Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Kpebe Mbuọtidem Mmọ

 Ibuot Edịp

“I Have Believed”

“I Have Believed”

1. Tịn̄ se ikanamde Martha ọfụhọ.

MARTHA ikekemeke ndifre ebiet emi ẹkebụkde eyeneka esie, oro edi, ke abaitiat emi ẹkeberide itiat ke inua. N̄kpa eyeneka esie emi ama anam enye ofụhọ etieti. Ọkọsọsọn̄ enye ndinịm ke Lazarus edima eyeneka imọ akpa. Usen inan̄ ẹdi emi tọn̄ọ Lazarus akakpa, edi osụk etie enye ntre ndap ndap. Ntuan̄a okpon etieti, isenowo ẹdodụk, ẹwọwọrọ, ke ẹdọn̄ mmọ esịt.

2, 3. (a) Eketie Martha didie ke idem ke ini enye okokụtde Jesus? (b) Ata akpan n̄kpọ emi Martha eketịn̄de okowụt nso aban̄a enye?

2 Ndien idahaemi, owo emi ekenen̄erede ama Lazarus mmọmi ada ye Martha. Anaedi Martha ndikụt Jesus ama anam enye etetịm ofụhọ koro Jesus edi n̄kukụre owo emi akpakanyan̄ade eyeneka esie. Kpa ye oro, ndidu ye Jesus mi, ke ini enye mîdụkke kan̄a ekpri obio Bethany emi okodude ke mben obot anam enye okop esisịt ndọn̄esịt n̄ko. Nte Jesus anamde n̄kpọ, onyụn̄ enịmde uyo etịn̄ ikọ ke ekpri ini emi enye odude mi ye Martha afiak ọsọn̄ọ enye idem. Jesus obụp Martha mme mbụme oro ẹkenamde enye ekere aban̄a mbuọtidem esie ye se enye enịmde aban̄a ediset ke n̄kpa. Nneme emi ama anam Martha etịn̄ ata akpan n̄kpọ emi akanam enye mîtịn̄ke, ete: “Mmenịm nte afo edi Christ Eyen Abasi, Enye emi edide ke ererimbot.”—John 11:27.

3 Se Martha eketịn̄de oro owụt ke enye ama enen̄ede enyene mbuọtidem ke Abasi. Idem ekpri n̄kpọ emi Bible etịn̄de aban̄a enye ekpep nnyịn akpan n̄kpọ emi ekemede ndisọn̄ọ mbuọtidem nnyịn. Man ikụt nte emi edide akpanikọ, ẹyak ineme akpa mbụk oro aban̄ade Martha ke Bible.

‘Etịmede Esịt ye Ekikere’

4. Nso ikanam ubon mme Martha ẹdi isio ye mme ubon eken, ndien ubon oro ẹkesinam n̄kpọ didie ye Jesus?

4 Inyeneke se ikanamde Lazarus ọfiọn̄ ifan̄ ko ke edem. Lazarus ye nditọeka esie ẹkeyom ndinyene ata akpan esenowo. Jesus Christ okoyom ndika ufọk mmọ ke Bethany. Ikpọ nditọeka  ita emi, Lazarus, Martha, ye Mary, ẹdụn̄ ufọk kiet. Ke n̄kan̄ oro, owo ikesiwakke ndikụt ubon emi ikpọ nditọeka ẹdụn̄de kiet ntem. Ndusụk mme anam-ndụn̄ọde ẹdọhọ ke etie nte Martha ọkọsọn̄ọ mmọ mbiba koro enye ekesiwak ndikama mme owo esen, ndien ẹsibem iso ẹsiak enye ndusụk ini. (John 11:5) Owo idiọn̄ọke m̀mê owo mmọ ndomokiet ama ọdọ ndọ. Se idiọn̄ọde edi nte ke mmọ ẹkedi ufan Jesus. Jesus ekesidu ke ufọk mmọ ke ini enye ọkọkwọrọde ikọ ke Judea emi ẹkesuade enye etieti. Imenịm ke ama esinen̄ede enem Jesus ndiwaha do nduọk odudu esisịt.

