Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Enyọn̄-Ukpeme (Eke Ukpepn̄kpọ)  |  June 2014

“Afo Enyene Ndima Mbọhọidụn̄ Fo Nte Idemfo”

“Afo Enyene Ndima Mbọhọidụn̄ Fo Nte Idemfo”

“Udiana [ewụhọ] edi emi, ‘Afo enyene ndima mbọhọidụn̄ fo nte idemfo.’”—MATT. 22:39.

1, 2. (a) Jesus ọkọdọhọ ke ewe idi udiana n̄kponn̄kan ewụhọ? (b) Mme mbụme ewe ke idibọrọ ke ibuotikọ emi?

PHARISEE kiet ama obụp Jesus mbụme idomo ete: “Andikpep, ewe edi n̄kponn̄kan ewụhọ ke Ibet?” Nte iketịn̄de ke ibuotikọ oro ebede, Jesus ọkọdọhọ ke “n̄kponn̄kan ye akpa ewụhọ” edi: “Afo enyene ndima Jehovah Abasi fo ke ofụri esịt fo ye ke ofụri ukpọn̄ fo ye ke ofụri ekikere fo.” Jesus ama adian do ete: “Udiana, eke ebietde enye, edi emi, ‘Afo enyene ndima mbọhọidụn̄ fo nte idemfo.’”—Matt. 22:34-39.

2 Jesus ọkọdọhọ ke ana ima mbọhọidụn̄ nnyịn nte idem nnyịn. Mmọdo, ọfọn ibụp idem nnyịn ite: Anie enen̄ede edi mbọhọidụn̄ nnyịn? Didie ke ikeme ndiwụt ke imama mbọhọidụn̄ nnyịn? Ke ibuotikọ emi, iyọbọrọ mme mbụme emi inyụn̄ ise nte ndima mbọhọidụn̄ nnyịn anamde esịt enem Jehovah onyụn̄ adade ufọn ọsọk kpukpru owo.

ANIE EDI ATA MBỌHỌIDỤN̄ NNYỊN?

3, 4. (a) Nso uwụtn̄kpọ ke Jesus ọkọnọ Pharisee emi okobụpde m̀mê anie edi mbọhọidụn̄ imọ? (b) Didie ke owo Samaria akan̄wam owo oro ẹkewode ẹnyụn̄ ẹmia tutu ekpere n̄kpa? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)

3 Imekeme ndikere ke mbọhọidụn̄ nnyịn edi owo oro odụn̄de ekpere nnyịn, emi esinyụn̄ an̄wamde nnyịn. (N̄ke 27:10) Edi  kere se Jesus eketịn̄de ke ini ete kiet emi ekekerede ke idi eti owo okobụpde enye ete: “Anie edi mbọhọidụn̄ mi?” Jesus ama ọnọ enye uwụtn̄kpọ owo Samaria emi ekedide eti mbọhọidụn̄. (Kot Luke 10:29-37.) Imekeme ndikere ke akpakana oku ye eyen Levi emi ẹkekam ẹdide nditọ Israel ẹn̄wam eyen obio mmọ emi ẹkewode, ẹmia tutu ekpere n̄kpa, ẹnyụn̄ ẹdaha ẹkpọn̄. Edi mmọ ẹma ẹbe ẹka uwa mmọ, in̄wamke enye. Owo Samaria akan̄wam owo oro. Mbon Samaria ẹma ẹfiọk Ibet Moses, edi mme Jew ẹkesasua mmọ.—John 4:9.

4 Owo Samaria oro ama ọtọhọ aran ye wine ke unan esie man unan oro ọsọp akpa. Ekem emen enye aka ufọkisen ekekpe denarii iba man ẹse ẹban̄a enye. Denarii iba ekedi okụk utom usen iba. (Matt. 20:2) Ntem, isọn̄ke ndifiọk ata mbọhọidụn̄ owo oro ẹkewode do. Mbụk emi ekpep nnyịn ke ọfọn isitua mbọhọidụn̄ nnyịn mbọm inyụn̄ iwụt ke imama mmọ.

Mme asan̄autom Jehovah ẹsiwụt ke imama mbọhọidụn̄ mmimọ (Se ikpehe ekikere 5)

