Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) JANUARY 2015

Yak Jehovah Ekpeme Ndọ Mbufo Mbak Idibiara

Yak Jehovah Ekpeme Ndọ Mbufo Mbak Idibiara

“Ke mîbọhọke Jehovah ekpeme obio, andikpeme ataba idap ikpîkpu.”PS. 127:1b.

1, 2. (a) Nso ikanam nditọete Israel 24,000 ẹkûdụk Isọn̄ Un̄wọn̄ọ? (b) Ntak emi mbụk emi ebehede nnyịn?

ESISỊT ini mbemiso nditọ Israel ẹdụkde Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, ediwak irenowo ẹma “[ẹnyene] oburobụt ebuana ye nditọiban Moab.” Owo 24,000 ẹma ẹkpan̄a ke ntak emi. Sese do! Mmọ ẹsesịm idem isọn̄ un̄wọn̄ọ ẹma, edi idụkke ke ntak oburobụt ido.—Num. 25:1-5, 9.

2 Ẹkewet mbụk emi man ẹda ẹkpep “nnyịn emi idude ke utịt editịm n̄kpọ emi” n̄kpọ. (1 Cor. 10:6-11) Nnyịn idu uwem ke utịt ini, ndien imọn̄ idodụk obufa ererimbot Abasi n̄ko. (2 Tim. 3:1; 2 Pet. 3:13) Edi ndusụk ikọt Jehovah ẹkpọn̄ item Abasi ẹkenam oburobụt ido; mmọ ke ẹnyụn̄ ẹbọ utịp idiọkn̄kpọ mmọ. Edieke mmọ mîkabakede esịt, mmọ ididụkke Obio Ubọn̄ Abasi.

3. Ntak emi ebe ye n̄wan ẹkpeyakde Jehovah ada mmọ usụn̄ onyụn̄ ekpeme mmọ? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)

3 Ererimbot abiara etieti, ntre ana mme ebe ye iban mmọ ẹyak Jehovah ada mmọ usụn̄ onyụn̄ ekpeme mmọ mbak ofụri ufen emi mmọ ẹbọde ndinam ndọ mmọ ọfọn idiwọrọ ikpîkpu. (Kot Psalm 127:1.) Imọn̄ ineme n̄kpọ  ition emi ebe ye n̄wan ẹkpenamde mbak ndọ mmọ idibiara, oro edi, ndikpeme esịt mmọ, ndikpere Abasi, ndimen obufa owo nsịne, nditịn̄ ikọ ukpono ukpono, ye ndinọ kiet eken udeme ndọ.

ẸKPEME ESỊT MBUFO

4. Nso inam ndusụk mme Christian ẹnam oburobụt ido?

4 Nso ikeme ndinam Christian anam oburobụt ido? Se owo esede esiwak ndidi ntak. Jesus ọkọdọhọ ete: “Owo ekededi eke owụkde enyịn ese n̄wan tutu udọn̄ idan̄ edemede enye, enye esesịn efịbe ye enye ama ke esịt esie.” (Matt. 5:27, 28; 2 Pet. 2:14) Se inamde ediwak Christian ẹnam oburobụt ido edi ke mmọ ẹma ẹsise ndise idan̄, ẹkot mme n̄wed emi anamde idan̄ ọdọn̄ owo, mîdịghe ẹse oburobụt ndise ke Intanet. Mbon en̄wen ẹkese ndiọi ndise ke TV, ẹse ndiọi fim, mîdịghe ẹsika ẹkese ndiọi drama. Ndusụk ẹma ẹsika ufọk unek okoneyo, mîdịghe ẹsika ẹkese nte mme akpara ẹnekde unek ẹsion̄o ọfọn̄. Ndusụk ẹsibịne erenowo m̀mê n̄wan anuak mmọ idem, idịghe ke ntak udọn̄ọ, edi man ẹnem mmọ.

