Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

“Ẹnịm Idem Mbufo Ke Ima Abasi”

 IBUOT 4

Ntak Emi Ikpowụtde Ukpono Inọ Odudu Ukara?

Ntak Emi Ikpowụtde Ukpono Inọ Odudu Ukara?

“Ẹkpono kpukpru orụk owo.” —1 PETER 2:17.

1, 2. (a) Esisọn̄ nnyịn ndinam nso mban̄a odudu ukara? (b) Mme mbụme ewe ke idikere iban̄a?

NDI akanam omokụt nte iso ekpri eyen etiede ke ini ẹdọhọde enye anam n̄kpọ oro enye mîyomke ndinam? Emekeme ndikụt nte ekpri eyen oro amiaharede iso. Enye okop se ete m̀mê eka esie etịn̄de onyụn̄ ọfiọk ke akpana inam se ẹdọhọde. Edi isan̄ enye emi, enye iyomke ndikop uyo mmọ. Se itịbede inọ eyen emi esitịbe ọnọ kpukpru nnyịn ndusụk ini.

2 Isimemke utom ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara kpukpru ini. Ndi esisọn̄ fi ndusụk ini ndikpono mbon oro ẹnọde odudu ndikara fi? Edieke edide ntre, idịghe afo ikpọn̄ ke emi esitịbe ọnọ. Nnyịn idu uwem ke ini emi owo mîkponoke aba odudu ukara. Edi Bible ọdọhọ ke ana ikpono mbon oro ẹkarade nnyịn. (Mme N̄ke 24:21) Ke nditịm ntịn̄, oyom inam emi edieke iyomde ndika iso ndu ke ima Abasi. Nte ido edide, emi ekeme ndinam ibụp mme mbụme emi: Ntak emi ekemede ndisọn̄ nnyịn ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara? Ntak emi Jehovah oyomde inam emi-e, nso idinyụn̄ in̄wam nnyịn inam emi? N̄ko, ke mme usụn̄ ewe ke nnyịn ikeme ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara?

NTAK EMI ESISỌN̄DE

3, 4. Didie ke idiọkn̄kpọ ye unana mfọnmma ẹketọn̄ọ, ndien didie ke unana mfọnmma nnyịn esinam ọsọn̄ nnyịn ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara?

3 Ẹyak ineme ibio ibio iban̄a ntak iba emi ẹsinamde ọsọn̄  nnyịn ndikpono mbon oro ẹnyenede odudu ukara. Akpa kan̄a, nnyịn idi mme anana-mfọnmma; ndien ọyọhọ iba, mbon oro ẹkarade nnyịn ẹdi mme anana-mfọnmma n̄ko. Idiọkn̄kpọ ye unana mfọnmma ẹketọn̄ọ anyan ini ko ke In̄wan̄ Eden, ke ini Adam ye Eve ẹkesọn̄de ibuot ye odudu ukara Abasi. Ntre idiọkn̄kpọ ọkọtọn̄ọ ye nsọn̄ibuot. Toto ke ini oro tutu esịm mfịn emi, idada nsọn̄ibuot imana.—Genesis 2:15-17; 3:1-7; Psalm 51:5; Rome 5:12.

4 Ke ntak unana mfọnmma nnyịn, ediwak nnyịn imesisọp itan̄ idem inyụn̄ iseri iseri, ke ini edide nsụhọdeidem edi ata akpan edu emi anade in̄wana ọkpọsọn̄ ndikọri nnyụn̄ n̄ka iso nnyene. Imekeme ndisọn̄ ibuot inyụn̄ itan̄ idem, idem ke ima ikanam akpanikọ inọ Abasi ke anyan ini. Da Korah ke uwụtn̄kpọ, emi ọkọsọn̄ọde ada ye ikọt Jehovah ke ofụri ini oro n̄kpọ ọkọsọn̄de ye mmọ. Edi enye ama oyom odudu efen efen onyụn̄ anam mme owo ẹsọn̄ ibuot ye Moses, emi ekedide ata sụn̄sụn̄ owo akan kpukpru owo oro ẹkedude ke iso isọn̄ ini oro. (Numbers 12:3; 16:1-3) Kere n̄ko ban̄a Edidem Uzziah, emi ntan̄idem akanamde enye odụk temple Jehovah akanam edisana utom emi ekenyenede mme oku kpọt. (2 Chronicles 26:16-21) Utọ mbon emi ẹma ẹnen̄ede ẹbọ ufen ke ntak nsọn̄ibuot mmọ. Ndiọi uwụtn̄kpọ mmọ ẹnyụn̄ ẹdi n̄kpọ editi ẹnọ nnyịn. Ana in̄wana ibiọn̄ọ ntan̄idem emi esinamde ọsọn̄ nnyịn ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara.

