Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) MAY 2015

Mmọ “Ẹma Ẹda Ẹkụt” Se Abasi Ọkọn̄wọn̄ọde

Mmọ “Ẹma Ẹda Ẹkụt” Se Abasi Ọkọn̄wọn̄ọde

‘Mmọ ikọbọhọ edisu mme un̄wọn̄ọ oro, edi mmọ ẹda nsannsan ẹkụt.’—HEB. 11:13.

1. Nso ufọn ke isibọ ke ntak emi ikemede ndisitie n̄kere nte n̄kpọ emi akanam nnyịn mîkwe etiede? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)

JEHOVAH anam ata akpan n̄kpọ ọnọ nnyịn. Enye anam nnyịn ikeme ndisitie n̄kere nte n̄kpọ emi akanam nnyịn mîkwe etiede. Emi esin̄wam nnyịn ikeme ndikọk ibuot mban̄a se idinamde inyụn̄ idori enyịn ndikụt nti n̄kpọ. Jehovah ọfiọk se iditịbede ke ini iso, ndien enye etịn̄ mme n̄kpọ emi ọnọ nnyịn ke Bible. Imekeme nditie n̄kere nte n̄kpọ editiede ke ini mme n̄kpọ emi ẹtịbede. Ntem, ibuọt idem ye Abasi sia imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ n̄kụt se enye edinamde inọ nnyịn ke ini iso.—2 Cor. 4:18.

2, 3. (a) Ntak emi ufọn mîdụhe nditie n̄kere n̄kpọ emi mîditịbeke? (b) Mme mbụme ewe ke idibọrọ ke ibuotikọ emi?

2 Idịghe kpukpru n̄kpọ oro isikerede esitịbe. Ke uwụtn̄kpọ, ekpri eyenọwọn̄ ekeme nditie n̄kere nte idorode ke edem ọfọn̄ekpo, ndien ọfọn̄ekpo oro emen imọ efe. Ndi emekere ke utọ n̄kpọ oro ekeme nditịbe? Edi ke ini Hannah eketiede ekere usen emi imọ idimende Samuel eyen imọ akanam n̄kpọ Abasi ke tent utuakibuot, enye ekekere se ikemede nditịbe—n̄kpọ emi enye ama ekebebiere ndinam nnọ Abasi. Enye ndisitie n̄kere usen oro imọ idinamde n̄kpọ emi ama anam enye ekeme ndinam se enye ọkọn̄wọn̄ọde. (1 Sam. 1:22) Edieke itiede ikere se Abasi ọn̄wọn̄ọde ndinam, nnyịn itie ikere n̄kpọ emi mîditreke-tre nditịbe.—2 Pet. 1:19-21.

 3 Ediwak mme asan̄autom Jehovah ke Bible ẹma ẹsitie ẹkere mme n̄kpọ oro Abasi ọn̄wọn̄ọde. Didie ke mmọ ẹkebọ ufọn? Nso ufọn ke idibọ edieke itiede ikere mme utịben̄kpọ oro Abasi ọn̄wọn̄ọde ndinam nnọ mbon oro ẹkopde item esie?