5, 6. (a) Nso inam utom Martha okpon ntre isan̄ enye emi Jesus edide ndise mmọ mi? (b) Nso ke Mary akanam ke ini Jesus ekedide ufọk mmọ?

5 Martha ama esinen̄ede ama ndikama mme owo esen ke ufọk mmọ. Etie nte enye ama esinyene ediwak n̄kpọ ndinam. Ntre, enye ama onyụn̄ anam nte ido esie esidide ke ini Jesus akakade edem mmọ. Enye ama odiomi ndinam ọkpọmiọk udia man ada akama akpan esenowo mmọ, emi etiede nte edisan̄a ye mme owo edi. Ekedi ido ndisikama isen ini oro. Ke ini esenowo akade ufọk owo, ẹkenyene nditịm enye inua, nsion̄o enye ikpaukot, nyet enye ukot, nnyụn̄ nyet enye edifuọn̄ aran ke ibuot. (Kot Luke 7:44-47.) Ẹkenyụn̄ ẹnyene ndinọ enye eti udia ye itienna.

6 Martha ye Mary ẹma ẹnyene ekese ndinam mben̄e esenowo mmọ. Mary emi ẹdiọn̄ọde nte enye emi esimade ndikpep n̄kpọ n̄kan ke otu iban iba emi, ama an̄wam eyeneka esie ke nsonso oro edi osio ubọk ọkpọn̄ se enye akanamde ke ndondo oro Jesus edide edisịm. Jesus akada ini emi nte ini ndinọ ukpep, ndien enye ama onyụn̄ anam emi. Enye ikebietke mme adaiso ido ukpono eyo esie, edi ama esinen̄ede okpono iban, onyụn̄ ekpep mmọ n̄kpọ aban̄a Obio Ubọn̄ Abasi emi ekedide ibuotikọ ukwọrọikọ esie. N̄kpọ emi ama enen̄ede enem Mary tutu enye osụhọde etie ekpere ukot Jesus man okop kpukpru se enye etịn̄de.

7, 8. Eketie Martha didie ke idem, ndien nso ke enye eketịn̄ ndiwụt emi?

7 An̄wan̄a nnyịn nte eketiede Martha ke idem. Kere nte enye anamde kpukpru n̄kpọ ikpọn̄—etem emi, etem oko—man ada akama isen, ndien n̄kpọ emi akak enye, esịt onyụn̄ etịmede enye. Nte enye asan̄ade ebe onyụn̄ okụtde nte Mary etiede do, inamke n̄kpọ ndomokiet ndin̄wam imọ, ndi emekere ke enye ama ayat esịt, asiama, mîdịghe ọbọp iso? Ikpakpaha owo idem edieke enye akayatde. Ikememke inọ enye ndinam kpukpru utom oro ikpọn̄.

8 Martha ikekemeke ndime aba. Enye ama adaha ebịne Jesus ọkọdọhọ ete: “Ọbọn̄, nte afo ukereke emi eyeneka mi ọkpọn̄de  utom ọnọ mi ikpọn̄? Dọhọ enye edi edin̄wam mi nan̄a.” (Luke 10:40) Martha iketịn̄ke ikọ emi ke ido mbubru. Ediwak edikabade ẹsịn mbụme emi ntem: “Ọbọn̄, ndi ibeheke fi nte . . . ?” Ekem enye ọdọhọ Jesus etịn̄ ikọ ye Mary man enye editiene imọ anam n̄kpọ.

9, 10. (a) Didie ke Jesus ọkọbọrọ Martha? (b) Nnyịn isan̄a didie ifiọk ke Jesus ikasuaha inọ Martha ke ntak emi enye ekesịnde idem etem edinem udia?

9 Anaedi se Jesus ọkọbọrọde ama akpa Martha idem kpa nte esikpade ediwak mme andikot Bible. Enye ọkọdọhọ enye sụn̄sụn̄ ete: “Martha, Martha, afo amayak ediwak n̄kpọ ẹtịmede fi esịt ye ekikere. Ibat ibat n̄kpọ, m̀mê n̄kpọ kiet kpọt, ke ẹyom. Amaedi Mary, enye emek eti udeme eke owo mîdibọhọ enye.” (Luke 10:41, 42) Nso ke ikọ Jesus ọkọwọrọ? Ndi ikọ esie ọkọwọrọ ke Martha ama n̄kpọ obụkidem? Ndi enye akasua ọnọ Martha ke ndikesịn idem ntem edinem udia?