5. Didie ke mme anana-mfọnmma owo ẹsida odudu ẹnam n̄kpọ ke idiọk usụn̄?

5 Ke n̄kan̄ eken, mme anana-mfọnmma owo emi ẹnyenede odudu ndikara isiyakke mme owo ẹwụt ukpono ẹnọ odudu ukara. Ediwak mmọ ẹkara owo ke ibak, mfiomo, ye ufịk. Ke nditịm ntịn̄, ofụri mbụk ubonowo aban̄a nte mme andikara ẹsifiomode mme owo. (Ecclesiastes 8:9) Ke uwụtn̄kpọ, Saul ama ọfọn onyụn̄ osụhọde idem ke ini Jehovah ekemekde enye edidem. Edi enye ama akabade atan̄ idem, ofụbe  ufụp, onyụn̄ ọkọbọ David oro akanamde akpanikọ. (1 Samuel 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11) Okposụkedi emi David ekedide kiet ke otu nti ndidem ke Israel, enye ama ada odudu esie anam n̄kpọ ke idiọk usụn̄ ke ini enye ọkọbọde Uriah owo Hittite n̄wan, onyụn̄ ọnọ ete mbon oro mîkeduehe aka iso ekọn̄ man ẹkewot enye do. (2 Samuel 11:1-17) Ke akpanikọ, unana mfọnmma esinam ọsọn̄ mme owo ndikara ukara nte ọfọnde. Ndien ke ini mbon oro ẹkarade mîkponoke Jehovah, ukara mmọ esitetịm ọdiọk. Ke akwa owo ukara Britain ama eketịn̄ aban̄a nte ndusụk pope Catholic ẹketọn̄ọde ukọbọ ke ata ediwak ebiet, enye ama ewet ete: “Etie nte odudu ababiat owo ndien ọyọhọ ọyọhọ odudu ababiat owo ofụri ofụri.” Ke ima ikokop emi, ẹyak ikere iban̄a mbụme emi: Ntak emi ikpowụtde ukpono inọ odudu ukara?

NTAK EMI IKPOWỤTDE UKPONO INỌ ODUDU UKARA?

6, 7. (a) Ima oro imade Jehovah anam nnyịn inam nso, ndien ntak-a? (b) Nsụkibuot abuana nso, ndien didie ke ikeme ndiwụt ke imosụk ibuot?

6 Ima oro imade Jehovah, ekemmọ owo, ye idem nnyịn edi ata eti ntak oro anamde iwụt ukpono inọ odudu ukara. Iyom ndidat Jehovah esịt sia imama enye ikan owo m̀mê n̄kpọ ekededi. (Mme N̄ke 27:11; Mark 12:29, 30) Nnyịn imọfiọk ke ẹma ẹneni ke Jehovah inyeneke unen ndikara toto ke ini oro ẹketọn̄ọde nsọn̄ibuot ke Eden ye nte ke ata ediwak owo ẹda ke n̄kan̄ Satan inyụn̄ iyomke ukara Jehovah. Edi nnyịn imenem esịt ndida ke n̄kan̄ Jehovah. Esinen̄ede otụk nnyịn ke idem ke ini ikotde mme okopodudu ikọ oro ẹdude ke Ediyarade 4:11. Imenen̄ede ikụt ke Jehovah edi nnennen Andikara ofụri ekondo! Imama ukara Jehovah, inyụn̄ inyịme enye ada nnyịn usụn̄ ke se inamde ke usen ke usen.

7 Ndiwụt utọ ukpono emi esịne n̄kpọ akan n̄kopuyo. Imesisọp ikop uyo inọ Jehovah ke ntak emi imade enye. Edi  enyene ini oro edinen̄erede ọsọn̄ nnyịn ndikop uyo. Ke utọ ini emi, ukem nte ekpri eyen oro iketịn̄de iban̄a ke ntọn̄ọ, oyom ikpep nsụkibuot. Imeti ke Jesus ama osụk ibuot ọnọ Ete esie ke ini emi ekenen̄erede ọsọn̄ enye ndinam ntre. Enye ọkọdọhọ Ete esie ete: “Yak okûdi uduak mi, edi yak edi uduak fo ada itie.”—Luke 22:42.

