Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Nso ke Bible Enen̄ede Ekpep?

IBUOT EFỊT

Utuakibuot Oro Abasi Enyịmede

Utuakibuot Oro Abasi Enyịmede

Ndi kpukpru ido ukpono ẹnem Abasi esịt?

Didie ke nnyịn ikeme ndifiọk ido ukpono akpanikọ?

Mmanie mfịn ẹdi ata mme andituak ibuot nnọ Abasi ke isọn̄?

JEHOVAH ABASI enen̄ede ekere aban̄a nnyịn onyụn̄ oyom ibọ ufọn ito ima ima ndausụn̄ esie. Edieke ituakde ibuot inọ enye ke nnennen usụn̄, nnyịn iyokop inemesịt inyụn̄ ifep ediwak mfịna ke uwem. Enye ayan̄wam onyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn n̄ko. (Isaiah 48:17) Nte ededi, ata ediwak ido ukpono ẹdu oro ẹdọhọde ke ikpep akpanikọ aban̄ade Abasi. Edi, se mmọ ẹkpepde ẹban̄a Abasi ye se enye oyomde oto nnyịn ẹnen̄ede ẹkpụhọde.

2 Didie ke afo ekeme ndifiọk nnennen usụn̄ ndikpono Jehovah? Iyomke afo ekpep onyụn̄ odomo nsio nsio ukpepn̄kpọ kpukpru ido ukpono ese. Ana afo ọfiọk se Bible enen̄erede ekpep aban̄a utuakibuot akpanikọ. Ke ndinam an̄wan̄a: Ke ediwak idut, mme owo ẹsisuan ndiọi okụk. Edieke ẹkpedọhọde fi oyom mme utọ ndiọi okụk oro, didie ke akpanam emi? Ndi ekpedi ke nditi nte ndiọi okụk kiet kiet etiede? Baba-o. Akpakam owụt ifiọk ndibiat ini n̄kpep nte ekemede ndifiọk nte eti okụk etiede. Ke ama ọkọfiọk nte eti okụk etiede, do emekeme ndifiọk idiọk okụk. Kpasụk ntre, ke ima ikekpep nte ẹkemede ndifiọk ido ukpono akpanikọ, nnyịn imekeme ndifiọk mme nsunsu ido ukpono.

3 Edi akpan n̄kpọ nnyịn ndituak ibuot nnọ Jehovah ke usụn̄ oro enye enyịmede. Ediwak owo ẹnịm ke kpukpru ido ukpono ẹnem Abasi esịt, edi Bible ikpepke oro. Owo ndikam ndọhọ ke idi Christian ikemke. Jesus ọkọdọhọ ete: “Idịghe kpukpru mbon oro ẹkotde mi ẹte, ‘Ọbọn̄, Ọbọn̄,’ ẹdidụk ke obio ubọn̄ heaven, edi enye emi anamde uduak Ete mi emi odude ke heaven edidụk.” Ke ntre, man inyene unyịme Abasi, ana ikpep inyụn̄ inam se Abasi oyomde oto nnyịn. Jesus okokot mbon oro mîkanamke uduak Abasi, “mme abiatibet.” (Matthew 7:21-23) Ukem nte idiọk okụk, nsunsu ido ukpono inyeneke ufọn ndomokiet. Ke akam ọdiọkde akan, utọ ido ukpono oro esinọ unan.

4 Jehovah ọmọnọ kpukpru owo ke isọn̄ ifet ndinyene nsinsi uwem. Nte ededi, man inyene nsinsi uwem ke Paradise, ana ikpono Abasi ke nnennen usụn̄ inyụn̄ idu uwem idahaemi ke usụn̄ oro enye enyịmede. Ke mfụhọ, ediwak owo imaha ndinam oro. Oro akanam Jesus ọdọhọ ete: “Ẹbe ke mfafaha inuaotop ẹdụk; koro usụn̄ emi adade owo esịm nsobo atatara onyụn̄ an̄wan̄a, mme andidụk ke esịt esie ẹnyụn̄ ẹwak; edi inuaotop emi adade owo esịm uwem afafaha usụn̄ esie onyụn̄ esịre, mme andikụt enye inyụn̄ iwakke.” (Matthew 7:13, 14) Ido ukpono akpanikọ ada owo esịm nsinsi uwem. Nsunsu ido ukpono ada owo esịm nsobo. Jehovah iyomke owo ndomokiet atak, oro anam enye ọnọ mme owo ke kpukpru ebiet ifet ndikpep n̄kpọ mban̄a enye. (2 Peter 3:9) Ntre, usụn̄ oro nnyịn ituakde ibuot inọ Abasi ekeme ndida nsịm uwem m̀mê n̄kpa.