Martha ama osụhọde idem ọbọ item kpa ye oro enye ‘eketịmerede esịt ye ekikere aban̄a ediwak n̄kpọ’

10 Baba. Jesus ama ọdiọn̄ọ ke ima akanam Martha anam kpukpru oro. Enye ikonyụn̄ ikereke ke ekedi idiọkn̄kpọ ndinam akamba udia nda n̄kama isen. Mbemiso ini emi, Matthew ama okot enye “akamba usọrọ,” ndien enye ama aka. (Luke 5:29) Mmọdo, idịghe udia Martha ekedi mfịna, edi akakam edi se enye akadade ke akpan n̄kpọ akan. Enye ama ekere udia tutu efre se ikenen̄erede idi akpan n̄kpọ. Nso ikedi oro?

Jesus ama ama nte Martha akakamade enye esen, onyụn̄ ọdiọn̄ọ ke ima akanam Martha anam kpukpru oro

11, 12. Didie ke Jesus ekenen̄ede Martha ke ima?

11 Jesus, ikpọn̄-ikpọn̄ edibon Eyen Jehovah Abasi okodu ke ufọk Martha man ekpep mme owo akpanikọ. Idụhe se ikpekedide akpan n̄kpọ ikan oro, ọkpọkọm udia oro Martha eketemde ekenem didie. Imenịm ke esịt ikenemke Jesus nte Martha akayakde san̄asan̄a ifet emi enye akpakadade ọsọn̄ọ mbuọtidem esie ebe enye, edi Jesus ama ayak enye emek se enye okoyomde. * Ikọfọnke Martha ndidọhọ Jesus enyịk Mary editiene imọ anam n̄kpọ onyụn̄ ataba utọ san̄asan̄a ifet oro.

12 Ntre Jesus ama enen̄ede Martha ke ima, okot enye afiak okot man esịt osụhọ enye, onyụn̄ anam enye ọfiọk ke ufọn idụhe ndiyak ‘ediwak n̄kpọ ẹtịmede enye esịt ye ekikere,’ ke ibat ibat n̄kpọ, m̀mê n̄kpọ kiet kpọt ekem, akpan akpan ke ini edide  akwa udia eke spirit mmọdo. Jesus ikoyomke Mary ataba eti n̄kpọ emi enye ekemekde, oro edi, ifet ndikpep n̄kpọ nto Jesus.

13. Nso ke ikeme ndikpep nto se Jesus eketịn̄de ye Martha?

13 Mbụk emi ekpep mme anditiene Christ ekese mfịn. Ikpanaha iyak n̄kpọ ekededi ada ini oro ikpadade idia udia eke spirit. (Matt. 5:3) Ke adan̄aemi nnyịn owo kiet kiet ikpebede ntatubọk Martha, ikpanaha ‘itịmede esịt ye ekikere’ ikaha iban̄a mme n̄kpọ efen efen emi ikpadade ikama mme owo esen tutu nnyịn itịghi aba se idide ata akpan n̄kpọ. Idịghe udia esinen̄ede ada nnyịn aka mboho otu oro isinyenede ye nditọete nnyịn, edi isika man ikesịn udọn̄ inọ kiet eken, inyụn̄ in̄wam kiet eken ke  n̄kan̄ eke spirit. (Kot Rome 1:11, 12.) Idịghe tutu ẹnyenyene ekese udia mbemiso utọ mboho emi enem.

Edima Eyeneka Esie Akpa—Ekem Ẹnam Eset

14. Ntak emi ikpenịmde ke Martha ama enịm eti uwụtn̄kpọ ke nte ikpọbọde item-e?

14 Ndi Martha ama enyịme ima ima item oro Jesus ọkọnọde onyụn̄ ekpep n̄kpọ oto item emi? Ih, koro apostle John eti nnyịn ke ini enye ọtọn̄ọde mbụk emi aban̄ade Lazarus eyeneka Martha, ete: “Edi Jesus ama Martha ye eyeneka esie an̄wan ye Lazarus.” (John 11:5) Ọfiọn̄ ifan̄ ẹbe tọn̄ọ Jesus ọkọnyọn̄ ke Bethany, nte ima ikeneneme. Imokụt mi ke Martha ikayatke esịt m̀mê ndisịn Jesus ke esịt ke ntak ima ima item esie; enye ama ọbọ item oro. Enye ama enịm ata eti uwụtn̄kpọ ọnọ nnyịn koro idụhe owo eke mîyomke item ke ini ke ini.