NDIDOMO NDIKỤT SE ABASI ỌN̄WỌN̄ỌDE AMA ỌSỌN̄Ọ MMỌ IDEM

4. Afo ekere ke nso ikanam Abel etie ekere nte ini iso editiede?

4 Abel edi akpa owo emi ọkọbuọtde idem ke un̄wọn̄ọ Abasi. Enye ama ọfiọk se Jehovah ọkọdọhọde urụkikọt ke ini Adam ye Eve ẹkenamde idiọkn̄kpọ: “Ami nyesịn usua ke ufọt fo ye n̄wan ye ke ufọt mfri fo ye mfri esie. Enye ayanuak fi ibuot, afo oyonyụn̄ anuak enye nditịn̄ikpat.” (Gen. 3:14, 15) Abel ikọdiọn̄ọke nte Abasi edisan̄ade inam se enye etịn̄de emi, edi ekeme ndidi enye ama esikere ikọ Abasi emi. Ekeme ndidi enye ama ekere ete, ‘Anie ke urụkikọt edinuak nditịn̄ikpat? Anie edinam mme owo ẹfiak ẹfọn ẹma?’ Enye ama enịm ke Jehovah iditreke ndinam se ededi emi enye ọn̄wọn̄ọde. Ntem, ke ini enye akanamde uwa ọnọ Abasi, Abasi ama enyịme ndibọ uwa esie.—Kot Genesis 4:3-5; Mme Hebrew 11:4.

5. Didie ke Enoch ndiketie n̄kere se iditịbede ke ini iso akan̄wam enye?

5 Enoch n̄ko ama enen̄ede ọbuọt idem ye Abasi. Mbon eyo esie ẹma ẹsitịn̄ mbukpo ikọ ẹdian Abasi. Edi Enoch iketiehe nte mmọ. Enye ama enyene uko onyụn̄ etịn̄ se Jehovah ọkọdọn̄de enye. Enye ama ọdọhọ ke Jehovah ayasan̄a “ye akwa udịm ndisana angel esie edi, ndibiere ikpe nnọ kpukpru owo, ndinyụn̄ mbiom kpukpru mbon emi mîten̄eke Abasi ikpe mban̄a kpukpru edinam unana uten̄e Abasi emi mmọ ẹkenamde ke usụn̄ unana uten̄e Abasi, ye kaban̄a kpukpru mbukpo n̄kpọ oro mme anamidiọk oro mîten̄eke Abasi ẹketịn̄de ẹdian enye.” (Jude 14, 15) Sia Enoch ọkọbuọtde idem ye Abasi, enye ama etie ekere onyụn̄ okụt nte ererimbot editiede ke ini mbon emi mîten̄eke Abasi mîdidụhe aba.—Kot Mme Hebrew 11:5, 6.

6. Afo ekere ke nso ke Noah ekesikere ke Ukwọ ama ekebe?

6 Noah ọkọbọhọ Ukwọ ke ntak emi enye ọkọbuọtde idem ye Abasi. (Heb. 11:7) Mbuọtidem akanam enye anam uwa ọnọ Abasi ke ama ọkọwọrọ ke ubom. (Gen. 8:20) Ke ini Nimrod ọkọtọn̄ọde nsọn̄ibuot ye Abasi ke Ukwọ ama ekebe, Noah okosụk ọbọbuọt idem ye Abasi onyụn̄ odori enyịn ke n̄kpọ ọyọfọn. Enye ama esikere se Abel ekesikerede, nte ke Abasi oyosio idiọkn̄kpọ ye n̄kpa efep ke isọn̄ emi usen kiet. (Gen. 10:8-12) Ekeme ndidi esịt ama esinem enye nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte ererimbot editiede ke ini ukara ufịk mîdidụhe aba, kpukpru owo ẹdifọnde ima, mme owo mîdinyụn̄ ikpaha aba. Nnyịn n̄ko imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt ererimbot emi etiede ntem. Utọ ererimbot emi enen̄ede ekpere!—Rome 6:23.