5. Ntak emi ikpekpemede esịt nnyịn?

5 N̄kpọ en̄wen emi anamde ndusụk ebe m̀mê n̄wan ẹnam oburobụt ido edi mmọ nditọn̄ọ ndima owo en̄wen ke esịt mmọ. Oburobụt ido enenem mme owo ke ererimbot emi. Ọsọsọn̄ mme owo ndimụm idem n̄kama. N̄ko-n̄ko, ndiọi n̄kpọ ẹsidọn̄ nnyịn, esịt onyụn̄ ekeme ndibian̄a nnyịn, ntre edieke owo mîkpemeke, enye ekeme ndikpọn̄ ebe m̀mê n̄wan esie akama owo en̄wen. (Kot Jeremiah 17:9, 10.) Jesus ọkọdọhọ ke “ndiọi ekikere, uwotowo, efịbe, use, inọ, ikọ ntiense nsu, ikọ isụn̄i, ẹto owo ke esịt ẹwọn̄ọ.”—Matt. 15:19.

6, 7. (a) Didie ke esịt ekeme ndibian̄a owo tutu enye akanam oburobụt n̄kpọ? (b) Nso ke ikpanam mbak nnyịn idinam oburobụt ido?

6 Erenowo ye n̄wan ẹma ẹtọtọn̄ọ ndima kiet eken ke esịt mmọ tutu ndiọi n̄kpọ ọdọn̄ mmọ, mmọ ẹkeme ndineme n̄kpọ emi mmọ ẹkpenemede ye ebe m̀mê n̄wan mmọ kpọt. Mmọ ẹyeyom usụn̄ ẹnam n̄kpọ emi edinamde mmọ ẹdu kiet. Mmọ ẹyesobo ke ubọk ke ubọk edi ẹnam n̄kari nte mmimọ ikodiomike-diomi. Nte mmọ ẹkperede kiet eken, ntre ke emem utom mmọ ndinam oburobụt n̄kpọ. Editetịm isọn̄ mmọ ndidian̄ade kpa ye oro mmọ ẹdiọn̄ọde ke se mmimọ inamde ifọnke.—N̄ke 7:21, 22.

7 Idiọk nneme ye idiọk n̄kpọ emi ọdọn̄de mmọ idiyakke mmọ ẹti ibet Jehovah. Mmọ ẹyetọn̄ọ ndimụm kiet eken ubọk, ẹtịm inua, ẹfiọn̄ọ owo, ẹnuak owo idem, ẹnyụn̄ ẹnam mme n̄kpọ eken emi owo akpanamde ye ebe m̀mê ye n̄wan esie kpọt. Idiọk n̄kpọ emi ọdọn̄de mmọ ‘atap’ mmọ esịn ke utọ n̄kpọ emi. Nte ndiọi n̄kpọ oro ẹnen̄erede ọdọn̄ mmọ, mmọ ẹkenam idan̄ ke akpatre. (Jas. 1:14, 15) Edehe tutu! Utọ n̄kpọ emi ikpọwọrọke mmọ ekpedi mmọ ẹma ẹnam item Jehovah ẹnyụn̄ ẹda ndọ nte Jehovah adade. Nso idin̄wam owo ada ndọ nte Jehovah adade?

ẸNEN̄EDE ẸKPERE ABASI

8. Didie ke owo ndidi ufan Jehovah mîdiyakke enye anam oburobụt ido?

8 Kot Psalm 97:10. Ndidi ufan Jehovah idiyakke owo anam oburobụt ido.  Ima idiọn̄ọ nti edu esie, idomo ndikpebe enye ‘nte ndima nditọ inyụn̄ ika iso isan̄a ke ima,’ nnyịn idinamke “use ye orụk mbubiam ido ekededi.” (Eph. 5:1-4) Ebe ye n̄wan emi ẹfiọkde ke “Abasi eyekpe ikpe ye mbon use ye mme esịn efịbe” ẹyekpono ndọ mmọ, idinyụn̄ isabakede idem.—Heb. 13:4.

9. (a) Nso ikan̄wam Joseph ebe idomo an̄wan eteufọk esie? (b) Nso ke mbụk emi ekpep nnyịn?

