Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) DECEMBER 2015

Yak Ikọ Fo Enyene Inem

Yak Ikọ Fo Enyene Inem

‘Yak ikọ inua mi enem fi, O Jehovah.’—PS. 19:14.

IKWỌ: 82, 77

1, 2. Ntak emi Bible emende edeme odomo ye ikan̄?

KE NTỌN̄Ọ ntọn̄ọ October 1871, akwa ikan̄ ama ọtọn̄ọ ndita akai ke obio Wisconsin ke United States. Ikan̄ emi ama ata n̄kpọ nte eto biliọn iba onyụn̄ owot se ibede owo 1,200. Idụhe ikan̄ emi okowotde mme owo awak ntem ke United States. Ekeme ndidi ekpri mbubek ikan̄ oro ọkọwọrọde ke tren emi akawatde ebe, ọkọtọn̄ọ akwa ikan̄ emi. Emi owụt ke se James 3:5 etịn̄de edi ata akpanikọ: “Sese, nte ata ekpri ikan̄ obuberede ata akwa akai!” Edi nso ikanam James etịn̄ ikọ emi?

2 James ekemen edeme odomo ye ikan̄. James 3:6 ọdọhọ ete: “Edeme edi ikan̄.” Edeme ke itien̄wed emi ada aban̄a ikọ emi nnyịn isitịn̄de. Ikọ nnyịn ekeme ndibiat akamba n̄kpọ kpa nte ikan̄ esibiatde. Bible ọdọhọ ke “n̄kpa ye uwem ẹdu edeme ke ubọk.” (N̄ke 18:21) Edi, ndi oro ọwọrọ ke nnyịn idisitịn̄ke ikọ mbak nnyịn ididue itịn̄ se mîfọnke? Iwọrọke ntre. Kpa ye oro ikan̄ ekemede ndita nnyịn, nnyịn isisụk idada enye item n̄kpọ, iwebe ke ini etuep, inyụn̄ ida ikụt usụn̄ okoneyo. Edi esiyom ikpeme mbak enye edita nnyịn. Kpasụk ntre, oyom inen̄ede ikpeme ke ini itịn̄de ikọ, man se itịn̄de ọnọ Jehovah ubọn̄ onyụn̄ an̄wam mme owo.—Ps. 19:14.

3. N̄kpọ ita ewe ke idineme ke ibuotikọ emi?

3 Edide ida inua m̀mê ubọk itịn̄ ikọ, ndikeme nditịn̄ ikọ ye  mme owo edi enọ Abasi. Didie ke ikeme nditịn̄ se idin̄wamde mme owo, utu ke nditịn̄ se idinamde mmọ ẹfụhọ? (Kot James 3:9, 10.) Ke ibuotikọ emi, iyeneme akpan n̄kpọ ita oro ikpekerede ke ini iyomde nditịn̄ ikọ, oro edi, ini oro ikpetịn̄de ikọ, se ikpetịn̄de, ye nte ikpetịn̄de ikọ.

INI ORO IKPETỊN̄DE IKỌ

4. Tịn̄ mme ini emi ‘ikpodopde uyo.’

4 Imesitịn̄ ikọ kpukpru usen, edi idịghe kpukpru ini ke ikpesitịn̄ ikọ. Bible ọdọhọ ke “ini eke ẹdopde uyo” odu. (Eccl. 3:7) Ndidop uyo ke ini mbon en̄wen ẹtịn̄de ikọ owụt ke imokpono mmọ. (Job 6:24) Nditre ndiyarade ikọ idịbi owụt ke imenyene eti ibuot. (N̄ke 20:19) Ndidop uyo ke ini esịt ayatde nnyịn owụt ke imenyene ọniọn̄.—Ps. 4:4.

5. Didie ke ikeme ndiwụt ke imama nte Abasi anamde nnyịn ikeme nditịn̄ ikọ?

5 Bible ọdọhọ n̄ko ke “ini eke ẹtịn̄de ikọ” odu. (Eccl. 3:7) Ke uwụtn̄kpọ, nnyịn imesitịn̄ nte etiede nnyịn ke idem, itịn̄ se iyomde, itịn̄ ikọ isọn̄ọ mme owo idem, inyụn̄ itoro Jehovah. (Ps. 51:15) Nditịn̄ mme ikọ ntem owụt ke imada enọ oro Abasi ọnọde nnyịn, oro edi, ukeme nditịn̄ ikọ, inam nti n̄kpọ. Emi onyụn̄ etie nte nnyịn ndida ediye enọ oro ufan nnyịn ọnọde nnyịn nnam eti n̄kpọ. Edi, didie ke ikeme ndidiọn̄ọ nnennen ‘ini oro ikpetịn̄de ikọ’?