MMỌ ẸMA ẸDOMO NDIKỤT INI EMI UN̄WỌN̄Ọ ABASI EDISUDE

7. Afo ekere ke nso ke Abraham, Isaac, ye Jacob ẹketie ẹkere ẹnyụn̄ ẹdomo ndikụt nte etịbede?

7 Abasi ama ọn̄wọn̄ọ ọnọ Abraham, Isaac, ye Jacob ke owo emi otode ubon mmọ ke imọ idida idiọn̄ kpukpru mme idụt. Anaedi mmọ ẹma ẹsitie ẹkere ẹnyụn̄ ẹdomo ndikụt nte ini oro editiede. (Gen. 22:18; 26:4; 28:14) Abasi ama ọn̄wọn̄ọ n̄ko ke nditọ nditọ mmọ ẹyenen̄ede ẹwak ẹnyụn̄ ẹdụn̄ ke isọn̄ oro imọ idinọde mmọ. (Gen. 15:5-7) Abraham, Isaac, ye Jacob ẹma ẹnen̄ede ẹnịm ke Abasi iditreke-tre ndinam se enye ọn̄wọn̄ọde emi. Ntre mmọ ẹma ẹtọtọn̄ọ ndikụt nte ubon mmọ ẹdụn̄de ke isọn̄ oro. Ke nditịm ntịn̄, toto ke ini emi Adam ye Eve ẹkesọn̄de ibuot ye Jehovah, Jehovah ama ọtọn̄ọ ndinam mme asan̄autom esie ẹfiọk ke mmọ ẹyefọn ẹma usen kiet usen kiet ẹnyụn̄ ẹdu utọ uwem emi Adam ye Eve ẹkedude.

8. Nso ikanam Abraham anam se ededi emi Abasi ọdọhọde enye anam?

 8 Enen̄ede etie nte Abraham ndikesitie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi anamde se enye ọn̄wọn̄ọde akanam enye anam se ededi oro Abasi ọdọhọde enye anam. Bible ọdọhọ ke kpa ye emi Abraham ye nti ikọt Abasi eken “mîkọbọhọ edisu mme un̄wọn̄ọ oro” ke eyouwem mmọ, ke “mmọ ẹda nsannsan ẹkụt” nte n̄kpọ editiede “ẹnyụn̄ ẹdara.” (Kot Mme Hebrew 11:8-13.) Jehovah ndikesinam se enye ọn̄wọn̄ọde akanam Abraham enịm ke se Abasi ọn̄wọn̄ọde ọnọ imọ iditreke-tre ndisu; eketie nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke Abasi ananam mme n̄kpọ emi ọnọ enye.

9. Didie ke Abraham ndikọbuọt idem ke se Abasi ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye?

9 Abraham ndikenịm ke Abasi ayanam se enye ọn̄wọn̄ọde ama anam enye ekeme ndisọn̄ọ nda nnam n̄kpọ Abasi. Mbuọtidem akanam enye ọkpọn̄ Ur okodụn̄ ke nsio nsio ebiet utu ke ndibọp ufọk idemesie ndụn̄ ke akwa obio ekededi ke Canaan. Enye ama ọdiọn̄ọ ke mme obio emi ididụhe ibịghi sia mme andikara mmọ inamke n̄kpọ Abasi. (Josh. 24:2) Ke ofụri ini emi Abraham okodude uwem, “enye [eketie] ebet obio emi enyenede ata itiat idakisọn̄, emi andibọp ye andinam enye edide Abasi.” (Heb. 11:10) Abraham ama etie ekere onyụn̄ “okụt” nte imọ idụn̄de ke obio emi Jehovah akarade. Abel, Enoch, Noah, Abraham, ye nti ikọt Abasi eken ẹma ẹnịm ke Abasi ayanam mme akpan̄kpa ẹset ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ndidu uwem ke ini Obio Ubọn̄ Abasi, “obio emi enyenede ata itiat idakisọn̄,” edikarade ofụri isọn̄. Nditie n̄kere nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi edinamde se enye ọn̄wọn̄ọde ama anam mmọ ẹka iso ẹbuọt idem ye Jehovah.—Kot Mme Hebrew 11:15, 16.

10. Afo ekere ke Sarah ndiketie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte Abasi anamde se enye ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye didie?

