Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) OCTOBER 2015

‘Ọkọi Esinịm Kpukpru Ikọ’

‘Ọkọi Esinịm Kpukpru Ikọ’

“Owo emi mîkotke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe akanam edi ndisịme, edi owo emi esịmede akan edi owo emi esinịmde kpukpru se enye okotde ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe.” —August von Schlözer, eyen Germany emi ekedide ewet n̄wed ye ewet mbụkeset (1735-1809).

EDIEKE mme owo emi ẹkedude uwem ke n̄kpọ nte isua 200 emi ẹkebede, mîkesinịmke kpukpru se mmọ ẹkekotde ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe, ndi ọkpọfọn nnyịn emi idude uwem mfịn inịm kpukpru se ikotde ke Intanet? Mme n̄kpọ oro ẹsion̄ode ẹdi idahaemi ẹnam ikeme ndisọsọp nda Intanet nnọ mme owo etop, edide etop emi edi akpanikọ m̀mê nsu, enyene ufọn m̀mê inyeneke, m̀mê onyụn̄ edi etop emi ekemede ndibiat owo enyịn̄. Ntre, ana isasat se ikotde ye se inọde ẹsọk mme owo. Mbon oro ẹtọn̄ọde-tọn̄ọ ndidụk Intanet ẹkeme ndikere ke kpukpru se mmimọ ikotde ke Intanet ẹdi akpanikọ, n̄ko ke se mme ufan mmimọ ẹnọde ẹsọk mmimọ ke Intanet edi akpanikọ. Ntak edi oro Bible ọdọhọde ete: “Ọkọi [esinịm] kpukpru ikọ, edi owo mbufiọk ekere ikpatisan̄ esie.”—N̄ke 14:15.

Ke ini idụkde Intanet, didie ke ikeme ndinyene “mbufiọk” nnyụn̄ mfiọk etop oro edide nsu, abian̄a, mbụk n̄ke, m̀mê etop oro ekemede nditụn nnyịn usụn̄? Ana ibụp idem nnyịn ite: ‘Ndi ikụt etop emi ke ikpehe Intanet emi ikemede ndinịm se mmọ ẹsitịn̄de? Mîdịghe, ndi ikụt etop emi ke ikpehe Intanet emi mme owo ẹsiwetde se mmọ ẹmama, m̀mê ikpehe Intanet emi nnyịn mîdiọn̄ọke? Ndi ikpehe Intanet emi ediwak owo ẹdiọn̄ọde ke esitịn̄ akpanikọ ọdọhọ ke etop oro ikụtde do idịghe akpanikọ?’ * Edieke edide ntre, ọfọn inam n̄kpọ nte enyene-ibuot owo, utu ke ndinam nte owo “emi ananade ibuot.” (N̄ke 7:7) Edieke nnyịn mîfiọkke m̀mê etop oro nnyịn ikụtde edi akpanikọ, ifọnke inọ ẹsọk mbon en̄wen. N̄ko, edieke ikụtde etop oro ẹwetde man ẹbiat owo enyịn̄, ọfọn ibụp idem nnyịn ite: Ndi ọfọn itiene isuan utọ etop emi? Etop emi edinyene ufọn inọ anie? Nso inyụn̄ inam ẹsuan enye?

MBON ORO ẸSISỌPDE NDINỌ MME OWO ETOP

Ndusụk owo ẹsima ndisọsọp nnọ mme owo etop ekededi oro mmọ ẹbọde, isehe-se m̀mê edi akpanikọ  m̀mê idịghe, inyụn̄ itiehe ikere se iditịbede edieke mme owo ẹbọde etop oro. Etie nte mmọ ẹsiyom ndidi akpa nditịn̄ se ededi oro etịbede. (2 Sam. 13:28-33) Edi edieke inyenede “mbufiọk,” iyetie ikere m̀mê etop ekededi oro iyomde ndinọ mbon en̄wen ayabiat owo m̀mê itieutom, enyịn̄.

Esiyom ida ini idụn̄ọde etop oro ibọde. Edi ediwak owo ẹsikere ke mmimọ inyeneke ini ndinam emi, ke mbon oro mmimọ inọde etop oro ẹyedụn̄ọde ẹse. Edi mbon oro mmọ ẹnọde etop oro ẹkeme ndikere n̄ko ke mmimọ inyeneke ini ndidụn̄ọde etop oro nse. (Eph. 5:15, 16) Ntre ke ini ibọde etop emi nnyịn mîdiọn̄ọke m̀mê edi akpanikọ, ifọnke nnyịn inọ enye ẹsọk owo ndomokiet.

