Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

“Ẹnịm Idem Mbufo Ke Ima Abasi”

 IBUOT 10

Ndọ Edi Enọ Abasi

Ndọ Edi Enọ Abasi

“Urụk emi ẹfiakde ita ita ikemeke ndisọp n̄kịbe.” —ECCLESIASTES 4:12.

1, 2. (a) Nso ke isikere ndusụk ini ke ini mme owo ẹdọde ndọ obufa, ndien ntak-a? (b) Ewe mbụme ke idibọrọ ke ibuotikọ emi?

NDI emesima ndika ndọ? Ediwak owo ẹsika sia ndọ esinem etieti. N̄wan ye ebe ẹsisịne ata ndiye ọfọn̄. Ikụreke ke oro, mmọ ẹsinen̄ede ẹkop inemesịt usen oro, iso mmọ ẹsinyụn̄ ẹdi imam imam. Esitie nte ke mmọ idinyeneke mfịna ndomokiet tutu amama.

2 Edi ndọ ọyọhọ ye afanikọn̄ mfịn. Kpa ye oro isiyomde n̄kpọ ọfọn mbufa mme ọdọ ndọ, ndusụk ini imesikere: ‘Ndi mme ọdọ ndọ emi ẹyekop inemesịt? Ndi ndọ emi eyebịghi?’ Ibọrọ mbụme emi edikọn̄ọ ke m̀mê ebe ye n̄wan ẹbuọt idem ye Abasi ẹnyụn̄ ẹnam item ndọ oro Abasi ọnọde. (Mme N̄ke 3:5, 6) Mmọ ẹnyene ndinam oro edieke mmọ ẹyomde ndika iso ndu ke ima Abasi. Idahaemi, ẹyak ise nte Bible ọbọrọde mbụme inan̄ emi: Ntak emi oyomde ndidọ ndọ? Edieke oyomde ndidọ ndọ, anie ke ọkpọdọ? Didie ke ekpetịm idem eben̄e ndọ? Nso ikeme ndinam n̄wan ye ebe ẹka iso ẹkop inemesịt ke ndọ mmọ?

NTAK EMI OYOMDE NDIDỌ NDỌ?

3. Ntak emi mîfọnke ndidọ ndọ ke ini owo mînyeneke eti ntak-a?

3 Ndusụk owo ẹkere ke ima ikam idọdọ ndọ, ke mfịna mmimọ okụre—ke owo ikemeke ndinen̄ede n̄kop inemesịt edieke enye mîdọhọ ndọ. Oro edi ata nsu! Jesus emi mîkọdọhọ ndọ ọkọdọhọ ke nditre ndidọ ndọ edi enọ,  ndien yak owo eke ekemede nditie ntre, etie. (Matthew 19:11, 12) Apostle Paul n̄ko ama etịn̄ ufọn oro owo edinyenede edieke enye mîdọhọ ndọ. (1 Corinth 7:32-38) Mbọk fiọk ete ke Jesus ye Paul ikowụkke ite owo okûdọ ndọ. Idịghe ọmọfiọk ke Bible ọdọhọ ke “[ndikpan] owo ndidọ ndọ” edi “ukpepn̄kpọ mme demon.” (1 Timothy 4:1-3) Kpa ye oro, nditre ndidọ ndọ esinen̄ede ọfọn ye mbon oro ẹyomde ndinam n̄kpọ Jehovah ye unana n̄kpọ nditịmede mmọ. Ikpowụtke ifiọk ndidọ ndọ sia omokụt nte mme ufan fo ẹdọde.

4. Nso ke eti ndọ esinam ẹnyene?

4 Edi, ndi nti ntak ẹdu ndidọ ndọ? Ih, ẹdu. Ndọ edi enọ emi otode edima Abasi nnyịn. (Genesis 2:18) Ntre enye enyene ekese ufọn, onyụn̄ ekeme ndinọ owo inemesịt. Ke uwụtn̄kpọ, eti ndọ esinam ẹnyene eti ubon. Nditọ ẹsima ndidu ke ebiet emi mfịna mîdụhe, nnyụn̄ nnyene ete ye eka emi ẹbọkde mmọ, ẹmade mmọ, ẹtụnọde mmọ, ẹnyụn̄ ẹnọde mmọ ndausụn̄. (Psalm 127:3; Ephesus 6:1-4) Edi idịghe unyene nditọ kpọt esinam owo ọdọ ndọ.

