Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME APRIL 2013

 KPEBE MBUỌTIDEM MMỌ

Enye Ama “Asan̄a ye Ata Abasi”

Enye Ama “Asan̄a ye Ata Abasi”

NOAH enen̄ede isịn onyụn̄ esiek esịp emi ama akakai enye. Se nte enye etiede ke akamba obukpọk ọduọk odudu esisịt, ekem emenede enyịn ese akaka ubom esie. Itai ke etebe, uyom n̄kpọ emi ẹkọn̄de iyakke owo okop ikọ. Noah okụt nte nditọ esie ẹsịnde idem ẹsiak ẹnyụn̄ ẹdụri ikpọ eto emi ẹyomde ndida n̄kọn̄ ubom. Nditọ esie ye iban mmọ ye edima an̄wan esie ẹtiene enye ẹnam utom emi ke ediwak isua idahaemi. Utom emi aka anyan, edi se isụhọde ke osụk okpokpon.

Mme mbọhọidụn̄ mmọ ẹkere ke kpukpru mmọ ẹdi nditen̄. Nte mmọ ẹsụk ẹkọn̄de ubom, ntre ke mme owo ẹsak mmọ ndikop ke ukwọ emi edifụkde ofụri isọn̄ ọmọn̄ edi. Etie mmọ nte ke se Noah ọdọhọde mmọ ikemeke-keme nditịbe tutu amama! Mmọ ikpenịmke ke owo ekeme ndida ofụri uwem esie ye eke ofụri ubon esie nnam utọ nditen̄ n̄kpọ emi. Edi Jehovah Abasi emi Noah okponode isehe Noah nte mmọ ẹsede.

Ikọ Abasi ọdọhọ ete: “Noah onyụn̄ asan̄a ye ata Abasi.” (Genesis 6:9) Nso ke emi ọwọrọ? Emi iwọrọke ke Abasi okodu mi ke isọn̄, inyụn̄ iwọrọke ke Noah akaka akasan̄a ye Abasi ke heaven. Utu ke oro, ikọ emi ọwọrọ ke Noah ama enen̄ede okop uyo Abasi onyụn̄ enen̄ede ama Abasi tutu etie nte n̄kpọ eke enye asan̄ade ye Abasi nte ufan esisan̄ade ye ufan. Bible ama etịn̄ ke ata ediwak isua ama ekebe ete ke mbuọtidem Noah ama “obiom ererimbot ikpe.” (Mme Hebrew 11:7) Didie? Nso ke ikeme ndikpep nto mbuọtidem Noah?

EDINEN OWO KE IDIỌK ERERIMBOT

Mbon eyo Noah ẹma ẹdiọk ẹbe nde. Mme owo ẹkenyụn̄ ẹdiọk ntre ke eyo ete ete esie, Enoch, edinen owo emi okonyụn̄ asan̄ade ye Abasi. Enoch ama ọdọhọ ke Abasi oyosobo mme idiọkowo. Edi ererimbot ama enen̄ede ọdiọk ke eyo Noah. Ke nditịm ntịn̄, Jehovah ọkọdọhọ ke isọn̄ ama abiara, afai onyụn̄ ọyọhọ ke isọn̄. (Genesis 5:22; 6:11; Jude 14, 15) Nso ikabiat ererimbot ntre?

Mme angel ẹma ẹtọn̄ọ afanikọn̄ ke heaven. Owo mmọ kiet ama ọsọsọn̄ ibuot ye Jehovah, onyụn̄ akabade edi Satan kpa Devil ke ndidori Abasi ikọ nnyụn̄ nnam Adam ye Eve ẹnam idiọkn̄kpọ. Mme angel en̄wen ẹma ẹtiene ẹtọn̄ọ ndisọn̄ ibuot ye Jehovah ke eyo Noah. Mmọ ẹma ẹdaha ẹkpọn̄ ebietidụn̄ mmọ ke heaven ẹdi isọn̄ emi, ẹdiforo owo, ẹnyụn̄ ẹdọ ndiye iban. Mme atan̄idem ndiọi angel emi ẹkerede ẹban̄a idem mmọ kpọt mi ẹkenen̄ede ẹbiat ererimbot emi.—Genesis 3:1-5; 6:1, 2; Jude 6, 7.