8. (a) Ndisụk ibuot nnọ odudu ukara Jehovah mfịn abuana nso, ndien nso iwụt nte Jehovah esede emi? (b) Nso idin̄wam nnyịn ikop item inyụn̄ ibọ ntụnọ? (Se  ekebe oro odude ke page 46-47.)

8 Edi akpanikọ, Jehovah isitịn̄ke ikọ inọ nnyịn owo kiet kiet; enye esida Ikọ esie ye mbon oro ẹdade usụn̄ ke esop esie mi ke isọn̄. Ntre, ata ediwak ini, isisụk ibuot inọ odudu ukara Jehovah ebe ke ndikpono mme owo oro enye enịmde m̀mê ayakde ẹka iso ẹkara nnyịn. Ke uwụtn̄kpọ, edieke isọn̄de ibuot ye mme owo emi, ke nditre ndinyịme item ye ntụnọ N̄wed Abasi oro mmọ ẹnọde nnyịn—emi ayayat Abasi esịt. Ke ini nditọ Israel ẹkesụkde Moses uyo ẹnyụn̄ ẹsọn̄de ibuot ye enye, Jehovah ọkọdọhọ ke mmọ ẹkenam oro ye imọ.—Numbers 14:26, 27.

9. Ntak emi ima oro nnyịn imade ekemmọ owo anamde iwụt ukpono inọ odudu ukara? Nam an̄wan̄a.

9 Nnyịn imesinyụn̄ iwụt ukpono inọ odudu ukara ke ntak ima oro imade ekemmọ owo. Didie? Yak ida ke afo edi owoekọn̄. Udịmekọn̄ mbufo ayakan ke ekọn̄ edieke owoekọn̄ kiet kiet okponode onyụn̄ okopde uyo etubom ekọn̄ oro ọnọde mbufo uyo. Edieke afo ọsọn̄de ibuot mûnyụn̄ unamke se etubom ekọn̄ ọdọhọde, mbonekọn̄ eken ẹkeme ndibọ ufen. Ke nditịm ntịn̄, mbonekọn̄ ẹsinen̄ede ẹbiat n̄kpọ mfịn ke ererimbot emi. Edi udịmekọn̄ Jehovah esinam se ifọnde ye mme owo. Bible okot Abasi ediwak ini “Jehovah mme udịm.” (1 Samuel 1:3) Enye edi Akwa Etubom akpakịp okopodudu edibotn̄kpọ eke spirit. Ndusụk ini Jehovah esimen mme asan̄autom esie eke isọn̄ odomo ye akwa udịmekọn̄. (Psalm 68:11; Ezekiel 37:1-10) Edieke isọn̄de ibuot ye mme owo oro Jehovah enịmde ete ẹda nnyịn  usụn̄, ndi emi ikemeke ndinam ekemmọ mbonekọn̄ nnyịn eke spirit ẹdụk mfịna? Ke ini Christian ọsọn̄de ibuot ye mbiowo oro ẹmekde, mbon eken ke esop ẹkeme nditiene mbọ ufen. (1 Corinth 12:14, 25, 26) Ke ini eyenọwọn̄ ọsọn̄de ibuot, emi ekeme ndida mfịna nsọk kpukpru owo ke ubon. Ntre, ana ima ekemmọ owo ebe ke ndikpono nnyụn̄ mbere ye mmọ.

10, 11. Didie ke ufọn oro idibọde anam ikop uyo inọ odudu ukara?

10 Nnyịn ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara edi n̄ko ke ufọn nnyịn. Ke ini Jehovah ọdọhọde iwụt ukpono inọ odudu ukara, enye esiwak nditịn̄ mme ufọn oro idibọde ke ndinam ntre. Ke uwụtn̄kpọ, enye ọdọhọ nditọwọn̄ ẹkop uyo mme ete ye eka mmọ man ọkpọfọn ye mmọ, mmọ ẹkpenyụn̄ ẹdu uwem ẹbịghi. (Deuteronomy 5:16; Ephesus 6:2, 3) Enye ọdọhọ nnyịn ikpono mbiowo ke esop ndien ke edieke nnyịn mîkponoke mmọ, ke emi ekeme ndibiat itie ebuana nnyịn ye imọ. (Mme Hebrew 13:7, 17) Enye ọdọhọ  nnyịn ikop uyo inọ ukara ererimbot man mmọ ẹkpekpeme nnyịn.—Rome 13:4.