10 Kere ban̄a Sarah an̄wan Abraham n̄ko. Enye okosụk enenịm ke Abasi ọyọnọ imọ eyen kpa ye emi enye ekesịmde isua 90. Emi akanam enye ọbuọt idem ye Abasi onyụn̄ etiene ebe esie anam se ededi oro Abasi ọdọhọde mmọ ẹnam. Sarah ama esitie ekere onyụn̄ okụt nte eyen esie enyenede nditọ, nditọ emi n̄ko ẹnyene nditọ, ndien mmọ ẹtọt ẹkabade akamba idụt. (Heb. 11:11, 12) Nso ikanam enye enịm ke Abasi ayanam emi? Sia Jehovah ama ọdọhọ ebe esie ete: “Nyọdiọn̄ enye nnyụn̄ nnam enye aman eyeneren ọnọ fi; ndien nyọdiọn̄ enye, enye oyonyụn̄ akabade edi ediwak idụt; ndidem mme idụt ẹyeto enye ẹwọn̄ọ.” (Gen. 17:16) Sarah ama aman eyen erenowo nte Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde onyụn̄ osio enye Isaac. Utịben̄kpọ emi ama anam enye enen̄ede enịm ke Abasi ayanam mme n̄kpọ eken emi enye ọn̄wọn̄ọde ndinam nnọ ebe imọ. Nnyịn n̄ko imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte Jehovah anamde kpukpru se enye ọn̄wọn̄ọde emi mîditreke-tre ndisu!

ENYE IKETREKE NDIKERE MBAN̄A SE ẸDINAMDE INỌ IMỌ

11, 12. Nso ikan̄wam Moses enen̄ede ama Jehovah?

11 Moses n̄ko ama ọbuọt idem ye Jehovah onyụn̄ enen̄ede ama enye. Ẹkekama enye nte eyen adiaha edidem Egypt. Ekpedi Moses eketie nte ndusụk n̄kparawa, enye okpokoyom ndida ubọn̄ usen kiet usen kiet nnyụn̄ n̄wọrọ etop. Edi ata ete ye eka esie ẹma ẹkpep enye n̄kpọ ẹban̄a Jehovah, ẹdọhọ enye ke Jehovah ọn̄wọn̄ọ ke iyosio nditọ Israel ke ufịn Egypt, ke iyonyụn̄ inam mmọ ẹdụn̄ ke isọn̄ emi ikọn̄wọn̄ọde ndinọ mme ete ete mmọ. (Gen. 13:14, 15; Ex. 2:5-10) Edieke edide Moses ama esitie ekere nte Abasi edidiọn̄de ikọt esie, afo ekere ke emi akanam enye ama nso? Ndi akanam enye ama uwọrọiso m̀mê ama Jehovah?

12 Bible ọdọhọ ete: “Oto mbuọtidem Moses, ke ama ọkọkọri okpon, esịn ndikere eyen adiaha Pharaoh, emek nditiene ikọt Abasi mbiom ukụt utu ke ndidia inemesịt  idiọkn̄kpọ ke ibio ini, koro enye akabatde esuene Christ nte inyene eke okponde akan n̄kpọuto Egypt; sia enye okowụkde enyịn ese utịp eke ẹdinọde.”—Heb. 11:24-26.

13. Didie ke Moses ndikenen̄ede ntie n̄kere nte Abasi edinamde se enye ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye?

13 Anaedi Moses ama esitie ekere nte Jehovah edisan̄ade inam ẹsana nditọ Israel ẹyak. Ekeme ndidi enye ama ekere n̄ko n̄kpọ emi ediwak asan̄autom Abasi eken ẹsikerede, oro edi, nte n̄kpọ editiede ke ini Jehovah edinamde kpukpru mbon emi ẹkpan̄ade ẹset. (Job 14:14, 15; Heb. 11:17-19) Moses ama ọdiọn̄ọ adan̄a nte Jehovah amade mme owo. Enye ama okụt adan̄a nte Abasi akatuade nditọ Israel mbọm. Emi akanam enye ama Jehovah onyụn̄ obuọt idem ye enye ke ofụri eyouwem esie. (Deut. 6:4, 5) Idem ke ini Pharaoh okoyomde ndiwot Moses, Moses ndikọbuọt idem ye Abasi nnyụn̄ mma enye, ndikonyụn̄ ntie n̄kere nte Abasi edinamde se enye ọn̄wọn̄ọde ama an̄wam enye ọsọn̄ọ ada.—Ex. 10:28, 29.