N̄kpọ efen edi nte ke mme angel oro ẹma ẹbon nditọ emi ẹkekponde ẹnyụn̄ ẹnyenede odudu etieti. Bible okot nditọ emi mme Nephilim, emi ọwọrọde, “mbon oro ẹsinamde mbon en̄wen ẹduọn̄ọ.” Sia mme Nephilim emi ẹkedide mbon afai, mmọ ẹma ẹnam afai ọyọhọ ererimbot. Jehovah Abasi ama onyụn̄ okụt nte “idiọkn̄kpọ owo awakde ke isọn̄ ndien kpukpru n̄kpọ ke ekikere esịt owo ẹsụk ẹdi idiọk kpukpru ini.” Ntre enye ama ebiere ndisobo idiọk ererimbot oro mfep isua 120 ke iso.—Genesis 6:3-5.

Noah ye n̄wan esie ikayakke idiọk ererimbot eyo oro abiat nditọ mmọ

 Kere nte akpakamade nditọ ke utọ ererimbot oro! Edi Noah ama akama esie. Enye ama enyene eti an̄wan. Ke Noah ama ekesịm isua 500, n̄wan esie ama aman nditọ irenowo ita ọnọ enye. Mmọ ẹkekere Shem, Ham, ye Japheth. * Noah ama adiana ye n̄wan esie ekpeme nditọ esie mbak ndiọi owo oro idibiat mmọ. N̄kọ ọmọfiọk nte nditọwọn̄ ẹsimade ndise ‘n̄kpọsọn̄ owo emi ẹwọrọde etop,’ ndien mme Nephilim ẹkedi n̄kpọsọn̄ owo emi ẹwọrọde etop. Imọfiọk n̄ko ke Noah ye n̄wan esie ikpekemeke nditre nditọ mmọ ndikop n̄kpọ mban̄a ndiọi owo emi, edi mmọ ẹma ẹkpep nditọ mmọ ndinem n̄kpọ ẹban̄a Jehovah Abasi emi asuade kpukpru orụk idiọkn̄kpọ. Mmọ ẹkenyene ndinam nditọ mmọ ẹkụt ke nsọn̄ibuot ye afai emi ọkọyọhọde ererimbot ayayat Jehovah esịt.—Genesis 6:6.

Se ikọwọrọde Noah ye n̄wan esie ekeme ndin̄wan̄a mme ete ye eka mfịn sia ererimbot emi onyụn̄ ọdiọk ntre, afai ye nsọn̄ibuot idịghe se ẹtịn̄de ẹnọ owo. Idem ata ediwak n̄kpọmbre nditọwọn̄ mfịn ẹsụk ẹban̄a afai ye nsọn̄ibuot. Ndusụk ete ye eka ẹsinam se mmọ ẹkekeme man nditọ mmọ ẹditiene ẹma afai. Mmọ ẹsinam nditọ mmọ ẹfiọk ke Jehovah edi Abasi emem, ndien ke enye oyosobo kpukpru mbon afai usen kiet. (Psalm 11:5; 37:10, 11) Ke akpanikọ, okposụkedi emi ererimbot ọdiọkde ntem, mme ete ye eka ẹsụk ẹkeme ndikpep nditọ mmọ ẹnam se ifọnde. Noah ye n̄wan esie ẹma ẹnam oro. Nditọ mmọ ẹma ẹkpon ẹnyụn̄ ẹdi nti owo, ẹdọ nti iban emi ẹkenyụn̄ ẹmade Jehovah Abasi ukem nte mmọ.

“KỌN̄ UBOM”

Usen kiet, n̄kpọ ama etịbe emi okokpụhọrede uwem Noah ofụri ofụri. Jehovah ama ọdọhọ edima asan̄autom esie emi ke imọn̄ isobo ererimbot oro. Abasi ama ọdọhọ enye ete: “Da eto gopher kọn̄ ubom nọ idemfo.”—Genesis 6:14.

