Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME JULY 2013

 UKPỌHỌDE INEMESỊT UBON

Se Akpanamde Edieke Afiakde Ọdọ Ndọ

Se Akpanamde Edieke Afiakde Ọdọ Ndọ

HERMAN: * “Cancer ama owot n̄wan mi ke ima ikọdọ ndọ isua 34. Mma ndọ n̄wan en̄wen. Obufa an̄wan mi ekere Linda. Enye ọdọhọ ke mmesima ndimen imọ ndomo ye akpa an̄wan mi. Se ikam idiọkde-diọk ikan edi ke mme ufan mi ẹsiwak nditịn̄ nte akpa an̄wan mi ọkọfọnde. N̄kpọ emi esibiak obufa an̄wan mi etieti.”

LINDA: “Ke ami ye Herman ima ikọdọ ndọ, eketie mi nte ke esịt ebe mi ye eke mme ufan esie osụk esịne ke akpa an̄wan esie. Akpa an̄wan esie ama eye edu, esitịn̄ ikọ ye owo ukpono ukpono, ndien mme owo ẹma ẹnen̄ede ẹma enye. Ndusụk ini mmesikere m̀mê nyekeme nditie nte enye man ebe mi ama mi nte akamade enye.”

Linda ama ọdọdọ ebe, ekem ọwọrọ ndọ. Kpa ye oro enye ye Herman ẹnen̄erede ẹma kiet eken, mmọ ẹdiọn̄ọ ke ọyọhọ ndọ iba esisan̄a ye afanikọn̄ emi mîkodụhe ke akpa ndọ. *

Edieke afiakde ọdọ ndọ, afo ada didie obufa ndọ mbufo? Tamara ama afiak ọdọ ebe ke isua ita ama ekebe tọn̄ọ akpa ndọ mmọ akabiara. Enye ọdọhọ ete: “Akpa ini emi ọdọde ndọ, esitie nte ndọ oro edibịghi ke nsinsi. Edi edieke n̄kpọ etịbede emi anamde afiak ọdọ ndọ, isan̄ enye emi, iditiehe fi aba ke idem nte eketiede akpa ini emi ọkọdọde ndọ. Utu ke oro, idem edinyenyek fi m̀mê n̄kpọ ọmọn̄ afiak etịbe.”

Ediwak mbon emi ẹfiakde ẹdọ ndọ ẹnen̄ede ẹkop inemesịt. Mmọ ẹsịn ofụri ukeme ndinam ndọ mmọ ọfọn—ndien okwo ekeme ndifọn n̄ko. Nso ke akpanam man okwo ọfọn? Yak ineme  mfịna ita emi utọ mbon emi ẹsinyenede ye nte Bible ekemede ndin̄wam. *

AKPA MFỊNA: KE ODOMO OFỤRI UKEME NDIFRE AKPA NDỌ MBUFO EDI UKEMEKE.

Ellen emi odụn̄de ke South Africa ọdọhọ ete: “N̄kemeke ndifre akpa ebe mi, akpan akpan ke ini ikade ebiet emi ikesisan̄ade ntre ika. Ndusụk ini mmesikere ke obufa ebe mi ekpetie nte akpa ebe mi.” Edieke ọdọde owo emi ama ọkọdọdọ ndọ, esịt ekeme ndiyat fi edieke enye esiwakde nditịn̄ n̄kpọ mban̄a akpa an̄wan esie.

Sida ye enye sio ndise

SE AKPANAMDE: Edieke edide ebe fo ama ọdọdọ ndọ, fiọk ete ke enye idikemeke ndifre akpa an̄wan esie, akpan akpan edieke edide mmọ ẹma ẹdọ ndọ ẹbịghi. Ntre n̄ko ke edi ye n̄wan emi ama ọkọdọdọ ebe. Ke nditịm ntịn̄, ndusụk owo emi ẹma ẹkedọdọ n̄wan ẹsidue ẹkot enyịn̄ akpa an̄wan mmọ ke ini ẹyomde ndikot obufa n̄wan. Nso ke akpanam edieke oro etịbede? Bible ọdọhọ “ẹkere ẹban̄a kiet eken.”—1 Peter 3:8.

Kûdọhọ ebe fo okûtetịn̄ n̄kpọ ndomokiet uban̄a akpa an̄wan esie. Edieke enye oyomde nditịn̄ n̄kpọ mban̄a akpa n̄wan esie, nen̄ede kpan̄ nọ enye nyụn̄ wụt ke se enye etịn̄de an̄wan̄a fi. N̄ko kûsọp ukere ke enye oyom fi etie nte akpa an̄wan esie. Ian emi ama akafiak ọdọ ndọ ke isua duop emi ẹbede ọdọhọ ete: “Kaitlyn an̄wan mi isikpanke mi nditịn̄ n̄kpọ mban̄a akpa an̄wan mi. Edi enye esikam ada nneme ntem ọdiọn̄ọ se nnen̄erede mma.” Ke akpanikọ, utọ nneme ntem edikam inanam fi ọfiọk se akpanamde man ebe fo enen̄ede ama fi.

