiyakke Ubọk Emem Mi

Mma Mbiere ke Ndiyakke Ubọk Emem Mi

“DADDY,” “PAPA,” “UNCLE.” Nte ediwak uyen ke Bethel ẹsikotde mi edi oro. Esinem mi nte mmọ ẹkotde mi ntre. N̄kọ ndi isua 89. Nda oro nte edidiọn̄ Abasi ke ofụri isua 72 oro nnamde utom uyọhọ ini mi. Se n̄kụtde ke ofụri isua emi nnamde utom Abasi mi esinam nnen̄ede ndọhọ mme uyen nnyịn ‘ke mmọ iditreke ndibọ utịp utom mmọ edieke mmọ mîyakke ubọk emem mmọ.’​—2 Chron. 15:7.

UBON NNYỊN

Ete ye eka mi ẹma ẹkpọn̄ Ukraine ẹka Canada. Mmọ ẹkekedụn̄ ke obio Rossburn emi odude ke Manitoba. Edima eka mi akaman iban itiaita ye irenowo itiaita. Amanamba ndomokiet ikesịneke. Ami n̄kedi ọyọhọ eyen 14. Ete mi ama ama Bible etieti. Enye ama esikot Bible ọnọ nnyịn kpukpru usenubọk Sunday. Edi enye akada ke ẹkama ufọkabasi ẹn̄wana okụk. Enye ama esinam idọkọ ete: “Anie ekekpe Jesus okụk ke ofụri ikọ emi enye ọkọkwọrọde do?”

Nditọeka mi irenowo inan̄ ye iban inan̄ ẹma ẹdidụk esop. Rose eyeneka mi ekedi asiakusụn̄ tutu enye akpa. Usen ifan̄ mbemiso enye akpade, enye ama esikpe mme owo ubọk ete ẹnam se Bible ọdọhọde, ke ‘imoyom ndikụt kpukpru mmọ ke obufa ererimbot.’ Ted eyeneka mi ekesikwọrọ ikan̄ hell. Enye ama esikwọrọ ikọ ke Radio kpukpru Sunday usenubọk ete ke ikan̄ hell ayata mme anamidiọk ke nsinsi. Enye ekesitịn̄ emi ata ikọ ikọ. Edi nte ini akade, enye ama edidụk esop Abasi onyụn̄ esịn idem anam n̄kpọ Abasi.

NTE N̄KASAN̄ADE NTỌN̄Ọ UTOM USIAKUSỤN̄

Usen kiet ke June 1944, mma nnyọn̄ n̄wed ndikụt n̄wed oro ẹkotde The Coming World Regeneration * odorode ke okpokoro udia nnyịn. Mma n̄kot akpa page, mbe n̄kot ọyọhọ page iba; n̄kekemeke ndiyak nnịm. Ke mma n̄kokot ofụri n̄wed oro mma, mma mbiere ndinam n̄kpọ Jehovah ukem nte Jesus akanamde.

N̄wed oro okoto m̀mọ̀n̄ edidoro ke okpokoro nnyịn? Steve eyeneka mi ọkọdọhọ ke ikọbọ iren iba emi ẹsan̄ade “ẹnyam” n̄wed idep ini mmọ ẹkedide ufọk nnyịn, ke ikedep enye oro sia ikọsọn̄ke urua. Iren oro ẹma ẹfiak ẹdi ufọk nnyịn Sunday oro eketienede. Mmọ ẹkedọhọ ke mmimọ idi Mme Ntiense Jehovah, ke imesida Bible ibọrọ mbụme mme owo. Ama enem nnyịn sia ete ye eka  nnyịn ẹma ẹnam nnyịn ima Bible. Iren oro ẹma ẹdọhọ nnyịn ke Mme Ntiense Jehovah ẹmọn̄ ẹnyene akamba mbono ke Winnipeg. Elsie eyeneka mi okodụn̄ ke Winnipeg. Mma nnyịme ndika mbono oro.