11 Idịghe omokụt do ke ndifiọk ntak emi Jehovah oyomde nnyịn ikop uyo an̄wam nnyịn iwụt ukpono inọ odudu ukara. Ẹyak ise ndien akpan usụn̄ ita oro ikpowụtde ukpono inọ odudu ukara.

NDIWỤT UKPONO KE UBON

12. Utom ewe ke Jehovah ọnọ ebe ye ete ke ubon, ndien didie ke enye ekeme ndinam utom oro?

12 Jehovah ke idemesie ọkọtọn̄ọ ndutịm ubon. Sia enye edide Abasi ndutịm toto ko, enye anam ndutịm ke ubon man n̄kpọ asan̄a nte ọfọnde. (1 Corinth 14:33) Enye ọnọ ebe ye ete odudu ndidi ibuot ufọk. Ebe okpono Christ Jesus emi edide Ibuot esie ke ndikpebe nte Christ adade usụn̄ ke esop. (Ephesus 5:23) Ntem inaha ebe ọkpọn̄ mbiomo esie ọnọ owo en̄wen, edi akpana owụt ke imọ idi ibuot; itiehe ukara ukara inyụn̄ isọn̄ke ido, utu ke oro, ana enye enyene ima, enyene eti ibuot, onyụn̄ ọfọn ido. Enye ekpenyene nditi nte ke odudu ukara imọ enyene adan̄a, ikponke ikan odudu ukara Jehovah.

Ete emi edi Christian; enye akama ubon esie nte Christ akpakamade

13. Didie ke n̄wanndọ ye eka ekeme ndinam utom esie ke ubon ke usụn̄ oro enemde Jehovah esịt?

13 N̄wanndọ ye eka enyene ndin̄wam ebe esie nnyụn̄ ndi nsan̄a eke ekemde ye enye. Ẹtiene ẹnọ enye odudu ke ubon,  koro Bible etịn̄ aban̄a ‘ibet eka.’ (Mme N̄ke 1:8) Edi odudu ukara esie ikponke nte eke ebe esie. N̄wanndọ Christian owụt ke imokpono odudu ukara ebe imọ ke ndibere ye enye man enye anam udeme esie nte ibuot ufọk. Enye idaha ebe esie ke usụhọde, inamke n̄kpọ ye enye n̄kari n̄kari inyụn̄ idụhe uwem nte imọ ikam idi ibuot ufọk. Utu ke oro, enye akam an̄wan̄wam onyụn̄ ebere ye ebe esie. Ke ini enye mîmaha mme ubiere ebe esie, enye ekeme nditịn̄ ekikere esie ukpono ukpono, edi aka iso osụk ibuot. Edieke ebe esie mîdịghe andinịm ke akpanikọ, n̄kpọ ekeme ndisọn̄ ye enye, edi nsụkibuot esie ekeme ndinam ebe esie oyom ndinam n̄kpọ Jehovah.—1 Peter 3:1.

14. Didie ke nditọ ẹkeme ndinam esịt adat ete ye eka mmọ ẹnyụn̄ ẹnam adat Jehovah?

14 Nditọ ẹsinam esịt adat Jehovah ke ini mmọ ẹkopde uyo ete ye eka mmọ. Mmọ n̄ko ẹsikpono ẹnyụn̄ ẹnem ete ye eka mmọ esịt. (Mme N̄ke 10:1) Ke mme ubon emi ete m̀mê eka ikpọn̄ esede enyịn, nditọ ẹkop uyo n̄ko, sia ẹfiọkde  ke ete m̀mê eka mmimọ akam enen̄ede oyom un̄wam ye ibetedem mmimọ. Ke ini kpukpru owo ke ubon ẹnamde utom oro Abasi ọnọde mmọ, emem ye idatesịt ẹyenen̄ede ẹdu ke ubon oro. Nso ukpono ke Jehovah Abasi emi edide Anditọn̄ọ ubon edinyene ntem!—Ephesus 3:14, 15.