Ubom emi ikedịghe nsụn̄ikan̄ nte ndusụk owo ẹkerede. Enye ikenyeneke mme n̄kpọ emi ẹsidude ke nsụn̄ikan̄. Enye eketie nte ata akamba ekebe. Jehovah ama anam Noah ọfiọk nte ubom emi edikponde iketre, etịn̄ nte enye editiede, onyụn̄ ọdọhọ enye eyet itai ke esịt ye edem. Kop ntak emi Abasi ọkọnọde Noah mi: “Ami mmọn̄ nnam ukwọ mmọn̄ edep ke isọn̄ . . . Kpukpru se idude ke isọn̄ ẹyekpan̄a.” Jehovah ama ọdọhọ Noah n̄ko ete: “Afo enyene ndidụk ubom oro, afo ye nditọiren fo ye n̄wan fo ye iban nditọiren fo.” Enye n̄ko ama ọdọhọ Noah atan̄ kpukpru orụk unam ọdọn̄ ke ubom oro. N̄kpọ ekededi emi mîdụhe ke esịt ubom oro idibọhọke Ukwọ oro.—Genesis 6:17-20.

Emi ikedịghe ekpri utom. Noah ekenyene ndinam ubom emi enen̄ede okpon—ikpat 437 ke uniọn̄, ikpat 73 ke ubom, ye ikpat 44 ke ukon̄. Akananam owo ikọn̄ke ubom emi okponde ntem. Ndi Noah ama etre ndinam utom emi onyụn̄ ọdọhọ ke utom oro okpon akan imọ? Mîdịghe, ndi enye okonyụn̄ ọkọn̄ ubom oro nte  edimemde enye utom utu ke ndinam nte Abasi eketemede? Bible ọbọrọ ete: “Noah anam kpukpru se Abasi eketemede enye. Enye anam kpa ntre.”—Genesis 6:22.

Utom emi ama ada esịm n̄kpọ nte isua 40 m̀mê 50. Mmọ ẹkenyene ndikek eto, nsiak, n̄kpok, ndiọn̄ nte ẹyomde, nnyụn̄ n̄kọn̄. Akana ẹkọn̄ ubom oro enyọn̄ ita, ẹdọn̄ mme ubet, ẹnyụn̄ ẹsịn usụn̄ ke mben. Etie nte ẹma ẹdọn̄ window ke ubom emi ẹnyụn̄ ẹnam mmọn̄ ekeme ndiwet ke enyọn̄ ubom oro nduọhọ.—Genesis 6:14-16.

Utom ubom oro ama aka anyan nte isua ẹkebede. Imekere ke esịt ama enen̄ede enem Noah ndikụt ofụri ubon esie ẹnamde utom oro ke esịt kiet. Noah ama enyene akwa utom en̄wen emi akakam okponde akan ubom oro. Bible ọdọhọ ke Noah ekedi “ọkwọrọ edinen ido.” (2 Peter 2:5) Noah ama ẹsịn ifịk anam mme owo ẹfiọk ke Abasi ọmọn̄ osobo idiọk ererimbot oro. Edi mmọ ẹkenam n̄kpọ didie? Jesus Christ ọkọdọhọ ke mmọ “ikọfiọkke” se ikade iso. Mmọ ẹkesịn ibuot ẹsịn itọn̄ ẹnam mbubehe mmọ kpukpru usen—ẹdia n̄kpọ, ẹn̄wọn̄ n̄kpọ, ẹdọ ndọ—edi ikpan̄ke utọn̄ inọ Noah. (Matthew 24:37-39) Etie nte ediwak mmọ ẹkekam ẹsasak enye ye ubon esie. Ndien ekeme ndidi ndusụk mmọ ẹma ẹsisịn Noah ndịk ke idem ẹnyụn̄ ẹbiọn̄ọ enye.