6. Didie ke Bible owụt ke oyom ifiọk nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ?

6 Mme N̄ke 25:11 owụt ke ọfọn idiọn̄ọ nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ. Itien̄wed oro ọdọhọ ete: “Ikọ eke ẹtịn̄de ke nnennen ini ebiet apple gold ke usan silver.” Apple gold esiye, edi enye esinen̄ede eye ke ini ẹsịnde ke usan silver. Kpasụk ntre, edieke imekde nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ, mme owo ẹyenen̄ede ẹma ndikpan̄ utọn̄ n̄kop ikọ nnyịn, se itịn̄de oyonyụn̄ enyene ufọn ọnọ mmọ. Ntak emi idọhọde ntre?

7, 8. Didie ke nditọete nnyịn ke Japan ẹkekpebe Jesus ke ndimek nnennen ini emi mmọ ẹkpetịn̄de ẹban̄a ediset ke n̄kpa?

7 Edieke nnyịn mîdiọn̄ọke nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ, idem ọkpọkọm itịn̄ ikọ oro ekemede ndin̄wam mme owo, mmọ idimaha ndikpan̄ utọn̄. (Kot Mme N̄ke 15:23.) Ke uwụtn̄kpọ, ke March 2011, unyekisọn̄ ye akwa mbufịt inyan̄ibom ẹma ẹbiat kpukpru n̄kpọ ke mme obio oro ẹdude ke edem usiahautịn Japan, ẹnyụn̄ ẹwot se ibede owo 15,000. Kpa ye oro se iketịbede emi akanamde Mme Ntiense Jehovah ẹtiene ẹbọ ufen, mmọ ẹma ẹda ifet oro ẹdọn̄ mbọhọidụn̄ mmọ esịt. Ediwak mbon Japan ẹdi mbon Buddha, inyụn̄ ifiọkke se Bible ekpepde. Ntre, nditọete nnyịn ẹma ẹkụt ke idịghe nnennen ini ekedi oro nditịn̄ mban̄a ediset ke n̄kpa nnọ mbon oro ẹkenen̄erede ẹfụhọ do. Utu ke nditịn̄ mban̄a ediset ke n̄kpa, mmọ ẹma ẹda Bible ẹwụt mmọ ntak emi utọ ndiọi n̄kpọ oro ẹsitịbede mfịn.

8 Jesus ama ọdiọn̄ọ ini emi enye okpodopde uyo ye nnennen ini emi enye ekpetịn̄de ikọ. (John 18:33-37; 19:8-11) Ini kiet, enye ama ọdọhọ mbet esie ete: “Mmenyene ediwak n̄kpọ nditịn̄ nnọ mbufo, edi mbufo idikemeke ndibiom mmọ ke emi.” (John 16:12) Nditọete nnyịn emi ẹdụn̄de ke edem usiahautịn Japan oro afanikọn̄ eketịbede, ẹketiene uwụtn̄kpọ Jesus emi. Ke isua iba ye ubak ẹma ẹkebe tọn̄ọ afanikọn̄ oro eketịbe, mmọ ẹma ẹnọ mbon idụt mmọ Mbụk Obio Ubọn̄ Ọyọhọ 38, “Ndi Mme Akpan̄kpa Ẹkeme Ndifiak Ndu Uwem?” Kpa ukem ini oro ke Mme Ntiense Jehovah ẹkenọ mme owo ke ofụri ererimbot Mbụk Obio Ubọn̄ Ọyọhọ 38 oro.  Nnennen ini ekedi oro nditịn̄ mban̄a ediset ke n̄kpa, koro ediwak owo ẹma ẹnen̄ede ẹyom ndọn̄esịt. Ediwak mmọ ẹma ẹbọ tract oro. Nnyịn imọdiọn̄ọ ke nsio nsio idụt ẹnyene ido mmọ, se mme owo ẹnyụn̄ ẹnịmde ke akpanikọ idịghe ukem, ntre oyom inen̄ede idiọn̄ọ nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ.