Mma n̄wat enan̄ukwak mi ke n̄kpọ nte itiat 200 m̀mê kilomita 320 n̄ka Winnipeg. Edi mma n̄waha Kelwood. Mme Ntiense iba oro ẹkedikwọrọde ikọ ẹnọ nnyịn ẹkedụn̄ do. Mma ntiene mmọ ndụk mbono esop; ini oro ke n̄kọdiọn̄ọ se Mme Ntiense Jehovah ẹsikotde esop. Mma ndifiọk ke akpana kpukpru owo ẹsan̄a ke ufọk ke ufọk ẹkwọrọ ikọ nte Jesus ekesinamde, m̀mê owo edi erenowo, m̀mê edi n̄wan, m̀mê uyen.

Mma n̄kụt Jack eyeneka mi ke Winnipeg. Enye okoto edem edere Ontario edidụk mbono oro. Ke akpa usen mbono oro, ẹma ẹtọt ke ẹyenịm mme owo baptism. Ami ye Jack ima ina baptism ke mbono oro. Nnyịn mbiba ima ibiere nditọn̄ọ utom usiakusụn̄ idahaoro idahaoro. Jack ama ọtọn̄ọ ke mbono oro ama akasuana. Edi ami n̄kọtọn̄ọ edem isua oro sia n̄kedi isua 16, n̄konyụn̄ n̄kụreke n̄wed kan̄a.

MMA N̄KPEP EDIWAK N̄KPỌ INI N̄KEDIDE ASIAKUSỤN̄

Ami ye Brọda Stan Nicolson ikọtọn̄ọ utom usiakusụn̄ ke Souris. Souris odu ke obio Manitoba. Ikebịghike, mma ndikụt ke n̄kpọ esisọn̄ ye mme asiakusụn̄ ndusụk ini. Okụk nnyịn ama ọtọn̄ọ ndikụre, edi nnyịn iketreke ndikwọrọ ikọ. Ke ima ikọkwọrọ ikọ usen kiet tọn̄ọ usenubọk tutu esịm mbubreyo, biọn̄ ama ọdọn̄ nnyịn etieti, edi nnyịn ikenyeneke ndomo sisi. Ima idikụt ẹdọn̄de udia ke akamba ekpat ẹnịm ke enyịnusụn̄ nnyịn. Idem ama akpa nnyịn tutu! Nnyịn ifiọkke eke ẹkenịmde ekpat oro tutu usen nte mfịn emi. Ikadia udia mbubreyo oro nte mbọn̄. Omokụt do nte Abasi ọkọdiọn̄de nnyịn ke ntak emi nnyịn mîkayakke ubọk emem nnyịn! Mma ndụk idem etieti utịt ọfiọn̄ oro. Akanam idem idụkke mi ntre.

Ke ọfiọn̄ ifan̄ ebede, ẹma ẹdọhọ nnyịn ikọkwọrọ ikọ ke Gilbert Plains emi odude ke edem edere Souris. To ke Souris sịm do edi n̄kpọ nte itiat 150 m̀mê kilomita 240. Ini oro, esop kiet kiet ama esinyene akamba obukpọk emi ẹkesiwetde ibatutom esop ọfiọn̄ kiet kiet. Ẹkesikọn̄ obukpọk oro ke mbot utịn̄ikọ. Ọfiọn̄ kiet oro ibatutom okosụhọrede, mma nnọ utịn̄ikọ ke esop ndọhọ nditọete ẹnen̄ede ẹsịn ifịk ke utom Abasi. Enyene akamba Sista kiet emi ekedide asiakusụn̄. Ebe esie ikedịghe Ntiense Jehovah. Ke mbono esop asuanade, Sista oro ama atua edidọhọ mi ete: “Mma ntịme, edi n̄kekemeke ndinam n̄kan oro.” Mma ntua n̄ko, nnyụn̄ n̄kpe enye ubọk.