NTE ẸKPEFIỌKDE IDO UKPONO AKPANIKỌ̣

5 Didie ke ẹkeme ndikụt ‘usụn̄ emi adade owo esịm uwem’? Jesus ọkọdọhọ ke ẹyekụt uyarade ido ukpono akpanikọ ke uwem mme andidu ke ido ukpono emi. Enye ama ọdọhọ ete: “Mbufo ẹyeda mfri mmọ ẹfiọk mmọ. Kpukpru nti eto ẹn̄wụm nti mfri.” (Matthew 7:16, 17) Ke ikọ efen, ẹyeda ukpepn̄kpọ ye edu mmọ ẹfiọk mbon oro ẹdude ke ido ukpono akpanikọ. Okposụkedi mmọ ẹdide mme anana-mfọnmma, ẹsinyụn̄ ẹnamde ndudue, nte otu, ata mme andituak ibuot ẹsidomo ndinam uduak Abasi. Ẹyak nnyịn ikere iban̄a n̄kpọ itiokiet oro ẹdade ẹfiọk mbon oro ẹdude ke ido ukpono akpanikọ.

MBON ORO ẸTUAKDE IBUOT ẸNỌ ATA ABASI

  • ẹkọn̄ ukpepn̄kpọ mmọ ke Bible
  • ẹkpono Jehovah kpọt ẹnyụn̄ ẹnam ẹfiọk enyịn̄ esie
  • ẹnyene ata ima ẹnọ kiet eken
  • ẹnyịme Jesus nte enye emi Abasi adade anyan̄a nnyịn
  • idịghe ubak ererimbot
  • ẹkwọrọ Obio Ubọn̄ Abasi nte n̄kukụre idotenyịn ubonowo
Mme okpono Abasi emi ẹtode nsio nsio idụt

6Mme asan̄autom Abasi ẹkọn̄ mme ukpepn̄kpọ mmọ ke Bible. Bible ke idemesie ọdọhọ ete: “Abasi ọkọnọ odudu ẹda ẹwet ofụri N̄wed Abasi ndien enye ọfọn ndida nnọ ukpep, nsua nnọ owo, nnen̄ede mme n̄kpọ, nnọ ntụnọ ke edinen ido, man owo Abasi etịm odot, eben̄e idem ọyọhọ ọyọhọ ndinam eti utom ekededi.” (2 Timothy 3:16, 17) Apostle Paul ama ewet ọnọ nsan̄a mme Christian esie ete: “Ke ini mbufo ẹbọde ikọ Abasi, emi mbufo ẹkekopde ẹto nnyịn, mbufo ibọhọ enye nte ikọ owo, edi, kpa nte enye ke akpanikọ edide, nte ikọ Abasi.” (1 Thessalonica 2:13) Ntre, ido ukpono akpanikọ ikọn̄ke mme ukpepn̄kpọ ye edinam esie ke mme ekikere m̀mê item owo. Mmọ ẹkọn̄ọ ke Ikọ emi Abasi ọkọnọde odudu ẹda ewet, kpa Bible.

7 Jesus Christ ama enịm eti uwụtn̄kpọ ke ndikọn̄ mme ukpepn̄kpọ esie ke Ikọ Abasi. Ke ini ọkọbọn̄de akam ọnọ Ete esie eke heaven, enye ọkọdọhọ ete: “Ikọ fo edi akpanikọ.” (John 17:17) Jesus ama enịm Ikọ Abasi ke akpanikọ, ndien kpukpru se enye ekekpepde ẹma ẹdu ke n̄kemuyo ye N̄wed Abasi. Jesus ama esiwak ndidọhọ: “Ẹwet ẹte.” (Matthew 4:4, 7, 10) Ekem, Jesus oyokot oto N̄wed Abasi. Ukem ntre, ikọt Abasi mfịn ikpepke ekikere idemmọ. Mmọ ẹnịm ke Bible edi Ikọ Abasi, ndien mmọ ẹsinen̄ede ẹkọn̄ ukpepn̄kpọ mmọ ke Bible.