5, 6. (a) Ecclesiastes 4:9-12 ọdọhọ ke ata itie ufan esinyene nso nti ufọn? (b) Nso idinam ndọ etie nte urụk eke ẹfiakde ita ita?

5 Kere ban̄a se itien̄wed oro ẹdade ibuotikọ emi ẹto etịn̄de. Enye ọdọhọ ete: “Owo iba ẹfọn ẹkan owo kiet, koro mmọ ẹnyenede eti utịp ke ọkpọsọn̄ utom mmọ. Koro edieke owo mmọ kiet ọduọde, enye eken ekeme ndimenede nsan̄a esie. Edi editie didie ye owo kiet emi ọduọde ke ini owo mîdụhe ndimenede enye? Akan oro, edieke owo iba ẹnade ọtọkiet, mmọ ẹyekop ufiop; edi owo kiet ekeme didie ndikop ufiop? Ndien edieke owo akande ikpọn̄ owo, owo iba ẹkeme ndidiana kiet n̄n̄wana ye enye. Ndien urụk emi ẹfiakde ita ita ikemeke ndisọp n̄kịbe.”—Ecclesiastes 4:9-12.

6 Itie Bible emi enen̄ede etịn̄ aban̄a ufọn oro ufan  esinamde ọnọ ufan. Nte ededi, ndọ abuana ata n̄kpet n̄kpet itie ufan. Nte itie N̄wed Abasi emi owụtde, utọ ndọ oro ekeme ndin̄wam kiet eken, ọdọn̄ kiet eken esịt, onyụn̄ ekpeme kiet eken. Ndọ esinen̄ede ọsọn̄ idem edieke enye mîdịghe sụk mbọbọ oro adiande owo iba ọtọkiet. Nte itie N̄wed oro owụtde, urụk eke ẹfiakde iba iba ekeme ndikịbe. Edi urụk eke ẹfiakde ita ita eyetetịm ọsọn̄ ndikịbe. Edieke n̄wan ye ebe ẹnen̄erede ẹkere nte ikpenemde Jehovah esịt, ndọ mmọ etie nte urụk eke ẹfiakde ita ita. Jehovah edi ọyọhọ owo ita ke ndọ mmọ, ntre ndọ oro enen̄ede ọsọn̄ idem.

7, 8. (a) Nso item ke Paul ọkọnọ mme Christian emi mîdọhọ ndọ, emi ẹn̄wanade ndikan udọn̄ idan̄? (b) Bible ọdọhọ ise ndọ didie?

7 N̄wan ye ebe kpọt ẹdot ndinyene ebuana idan̄. Utọ ebuana idan̄ emi kpọt ekeme ndinọ owo idatesịt. (Mme N̄ke 5:18) Ke ini owo ebede se Bible okotde “ini nsehe uyen,”—iduọk ini emi udọn̄ idan̄ esitọn̄ọde ndisọn̄ ubọk—enye ekeme ndisụk n̄n̄wana ye mme udọn̄ idan̄. Edieke enye mîfarake idem, udọn̄ emi ekeme ndinam enye anam mbubiam m̀mê obukpo ido. Spirit Abasi ama anam Paul ọnọ mbon oro mîdọhọ ndọ item, ete: “Edieke mmọ mînyeneke mfara ke idem, yak mmọ ẹdọ ndọ, koro ọfọn ndidọ ndọ akan ndikpa udọn̄.”—1 Corinth 7:9, 36; James 1:15.

8 Se ededi oro akpanamde owo oyom ndidọ ndọ, akpana enye ọfiọk ke idịghe kpukpru ini ke n̄kpọ edifọn. Paul ọkọdọhọ ke mbon oro ẹdọde ndọ “ẹyekụt ukụt ke obụkidem.” (1 Corinth 7:28) Mbon oro ẹdọde ndọ ẹnyene mfịna oro mbon emi mîdọhọ ndọ mînyeneke. Edieke oyomde ndidọ ndọ, nso ke akpanam man mfịna osụhọde, onyụn̄ enen̄ede okop inemesịt? N̄kpọ kiet edi ndida ọniọn̄ mmek owo emi afo edidọde.

 ANIE EDINEN̄EDE ỌFỌN YE AFO?

9, 10. (a) Didie ke Paul okowụt ke ọdiọk ndidian idem ye owo emi mînịmke ke akpanikọ? (b) Nso isiwak nditịbe edieke owo ofụmide item Abasi ọkọdọ owo emi mînịmke ke akpanikọ?