Kpa ye oro mbon eyo Noah ẹkekụtde nte Jehovah ọdiọn̄de enye, mmọ ẹkesụk ẹsasak enye inyụn̄ imaha ndikop ikọ esie

Edi Noah ye ubon esie iketreke se mmọ ẹkenamde. Okposụkedi emi kpukpru mbon eyo oro ẹkekerede ke se Noah ye ufọk esie ẹkesịnde ibuot ẹsịn itọn̄ ẹnam ekedi ata ndisịme, mmọ ẹma ẹka iso ẹnam se Abasi ọkọdọn̄de mmọ. Mme Christian mfịn ẹkeme ndikpep ekese nto Noah ye ubon esie. N̄kọ nnyịn idu uwem ke ini emi Bible okotde “mme akpatre usen” idiọk ererimbot emi. (2 Timothy 3:1) Jesus ọkọdọhọ ke eyo nnyịn emi edinyụn̄ itie nte eyo Noah. Edieke mme owo mîmaha ndikop etop Obio Ubọn̄ Abasi emi nnyịn mme Christian ikwọrọde, idem edieke ẹkọbọde m̀mê ẹsakde nnyịn, ọyọfọn iti se ikọwọrọde Noah. Utọ n̄kpọ emi idịghe obufa.

“ẸKA ẸKEDỤK UBOM”

Ke ata ediwak isua ama ekebe, ẹma ẹdikọn̄ ubom oro ẹma. Ete ye ete ete Noah ẹma ẹkpan̄a ke ini enye ekperede isua 600. Lamech ete esie ekebem iso akpa. * Isua ition ke Lamech ama akakpa, Methuselah ete ete Noah ama akpa n̄ko ke esịmde isua 969. Enye ebịghi uwem akan kpukpru owo emi ẹsiakde ke Bible. (Genesis 5:27) Methuselah ye Lamech ẹma ẹkụt Adam.

Kpa isua oro ke Jehovah Abasi ọkọdọhọ Noah ete: “Afo ye ofụri ufọk fo, ẹka ẹkedụk ubom.” Abasi ama onyụn̄ ọdọhọ enye atan̄ kpukpru orụk unam ọdọn̄ ke ubom oro. Atan̄ ndisana unam emi ẹkemede ndida nnam uwa, itiaba itiaba, mbon oro mîdịghe ndisana iba iba.—Genesis 7:1-3.

Tutu amama Noah ye ubon esie idifreke utọ n̄kpọ oro. Kere nte akpakịp ibat unam ẹdide ke udịm ke udịm, ẹsasan̄a, ẹfefe, ẹnyọnyọni, ẹfọfrọ, ndusụk n̄kpri, mbon eken ikpọ, ke nsio nsio orụk. Nnyịn idiọn̄ọke nte Noah akpanamde ekpek, atap, enyịk, onụk, odụri, onyụn̄ atan̄ kpukpru mmọ ọdọn̄ ke ubom emi. Edi Bible ọdọhọ ke mmọ ẹkesan̄a ke idemmọ “ẹdụk ẹtiene Noah ke esịt ubom.”—Genesis 7:9.

Ndusụk owo ẹkeme ndibụp m̀mê utọ n̄kpọ oro akpanam didie etịbe. Kpukpru unam oro ẹkpekeme  didie ndidu ke emem ke esịt ubom oro? Edi kere ise: Ndi Andibot ofụri ekondo ikemeke ndinam mme unam emi enye okobotde ẹdu ke emem? Ti ke Jehovah Abasi akabahade Ididuot Inyan̄ onyụn̄ anam utịn atuak ada. Ndi ekere ke ọkpọsọn̄ enye ndinam kpukpru se ẹbụkde ẹban̄a Noah? Ikpọsọn̄ke, ndien enye ama onyụn̄ anam.

Imọfiọk ke Abasi ekpekekeme ndinyan̄a mme unam oro ke usụn̄ en̄wen. Edi ndikayak mmọ nsịn Noah ke ubọk eti nnyịn ke Abasi okoyom owo ese aban̄a kpukpru mme odu uwem n̄kpọ ke isọn̄. (Genesis 1:28) Ediwak ete ye eka ẹsida mbụk Noah emi ẹkpep nditọ mmọ nte ke Jehovah Abasi ama mme owo ye mme unam sia enye okobot kpukpru mmọ.