TIE KERE NYỤN̄ DOMO NDIKỤT NTE OBIO UBỌN̄ ABASI EDITIEDE

14. Nso ke mme owo ẹsikere emi mîditịbeke tutu amama?

14 Se ediwak owo mfịn ẹkerede ke eyetịbe iditịbeke tutu amama. Ke uwụtn̄kpọ, kpa ye oro ediwak owo ẹdide ubuene, mmọ ẹsitie ẹkere ini emi mmimọ idiforode, idu uwem inyeneke mfịna ndomokiet. Mmọ ẹfre ke uwem idahaemi “[ọyọhọ] ye afanikọn̄ ye ọkpọsọn̄ ubiak.” (Ps. 90:10) Mmọ ẹkere ke enyene ini emi ukara edifọnde tutu owo odu uwem inyeneke mfịna, edi mmọ ẹsifre ke Bible ọdọhọ ke Obio Ubọn̄ Abasi kpọt edikọk kpukpru mfịna nnyịn. (Dan. 2:44) Ediwak owo ẹkere ke Abasi idisoboke idiọk ererimbot emi, edi idịghe se Bible etịn̄de edi oro. (Zeph. 1:18; 1 John 2:15-17) Kpukpru se mbon emi mîkereke iban̄a uduak Abasi ẹkerede iditịbeke tutu amama.

Ndi emesikụt idemfo ke obufa ererimbot? (Se ikpehe ekikere 15)

15. (a) Didie ke nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte uwem editiede ke ini iso ọfọn ye nnyịn? (b) Tịn̄ se afo edimade ndikụt ke ini Obio Ubọn̄ Abasi akarade isọn̄ emi.

15 Edi esịt esinem nnyịn ke ini itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt se Jehovah edinamde inọ nnyịn ke ini iso. Emi esinam nnyịn isịn idem inam n̄kpọ esie. Edide odori enyịn ndidu uwem ke heaven m̀mê mi ke isọn̄, ndi emesitie ekere onyụn̄ okụt nte anamde mme n̄kpọ emi Abasi ọdọhọde ke ayanam ke Obio Ubọn̄ imọ? Esịt eyenem fi ini ekededi emi etiede ekere mme n̄kpọ emi. Amakam ekeme “ndikụt” nte odude uwem ke isọn̄ ke nsinsi. Kere nte adianade ye mbon en̄wen anam isọn̄ emi akabade edi Paradise. Kere n̄ko nte odụn̄de ye mbon emi ẹmade Jehovah; udọn̄ọke, idem imemke fi, ufịnake idem uban̄a n̄kpọ ndomokiet. Nditọete emi ẹsede enyịn ke utom edinam isọn̄ emi afiak edi Paradise ifịkke-fịk mme owo, ẹnanam utom oro enem owo. Edinenem fi ndida usọ ye ifiọk oro enyenede nnam se ifọnde ye kpukpru owo nnyụn̄ nnọ Abasi ubọn̄. Domo ndikụt nte etiede kiet ye mbon emi ẹnamde ẹset ekpep mmọ n̄kpọ man mmọ ẹfiọk Jehovah. (John 17:3; Utom 24:15) Kpukpru se itịn̄de emi eyetịbe; idịghe n̄kpọ emi owo adabade-daba. Bible ọdọhọ ke eyetịbe.—Isa. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.

SITỊN̄ SE AKPAMADE NDIKỤT KE OBIO UBỌN̄ ABASI

16, 17. Didie ke idibọ ufọn edieke isitiede ye nditọete nnyịn ineme se idoride enyịn ndikụt ke Obio Ubọn̄ Abasi?