15, 16. (a) Nso ke Martha akanam ke ini eyeneka esie ọkọdọn̄ọde? (b) Nso ikanam idotenyịn Martha ye Mary akpa mfụhọ?

15 Martha ama enen̄ede ese eyeneka esie enyịn ke ini enye ọkọdọn̄ọde. Enye ama esịn ofụri ukeme ndinam ubiak esie osụhọde nnyụn̄ nnam idem ọsọn̄ enye. Edi idem Lazarus ama etetịm ọdiọk. Ntem, Martha ye Mary ikọkpọn̄ke enye ikpat kiet ke ofụri ini udọn̄ọ oro. Anaedi Martha akatak ke ndise Lazarus iso emi ama akakpai ama nnyụn̄ nti nte n̄kpọ ekesitiede ye mmimọ.

16 Ke ini eketiede nte ke Martha ye Mary idikemeke ndinyan̄a Lazarus, mmọ ẹma ẹdọn̄ utom ẹnọ Jesus. Akada n̄kpọ nte usen iba ndikesịm ebiet emi Jesus okodude ọkwọrọ ikọ. Mmọ ẹkedọn̄ ẹkedọhọ enye ẹte: “Ọbọn̄, sese! owo emi afo amade ọdọdọn̄ọ.” (John 11:1, 3) Mmọ ẹma ẹfiọk ke Jesus ama eyeneka mmimọ, ndien mmọ ẹma ẹnyene mbuọtidem ke Jesus ayanam se ededi emi enye ekemede man anyan̄a eyeneka mmimọ. Ndi mmọ ẹma ẹkere ke Jesus eyedisịm mbemiso eyeneka mmimọ akpa? Edieke ekedide ntre, ọwọrọ idotenyịn mmọ ama akpa mfụhọ. Lazarus ama osụk akpa.

17. Nso ikafịna Martha, ndien nso ke enye akanam ke ini enye okokopde ke Jesus ekpere ndisịm Bethany?

17 Martha ye Mary ẹma ẹtua eyeneka mmọ ẹnyụn̄ ẹtịm idem ndibụk enye, ndien ediwak owo ke Bethany ye ke n̄kann̄kụk oro ẹma ẹka ẹkedọn̄ mmọ esịt. Edi Jesus ikosụk idịghe idisịm. Anaedi n̄kpọ emi ama etetịm afịna Martha. Ke akpatre, ke Lazarus ama akakpa usen inan̄, Martha ama okop ke Jesus ekpere ndisịm Bethany. Ndien kpa ye oro enye okofụhọde etieti, nte ido esie edide enye ama ọsọsọp ọwọrọ aka ndikụt Jesus, itịn̄ke inọ Mary.—Kot John 11:18-20.

18, 19. Nso ke Martha ọkọdọhọ ke imenịm, ndien ntak emi ẹdọhọde ke mbuọtidem esie ama okpon?

 18 Ke ini enye okụtde Jesus, enye ama etịn̄ n̄kpọ emi akafịnade enye ye Mary eyeneka esie ọnọ Jesus ete: “Ọbọn̄, edieke afo okpokodude mi eyeneka mi ikpakakpaha.” Martha okosụk enyenyene mbuọtidem ye idotenyịn. Enye ama adian do ete: “Edi ke emi mmọfiọk nte ke adan̄a ediwak n̄kpọ eke afo eben̄ede Abasi, Abasi ọyọnọ fi.” Jesus ama ọsọsọp etịn̄ ikọ emi ọkọsọn̄ọde mbuọtidem Martha ete: “Eyeneka fo eyeset.”—John 11:21-23.