8Mbon oro ẹdude ke ido ukpono akpanikọ ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah kpọt ẹnyụn̄ ẹnam ẹfiọk enyịn̄ esie. Jesus ama ọdọhọ ete: “Edi Jehovah Abasi fo ke ana afo atuak ibuot ọnọ, onyụn̄ edi enye ikpọn̄ ke ana afo anam edisana utom ọnọ.” (Matthew 4:10) Ntem, mme asan̄autom Abasi ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah kpọt. Utuakibuot emi esịne ndinam mme owo ẹfiọk enyịn̄ ata Abasi ye orụk owo emi enye edide. Psalm 83:18 ọdọhọ ete: “Afo emi enyịn̄ fo ikpọn̄ ekerede Jehovah, edi Ata Edikon̄ ke ofụri ererimbot.” Jesus ama enịm uwụtn̄kpọ ke ndin̄wam mbon en̄wen ẹfiọk Abasi, kpa nte enye ọkọdọhọde ke akam ete: “Mmayarade enyịn̄ fo nnọ mme owo emi okosiode ke ererimbot ọnọ mi.” (John 17:6) Ukem ntre, ata mme andituak ibuot mfịn ẹkpep mbon en̄wen ẹban̄a enyịn̄ Abasi, mme uduak, ye mme edu esie.

9Ikọt Abasi ẹnyene ata ima oro mîsan̄ake ye ibụk ẹnọ kiet eken. Jesus ọkọdọhọ ete: “Edieke mbufo ẹnyenede ima ke otu idem mbufo, kpukpru owo ẹyeda emi ẹfiọk ẹte mbufo ẹdi mbet mi.” (John 13:35) Akpa mme Christian ẹma ẹnyene utọ ima oro ẹnọ kiet eken. Ima Abasi esikan ubahade eke idụt, orụk, ye idaha ke uwem onyụn̄ odụri mme owo adian ọtọkiet nte ata nditọete. (Colossae 3:14) Mbon nsunsu ido ukpono inyeneke utọ ima ima itie nditọete oro. Nnyịn isan̄a didie ifiọk oro? Mmọ ẹsiwot kiet eken ke ntak ubahade eke idụt m̀mê eke orụk. Ata mme Christian isikaha ekọn̄ isinyụn̄ iwotke nditọete Christian mmọ m̀mê owo en̄wen ekededi. Bible ọdọhọ ete: “Ẹda emi ẹdiọn̄ọ nditọ Abasi ye nditọ Devil: Owo ekededi eke mîkaha iso inam edinen ido itọn̄ọke ito Abasi, kpasụk ntre ye owo eke mîmaha eyenete esie.…Nnyịn ikpenyene ndima kiet eken; ikûbiet Cain, emi ọkọtọn̄ọde oto andidiọk okonyụn̄ owotde eyeneka esie.”—1 John 3:10-12; 4:20, 21.

10 Nte ededi, ata ima idịghe sụk editre ndiwot owo. Ata mme Christian ẹsinyịme ndida ini, odudu, ye inyene mmọ n̄n̄wam nnyụn̄ nsịn udọn̄ nnọ kiet eken. (Mme Hebrew 10:24, 25) Mmọ ẹsin̄wam kiet eken ke mme ini afanikọn̄, ẹnyụn̄ ẹnam akpanikọ ye mbon en̄wen. Ke akpanikọ, mmọ ẹda item Bible emi ọdọhọde “inam se ifọnde inọ kpukpru owo” ẹsịn ke edinam ke uwem mmọ.—Galatia 6:10.