Imọfiọk ke obufa an̄wan fo ikemeke-keme ndibiet akpa an̄wan, edi kûnyụn̄ ufre ke enyene n̄kpọ emi enye adade ọfọn akan akpa an̄wan fo. Ntre, nen̄ede ma obufa n̄wan fo emi. ‘Kûmen enye udomo’ ye akpa an̄wan fo, edi se mme n̄kpọ emi enye esinamde ọfọn, nyụn̄ da oro nen̄ede ma enye. (Galatia 6:4) Edmond emi ama ọkọdọdọ n̄wan ọdọhọ ete: “Idụhe ndọ iba emi ẹditiede ukem ukem kpa nte mîdụhe ufan iba emi ẹsinamde n̄kpọ ukem ukem.”

Nso ke akpanam man udukam ukere akpa an̄wan ufre obufa? Jared ọdọhọ ete: “Mma ndọhọ obufa n̄wan mi nte ke akpa ndọ mi eketie nte edinem n̄wed emi ami ye akpa an̄wan mi ikewetde. Ke ini ke ini, mmekeme ndimen n̄wed oro nse, nnyụn̄ nti nte iketiede ntre iwet n̄wed oro, okụre ke oro. Edi ami ye enye ke iwet obufa n̄wed nnyịn idahaemi. N̄wed enye emi ke nsikot kpukpru usen n̄kop inemesịt.”

NAM EMI ISE: Bụp n̄wan fo m̀mê esifịna enye ke ini etịn̄de n̄kpọ aban̄a akpa an̄wan fo. Diọn̄ọ ini emi mûkpetịn̄ke n̄kpọ uban̄a akpa an̄wan fo.

ỌYỌHỌ MFỊNA IBA: KE ODOMO NDINAM MME UFAN FO ẸMEHE YE OBUFA N̄WAN FO.

Javier emi akafiakde ọdọ n̄wan ke isua itiokiet ama ekebe tọn̄ọ enye okosio akpa an̄wan esie ndọ ọdọhọ ete: “Ke mma n̄kafiak ndọ n̄wan, eketie n̄wan mi nte ke ndusụk ufan mi ẹdomo ndise utọ owo emi enye edidide.” Yak itịn̄ n̄ko se ikọwọrọde Leo ke enye ama akafiak ọdọ n̄wan. Enye ọdọhọ ete: “Ndusụk owo ẹsida ke iso mi ẹtịn̄ ẹnọ n̄wan mi nte mmimọ ikamade akpa ebe esie ẹnyụn̄ ẹdọhọ enye ke abiak mmimọ etieti nte enye mîdụhe aba.”

SE AKPANAMDE: Domo ndikere nte etiede mme ufan fo ke idem. Ian emi iketịn̄de iban̄a ọdọhọ ete: “Isimemke mme ufan ndisọsọp mmehe ye owo emi mmọ mîdiọn̄ọke, akpan akpan edieke owo oro adade itie ata akpan ufan mmọ.” Mmọdo, ‘nam n̄kpọ ye eti ibuot nyụn̄ tie ifụre ifụre ye kpukpru owo.’ (Titus 3:2) Diọn̄ọ ete ke nte ini akade ke mme ufan ye mbonubon fo ẹyemehe ye afo, ke oyonyụn̄ enyene mbufa ufan. Javier emi ikebemde iso itịn̄ iban̄a ọdọhọ ke nte ini akakade, ke mmimọ ima ifiak itọn̄ọ ndisan̄a n̄kpere n̄kani ufan mmimọ. Enye ọdọhọ n̄ko ke mmimọ ima itọn̄ọ ndinyene mbufa ufan, ke emi ama enen̄ede an̄wam mmimọ.

Kere nte etiede n̄wan fo ke idem ke ini odude ye n̄kani ufan fo. Ke uwụtn̄kpọ, edieke mme ufan fo ẹnemede n̄kpọ ẹban̄a akpa an̄wan fo,  da mbufiọk tịn̄ ikọ ke usụn̄ emi edinamde n̄wan fo etiene abuana ke nneme oro. Bible ọdọhọ ke ikọ emi ẹtịn̄de ye unana editie n̄kere etie nte akan̄kan̄ emi ekịmde owo, edi ke edeme mbon ọniọn̄ etie nte ibọk emi ọkọkde unan.—Mme N̄ke 12:18.