9 Spirit Abasi ama anam Paul ewet ata akpan edumbet emi owo mîkpefreke ke ini oyomde ndimek owo emi enye edidọde, ete: “Ẹkûdian idem utịn̄e utịn̄e ye mmọ eke mînịmke ke akpanikọ.” (2 Corinth 6:14) Enye akada emi odomo ye utom in̄wan̄. Edieke ẹdade ekpri ass ye akamba ass ẹdian kiet ẹfụn̄ isọn̄, mmọ mbiba ẹyebọ ufen etieti. Se idinyụn̄ itịbede edi oro edieke owo emi enịmde ke akpanikọ ọdọde owo emi mînịmke ke akpanikọ. Edieke owo kiet oyomde ndinam n̄kpọ Jehovah, edi enye eken idọn̄ke enyịn̄,; afanikọn̄ ekeme nditịbe sia se ibehede owo kiet ibeheke enye eken. Ntak edi oro Paul ọkọdọhọde mme Christian ẹdọ owo “Ọbọn̄ ikpọn̄-ikpọn̄.”—1 Corinth 7:39.

10 Ndusụk ini, mme Christian emi mîdọhọ ndọ ẹsikere ke ndidian idem ye owo emi mînịmke ke akpanikọ ọfọn akan ndobo ikpọn̄ oro mmimọ ikopde. Ndusụk mmọ ẹsisịn ndinam item Bible ẹnyụn̄ ẹkedọ owo emi mîdịghe asan̄autom Jehovah. Ndien emi esida mmọ ekesịn ke fehesan̄. Kere nte ekpetiede fi ke idem ndidụn̄ ufọk kiet ye owo emi mûkemeke nditie kiet nneme se afo enen̄erede ada ke akpan n̄kpọ. Ndobo oro edikopde ayakam akan enye oro okokopde ini emi mûkudọhọ ndọ. Edi esịt enem nnyịn ndikụt ata ediwak nditọete nnyịn iren ye iban emi mîdọhọ kan̄a ndọ, emi ẹbuọtde idem ye Abasi, ẹnyụn̄ ẹsọn̄ọde ẹda ẹnam item Esie emi. (Psalm 32:8) Kpa ye oro ẹfiọkde ke usen kiet ke iyọdọ ndọ, mmọ ẹmụm idem ẹkama tutu ẹkụt asan̄autom Jehovah Abasi.

11. Nso idin̄wam fi ada ọniọn̄ emek owo oro afo edidọde? (Se n̄ko  ekebe oro odude ke page 114.)

11 Emi iwọrọke ke owo ama ededi asan̄autom  Jehovah, ke emekeme ndidọ. Ke ini oyomde ndimek owo emi edidọde, yom owo emi esinamde n̄kpọ nte afo, enyenede ukem utịtmbuba fo, onyụn̄ amade Abasi nte afo. Ofụn emi anamde akpanikọ ewet ekese aban̄a emi. Mmọdo, ọkpọfọn osụhọde etetie ọbọn̄ akam okot ndausụn̄ N̄wed Abasi emi, onyụn̄ etiene enye ke ini oyomde ndinam akpan ubiere emi ke uwem, oro edi, ndimek owo emi edidọde. *Psalm 119:105.

12. Nso orụk ndọ ke ẹsinam ke ndusụk obio, ndien ewe mbụk Bible owụt se ẹkpenamde?

12 Ke ndusụk obio, mme ete ye eka ẹsimek n̄wan m̀mê ebe ẹnọ eyen mmọ. Mmọ ẹnịm ke mme ete ye eka ẹnen̄ede ẹnyene ifiọk ekem ndimek owo emi eyen mmọ edidọde. Ukem nte ekedide ke eyo Bible, utọ ndọ emi esifọn. Se Abraham akanamde ke ini ọkọdọn̄de isụn̄utom esie ete akada n̄wan ọsọk Isaac eyen imọ owụt se mme ete ye eka oro ẹdude ke utọ idaha emi ẹkpenamde. Abraham ikọdọhọke ẹkeda n̄wan ke ufọk emi ẹnyenede okụk ẹnyụn̄ ẹwọrọde etop. Utu ke oro, enye ọkọdọhọ ẹkeda ke ufọk emi ẹkponode Jehovah. *Genesis 24:3, 67.