9. Ini ewe ke oyom itịm ikere m̀mê ọfọn itịn̄ ikọ?

9 Enyene mme ini emi oyomde itịm ikere m̀mê ọfọn itịn̄ ikọ. Ke uwụtn̄kpọ, owo ekeme nditịn̄ se enye mîkekereke ke ayayat nnyịn. Edieke emi etịbede, ọfọn itie ikere m̀mê se enye etịn̄de enen̄ede ọdiọk edi se ibọrọde. Edieke anade ibọrọ owo oro ikọ, ọfọn ibet tutu esịt osụhọde nnyịn, mbak nnyịn iditịn̄ idiọk ikọ. (Kot Mme N̄ke 15:28.) Kpasụk ntre, oyom idiọn̄ọ nnennen ini oro ikpenemede ikọ Abasi ye mme iman nnyịn oro mîdịghe Mme Ntiense. Edi akpanikọ ke imoyom mmọ ẹdidiọn̄ọ Jehovah, edi oyom inyene ime inyụn̄ isitie ikere se iyomde nditịn̄ ye mmọ. Nditịn̄ nnennen n̄kpọ ke nnennen ini ekeme ndinam mmọ ẹma ndikpep Bible.

SE IKPETỊN̄DE

10. (a) Ntak emi ọfọnde ikpeme se itịn̄de? (b) Nọ uwụtn̄kpọ “ndotndot ikọ.”

10 Se itịn̄de ekeme ndinam owo ayat esịt m̀mê ọdọn̄ owo esịt. (Kot Mme N̄ke 12:18.) Ediwak owo ke ererimbot Satan emi ẹsima nditịn̄ se ibiakde owo. Fim, ikwọ, ye mme n̄wed ererimbot emi ẹsikpep mme owo ‘ndiban edeme mmọ nte akan̄kan̄, nnyụn̄ n̄ket ndotndot ikọ nte idan̄.’ (Ps. 64:3) Inaha ikọt Abasi ẹtiene ẹnam utọ n̄kpọ emi. Nditịn̄ ikọ mbubru emi osụhọrede owo itie m̀mê emi esuenede owo, edi “ndotndot ikọ.” Ẹsiwak nditịn̄ utọ ikọ emi man mme owo ẹsak, edi ndusụk owo ẹsida mbubru ẹsọn̄ owo enyịn. Inaha ikọt Abasi ẹtịn̄ idiọk ikọ mbubru sia emi edi ikọ isụn̄i. Imọdiọn̄ọ ke mbubru esinam ikọ nnyịn enem ndusụk ini, edi inaha inam mbubru emi esuenede owo m̀mê ayatde owo, ke ntak emi iyomde ndinam mme owo ẹsak imam. Bible odụri nnyịn utọn̄ ete: “Ẹkûyak mbumbu ikọ ọwọrọ mbufo ke inua, edi ẹtịn̄ se ededi oro ọfọnde ndida mbọp owo nte ekemde ye idaha kiet kiet, man ada ufọn ọsọk mme andikop.”—Eph. 4:29, 31.

11. Nso idinam nnyịn itịn̄ se idin̄wamde mme owo ye se idisọn̄ọde mmọ idem?

11 Jesus ọkọdọhọ ke “oto uyọhọ esịt inua osio etịn̄.” (Matt. 12:34) Emi ọwọrọ ke nnyịn isitịn̄ se isịnede nnyịn ke esịt. Se isitịn̄de iban̄a mme owo esiwụt m̀mê imama mmọ m̀mê imaha. Edieke imade mme owo ke ofụri esịt, iyetịn̄ se idin̄wamde mmọ, ye se idisọn̄ọde mmọ idem.

12. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ifiọk nnennen ikọ oro ikpetịn̄de?

12 Ndinyene eti ibuot nnyụn̄ nsitie n̄kere mbemiso itịn̄de ikọ, ayan̄wam nnyịn idiọn̄ọ nnennen ikọ oro ikpetịn̄de. Edidem Solomon emi ekenyenede ọniọn̄ ama esikam “etie ekere onyụn̄ etịm odụn̄ọde . . . oyom ndinem ikọ man onyụn̄ ewet nnennen ikọ akpanikọ.” (Eccl. 12:9, 10) Ndi esisọn̄ fi nditịn̄ “ndinem ikọ”? Edieke edide ntre, nso ikeme ndin̄wam fi ọfiọk nditịn̄ “ndinem ikọ”? N̄kpọ kiet emi edin̄wamde fi edi ndikot Bible ye mme n̄wed esop Abasi. Domo ndifiọk se mme ikọ ẹwọrọde. Se idinen̄erede in̄wam fi edi ndikpep mban̄a Jesus man ọfiọk nte ekpetịn̄de ikọ emi edin̄wamde mme owo. Enye ama esifiọk se ekpetịn̄de, sia Jehovah ekekpep enye n̄kpọ. Bible ọdọhọ ete: “Jehovah Akakan Ọbọn̄ Andikara ọmọnọ mi edeme mmọ eke ẹbọde ukpep, man n̄kpọfiọk  nte ndade ikọ mbọrọ owo eke akpade mba.” (Isa. 50:4) Ndida ini n̄kere se iditịn̄de ayan̄wam nnyịn ifiọk nnennen ikọ oro ikpetịn̄de. (Jas. 1:19) Nnyịn imekeme ndibụp idem nnyịn ite, ‘Edieke ntịn̄de ikọ emi ntem, ndi ayan̄wan̄a owo oro? Ndi se nyomde nditịn̄ emi ayayat owo oro esịt?’