11Ata mme Christian ẹnyịme Jesus Christ nte enye emi Abasi adade anyan̄a nnyịn. Bible ọdọhọ ete: “Edinyan̄a itoho owo efen ekededi, koro enyịn̄ baba kiet efen idụhe ke idak enyọn̄ eke ẹnọde ke otu owo emi anade ẹda ẹnyan̄a nnyịn.” (Utom 4:12) Nte nnyịn ikokụtde ke Ibuot 5, Jesus ọkọnọ uwem esie man afak okopitem ubonowo. (Matthew 20:28) Ke adianade do, Jesus edi Edidem emi Abasi emekde ke Obio Ubọn̄ heaven emi edikarade ofụri isọn̄. Ndien Abasi oyom nnyịn isụk ibuot inọ Jesus, inyụn̄ ida mme ukpepn̄kpọ esie isịn ke edinam edieke iyomde ndinyene nsinsi uwem. Ntak edi oro Bible ọdọhọde ete: “Owo eke ọbuọtde idem ke Eyen enyene nsinsi uwem; owo eke ọsọn̄de ibuot ye Eyen idikwe uwem.”—John 3:36.

12Ata mme andituak ibuot idịghe ubak ererimbot. Ke ini akadade ke ikpe ke iso Pilate andikara Rome, Jesus ama ọdọhọ ete: “Obio ubọn̄ mi idịghe ubak ererimbot emi.” (John 18:36) Inamke n̄kpọ m̀mê ewe idụt ke mmọ ẹdu, ata mme anditiene Jesus ẹdu ke idak ukara Obio Ubọn̄ heaven ndien ke ntre, ẹda ata san̄asan̄a ke mme edinam ukaraidem eke ererimbot. Mmọ isin̄wanake ekọn̄. Nte ededi, mme andituak ibuot nnọ Jehovah isinọhọke ke se mbon en̄wen ẹmekde ndinam, edide nditiene mbuana ke mme n̄ka ukaraidem, ndiyom itie ukara, m̀mê ndisịn n̄wed nnọ mbon en̄wen. Okposụkedi ata mme andituak ibuot nnọ Abasi mîsibuanake ke mbre ukara, mmọ ẹsinịm mbet ukara. Ntak-a? Koro Ikọ Abasi eteme mmọ ete “ẹsụk ibuot ẹnọ mme odudu eke ẹkponde ẹkan.” (Rome 13:1) Ke ini ukara oyomde se inyenede Abasi, ata mme andituak ibuot ẹsitiene uwụtn̄kpọ mme apostle, emi ẹkedọhọde ẹte: “Nnyịn inyene ndikop uyo Abasi nte andikara utu ke uyo owo.”—Utom 5:29; Mark 12:17.

13Ata mme anditiene Jesus ẹkwọrọ ẹban̄a Obio Ubọn̄ Abasi nte n̄kukụre idotenyịn ubonowo. Jesus ama ebem iso etịn̄ ete: “Ẹyenyụn̄ ẹkwọrọ eti mbụk obio ubọn̄ emi ke ofụri isọn̄ nte ntiense ẹnọ kpukpru mme idụt; ndien adan̄aoro ke utịt eyedi.” (Matthew 24:14) Utu ke ndidọhọ mme owo ẹdori enyịn ke ukara owo man ẹkọk mme mfịna mmọ, ata mme anditiene Jesus Christ ẹtan̄a Obio Ubọn̄ Abasi eke heaven nte n̄kukụre idotenyịn ubonowo. (Psalm 146:3) Jesus ekekpep nnyịn ndibọn̄ akam mben̄e mfọnmma ukara oro ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Yak obio ubọn̄ fo edi. Yak uduak fo ada itie, nte edide ke heaven, yak edi ke isọn̄ kpasụk ntre.” (Matthew 6:10) Ikọ Abasi ama ebem iso etịn̄ ete ke Obio Ubọn̄ eke heaven emi “ayanuak onyụn̄ ama kpukpru mme idụt emi [ukara emi ẹdude idahaemi], ndien enye ayada ke nsinsi.”—Daniel 2:44.

14 Ọkọn̄ọde ke se isụk inemede mi, bụp idemfo: ‘Ewe otu ido ukpono ọkọn̄ kpukpru ukpepn̄kpọ esie ke Bible onyụn̄ anam ẹfiọk enyịn̄ Jehovah? Ewe otu enyene ata ima, enyene mbuọtidem ke Jesus, mînyụn̄ idịghe ubak ererimbot emi, onyụn̄ atan̄a Obio Ubọn̄ Abasi nte n̄kukụre ata idotenyịn ubonowo? Ke otu kpukpru ido ukpono emi ẹdude ke isọn̄, ewe otu ẹnam kpukpru n̄kpọ oro ẹyomde mi?’ Ke akpanikọ, edi Mme Ntiense Jehovah.—Isaiah 43:10-12.