Bụp idemfo ete: ‘Ndi mmesima ndisọsọp nnọ n̄kpọ oro n̄kụtde ke Intanet ẹsọk mme owo? Ndi akanam mmekpe mme ufan mi ubọk nte ke etop oro n̄kọnọde mmọ ikenen̄ekede idi akpanikọ, mîdịghe ekedi nsu? Ndi akanam owo ọdọhọ mi n̄kûsunọ imọ e-mail aba?’ Ti n̄ko ke kpukpru mme ufan fo emi ẹsidụkde Intanet ẹkeme ndikụt se afo okụtde, ọkpọkọm unọhọ ẹsọk mmọ. Ufọn idụhe ndinọ kpukpru fim, mme ndise, ye n̄kpọ mbubru oro okụtde ke Intanet ẹsọk mmọ. Ifọnke n̄ko ndimụm utịn̄ikọ ndọn̄ ke n̄kpọ nnọ ẹsọk mme owo m̀mê ndiwewet nnọ ẹsọk mmọ. * Ke adianade do, inyụn̄ ifọnke inọ ndụn̄ọde oro inamde ke idem nnyịn, mme itie N̄wed Abasi oro idade ikpep n̄kpọ ke idem nnyịn, ye mme ibọrọ mbụme ke mbono esop ẹsọk mme owo, koro emi idiyakke mmọ ẹnam ndụn̄ọde ke idemmọ.

Ndi akpana nnọ utọ etop emi ẹsọk owo en̄wen?

Nso ke akpanam edieke okụtde nte ẹtịn̄de n̄kpọ ẹbiat esop Jehovah ke Intanet? Kûdedei ukot utọ n̄kpọ oro, kûnyụn̄ unọ ẹsọk owo. Ndusụk owo ẹkere ke ọkpọfọn inam nditọete en̄wen ẹtiene ẹkụt n̄kpọ emi man ifiọk se mmọ ẹkerede. Edi, edieke inamde emi, ọwọrọ ke imetiene isuan nsu oro. Edieke se ikụtde ke Intanet afịnade nnyịn, ikpenyene ndiben̄e Jehovah ọnọ nnyịn ọniọn̄ inyụn̄ itịn̄ n̄kpọ emi inọ mbiowo ke esop. (Jas. 1:5, 6; Jude 22, 23) Ẹma ẹsidori Jesus ikọ, enye ama onyụn̄ ọdọhọ mme mbet esie ete ke mme asua ẹyekọbọ mmọ ẹnyụn̄ ‘ẹtịn̄ kpukpru orụk idiọkn̄kpọ ke nsu ẹdian mmọ.’  (Matt. 5:11; 11:19; John 10:19-21) Oyom inyene “mbufiọk” man ikeme ndifiọk “owo eke etịn̄de mbukpo ikọ” ye mbon “emi ofụri usụn̄ uwem mmọ edide abian̄a.”—N̄ke 2:10-16.

KPONO MBON EN̄WEN

Oyom inen̄ede ikpeme n̄ko ke ini iyomde ndisuan etop oro ikopde iban̄a nditọete nnyịn m̀mê ifiọkutom oro ikopde. Idem ọkpọkọm se ikopde edi akpanikọ, oro iwọrọke ke ana itịn̄ inọ mme owo. Enyene utọ ikọ emi mîfọnke itịn̄ inọ mme owo, idem ọkpọkọm edi akpanikọ. (Matt. 7:12) Ke uwụtn̄kpọ, edieke nnyịn imade nditọete nnyịn, nnyịn iditịn̄ke idiọk ikọ iban̄a mmọ ke edem. (2 Thess. 3:11; 1 Tim. 5:13) Enyene ndusụk n̄kpọ emi owo akpamade nditịn̄ ke idemesie nnọ mme owo ke ini oro enye emekde. Ntre ndibabak ntịn̄ n̄kpọ emi nnọ mme owo ekeme ndibiat n̄kpọ, onyụn̄ owụt ke nnyịn ikponoke owo oro.

Mfịn, esimem utom ndisọsọp nnọ mme owo etop, edide edi akpanikọ m̀mê nsu, enyene ufọn m̀mê inyeneke, m̀mê edi etop emi ekemede ndibiat owo enyịn̄. Ana owo ekededi oro ọnọde e-mail m̀mê text ọsọk owo en̄wen ọdiọn̄ọ ke owo emi ekeme ndinọ n̄kpọ emi ẹsọk mme owo ke ofụri ererimbot, ke ediyịp enyịn. Ntre, ifọnke isisọsọp inọ etop ẹsọk mme owo. Kpa ye oro ‘ima enịmde kpukpru n̄kpọ ke akpanikọ,’ oro iwọrọke ke akpana nnyịn isinịm kpukpru n̄kpọ oro ikopde nte mme ọkọi. Nnyịn isinịmke nsu oro Satan, “ete nsu,” anamde ikọt esie ẹsu ẹdian esop Jehovah ye nditọete nnyịn, man ẹbiat nnyịn enyịn̄. (John 8:44; 1 Cor. 13:7) Sia isikopde ediwak n̄kpọ kpukpru usen, “mbufiọk” ayan̄wam nnyịn idiọn̄ọ enye emi nnyịn ikpenịmde, ye enye emi nnyịn mîkpọnọhọ ẹsọk mme owo. Ọfọn isiti se Bible ọdọhọde emi: “Ebiọ mme ọkọi ọyọwọrọ owụt idem, edi mbon mbufiọk ẹyeyara ifiọk nte mbana ibuot.”—N̄ke 14:18.

^ ikp. 4 Fiọk ete ke ediwak etop oro ẹnamde ẹtie nte ẹdi akpanikọ mfịn ẹdi nsunsu mbụk m̀mê etop oro ẹma ẹkedodu akpa.

^ ikp. 8 Se “Ekebe Mbụme” ke Utom Obio Ubọn̄ Nnyịn eke April 2010.