NDIWỤT UKPONO KE ESOP

15. (a) Didie ke ikpowụt ke imokpono odudu ukara Jehovah ke esop? (b) Mme edumbet ewe ikeme ndinam ikop uyo mbon oro ẹdade nnyịn usụn̄? (Se  ekebe oro odude ke page 48-49.)

15 Jehovah ememek Eyen esie nte Andikara esop Christian. (Colossae 1:13) Ndien Jesus ọnọ “ofụn emi anamde akpanikọ onyụn̄ enyenede ọniọn̄” utom edise mban̄a mme n̄kpọ eke spirit oro ikọt esie ke isọn̄ ẹyomde. (Matthew 24:45-47) Otu Ukara Mme Ntiense Jehovah ada ke ibuot ofụn emi. Nte ekesidide ke esop Christian akpa isua ikie, Otu Ukara esinọ mbiowo item ye ndausụn̄ nnennen nnennen mîdịghe ọdọhọ mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a oro ẹdade ke ibuot mmọ ẹnọ. Ke ini nnyịn owo kiet kiet ikponode odudu ukara mbiowo Christian, nnyịn ikop uyo inọ Jehovah.—Mme Hebrew 13:17.

16. Didie ke ẹda edisana spirit ẹmek mbiowo?

16 Mbiowo ye mme asan̄autom unamutom ifọnke ima. Mmọ ẹsinam ndudue nte nnyịn. Mbiowo ẹdi “irenowo” oro ẹnọde “nte enọ,” man ẹn̄wam esop ọsọn̄ idem ke n̄kan̄ eke spirit. (Ephesus 4:8) Edisana spirit ke ẹda ẹmek mbiowo. (Utom 20:28) Didie? Ana irenowo emi ẹbem iso ẹsịm mme n̄kpọ oro ẹyomde, emi ẹwetde ke Ikọ Abasi eke odudu spirit. (1 Timothy 3:1-7, 12; Titus 1:5-9) Ekem mbiowo oro ẹnamde ndụn̄ọde ẹse m̀mê eyenete emi anam mme n̄kpọ oro ẹyomde ẹto enye mi, ẹbọn̄ akam ke ofụri esịt man edisana spirit Jehovah ada mmọ usụn̄.

17. Ntak emi mme Christian iban ẹkpebọbọde ọfọn̄ibuot ndusụk ini ke ini mmọ ẹnamde n̄kpọ ke esop?

17 Ekeme ndinyene ini emi mbiowo ye mme asan̄autom unamutom mîdụhe ndinam utom mmọ ke esop, utọ  nte ndinịm mbono an̄wautom. Ke utọ ini emi, nditọete irenowo eken oro ẹnade baptism ẹkeme ndinam utom oro mmọ ẹkpenamde. Edieke mmọ mîdụhe, mme Christian iban oro ẹdotde ẹkeme ndin̄wam. Nte ededi, ke ini n̄wan anamde n̄kpọ emi erenowo oro anade baptism akpanamde, enye ekpenyene ndibọbọ ọfọn̄ibuot. * (1 Corinth 11:3-10) Emi iwọrọke ke ẹsosụhọde iban itie. Utu ke oro, emi edi ifet mmọ ndiwụt ukpono nnọ ndutịm itieibuot oro Jehovah enịmde ke ubon ye ke esop.

NDIWỤT UKPONO NNỌ ODUDU UKARA ERERIMBOT

18, 19. (a) Didie ke afo akpanam edumbet oro odude ke Rome 13:1-7 an̄wan̄a? (b) Didie ke ikpowụt ukpono inọ odudu ukara ererimbot?