Ndidiana ye ikọt Jehovah nnam n̄kpọ esie ayanam ọbọ ufọn oro okponde akan n̄kpọ ekededi emi akatabade

Mme owo emi ẹtode nsio nsio idụt ẹdi ufan

NSO KE AFO EDINAM?

15 Man inem Abasi esịt, oyom se ikande ikpîkpu edinịm ke enye odu. Kamse, Bible ọdọhọ ke idem mme demon ẹnịm ke Abasi odu. (James 2:19) Nte an̄wan̄ade, mmọ inamke uduak Abasi inyụn̄ inyeneke unyịme esie. Man inyene unyịme Abasi, ana nnyịn inịm ke enye odu inyụn̄ inam uduak esie. Ana nnyịn iwọn̄ọ ikpọn̄ nsunsu ido ukpono inyụn̄ idụk ido ukpono akpanikọ.

16 Apostle Paul ama owụt ke inaha nnyịn itiene ibuana ke nsunsu utuakibuot. Enye ekewet ete: “Jehovah ọdọhọ ete: ‘Ẹwọn̄ọ ke otu mmọ, ẹnyụn̄ ẹdianade ẹda ẹkûnyụn̄ ẹtụk n̄kpọ ndek; ndien nyadara mbufo.’ ” (2 Corinth 6:17; Isaiah 52:11) Ntre, ata mme Christian ẹfep n̄kpọ ekededi emi enyenede ebuana ye nsunsu utuakibuot.

17 Bible owụt ke kpukpru orụk nsunsu ido ukpono ẹdi ubak “Akwa Babylon.”* (Ediyarade 17:5) Enyịn̄ oro eti nnyịn aban̄a Babylon eset, emi ẹketọn̄ọde nsunsu ido ukpono ke Ukwọ eyo Noah ama ekebe. Ediwak ukpepn̄kpọ ye edinam oro ẹdide ọsọ n̄kpọ ke nsunsu ido ukpono mfịn ẹketọn̄ọ anyan ini ko ke Babylon. Ke uwụtn̄kpọ, mbon Babylon ẹkesikpono Abasi-Ita-ke-Kiet. Mfịn, Abasi-Ita-ke-Kiet edi ata akpan ukpepn̄kpọ ke ediwak ido ukpono. Edi Bible ekpep in̄wan̄-in̄wan̄ ete ke Abasi akpanikọ kiet kpọt odu, Jehovah, n̄ko ke Jesus Christ edi Eyen esie. (John 17:3) Mbon Babylon ẹma ẹnịm n̄ko ke owo enyene ukpọn̄ emi mîkemeke ndikpa emi esikade iso odu uwem onyụn̄ ekemede ndibọ ufen ke itie ndutụhọ. Mfịn, ediwak ido ukpono ẹkpep ke ukpọn̄ m̀mê spirit oro mîkemeke ndikpa esikop ndutụhọ ke ikan̄ hell.

18 Sia ido ukpono Babylon eset akatarade ọyọhọ ofụri isọn̄, mfịn ẹkeme ndikot Akwa Babylon nte enende, ukara ererimbot eke nsunsu ido ukpono. Ndien Abasi ama ebem iso etịn̄ ete ke ukara nsunsu ido ukpono emi eyesịm utịt ke mbuari. (Ediyarade 18:8) Nte omokụt ntak oyomde ọwọrọ ọkpọn̄ kpukpru ikpehe Akwa Babylon? Jehovah Abasi oyom fi ọsọsọp ‘ọwọrọ ke esịt esie’ ke adan̄a emi ini osụk odude.—Ediyarade 18:4.