9 Ndusụk nditọete ẹkenam se mmọ mîkpakanamke ke ntak emi mmọ ẹsiwakde ndisụhọde ntie ye mbon itieutom emi mîdịghe Mme Ntiense ke utom ama akasuana. Ẹsidomo ndusụk nditọete nnyịn idem ke ini mmọ ẹsụk ẹnamde utom. Ke itieutom ke ediye akparawa emi ekerede Joseph ọkọdiọn̄ọ ke n̄wan eteufọk imọ oyom imọ etieti. Kpukpru usen, mma emi ama esidomo ndinam enye anam ima ye imọ. Usen kiet, mma oro ama omụm enye ọfọn̄idem onyụn̄ ọdọhọ enye ete: “Di didan̄ ye ami!” Joseph ama ọbọhọ enye efehe. Nso ikan̄wam Joseph anam nnennen n̄kpọ ke ini idomo oro? Enye ama ebebiere ke imọ idinamde n̄kpọ ndomokiet emi ediyatde Abasi esịt. Okposụkedi ẹkesiode Joseph ke utom, ẹkenyụn̄ ẹkọbide enye ke n̄kpọ emi enye mîduehe, Jehovah ama ọdiọn̄ enye. (Gen. 39:1-12; 41:38-43) Edide Christian odu ke itieutom m̀mê ke ebiet en̄wen, ana enye ekpeme mbak enye edinam n̄kpọ emi ekemede ndinam enye akanam oburobụt ido ye owo emi mîdịghe ebe m̀mê n̄wan esie.

ẸMEN OBUFA OWO ẸSỊNE

10. Nso ke ebe m̀mê n̄wan mîdinamke edieke enye emende obufa owo esịne?

10 Edieke ebe ye n̄wan ẹmende obufa owo ẹsịne, mmọ idisịnke efịbe sia Bible ọdọhọ ke ẹbot ‘obufa owo emi ekekem ye uduak Abasi ke ata edinen ido ye akpanikọ.’ (Eph. 4:24) Edieke imende obufa owo isịne, ‘iyowot mme ndido idem nnyịn’ nte Bible ọdọhọde, ndien utọ n̄kpọ nte “use, mbubiam ido, ọkpọsọn̄ udọn̄ idan̄, idiọk udọn̄, ye edisịn esịt ke n̄kpọ owo” ididọn̄ke nnyịn. (Kot Colossae 3:5, 6.) Bible ndidọhọ ‘iwot ndido idem nnyịn’ ọwọrọ ke ana inam se ededi oro ikemede mbak ndiọi n̄kpọ ẹdidọn̄ nnyịn. Inaha inam n̄kpọ ekededi emi ekemede ndinam ọdọn̄ nnyịn ndinam ima ye owo emi mîdịghe ebe m̀mê n̄wan nnyịn. (Job 31:1) Edieke ikade iso inịm ibet Abasi, iyasua “se idiọkde” inyụn̄ ika iso inam “se ifọnde.”—Rome 12:2, 9.

11. Didie ke ndimen obufa owo nsịne mîdiyakke ndọ abiara?

11 Nnyịn ndimen obufa owo nsịne owụt ke imekpebe Jehovah. (Col. 3:10) Edieke ebe ye n̄wan ẹkopde kiet eken mbọm, ẹfọnde ido ye kiet eken, ẹsụhọrede idem, ẹtiede ifụre ifụre, ẹnyụn̄ ẹmede ime, Jehovah ọyọdiọn̄ mmọ, n̄kpọ ndomokiet idinyụn̄ ibiatke ndọ mmọ. (Col. 3:12) Edieke mmọ n̄ko ‘ẹyakde emem Christ akara ke esịt mmọ,’ mmọ ẹyenen̄ede ẹkpere kiet eken. (Col. 3:15) Ọfọn ebe ye n̄wan ẹnen̄ede ẹma kiet eken sia emi edinam owo mmọ kiet kiet esibem iso okpono owo enye eken.—Rome 12:10.

12. Afo ekere ke mme edu ewe ẹsinen̄ede ẹnam ndọ enem?

12 Ke ini ẹkebụpde eyenete kiet emi ekerede Sid m̀mê nso utọ edu isinam ndọ enem owo, enye ọkọdọhọ ete: “Akpan edu emi ami ye n̄wan mi idomode ndinyene edi ima. Nditie ifụre  ifụre ọfọn n̄ko.” Sonja an̄wan esie ọdọhọ ke ntre ke edi, onyụn̄ adian do ete: “Ana ebe ye n̄wan ẹfọn ido ye kiet eken. Imesidomo ndisụhọde idem n̄ko kpa ye oro mîsimemke utom.”