13. Ntak emi ọfọnde isitịn̄ ikọ an̄wan̄a owo?

13 Ke eyo nditọ Israel, ẹma ẹsifri obukpon̄ ẹkot mme owo ẹdisop idem ọtọkiet ke itienna, ẹnyụn̄ ẹfri obukpon̄ man kpukpru mmọ ẹdaha ẹnyọn̄ọ tent mmọ. Ẹma ẹsinyụn̄ ẹfri obukpon̄ man mbonekọn̄ ẹben̄e idem ndikan̄wana ekọn̄. Bible emen obukpon̄ emi ẹfride an̄wan̄a owo odomo ye nditịn̄ ikọ emi an̄wan̄ade owo. Kere se ikpeketịbede edieke se ẹkefride ke obukpon̄ mîkan̄wan̄ake mbonekọn̄. Akamba mfịna okpodu. Kpasụk ntre, edieke se nnyịn itịn̄de mîn̄wan̄ake mme owo, mmọ idifiọkke se ẹkpenamde, ẹnyụn̄ ẹkeme ndinam se mmọ mîkpanamke. Edi nditịn̄ ikọ an̄wan̄a owo iwọrọke ke ana itịn̄ ikọ emiom emiom m̀mê usọn̄enyịn usọn̄enyịn.—Kot 1 Corinth 14:8, 9.

14. Nọ uwụtn̄kpọ emi aban̄ade nte Jesus ekesitịn̄de ikọ oro an̄wan̄ade owo.

14 Jesus ama esitịn̄ ikọ oro an̄wan̄ade mme owo, ntre oyom ikpebe enye. Kere ban̄a mme akpan n̄kpọ emi enye ekekpepde mme owo, oro ẹdude ke Matthew ibuot 5 esịm ibuot 7. Enye iketịn̄ke ikpọ ikọ oro mîn̄wan̄ake mme owo, ikonyụn̄ itịn̄ke ikọ emi ayatde owo m̀mê esuenede owo. Utu ke oro, enye akada ikọ oro ọsọpde an̄wan̄a owo ekpep mmọ ata akpan n̄kpọ. Ke uwụtn̄kpọ, ke ini enye ekekpepde mme owo ẹtre nditịmede esịt mban̄a se mmọ ẹdidiade, enye ama etịn̄ aban̄a nte Jehovah esibọkde mme inuen enyọn̄. Ekem enye ama emen mmọ odomo ye mme inuen enyọn̄, onyụn̄ obụp mmọ ete: “Nte mbufo isọn̄ke urua ikan mmọ?” (Matt. 6:26) Se enye eketịn̄de emi ama enen̄ede an̄wan̄a mme owo onyụn̄ odụk mmọ esịt. Ẹyak itịn̄ iban̄a ọyọhọ n̄kpọ ita emi nnyịn ikpekerede iban̄a ke ini iyomde nditịn̄ ikọ.

NTE IKPETỊN̄DE IKỌ

15. Ntak emi nnyịn ikpesitịn̄de ndinem ikọ?

15 Enen̄ede ọfọn ikere n̄ko iban̄a nte isitịn̄de ikọ ye mme owo. Ke ini Jesus ọkọkwọrọde ikọ ke synagogue ke Nazareth emi ekedide obio emana esie, ‘idem ama akpa mme owo ndikop ndinem ikọ emi ẹkewọn̄ọde enye ke inua.’ (Luke 4:22) Edieke itịn̄de ndinem ikọ, mme owo ẹkeme ndikpan̄ utọn̄ nnọ nnyịn, se itịn̄de onyụn̄ ekeme ndinyene ufọn nnọ mmọ. (N̄ke 25:15) Nnyịn imekeme ndikpebe Jesus ke nditịn̄ ikọ emi mîbiakke owo, emi onyụn̄ owụtde ke imokpono mmọ. Ke ini Jesus okokụtde nte mme owo ẹkenen̄erede ẹyom ndikop se enye etịn̄de, mbọm mmọ ama anam enye, enye ama onyụn̄ “ọtọn̄ọ ndikpep mmọ ediwak n̄kpọ.” (Mark 6:34) Jesus ikosụn̄ike owo idem ke ini ẹkesụn̄ide enye.—1 Pet. 2:23.