19 Ndusụk owo ẹkeme nditre ndisan̄a ye afo ke ntak ubiere fo nditre ndibuana ke nsunsu ido ukpono. Nte ededi, ndidiana ye ikọt Jehovah nnam n̄kpọ esie ayanam ọbọ ufọn oro okponde akan n̄kpọ ekededi emi akatabade. Ukem nte mme akpa mbet Jesus, emi ẹkekpọn̄de mme n̄kpọ eken ẹtiene enye, afo eyenyene ediwak nditọete eke spirit. Afo ayakabade edi ubak akwa ubon ofụri ererimbot emi esịnede ediwak miliọn ata mme Christian oro ẹnyenede ata ima ẹnọ fi. Ndien afo eyenyene utịbe utịbe idotenyịn nsinsi uwem “ke editịm n̄kpọ emi edidide.” (Mark 10:28-30) Nte ini akade, ekeme ndidi mbon oro mîkamaha ndisan̄a aba ye afo ke ntak ido ukpono fo ẹyedụn̄ọde se Bible ekpepde ẹnyụn̄ ẹkabade ẹdi mme andituak ibuot nnọ Jehovah.

20 Bible ekpep ke Abasi ọyọsọp ndida utịt nsọk idiọk editịm n̄kpọ emi nnyụn̄ nda edinen obufa ererimbot emi Obio Ubọn̄ esie edikarade ndi. (2 Peter 3:9, 13) Nso inem inem ererimbot ke oro edidi ntem! Ndien ke edinen obufa editịm n̄kpọ oro, ido ukpono akpanikọ kiet, kpa usụn̄ utuakibuot akpanikọ kiet kpọt edidu. Nte iwụtke ifiọk ndinam mme n̄kpọ oro ẹyomde man ekeme ndibuana ye ata mme andituak ibuot oro idahaemi?

SE BIBLE EKPEPDE

  • Ido ukpono akpanikọ kiet kpọt odu.—Matthew 7:13, 14.
  • Ẹda ukpepn̄kpọ ye edinam ẹfiọk ido ukpono akpanikọ.—Matthew 7:16, 17.
  • Mme Ntiense Jehovah ẹtuak ibuot ke usụn̄ oro Abasi enyịmede.—Isaiah 43:10.

*  Kaban̄a ntọt efen efen ke ntak emi ẹkotde Akwa Babylon, ukara ererimbot eke nsunsu ido ukpono, se Se Ẹwetde Ẹdian.


Mme Mbụme Ukpepn̄kpọ

1. Nso ufọn ke idinyene edieke ituakde ibuot inọ Abasi ke nnennen usụn̄?

2. Didie ke nnyịn ikeme ndifiọk nnennen usụn̄ ndikpono Jehovah, ndien nso uwụtn̄kpọ in̄wam nnyịn ndifiọk emi?

3. Nte Jesus eketịn̄de, nso ke ana nnyịn inam edieke iyomde ndinyene unyịme Abasi?

4. Nso ke mme ikọ Jesus ẹban̄ade usụn̄ iba ẹwọrọ, ndien m̀mọ̀n̄ ke mmọ kiet kiet ẹda ẹsịm?

5. Didie ke nnyịn ikeme ndifiọk mbon oro ẹdude ke ido ukpono akpanikọ?

6, 7. Didie ke mme asan̄autom Abasi ẹse Bible, ndien didie ke Jesus ekenịm uwụtn̄kpọ ke afan̄ emi?

8. Nso ke ndikpono Jehovah abuana?

9, 10. Ke mme usụn̄ ewe ke ata mme Christian ẹma kiet eken?

11. Ntak edide akpan n̄kpọ nnyịn ndinyịme Jesus Christ nte enye emi Abasi adade anyan̄a nnyịn-e?

12. Nso ke nditre ndidi ubak ererimbot abuana?

13. Didie ke ata mme anditiene Jesus ẹse Obio Ubọn̄ Abasi, ndien nso ke mmọ ẹnam ẹban̄a oro?

14. Afo ekere ke ewe otu ido ukpono anam mme n̄kpọ oro ẹyomde man utuakibuot edi utuakibuot akpanikọ?

15. Ke adianade ye edinịm ke Abasi odu, nso efen ke enye oyom?

16. Nso ke owo akpanam edieke enye abuanade ke nsunsu ido ukpono?

17, 18. Nso idi “Akwa Babylon,” ndien ntak oyomde ẹsọsọp ‘ẹwọrọ ke esịt esie’?

19. Nso utịp ke afo edinyene ke ndinam n̄kpọ Jehovah?

20. Nso idotenyịn ke mbon oro ẹdude ke ido ukpono akpanikọ ẹnyene?