DIDIE KE EKPETỊM IDEM EBEN̄E NDỌ ORO OKỤTDE UNEN?

13-15. (a) Didie ke edumbet oro odude ke Mme N̄ke 24:27 ekeme ndin̄wam akparawa emi oyomde ndidọ ndọ? (b) Nso ke n̄wan akpanam man etịm idem ọnọ ndọ?

13 Edieke oyomde ndidọ ndọ, bem iso bụp idemfo ete:  ‘Ndi mmenen̄ede mben̄e idem?’ Ibọrọ ikọn̄ọke n̄kukụre ke se afo ekerede aban̄a ima, idan̄, nsan̄a, m̀mê unyene eyen. Utu ke oro, enyene ata akpan n̄kpọ emi eren m̀mê n̄wan oro oyomde ndidọ ndọ ekpekerede aban̄a.

14 Akparawa emi oyomde ndidọ n̄wan ekpenyene ndinen̄ede n̄kere mban̄a edumbet emi: “Tịm nam utom fo ke an̄wa, nyụn̄ tịm n̄kpọ nọ idemfo ke in̄wan̄. Ke oro okụrede, bọp ufọk fo.” (Mme N̄ke 24:27) Nso ke ikọ emi ọwọrọ? Ini oro, ekesidi owo ama oyom ‘ndibọp ufọk esie,’ m̀mê nditọn̄ọ ubon ebe ke ndidọ ndọ, enye ekenyene ndibụp idemesie ete, ‘Ndi mmenen̄ede mben̄e idem ndise mban̄a n̄wan ye nditọ mi?’ Akana enye ebem iso anam utom, ese aban̄a in̄wan̄, m̀mê mbun̄wụm esie. Edumbet emi osụk eyenyene n̄kpọ ndinam mfịn. Eren oro oyomde ndidọ ndọ enyene ndiben̄e idem ndibiom mbiomo esie. Adan̄a nte enye enyenede ukeme, ana enye anam utom. Ikọ Abasi ọdọhọ ke owo emi mînọhọ ubon esie n̄kpọ eke obụk ye eke spirit ọdiọk akan owo emi mînịmke ke akpanikọ.—1 Timothy 5:8.

15 Ana n̄wan emi oyomde ndidọ ebe eben̄e idem ndibiom ikpọ mbiomo. Bible asiak ndusụk edu ye usọ oro n̄wan ekpenyenede man an̄wam ebe esie ese aban̄a ubon. (Mme N̄ke 31:10-31) Iren ye iban oro ẹsibụmerede ẹdụk ndọ, edi iben̄eke idem ndibiom mbiomo ndọ ẹsiyom ufọn idemmọ kpọt, ikereke iban̄a se ẹkpenamde ẹnọ owo oro mmọ ẹdidọde. Ata akpan n̄kpọ emi mbon oro ẹyomde ndidọ ndọ ẹkpeben̄ede idem ndinam edi ndida item Abasi ndu uwem.

16, 17. Mme edumbet ewe ke N̄wed Abasi ke mbon oro ẹyomde ndidọ ndọ ẹkpesitie ẹkere?

16 Ndiben̄e idem nnọ ndọ esịne nditie n̄kere se Abasi ọdọhọde ebe ye n̄wan ẹnam. Erenowo enyene ndifiọk  se ndidi ibuot ufọk Christian ọwọrọde. Ndidi ibuot ufọk inọhọ enye unen nditie ukara ukara. Utu ke oro, enye ekpenyene ndikpebe usụn̄ oro Christ akamade itie ibuot esie. (Ephesus 5:23) Kpasụk ntre, Christian an̄wan enyene ndifiọk utom esie nte n̄wanndọ. Ndi enye eyenyịme ndisụk ibuot nnọ “ibet ebe esie”? (Rome 7:2) Enye ososụk ibuot ọnọ ibet Jehovah ye Christ. (Galatia 6:2) Odudu ukara ebe esie ke ubon edi ibet en̄wen. Ndi enye eyebere ye enye onyụn̄ osụk ibuot ọnọ odudu ukara anana-mfọnmma eren emi? Edieke n̄wan mîben̄eke idem ndinam kpukpru emi, yak enye okûyom ndidọ ndọ.