Jehovah ama ọdọhọ Noah ke usen itiaba kpọt ayak Ukwọ nditọn̄ọ. Ikememke inọ mmọ nditan̄ kpukpru udia emi mmọ ye mme unam ẹdidiade ye inyene mmọ ndọn̄ ke nde ke nde ke esịt ubom oro. Anaedi n̄wan Noah ye iban nditọ esie ẹma ẹkere nte ididude uwem ke esịt ubom oro.

Edi mme mbọhọidụn̄ mmọ ndien-e? Mmọ ikosụk “ifiọkke”—idem ke ẹma ẹkekụt nte Jehovah ọdiọn̄de Noah ye kpukpru se enye akanamde. Mmọ ẹma ẹkụt nte mme unam ẹbụn̄ọde ẹdụk ubom edi idọn̄ke enyịn. Emi ikpakpaha nnyịn idem. Mme owo mfịn ẹdu uwem kpasụk ntre, ikwe kpukpru n̄kpọ emi ẹwụtde ke ererimbot emi ọmọn̄ ebebe efep. Apostle Peter ama ọdọdọhọ ke mbon nsahi ẹyeda nsahi mmọ ẹdi, ẹnyụn̄ ẹsak mbon oro ẹkopde uyo Abasi. (2 Peter 3:3-6) Ntre n̄ko ke ẹkesak Noah ye ubon esie.

Ini ewe ke mmọ ẹketre nsahi mmọ? Bible ọdọhọ ke Noah ye ubon esie ye mme unam ẹma ẹkedụk ubom, ke ‘Jehovah ama eberi usụn̄ ubom oro.’ Edieke mme asak nsahi oro ẹkedude ẹkpere, anaedi se Abasi akanamde oro ama ekịbi mmọ inua. Edieke oro mîkanamke mmọ ẹkịbi inua, edịm ama edikịbi mmọ inua. Edịm ama edep tutu mmọn̄ ukwọ ọtọ ofụk ofụri ekondo kpa nte Jehovah ọkọdọhọde.—Genesis 7:16-21.

Ndi n̄kpa mme idiọkowo emi ama enem Jehovah Abasi? Ikenemke! (Ezekiel 33:11) Abasi ama ọnọ mmọ ifet ndikabade esịt. Edi ndi mmọ ẹma ẹkeme ndikabade esịt? Nte Noah okodude uwem ọbọrọ mbụme emi. Noah ndisan̄a ye Jehovah Abasi nnyụn̄ nnam kpukpru se Abasi ọkọdọhọde enye anam, ama owụt ke owo ekededi emi amade ekeme ndinam se imọ ikanamde nnyụn̄ mbọhọ. Ntak edi oro Bible ọdọhọde ke mbuọtidem esie ama obiom idiọk ererimbot oro ikpe. Mbuọtidem esie akanyan̄a enye ye ofụri ufọk esie. Edieke afo ekpebede mbuọtidem Noah, afo n̄ko emekeme ndinyan̄a idemfo ye ofụri ufọk mbufo ye mme ufan fo. Afo oyonyụn̄ edi ufan Jehovah Abasi, onyụn̄ asan̄a ye enye ke nsinsi nsinsi!

^ ikp. eki. 10 Mbon eyo oro ẹma ẹnen̄ede ẹbịghi uwem ẹkan nnyịn. Nso ikedi ntak? Etie nte odudu oro Adam ye Eve ẹkenyenede mbemiso mmọ ẹnamde idiọkn̄kpọ okosụk esesịne mbon eyo oro ke iyịp.

^ ikp. eki. 20 Lamech okosio eyen esie Noah, emi etiede nte ọwọrọ “Nduọkodudu” m̀mê “Ndọn̄esịt,” onyụn̄ odọhọ ke Noah ayanam se enyịn̄ esie ọwọrọde. Emi ọwọrọ ke Noah ayanam ubonowo ẹbọhọ ufen emi ibọde ke ntak isụn̄i emi Abasi okosụn̄ide isọn̄. (Genesis 5:28, 29) Lamech ikodụhe uwem ikụt ini emi ikọ esie osude.