16, 17. (a) Didie ke ikeme ndikpebe Jesus ke ini itịn̄de ikọ ye mbonubon nnyịn ye mme ufan nnyịn ke esop? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.) (b) Nso idi ufọn editịn̄ ndinem ikọ? Nọ uwụtn̄kpọ.

16 Ndusụk ini, nnyịn isitịn̄ke ikọ ukpono ukpono m̀mê nditịn̄ ikọ ye usọ ye mbon oro inen̄erede imehe, utọ nte mbonubon nnyịn m̀mê mme ufan nnyịn ke esop. Nnyịn isikere ke sia inen̄erede imehe ye mmọ, ke imekeme nditịn̄ ikọ nte imama ye mmọ. Ndi Jesus ama esitịn̄ ikọ nte enye amama ye mme mbet esie, ke ntak emi mmọ ẹkenen̄erede ẹmehe? Baba! Ke ini mme apostle esie ẹkekade iso ndineni m̀mê anie okpon akan ke otu  mmimọ, Jesus ama enen̄ede mmọ sụn̄sụn̄ onyụn̄ ada ekpri eyenọwọn̄ ọnọ mmọ uwụtn̄kpọ. (Mark 9:33-37) Mbiowo ẹkeme ndikpebe Jesus ke ndida “ifụre ifụre ido” nnen̄ede owo.—Gal. 6:1.

17 Idem ke ini owo etịn̄de ikọ emi ayatde nnyịn, ndida edinem ikọ mbọrọ enye ekeme ndinam mfịna okûdu. (N̄ke 15:1) Ke uwụtn̄kpọ, eyenete an̄wan kiet emi ọbọkde nditọ ikpọn̄, ama enyene eyeneren emi okodude uwem esịt iba. Eyenete an̄wan efen ama ọdọhọ enye ete: “Afo unọhọ eyen fo ukpep nte eti eka ọkpọnọde.” Enye ikekereke ke se imọ itịn̄de ayayat eyenete an̄wan oro. Eyenete an̄wan oro ọbọkde nditọ ikpọn̄ do ama ebet esisịt, ekem ọbọrọ ete: “Mmọdiọn̄ọ ke eyen mi inamke ọfọn kan̄a, edi ke n̄ka iso ndin̄wam enye. Yak ise nte n̄kpọ editiede Armageddon ama ebe.” Sia enye mîkọbọrọke ikọ emi ke iyatesịt, mmọ mbiba ikọtọhọke, se enye eketịn̄de emi ama onyụn̄ enen̄ede otụk eyen esie eren emi akadade okop. Enye ama edifiọk ke eka imọ osụk enenịm ke imọ imekeme ndikpụhọde, ke enye inyụn̄ iduọkke idotenyịn ke idem imọ. Emi ama anam enye etre idiọk nsan̄a. Nte ini akakade, enye ama ayak idem ọnọ Jehovah onyụn̄ ana baptism. Ekem enye ama okodu ke Bethel anam n̄kpọ ọnọ Jehovah. Ke ini itịn̄de ikọ ye nditọete nnyịn ke esop, ye mbonubon, m̀mê ye isenowo, oyom inam ikọ nnyịn “enyene inem kpukpru ini, nte n̄kpọ eke ẹsịnde inụn̄.”—Col. 4:6.

18. Didie ke ndikpebe uwụtn̄kpọ Jesus edin̄wam nnyịn ke ini itịn̄de ikọ?

18 Nnyịn ndisikeme nditịn̄ se ikerede ye nte etiede nnyịn ke idem nnọ mme owo, edi ata akwa enọ emi Jehovah ọnọde nnyịn. Nnyịn ikpakam ikpebe Jesus Christ ke ndimek nnennen ini oro ikpetịn̄de ikọ, nnennen ikọ oro ikpetịn̄de, inyụn̄ inam ikọ nnyịn enyene inem. Edieke inamde emi, se nnyịn itịn̄de eyenyene ufọn ọnọ mme owo onyụn̄ ọsọn̄ọ mmọ idem. Se idide akpan n̄kpọ ikan edi ke iyanam Jehovah emi ọkọnọde nnyịn ọsọn̄urua enọ emi, okop inemesịt.