N̄kparawa oro ẹnyenede ifịk ke n̄kpọ Abasi ẹkeme ndinam ukem ndudue oro n̄kanamde do, ekem esịt edifịna mmọ. Se n̄kụtde edi ke utu ke ndiyak ndudue oro inamde anam ubọk emem nnyịn, ke akam ọfọn ida idem ifiọk mbak utọ n̄kpọ oro idifiak itịbe. Iyanam nti n̄kpọ en̄wen oro Abasi edidiọn̄de nnyịn.

EN̄WAN QUEBEC

N̄kedi isua 21 ini ẹkekotde mi Ufọkn̄wed Gilead. N̄kodụk ọyọhọ klas 14. Ama enem mi tutu. Ikokụre ufọkn̄wed oro ke February 1950. Ke otu owo 103 oro ikedide, ẹkenọ nnyịn owo 25 ika Quebec ke Canada. Akpan usem emi ẹsisemde do edi French. Ẹma ẹsiwak ndifịna Mme Ntiense Jehovah uwem do. Ẹkedọhọ ndu ke Val-d’Or n̄kwọrọ ikọ. Ẹsidọk gold do. Usen kiet ima ika obio Val-Senneville emi ekperede Val-d’Or ikọkwọrọ ikọ. Oku ufọkabasi do ama ọdọhọ ke imọn̄ inam nnyịn n̄kpọ edieke nnyịn mîsọpke-sọp ikpọn̄ obio oro. Mma n̄kot enye ikpe, ẹma ẹnyụn̄ ẹdia enye isop. *

N̄kpọ ntre ama esiwak nditịbe. Mme n̄kpọ ntem ke ẹkedikot “En̄wan Quebec.” Ufọkabasi Roman Catholic ẹma ẹkara Quebec ẹbe isua 300. Mme oku mmọ ye mbon ukara emi mmọ ẹkesidiade ubọk udia kiet ẹma ẹkọbọ nnyịn. Ikememke inọ nnyịn, nnyịn ikonyụn̄ iwakke. Edi nnyịn ikayakke ubọk emem nnyịn. Mbon oro ẹmade Abasi ẹma ẹdikpono enye. Ediwak mbon oro n̄kekpepde Bible  ẹma ẹdidụk esop. Ubon kiet emi n̄kesikpepde Bible ẹkedi owo duop. Kpukpru mmọ ẹma ẹdidụk esop. Uko oro mmọ ẹkenyenede ama anam mbon en̄wen ẹkpọn̄ Ufọkabasi Catholic. Ima ika iso ikwọrọ ikọ. Nte ini akakade, Ufọkabasi Catholic ikafịnake nnyịn aba. Ima ikan ke en̄wan oro!

NDIDA USEM ORO NDITỌETE ẸFIỌKDE N̄N̄WAM MMỌ

Ke 1956, ẹma ẹnọ mi n̄ka Haiti. Ediwak isụn̄utom do ẹkekpekpep ndisem French. Edi mme owo ẹkesụk ẹkpakpan̄ utọn̄. Stanley Boggus emi ekedide isụn̄utom ọkọdọhọ ete: “Idem ama akpa nnyịn ndikụt nte mme owo ẹnamde se ẹkekeme man ẹn̄wam nnyịn ikeme ndisem French ọfọn.” N̄kenyeneke mfịna ke nsonso oro, sia mma n̄kpep French ke Quebec. Edi ikebịghike ima idikụt ke ediwak nditọete nnyịn do ẹfiọk usem Haitian Creole kpọt. Ntre akana ikpep usem oro man ikeme ndinen̄ede n̄n̄wam nditọete. Ima isịn idem ikpep, Jehovah ama onyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn.

Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Nnyịn ẹma ẹnyịme ikabade Enyọn̄-Ukpeme ye mme n̄wed nnyịn eken isịn ke usem Haitian Creole man ikeme ndika iso n̄n̄wam nditọete. Oro ama anam mme owo ẹbụn̄ọ ẹdụk esop ke Haiti. Mme Ntiense Jehovah 99 ẹkedu ke Haiti ke 1950, edi ẹma ẹbe 800 ke 1960. N̄kodu ke Bethel ini oro. Ama enem mi nditiene nnịm Ufọkn̄wed Utom Obio Ubọn̄ ke 1961. Mbiowo ye mme akpan asiakusụn̄ oro ẹkedụkde ufọkn̄wed oro ẹkedi owo 40. Ke mbono oro ikenịmde ke 1962, ima idọhọ nditọete oro ẹdotde ite ẹtiene ẹnam nsio nsio n̄kpọ ke esop Abasi. Ẹma ẹmek ndusụk mmọ mme akpan asiakusụn̄. Se ẹkenamde oro ama ọfọn etieti sia ukọbọ ke ekedi ke iso.

M̀mê imọnyọnyọn̄ mbono idi m̀mê nnyịn inyọn̄ke, ẹma ẹdi n̄kọk itieutom ke January 23, 1962 ẹdimụm mi ye isụn̄utom oro ekekerede Andrew D’Amico. Mmọ ẹma ẹtan̄ Awake! January 8, 1962 ke usem French. Ẹma ẹwet ke Awake! oro se ẹketịn̄de ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe French kiet ẹte ke mbon Haiti ẹsikpono ata ediwak abasi ẹsinyụn̄ ẹtuak ibuot ẹnọ mme ete ete mmọ oro ẹma ẹkekpan̄a. N̄kpọ oro ama abiak ndusụk owo etieti. Mmọ ẹkedọhọ ke nnyịn itie ke n̄kọk itieutom itịbi n̄kpọ oro iwet. Urua ifan̄ ke oro ebede, ẹma ẹbịn  kpukpru isụn̄utom ẹsion̄o ke Haiti. * Edi nditọete Haiti oro ikekpepde utom esop Abasi ẹma ẹda usụn̄ edifọn edifọn. Esịt enem mi ndikụt nte mmọ ẹkesọn̄ọde ẹda ẹnyụn̄ ẹkade iso ẹsọn̄ idem ke esop. Idahaemi mmọ ẹkam ẹnyene Edisana N̄wed Abasi​—Edikabade Eke Obufa Ererimbot ke usem Haitian Creole emi nnyịn ikesibọn̄de-bọn̄ akam iyom.

NDIBỌP N̄KPỌ NNỌ ESOP ABASI KE CENTRAL AFRICAN REPUBLIC

Ẹma ẹdọhọ n̄kpọn̄ Haiti n̄kanam utom isụn̄utom ke Central African Republic. Nte ini akakade, ẹma ẹmek mi esenyịn oro asan̄ade-san̄a, ekem ẹmek mi esenyịn n̄kọk itieutom.

Ini oro, Ufọkmbono Obio Ubọn̄ nnyịn ikesiyehe nte eyede idahaemi. Ẹma ẹkpep mi nte ẹsisịbede mbiet oro ẹsidade ẹfụk ọkọmufọk ke n̄kan̄ oro. Mma nsitiene ndụk ikọt n̄kesịbe. Ama esikpa mme owo idem ndikụt mbakara anamde utọ n̄kpọ oro. Oro ama onyụn̄ anam nditọete ẹsitiene ẹbọp Ufọkmbono Obio Ubọn̄ mmọ ẹnyụn̄ ẹtịm enye ẹkama. Mme pastọ ufọkabasi ẹma ẹsisak nnyịn sia ẹkekọn̄ tian ke ufọkabasi mmọ. Kpa ye oro mmọ ẹkesisakde nnyịn, ikesisụk ida mbiet ifụk ọkọm Ufọkmbono Obio Ubọn̄ nnyịn. Nsahi mmọ ama etre ini akwa oyobio ọkọwọrọde ke Bangui emi edide ibuot obio Central African Republic. Oyobio oro ama ayarade ọkọm a-tian mmọ otop ọduọk ke usụn̄ mbakara. Edi n̄kpọ ndomokiet ikanamke ọkọm Ufọkmbono Obio Ubọn̄ nnyịn. Ima ida ọfiọn̄ ition kpọt ibọp obufa n̄kọk itieutom nnyịn ye ufọkidụn̄ isụn̄utom man ikeme nditịm nse mban̄a utom Obio Ubọn̄. *