19 Martha ekekere ke Jesus etịn̄ aban̄a ediset ke n̄kpa emi edidade itie ke ini iso, ntre enye ama ọbọrọ Jesus ete: “Mmọfiọk nte enye eyeset ke ini ediset ke n̄kpa ke akpatre usen.” (John 11:24) Mbuọtidem emi enye ekenyenede ke ediset ke n̄kpa ama okpon etieti, koro idem ndusụk mme adaiso ido ukpono mme Jew emi ẹkekotde Sadducee ikenịmke ke owo eyeset, okposụkedi emi N̄wed Abasi ekpepde ke mme owo ẹyeset. (Dan. 12:13; Mark  12:18) Martha ama ọdiọn̄ọ ke Jesus ama ekpep ke mme owo ẹyeset ke n̄kpa onyụn̄ ananam mme owo ẹset—kpa ye oro mîkedịghe mbon emi ẹkpade ẹyọhọ usen inan̄ nte Lazarus eyeneka esie. Enye ikọdiọn̄ọke se iyomde nditịbe.

20. Tịn̄ se ikọ Jesus emi owo mîdifreke tutu amama ke John 11:25-27 ye se Martha ọkọbọrọde, ẹwọrọde?

20 Ekem, Jesus ama etịn̄ ikọ emi owo mîdifreke tutu amama, ete: “Ami ndi ediset ye uwem.” Ke akpanikọ, Jehovah Abasi ọnọ Eyen esie odudu ndinam mme owo ke kpukpru itie ke ererimbot ẹset ke ini iso. Jesus ama obụp Martha ete: “Nte afo emenịm emi ke akpanikọ?” Ekem enye ọnọ ibọrọ emi ikenemede ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ ibuot emi. Enye ama enịm ke Jesus edi Christ, m̀mê Messiah, ke enye edi Eyen Jehovah Abasi, ye nte ke mme prọfet ẹma ẹtetịn̄ ke enye eyedi ererimbot.—John 5:28, 29; kot John 11:25-27.

21, 22. (a) Didie ke Jesus okowụt nte esitiede enye ke idem ke ini mme owo ẹfụhọde? (b) Tịn̄ nte ẹkenamde Lazarus eset.

21 Ndi Jehovah Abasi ye Eyen esie Jesus Christ ẹda orụk mbuọtidem emi Martha ekenyenede ke akpan n̄kpọ? Se iyomde nditịbe ke iso Martha idahaemi ọmọn̄ enen̄ede ọbọrọ mbụme emi. Martha ama efehe aka ndikot eyeneka esie. Ekem Martha ama okụt nte n̄kpa oro okotụkde Jesus ke ini Jesus enemede nneme ye Mary ye mbon emi ẹtienede mmọ ẹfụhọ. Enye ama okụt mmọn̄eyet ke enyịn Jesus emi owụtde ke esinen̄ede abiak enye ke ini mme owo ẹfụhọde ẹban̄a owo mmọ oro akpade. Enye ama okop n̄ko nte Jesus ọdọhọde ẹkpat itiat ẹsio ke inua udi eyeneka mmọ.—John 11:28-39.

22 Sia ama ọkọyọhọ usen inan̄ tọn̄ọ Lazarus akakpa, Martha ama ọdọhọ ke okpo oro ọtọn̄ọ nditebe. Jesus eti enye ete: “Nte n̄kọdọhọke fi nte edieke enịmde ke akpanikọ oyokụt ubọn̄ Abasi?” Enye ama enịm ke akpanikọ ndien enye ama onyụn̄ okụt ubọn̄ Jehovah Abasi. Abasi ama ọnọ Eyen esie odudu ndinam Lazarus eset ke ebe oro! Tutu amama, Martha ikefreke se iketịbede usen oro: Jesus ama ofiori ke ọkpọsọn̄ uyo ete, “Lazarus, wọrọ di!” Ẹma ẹkop nte Lazarus asan̄ade sụn̄sụn̄ ọwọrọ edi ye ọfọn̄ oro ẹkedade ẹwan̄ enye. Jesus ama ọdọhọ “ẹtat enye ẹnyụn̄ ẹyak enye ọnyọn̄.” Ndien enye ye Mary ẹma ẹfrọ ke idatesịt ẹwan̄a eyeneka mmọ ke itọn̄. (Kot John 11:40-44.) Martha ikofụhọke aba!