ẸSITỊN̄ IKỌ UKPONO UKPONO YE KIET EKEN

13. Nso idinam ndọ enem onyụn̄ ebịghi? Ntak emi ọdọhọde ntre?

13 N̄kpọ kiet emi edinamde ndọ enem edi ebe ye n̄wan nditịn̄ ikọ ye kiet eken ukpono ukpono. Ọkpọdiọk etieti edieke owo ekpetịn̄de ikọ ye ebe m̀mê n̄wan esie ke usụn̄ emi enye mîkpetịn̄ke ye owo en̄wen m̀mê ye ebua mmọ. ‘Idiọk udu, iyatesịt, ifụtesịt, mfiori, ye ikọ isụn̄i’ ẹma ẹdodu ke ndọ, ebe ye n̄wan idikemeke ndikpere kiet eken. (Eph. 4:31) Utu ke mmọ nditie ikọ ikọ m̀mê nditịn̄ ekpọhọikọ emi ayatde-yat owo, akpana mmọ ẹtịn̄ nti ikọ emi ẹnemde-nem owo onyụn̄ owụtde ke mmọ ẹma kiet eken.—Eph. 4:32.

14. Nso ye nso ke nnyịn mîkpanamke?

14 Bible ọdọhọ ke enyene ini emi “ẹdopde uyo.” (Eccl. 3:7) Edi emi iwọrọke ke ana isidop ebe m̀mê n̄wan nnyịn uyo sia ndopuyo idiyakke ineme nneme. N̄wan kiet ke Germany ọdọhọ ete: “Ndopuyo esiyayat owo. Kpa ye oro mîsimemke utom owo ndimụm idem n̄kama ke ini esịt ayatde enye, ifọnke owo ayayat esịt akaha. Emekeme nditịn̄ mîdịghe anam n̄kpọ emi ayatde ebe m̀mê n̄wan fo, ndien mfịna oro okpon akan nte ekedide.” Idịghe ndifiori n̄kpo m̀mê ndidop owo uyo edin̄wam ebe ye n̄wan ẹkọk mfịna mmọ. Se idin̄wamde mmọ edi mmọ nditre ndifan̄a n̄kpọ ndien ndien m̀mê ndidi ekpri ekpri n̄kpọ mmọ ẹtọhọ.

15. Didie ke ebe ye n̄wan nditịn̄ ikọ ye kiet eken ukpono ukpono ekeme ndinam mmọ ẹnen̄ede ẹkpere?

15 Ebe ye n̄wan ndinyene ini ntie kiet ntịn̄ se isịnede mmọ ke esịt ye nte etiede mmọ ke idem ayanam mmọ ẹkpere kiet eken. Oyom ebe ye n̄wan  ẹkpeme se mmọ ẹtịn̄de ye nte mmọ ẹtịn̄de ikọ. Kûtịn̄ ikọ uyat uyat ye ebe m̀mê n̄wan fo idem ke ini ẹnyenede mfịna. Yak nte enịmde uyo ye se etịn̄de enenem enye. Emi ayanam enye esima ndikop se etịn̄de. (Kot Colossae 4:6.) Ebe ye n̄wan ẹyenen̄ede ẹkpere kiet eken edieke mmọ ẹtịn̄de ikọ ye kiet eken ukpono ukpono, ẹnyụn̄ ẹtịn̄de n̄kpọ emi ẹnyenede ufọn onyụn̄ an̄wamde owo enye eken.—Eph. 4:29.

Ebe ye n̄wan ẹyenen̄ede ẹkpere kiet eken edieke mmọ ẹtịn̄de ikọ ye kiet eken ukpono ukpono (Se ikpehe ekikere 15)

ẸNỌ KIET EKEN UDEME NDỌ

16, 17. Ntak emi ọfọnde ebe ye n̄wan ẹma kiet eken ẹnyụn̄ ẹnọ kiet eken udeme ndọ?