16 Ke ini itiede ye nditọete nnyịn ineme mme n̄kpọ emi nnyịn idoride enyịn ndikụt ke Obio Ubọn̄ Abasi, iyekeme ndin̄wam mmọ ẹtiene ẹkụt nti n̄kpọ emi Jehovah enịmde ọnọ nnyịn. Kpa ye oro nnyịn mîdiọn̄ọke ofụri ofụri nte n̄kpọ editiede ye owo nnyịn kiet kiet ke obufa ererimbot, ọfọn isineme mme n̄kpọ emi ekemede nditịbe. Utọ nneme emi owụt ke imenen̄ede inịm se  Abasi ọn̄wọn̄ọde. Enye ekeme ndin̄wam nditọete nnyịn ẹka iso ẹnam n̄kpọ Jehovah ke ndiọkeyo emi. Ke ini apostle Paul akakade ekese nditọete ke Rome, enye ama ‘esịn udọn̄ ọnọ mmọ, mmọ ẹnyụn̄ ẹsịn udọn̄ ẹnọ enye.’ Se nnyịn inyụn̄ iyomde edi oro mfịn.—Rome 1:11, 12.

17 Nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte uwem editiede ke Obio Ubọn̄ Abasi ayan̄wam nnyịn iyọ se ededi oro isobode, idinyụn̄ iyakke ifịna idem ikaha. Ekeme ndidi ama enyene mme n̄kpọ emi ekesitịmerede apostle Peter esịt tutu enye obụp Jesus ete: “Sese! Nnyịn ima ikpọn̄ kpukpru n̄kpọ itiene fi; nso ndien ke nnyịn idinyene?” Se Jesus ọkọbọrọde Peter ke iso mme mbet eken ama an̄wam enye ekere onyụn̄ odomo ndikụt nte ini iso editiede. Jesus ọkọdọhọ enye ete: “Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo, ke ini ẹdifiakde ẹbot mme n̄kpọ, ke ini Eyen owo osụhọrede etie ke ebekpo ubọn̄ esie, mbufo emi ẹtienede mi ẹyesụhọde n̄ko ẹtie ke ebekpo duopeba, ẹkpe ikpe ẹnọ esien Israel duopeba. Ndien owo ekededi emi ọkọkpọn̄de ufọk m̀mê nditọeka iren m̀mê nditọeka iban m̀mê ete m̀mê eka m̀mê nditọ m̀mê isọn̄ ke ntak enyịn̄ mi ọyọbọ se iwakde ikan oro, oyonyụn̄ enyene nsinsi uwem.” (Matt. 19:27-29) Ikọ Jesus emi ama anam Peter ye mbet eken ẹkere se mmọ ẹdinamde ke ini mmọ ẹdikarade ye Jesus ke heaven ẹdinyụn̄ ẹnamde ẹdiọn̄ mme owo mi ke isọn̄.

18. Didie ke ikeme ndibọ ufọn mfịn edieke itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi anamde se enye ọn̄wọn̄ọde?

18 Imokụt se ikan̄wamde ikọt Jehovah ẹnen̄ede ẹbuọt idem ye enye. Abel ama esitie ekere onyụn̄ odomo ndikụt nte uwem editiede ke ini Jehovah anamde se enye ọn̄wọn̄ọde, ndien emi ama enem Jehovah esịt. Abraham ama esitie ekere nte n̄kpọ editiede ke ini se Jehovah ọn̄wọn̄ọde aban̄a owo emi otode ubon imọ edisude; oro akanam enye anam se ededi emi Jehovah ọdọhọde enye. (Gen. 3:15) Moses ama etie ebet ini emi se Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ enye edisude; oro ama anam enye ama Jehovah onyụn̄ ọsọn̄ọ ada anam n̄kpọ esie. (Heb. 11:26) Edieke itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Jehovah anamde se enye ọn̄wọn̄ọde ọnọ nnyịn, iyetetịm ibuọt idem ye enye inyụn̄ ima enye. Ke ibuotikọ oro etienede, iyeneme nte ikemede ndinam n̄kpọ en̄wen emi Abasi ọnọde nnyịn ukeme ndinam.