Martha ama ọbọ utịp mbuọtidem esie ke ini enye ye Mary ẹkekụtde nte ẹnamde eyeneka mmọ eset

23. Nso ke Jehovah ye Jesus ẹduak ndinam nnọ fi, ndien nso ke oyom afo anam?

23 Mbụk emi owụt ke ediset ke n̄kpa idịghe n̄kpọ emi ẹkerede-kere m̀mê eyetịbe; enye edi ukpepn̄kpọ Bible oro ọnọde owo  ndọn̄esịt, mbụk onyụn̄ owụt ke ẹma ẹnam mme owo ẹset. (Job 14:14, 15) Jehovah ye Eyen esie ẹsima ndinọ mbon oro ẹnyenede mbuọtidem utịp nte ẹkenọde Martha, Mary, ye Lazarus. Edieke afo enyenede ọkpọsọn̄ mbuọtidem, Abasi ye Jesus ẹyenyụn̄ ẹnọ fi ukem utịp emi.

‘Martha Okosụk Asan̄a Utom’

24. Nso idi akpatre n̄kpọ emi Bible etịn̄de aban̄a Martha?

24 Bible afiak etịn̄ n̄kpọ aban̄a Martha ini kiet efen. Ekedi ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ akpatre urua oro Jesus okodude mi ke isọn̄. Jesus ama ọfiọk kpukpru afanikọn̄ emi ẹdisịmde enye, ntre enye ama afiak awaha itie nduọkodudu esie oro ke Bethany. To do sịm Jerusalem emi enye akaduakde ndika edi n̄kpọ nte kilomita ita. Jesus ye Lazarus ke ẹdia udia ke ufọk Simon owo akpamfia, ndien do ke Bible etịn̄ n̄kpọ akpatre aban̄a Martha ete: ‘Martha okosụk asan̄a utom.’—John 12:2.

25. Ntak emi ọfọnde esop enyene iban emi ẹtiede nte Martha?

25 Omokụt do ke Martha ekedi ata owo utom. Akpa ini oro ẹsiakde enyịn̄ esie ke Bible, enye akanam utom, akpatre ini oro ẹsiakde enyịn̄ esie, osụk anam kpa utom, man akama isen. Nti iban oro ẹbietde Martha ẹyọyọhọ esop Christian mfịn. Iban emi ẹsinen̄ede ẹtat ubọk, ẹnyene uko, ẹwa idem ẹnam n̄kpọ ẹnọ mbon en̄wen ndiwụt orụk mbuọtidem oro mmọ ẹnyenede ke Abasi. Ndi Martha ama aka iso anam emi? Etie ntre. Edieke edide ntre, ọwọrọ ke enye ama enyene ibuot, sia ikebịghike, enye ama osobo ikpọ idomo.

26. Mbuọtidem Martha akan̄wam enye ọyọ nso?

26 Ke usen ifan̄ ẹma ẹkebe, ata edima Eteufọk Martha, Jesus, ama akpa. Ikụreke ke oro! Mbon mbubịk oro ẹkewotde Jesus ẹma ẹbiere ndiwot Lazarus n̄ko koro enye ndikeset ke n̄kpa ama anam ediwak owo ẹbuọt idem ke Eyen Abasi. (Kot John 12:9-11.) Ke adianade do, imọfiọk ke nte ini akakade, n̄kpa ama adian̄ade ndima nditọeka emi. Nnyịn ifiọkke nte emi eketịbede ye ini oro n̄kpọ oro eketịbede, edi imenịm ke mbuọtidem Martha ama an̄wam enye ọyọ kpukpru oro. Ntak edi oro mme Christian ẹkpekpebede mbuọtidem esie mfịn.

^ ikp. 11 Mme Jew ke akpa isua ikie ikesiyakke iban ẹtiene ẹbọ ukpep. Ẹkesikpep iban ndinam n̄kpọ ke ufọk. Ekeme ndidi emi akanam etie Martha esen esen ndikụt n̄wan etiede ekpere ukot andikpep, ọbọ ukpep.