MMA NDỌ N̄WAN EMI AKAMADE N̄KPỌ ABASI ETIETI

Usen ndọ nnyịn

Ke 1976, ukara Central African Republic ẹma ẹkpan nnyịn ndikwọrọ ikọ, ntre ẹma ẹnọ mi n̄ka N’Djamena emi edide ibuot obio Chad. Chad adian̄ade adan̄a ye Central African Republic. Do ke n̄kokụt Sista Happy emi ekedide eyen Cameroon. Enye ekedi akpan asiakusụn̄, ama onyụn̄ esịn idem ke ukwọrọikọ etieti. Ima inam ndọ ke April 1, 1978. Kpa April oro ke ekọn̄ akasiaha ke Chad. Ima itiene ediwak owo ifehe ika usụk usụk Chad. Ima ifiak inyọn̄ ufọk nnyịn ke ekọn̄ oro ama okokụre. Ima idikụt ke mbon oro ẹken̄wanade ye ukara ẹkemen ufọk nnyịn ẹnịm ibuot itieutom mmọ. Nnyịn ikekwe aba mme n̄wed nnyịn, ọfọn̄ ndọ an̄wan mi, ye mme n̄kpọ oro ẹkenọde nnyịn ke usen ndọ nnyịn. Edi nnyịn ikayakke ubọk emem nnyịn. Ima ikọm Abasi nte n̄kpọ mîkanamke nnyịn inyụn̄ iben̄e idem ndika iso nnam n̄kpọ esie.

Ke n̄kpọ nte isua iba ama ekebe, ukara Central African Republic ẹma ẹdọhọ Mme Ntiense Jehovah do ẹfiak ẹtọn̄ọ utom mmọ. Ima ifiak inyọn̄ do. Mma mfiak n̄kedi esenyịn emi asan̄ade-san̄a. Ima inyene akamba moto. Ikesidụn̄ do. Moto oro ama enyene mbụn̄-ndọn̄ a-bed, enyene drọm emi esidụkde lita mmọn̄ 200, enyene ekebe ntụhube emi ẹkesidade gas ẹdomo, onyụn̄ enyene n̄kpọ utemudia emi ẹkesidade gas ẹdomo. Ikesimemke ndika isan̄. Mme bodisi ẹma ẹsida ke ata ediwak itie ẹkpeme usụn̄. Ini kiet emi ikakade isan̄, ima ituak ida isịm itie 117 yak mmọ ẹse moto nnyịn.

Eyo ama esiwak ndifiop do etieti, ama esinyụn̄ ọsọn̄ ndikụt mmọn̄ nda nnịm mme owo baptism ke mbono ndusụk ini. Nditọete ẹma ẹsitịbi isọn̄ inyan̄ oro ama akasat ẹkoi mmọn̄ tutu enye ekem se ẹdade ẹnịm baptism. Ẹkesiwak ndinịm owo baptism ke drọm.

ẸMA ẸNỌ NNYỊN IKA MME IDỤT EN̄WEN KE AFRICA

Ẹma ẹnọ nnyịn ika Nigeria ke 1980. Ke isua iba ye ubak oro ikodude do, ima itiene itịm n̄kpọ ibon iben̄e obufa n̄kọk itieutom oro ẹkeyomde ndibọp. Ima idep ufọk ubonn̄kpọ emi ekedide enyọn̄ iba. Akana ẹkpọk ufọk oro ẹmen ẹdibọp ke isọn̄ nnyịn. Usenubọk kiet, mma ndọk enyọn̄ ufọk oro n̄kodoro n̄kpọk n̄kpọ. N̄kpọ nte n̄kanika 12 uwemeyo, mma ntọn̄ọ ndisụhọde ndi nte n̄konyụn̄ nsan̄ade  ndọk, ndiọn̄ọke ke se ikọkpọkde oro ama etịmede n̄kpọ. Mma ndian̄ade ndiduọ. Eketie nte okịmmọ okụre. Edi ke ẹma ẹkesio mi X-ray ẹnyụn̄ ẹse mi idem, dọkta ama ọdọhọ n̄wan mi ete: “Kûfịna. Idem ọyọsọn̄ enye ke n̄kpọ nte urua kiet.”