17 N̄ko-n̄ko, oyom nsan̄a kiet kiet eben̄e idem ndise mban̄a mme akpan n̄kpọ oro kiet eken oyomde. (Philippi 2:4) Paul ekewet ete: “Yak owo mbufo kiet kiet enen̄ede ama n̄wan esie nte enye amade idem esie; ke n̄kan̄ eken, yak n̄wan enen̄ede okpono ebe esie.” Spirit Abasi ama anam Paul ọfiọk ke esidọn̄ ebe ndikụt n̄wan esie enen̄erede okpono enye. Ndien esinyụn̄ ọdọn̄ n̄wan ndikụt ebe esie amade enye etieti.—Ephesus 5:21-33.

Ke ini uyomima, ediwak iren ye iban ẹsimek owo emi ẹsisan̄ade ye mmọ

18. Ntak emi mbon oro ẹyomde ndidọ ndọ ẹkpefarade idem ke ini uyomima?

18 Ini uyomima idịghe ini emi ẹkpedade ẹdia uwem kpọt. Enye edi ini emi eren ye n̄wan ẹkpedade ẹse m̀mê iyekeme ndiyọ kiet eken man ẹfiọk m̀mê ọyọfọn idọ kiet eken. Enye n̄ko edi ini emi mmọ ẹkpefarade idem. Ima ekeme ndinen̄ede mfiop tutu enen̄ede ọdọn̄ mmọ nditụk kiet eken ebiet emi n̄wan ye ebe kpọt ẹkpetụkde kiet eken. Edi edieke mmọ ẹnen̄erede ẹma kiet eken, mmọ idinamke n̄kpọ ekededi oro edinamde mmọ ẹdue Abasi. (1 Thessalonica 4:6) Mmọdo, edieke odude ke ini uyomima, mbọk fara ke idem; edu emi ayan̄wam fi kpukpru ini, edide ọmọdọ ndọ m̀mê udọhọ.

 DIDIE KE AKPANAM NDỌ EBỊGHI?

19, 20. Ntak emi mme Christian mîkpadaha ndọ nte mbon ererimbot ẹdade? Nọ uwụtn̄kpọ.

19 Edieke ebe ye n̄wan ẹyomde ndọ mmọ ebịghi, mmọ ẹnyene ndifiọk se ọwọrọde ndisịn esịt ke ndọ. Mme n̄wed mbụk ima ye ndusụk edinam ekebe ndise ẹsinam ẹtie nte ke owo ama ọdọdọ ndọ, ke ama uwa. Edi idịghe ntre; owo oro ọdọde ndọ imaha uwa, akam ọtọtọn̄ọ—kpa ntọn̄ọ n̄kpọ oro Jehovah okoyomde ebịghi ke nsinsi. (Genesis 2:24) Edi ata ediwak owo ke ererimbot mfịn ikereke ntre. Ke ndusụk obio, mme owo ẹsitịn̄ ẹban̄a ndidọ ndọ nte “nditebe ekpụk.” Ekeme ndidi mmọ idiọn̄ọke nte ikọ emi owụtde ekikere ediwak owo kaban̄a ndọ. Ntak edide ntre? Ke adan̄aemi ekpụk oro ẹtebede ọsọn̄ ekemede ndibịghi nte ẹyomde enye ebịghi, ẹkeme nditebe nnyụn̄ ntat enye mmemmem mmemmem.

20 Ediwak owo mfịn ẹda ndọ nte n̄kpọ usen ifan̄ kpọt. Mmọ ẹsisọp ẹdọ ndọ sia ẹkerede ke oro ayanam mmimọ inyene se iyomde, edi ẹsidori enyịn ndidian̄ade ndọ ke ndondo oro n̄kpọ mîtiehe nte mmọ ẹkekerede. Kûfre ke Bible n̄ko ọdọhọ ke ndọ etie nte urụk. Ẹsinam urụk nsụn̄ikan̄ ọsọn̄ man ebịghi, okûkịbe m̀mê atara ekpedi oyobio enye oro efịme nte nso! Kpasụk ntre, Abasi akanam ndọ man ebịghi. N̄ko ti ete ke Jesus ọkọdọhọ ete: “Se Abasi ama akadian yak baba owo kiet okûdian̄ade.” (Matthew 19:6) Edieke ọdọde ndọ, nyene ukem ekikere emi ban̄a ndọ. Ndi ndisịn esịt ntem ke ndọ anam ndọ edi mbiomo? Baba.