16 N̄kpọ en̄wen emi edinamde ebe ye n̄wan ẹkpere kiet eken edi mmọ ndibem iso n̄kere mban̄a owo enye eken. (Phil. 2:3, 4) Ọfọn ebe ye n̄wan ẹnọ kiet eken udeme ndọ, ẹdiọn̄ọ se enye eken amade ye se enye mîmaha, ye nte etiede enye ke idem.—Kot 1 Corinth 7:3, 4.

17 Ndusụk ebe ye n̄wan ẹsitie ntre eto eto ye kiet eken, mîdịghe imaha ndinọ kiet eken udeme ndọ. Ndusụk irenowo ẹsikere ke ata erenowo isinamke n̄kpọ sụn̄sụn̄ ye n̄wan esie. Bible emi ẹkotde The New Testament in Modern English ọdọhọ ete: “Akpana mbufo mme ebe ẹdomo ndidiọn̄ọ iban emi ẹdụn̄de kiet.” (1 Pet. 3:7) Oyom ebe ọdiọn̄ọ ke udeme ndọ idịghe ndinyene ebuana idan̄ kpọt. Akpana enye anam n̄wan esie ọdiọn̄ọ ke imọ imama enye kpukpru ini, idịghe ke ini mmọ ẹnyenede ebuana kpọt. N̄wan esie edisimama ndidu ye enye. Edieke ebe ye n̄wan ẹmade kiet eken ẹnyụn̄ ẹtiede mbre mbre, idisọn̄ke mmọ ndinam esịt enem kiet eken nnyụn̄ nnọ kiet eken udeme ndọ.

18. Nso ke ebe ye n̄wan ẹkpenam man mmọ ẹnen̄ede ẹkpere kiet eken?

18 Kpa ye oro owo ndomokiet mînyeneke ntak ndisịn efịbe, owo ekeme ndiwọrọ n̄kama owo en̄wen edieke ebe m̀mê n̄wan esie etiede eto eto. (N̄ke 5:18; Eccl. 9:9) Oro anam Bible ọnọ ebe ye n̄wan item emi: “Ẹkûsịn ndinọ kiet eken n̄kpọ emi, ibọhọke oto ke unyịme edem mbiba ke ini oro ẹnịmde.” Ntak-a? “Mbak Satan edika iso odomo mbufo ke ntak unana mfara ke idem mbufo.” (1 Cor. 7:5) Ọkpọdiọk etieti edieke ebe ye n̄wan ẹkpeyakde Satan ada ini emi mmọ ‘mîfarake ke idem’ anam owo mmọ kiet esịn efịbe. Edieke ebe ye n̄wan ẹnọde kiet eken udeme ndọ, ọwọrọ mmọ ẹyom ufọn kiet eken. Mmọ ẹnam emi ke ntak ima, idịghe ke ntak emi ẹdọhọde ke ana mmọ ẹsinam ntre. Edieke ebe ye n̄wan ẹnamde n̄kpọ mbre mbre ye kiet eken, mmọ ẹyenen̄ede ẹkpere kiet eken.—1 Cor. 10:24.

ẸKA ISO ẸKPEME NDỌ MBUFO

19. Nso ke ikpebiere ndinam, ndien ntak-a?

19 Imọn̄ idodụk obufa ererimbot Abasi. Ọkpọdiọk etieti edieke ikpayakde oburobụt ido akpan nnyịn ndidụk nte ekedide ye nditọ Israel 24,000 ke Unaisọn̄ Moab. Ke Bible ama okobụk utọ enyene-ndịk mbụk emi ama, enye adian do ete: “Yak owo eke ekerede ete imọ imọsọn̄ọ ida ekpeme mbak enye ediduọ.” (1 Cor. 10:12) Ntre, ọfọn inen̄ede ikpere Jehovah inyụn̄ ikpere ebe m̀mê n̄wan nnyịn mbak n̄kpọ ndomokiet idibiat ndọ nnyịn. (Matt. 19:5, 6) Idahaemi ke ikpakam inen̄ede ikpeme idem man ‘inana ntọi inyụn̄ inana ndo inyụn̄ idu ke emem’ ke iso Abasi.—2 Pet. 3:13, 14.