Moto emi ikodụkde ika mbono

Ke 1986, ẹma ẹnọ nnyịn ika Côte d’Ivoire ikasan̄a ise mme esop. Ima isika ikese mme esop ke Burkina Faso emi adian̄arede adan̄a ye Côte d’Ivoire. N̄kekereke ke iyedidụn̄ ke Burkina Faso.

Ikesidụn̄ ke moto nnyịn ini ikesisan̄ade ise mme esop

Tọn̄ọ n̄kọkpọn̄ Canada ke 1956, ami ndifiak n̄kodụn̄ do ekedi ke 2003, ke isua 47 ama ekebe. Edi isan̄ emi n̄kasan̄a ye Happy an̄wan mi. Ikodu ke Bethel ke Canada. Ikosụk ida ke idi mbon Africa kpa ye oro n̄wedisan̄ nnyịn okowụtde ke idi nditọ Canada.

Ini n̄kpepde owo Bible ke Burkina Faso

Ima ifiak inyọn̄ idi Africa ke 2007. N̄kedi isua 79 ini oro. Ẹkenọ nnyịn ika Burkina Faso. Mma ntiene nsịne ke Kọmiti Idụt Burkina Faso. Esop Abasi ẹma ẹmen ọfis nnyịn do ẹnịm itie ukabade n̄wed. N̄kọk itieutom Benin ẹse enyịn do. Ke August 2013, ẹma ẹnọ nnyịn ika Bethel ke Benin.

Ami ye n̄wan mi ke n̄kọk itieutom ke Benin

Nsụk mmama ukwọrọikọ kpa ye oro idem mînen̄ekede isọn̄ mi aba. Ke isua ita oro osụk ebede mi, n̄wan mi ye mbiowo ẹn̄wam mi n̄keme ndikpep Gédéon ye Frégis n̄kpọ tutu mmọ ẹna baptism. Mmọ ke ẹsịn ifịk ẹnam n̄kpọ Jehovah. N̄kpọ emi enem mi tutu.

Idu idahaemi ke n̄kọk itieutom ke South Africa. Idem mi inen̄ekede isọn̄, ubon Bethel mi ẹnen̄ede ẹse mi enyịn. South Africa edi ọyọhọ idụt itiaba ke Africa emi nnamde utom Abasi. Jehovah ama ọdiọn̄ nnyịn etieti ke October 2017. Ẹma ẹkot nnyịn itiene ikodụk edinam ediyak ibuot itieutom nnyịn ke Warwick, New York nnọ Jehovah. Nnyịn idifreke edinam oro tutu amama!

Ẹkewet ke n̄wedisua Ikọmbakara eke 1994 ke page 25 ẹte: “Idọhọ kpukpru mbon oro ẹsọn̄ọde ẹda ẹnam n̄kpọ Abasi ke ediwak isua ite: ‘Ẹnyene uko ẹkûnyụn̄ ẹyak ubọk emem mbufo, koro mbufo ẹyebọ utịp utom mbufo.’​—2 Chron. 15:7.” Ami ye Happy an̄wan mi imebiere ndika iso nnam se ẹketịn̄de oro nnyụn̄ ndọhọ mbon en̄wen ẹtiene ẹnam.

^ ikp. 9 Mme Ntiense Jehovah ẹkesio ke 1944, edi owo imịn̄ke aba.

^ ikp. 18 Se ibuotikọ oro “Quebec Priest Convicted for Attack on Jehovah’s Witnesses” ke Awake! November 8, 1953, page 3-5.

^ ikp. 23 Ẹma ẹwet ofụri se iketịbede ke 1994 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, page 148-150.

^ ikp. 26 Se ibuotikọ oro “Building on a Solid Foundation” ke Awake!, May 8, 1966, page 27.