21. Ebe ye n̄wan ẹkpenyene nso ekikere ẹban̄a kiet eken, ndien nso idin̄wam mmọ ẹnam oro?

21 Ana ebe ye n̄wan ẹnyene nnennen ekikere ẹban̄a kiet eken. Edieke mmọ ẹsede nti edu ye nti n̄kpọ oro kiet eken anamde, oro ayanam ndọ mmọ enem onyụn̄  ọnọ nduọkodudu. Ndi ekeme ndinyene utọ eti ekikere oro mban̄a mme anana-mfọnmma nsan̄a ndọ? Jehovah esinyene eti ekikere aban̄a nnyịn. Andiwet Psalm okobụp ete: “Edieke ekpedide ndudue ke afo ese, O Jah, O Jehovah, anie ekpekeme ndida?” (Psalm 130:3) Ukem nte Jehovah, oyom ebe ye n̄wan ẹsinyene nti ekikere ẹban̄a kiet eken, ẹsinyụn̄ ẹfen kiet eken.—Colossae 3:13.

22, 23. Didie ke Abraham ye Sarah ẹkenịm eti uwụtn̄kpọ ẹnọ mme ọdọ ndọ mfịn?

 22 Ndọ oro ebịghide ekeme ndinen̄ede nnọ owo inemesịt. Bible etịn̄ ọnọ nnyịn nte ndọ Abraham ye Sarah ẹketiede ke ini usọn̄ mmọ. Mmọ ẹma ẹsinyene mfịna ẹnyụn̄ ẹsobo afanikọn̄. Kere nte eketiede Sarah ke idem, emi ekemede ndidi okodu ke iduọk isua 60, ndikọkpọn̄ ediye ufọk mmọ ke Ur emi ekedide obio uforo n̄kodụn̄ ke mme tent ke ofụri eyo uwem esie. Edi enye ama osụk ibuot ọnọ ebe esie. Enye ama enen̄ede ọfọn ye Abraham, esinyụn̄ an̄wam enye okụt unen ke se enye okoyomde ndinam. Nsụkibuot esie ikedịghe n̄kpọ enyịn owo. Enye ekesikot ebe esie ọbọn̄ mi ke “esịt esie.” (Genesis 18:12; 1 Peter 3:6) Enye okokpono Abraham ke ọn̄wọn̄esịt.

23 Emi iwọrọke ke Abraham ye Sarah ẹkesikere n̄kpọ ukem ukem kpukpru ini. Usen kiet enye ama ọnọ ekikere oro ‘akayatde Abraham esịt etieti.’ Edi Jehovah ama eteme Abraham ete osụhọde idem okop uyo n̄wan esie, ndien emi ama ada edidiọn̄ ọsọk ubon mmọ. (Genesis 21:9-13) Mfịn, mme ebe ye ibanndọ, idem mbon oro ẹma ẹkedọ ndọ ke ediwak isua, ẹkeme ndikpep ekese nto ebe ye n̄wan emi ẹkebakde Abasi mi.

24. Utọ ndọ ewe esinọ Jehovah Abasi ubọn̄, ndien ntak-a?

24 Ke esop Christian, ata ediwak inem inem ndọ ẹdu—ndọ emi n̄wan enen̄erede okpono ebe esie, emi ebe amade onyụn̄ okponode n̄wan esie, emi mmọ mbiba ẹdianade kiet ke ndinam uduak Jehovah edi ebeiso n̄kpọ ke uwem mmọ. Ntre, edieke ebierede ndidọ ndọ, da ọniọn̄ mek nsan̄a ndọ fo, nen̄ede ben̄e idem nọ ndọ, nyụn̄ nam n̄kpọ ndinyene emem emem ye ima ima ndọ oro ọnọde Jehovah Abasi ubọn̄. Edieke anamde oro, ke akpanikọ ndọ fo ayan̄wam fi aka iso odu ke ima Abasi.

^ ikp. 12 Ndusụk mme anam-akpanikọ ete-ekpụk ẹma ẹsidọ ediwak iban. Ke eyo mme ete-ekpụk ye ke eyo nditọ Israel, Jehovah ama esiyak ẹdọ ediwak iban. Enye ama eteme mmọ nte ẹkpesinamde n̄kpọ ye iban emi okposụkedi emi mîdịghe enye ọkọdọn̄ mmọ udọ uwak iban. Edi ana mme Christian ẹfiọk ke Jehovah iyakke ikọt esie ẹdọ aba uwak iban.—Matthew 19:9; 1 Timothy 3:2.