18 Ata mme Christian ẹnen̄ede ẹtiene mme edumbet oro ẹdude ke Rome 13:1-7. Nte okotde itien̄wed oro, oyokụt ke “mme odudu oro ẹkponde ẹkan” emi ẹsiakde do ẹdi ukara ererimbot emi. Adan̄a nte Jehovah ayakde mme owo ẹka iso ẹkara, mmọ ẹnam ediwak akpan n̄kpọ, ẹdomo ndinam emem odu, ẹnyụn̄ ẹnọ mme owo mme n̄kpọ oro mmọ ẹyomde. Nnyịn iwụt ke imowụt ukpono inọ odudu ukara emi ke ndinịm ibet mmọ. Imesikpe tax ekededi oro ikamade, isụhu nsu ke ini iwetde n̄kpọ idọn̄ ke babru m̀mê n̄wed ekededi oro ukara ọdọhọde iwet n̄kpọ iyọhọ, inyụn̄ inịm ibet ekededi oro aban̄ade ubon, mbubehe, m̀mê inyene nnyịn. Nte ededi, nnyịn isinyịmeke ye odudu ukara ererimbot edieke mmọ ẹdọhọde nnyịn itre ndikop uyo Abasi. Utu ke oro, nnyịn isitịn̄ ukem se mme apostle ke eset ẹketịn̄de ẹte: “Nnyịn inyene ndikop uyo Abasi nte andikara utu ke uyo owo.”—Utom 5:28, 29; se ekebe oro,  “N̄kpokop Uyo Nnọ Odudu Ukara Anie?” ke page 42.

19 Imesiwụt ukpono inọ odudu ukara ererimbot n̄ko ke  nte inamde n̄kpọ ye mme owo. Ndusụk ini imesinam n̄kpọ nnennen nnennen ye ikpọ owo ukara. Apostle Paul ama enyene nneme ye Edidem Herod Agrippa ye Festus emi ekedide andikara. Mbon emi ẹma ẹnen̄ede ẹdiọk, edi Paul okokot mmọ enyịn̄ ukpono. (Utom 26:2, 25) Imesikpebe uwụtn̄kpọ Paul, edide itịn̄ ikọ ye akwa owo ukara emi edide okopodudu andikara m̀mê bodisi oro odude ke edem nnyịn. Ke ufọkn̄wed, mme uyen Christian ẹsikpono mme andikpep mmọ, ikpọ owo ufọkn̄wed, ye mbon eken. Ke akpanikọ, idịghe mbon oro ẹnyịmede se nnyịn inịmde ke akpanikọ kpọt ke nnyịn isikpono, imesinyụn̄ ikpono mbon oro ẹsuade Mme Ntiense Jehovah. Ke nditịm ntịn̄, mbon oro mînịmke ke akpanikọ ẹkpenyene ndikụt ke nnyịn imesikpono owo.—Rome 12:17, 18; 1 Peter 3:15.

20, 21. Nso idi ndusụk edidiọn̄ oro ẹkemede ndinyene ke ndiwụt ukpono nnọ odudu ukara?

20 Ẹyak nnyịn isikpono owo kpukpru ini. Apostle Peter ekewet ete: “Ẹkpono kpukpru orụk owo.” (1 Peter 2:17) Ke ini mme owo ẹkụtde nte nnyịn inen̄erede ikpono mmọ, emi ekeme ndinen̄ede ntụk mmọ. Ti ete ke owo ikponoke owo aba mfịn nte ẹkesikponode. Ntem ndiwụt ukpono edi usụn̄ kiet emi inamde ewụhọ Jesus emi: “Ẹyak un̄wana mbufo ayama ke iso owo, man mmọ ẹkpekụt nti utom mbufo ẹnyụn̄ ẹnọ Ete mbufo emi odude ke heaven ubọn̄.”—Matthew 5:16.

21 Ke n̄kịmn̄kịm ererimbot emi, mbon oro ẹnyenede eti esịt ke ẹkụt un̄wana eke spirit. Ntem nnyịn ndiwụt ukpono ke ubon, ke esop, ke ufọkn̄wed, ye ke itieutom ekeme ndinam mmọ ẹtiene nnyịn ẹsan̄a ke un̄wana. Nso inem inem n̄kpọ ke ekpedi ntem! Idem ọkpọkọm mmọ itieneke nnyịn isan̄a ke un̄wana, imenen̄ede ifiọk n̄kpọ kiet. Imọfiọk ke nnyịn ndikpono mme owo enen̄ede enem Jehovah Abasi esịt, enye oyonyụn̄ an̄wam nnyịn ika iso idu ke ima esie. Idụhe utịp efen emi okponde akan emi!

^ ikp. 17 Se Ẹwetde Ẹdian ke page 209-212 eneme ibat ibat usụn̄ oro ẹkemede ndida edumbet emi nsịn ke edinam.

[Mme ndise ke page 40, 41]

Ete oro edide Christian ekpebe nte Christ akamade itieibuot