NAM EMI ISE: Diọn̄ọ ebiet emi adade n̄wan fo aka. Edieke ọdiọn̄ọde ke mme owo do ẹyebụp mbụme emi edifịnade enye, ẹtie ntre ẹneme se ẹdibọrọde.

ỌYỌHỌ MFỊNA ITA: KE EKERE M̀MÊ OBUFA N̄WAN FO EDINYỤN̄ ITIE NTE AKPA.

Andrew emi akpa an̄wan esie ekefehede ọkpọn̄ enye ọdọhọ ete: “Idem esinyek mi m̀mê obufa an̄wan mi oyonyụn̄ efehe ọkpọn̄ mi. Mmesikere m̀mê nyekeme ndifọn nte akpa ebe esie, nnyụn̄ n̄kere ke enye ekeme ndifehe n̄kpọn̄ mi edieke mmen̄tiehe nte akpa ebe esie.”

SE AKPANAMDE: Tịn̄ ofụri ofụri nte etiede fi ke idem nọ n̄wan fo. Bible ọdọhọ ete: “Unana edisop ibuot anam uduak okpu, edi ẹkụt unen ke ini mme ọnọitem ẹwakde.” (Mme N̄ke 15:22) Andrew ama osụhọde etie ye n̄wan esie eneme nte etiede enye ke idem, ndien emi ama an̄wam mmọ mbiba. Enye ọdọhọ ete: “Mma ndọhọ n̄wan mi ke ọkpọkọm mfịna oro inyenede okpon didie, ke ndikpọn̄ke enye. N̄wan mi onyụn̄ ọdọhọ ke imọ idifeheke ikpọn̄ mi tutu amama. Mma ndikụt ke enye idifeheke ikpọn̄ mi nte akpa an̄wan mi ekefehede.”

Edieke akpa an̄wan ebe fo ekefehede ọkpọn̄ enye, domo nte ekekeme ndinam ebe fo ọdiọn̄ọ ke udunamke se akpa an̄wan esie akanamde. Ke uwụtn̄kpọ, Michel ye Sabine emi ndọ mmọ akabiarade ẹma ẹnam obufa owo emi mmọ ẹdọde ẹdiọn̄ọ m̀mê mmimọ imesinyene nneme ye akpa ebe m̀mê n̄wan m̀mê isinyeneke. Sabine ọdọhọ ke emi ama anam ekikere mmimọ ana sụn̄.—Ephesus 4:25.

NAM EMI ISE: Diọn̄ọ se enemede ye n̄wan ke telefon, ke Intanet, m̀mê iso ye iso.

Ediwak mbon emi ẹfiakde ẹdọ ndọ ẹkop inem ndọ mmọ—ndien okwo ekeme ndinem n̄ko. Ti ke ọmọdiọn̄ọ n̄kpọ idahaemi akan nte ọkọdiọn̄ọde akpa ini emi ọdọde ndọ. Andrew emi iketịn̄de iban̄a ke enyọn̄ emi ọdọhọ ete: “Obufa an̄wan mi anam nnen̄ede n̄kop ndọn̄esịt. Imọdọ ndọ ibe isua 13 idahaemi, imonyụn̄ ima kiet eken ikan nte ikamade ke ntọn̄ọ. Ndien nnyịn iyomke n̄kpọ ndomokiet abiat utọ ima emi.”

^ ikp. eki. 3 Ẹkpụhọ mme enyịn̄.

^ ikp. eki. 5 Imọdiọn̄ọ ke n̄wan owo ndikpa itiehe nte owo ndisio n̄wan ndọ. Ẹwet ibuotikọ emi man ẹn̄wam utọ mbon emi edieke mmọ ẹfiakde ẹdọ ndọ. Okposụkedi emi iditịn̄de iban̄a ebe emi n̄wan esie akpade, se inemede ke ibuotikọ emi ebehe ebeakpa n̄ko.

^ ikp. eki. 7 Edieke oyomde ndifiọk mme mfịna oro mbon oro ẹfiakde ẹdọ ndọ ẹsinyenede ye nditọ akpa an̄wan m̀mê ebe, mbọk kot ibuotikọ emi, “Nte Okpodude Uwem ye Mme Iman Mbufo,” ke Enyọn̄-Ukpeme eke May 1, 2013.

BỤP IDEMFO ETE . . .

  • Nso ye nso ke obufa an̄wan mi enen̄ede ọfọn emi anamde nnen̄ede mma enye?

  • Edieke mme owo ẹtọn̄ọde ndineme n̄kpọ mban̄a akpa an̄wan mi, nso ke n̄kpetịn̄ ndiwụt ke mmenen̄ede mma nnyụn̄ n̄kpono obufa an̄wan mi?

Kpep N̄kpọ En̄wen

Ẹkûkpọn̄ Kiet Eken

Ndi ndinam akpanikọ ke ndọ ọwọrọ nditre efịbe kpọt?