5. Didie ke ikọt Jehovah ẹkewụt ke imama mbọhọidụn̄ mmimọ ke ini afanikọn̄ eketịbede ndondo emi?

5 Ọsọsọn̄ ndikụt mbon oro ẹbietde owo Samaria oro, akpan akpan ke “mme akpatre usen” emi. Ata ediwak owo inyeneke ndammana ima, ẹtie obom obom, inyụn̄ imaha eti ido. (2 Tim. 3:1-3) Ke uwụtn̄kpọ, n̄kpọ ekeme ndinen̄ede nsọn̄ ke ini oto-obot afanikọn̄ etịbede. Kere ban̄a se iketịbede ke ini oyobio emi ẹkotde Hurricane Sandy ọkọwọrọde ke New York City ke October 2012. Ke n̄kan̄ emi oyobio oro ekenen̄erede abiat n̄kpọ, ediwak owo ikenyeneke ikan̄ ilektrik, inyeneke se ẹdade ẹnam ufọk ofiop, ye mme n̄kpọ ntre. Mbon n̄wo ẹma ẹsọn̄ esịt ẹdụk ẹyịp n̄kpọ ke ufọk mbon oro afanikọn̄ ekesịmde mi. Edi Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹnam ndutịm ke obio oro man ẹn̄wam kiet eken ẹnyụn̄ ẹn̄wam mbon en̄wen n̄ko. Mme Christian ẹsinam emi sia mmọ ẹmade mbọhọidụn̄ mmọ. Ewe usụn̄ en̄wen ke ikeme ndiwụt ke imama mbọhọidụn̄ nnyịn?

NTE IKPOWỤTDE KE IMAMA MBỌHỌIDỤN̄ NNYỊN

6. Didie ke ikeme ndida Bible n̄n̄wam mbọhọidụn̄ nnyịn?

6 Da N̄wed Abasi n̄wam mme owo. Ke ini ikwọrọde ikọ, imesidomo ndinam mbọhọidụn̄ nnyịn ẹbọ “ndọn̄esịt oro N̄wed Abasi ọnọde.” (Rome 15:4) Nnyịn isiwụt ke imama mbọhọidụn̄ nnyịn ke ini ikwọrọde eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi inọ mmọ. (Matt. 24:14) Edi akwa ifet ndikwọrọ etop idotenyịn emi Jehovah Abasi ọnọde nnyịn nnọ mbọhọidụn̄ nnyịn.—Rome 15:13.

7. Nso ke Jesus eketeme ke Matthew 7:12, ndien nso ufọn ke isibọ ke ini inamde item emi?

7 Nam se Jesus eketemede ke Matthew 7:12. Jesus ọkọdọhọ ete: “Kpukpru n̄kpọ eke mbufo ẹyomde mme owo ẹnam ye mbufo, ana mbufo n̄ko ẹnam kpasụk ntre ye mmọ; ke akpanikọ, emi edi se Ibet ye ikọ mme Prọfet ẹwọrọde.” “Ibet” edi n̄wed Genesis esịm Deuteronomy. “Ikọ mme Prọfet” edi n̄wed mme prọfet ke N̄wed Abasi Usem Hebrew. Jehovah ọkọnọ ikọt esie “Ibet” ye “ikọ mme Prọfet” sia enye ama ama mmọ onyụn̄ oyom mmọ ẹma kiet eken. Mfịn n̄ko, Jehovah oyom nnyịn ima mbọhọidụn̄ nnyịn. Enye ọdọhọ ke n̄wed Isaiah ete: “Mbufo ẹnịm unenikpe, ẹnyụn̄ ẹnam se inende. . . . Owo eke anamde emi okop inemesịt.” (Isa. 56:1, 2) Imesikop inemesịt ke ini inamde se inende ye mbọhọidụn̄ nnyịn inyụn̄ iwụtde ke imama mmọ.

8. Ntak emi ikpamade mme asua nnyịn, ndien nso ikeme nditịbe edieke inamde emi?

8 Ma mme asua fo. Jesus ọkọdọhọ ete: “Mbufo ẹma ẹkop ẹte ẹkedọhọ ẹte, ‘Afo  enyene ndima mbọhọidụn̄ fo nnyụn̄ nsua owo eke asuade fi.’ Edi, ndọhọ mbufo nte: Ẹka iso ẹma mme asua mbufo ẹnyụn̄ ẹbọn̄ akam ẹyom ufọn mmọ eke ẹkọbọde mbufo; man mbufo ẹkpedi nditọ Ete mbufo emi odude ke heaven.” (Matt. 5:43-45) Apostle Paul ama ọnọ ukem item emi ke ini enye ekewetde ete: “Edieke biọn̄ ọdọn̄de asua fo, nọ enye udia adia; edieke itọn̄ asatde enye, nọ enye mmọn̄ ọn̄wọn̄.” (Rome 12:20; N̄ke 25:21) Ibet Moses ọkọdọhọ ke ana owo an̄wam asua esie atat ufene esie emi ọduọde ye mbiomo ke edem. (Ex. 23:5) Edieke owo an̄wamde asua esie ke utọ usụn̄ oro, mmọ ẹkeme ndikabade ndi ufan. Edieke imade mme asua nnyịn—idem mbon emi ẹnen̄erede ẹkọbọ nnyịn—mmọ ẹkeme ndikpụhọde nte ẹnamde n̄kpọ ye nnyịn ẹnyụn̄ ẹkam ẹkeme ndikabade ndi mme asan̄autom Jehovah.

9. Nso ke Jesus eketịn̄ aban̄a ndinam emem ye nditọete nnyịn?

9 “Ẹyom emem ye kpukpru owo.” (Heb. 12:14) Emi esịne nditọete nnyịn n̄ko sia Jesus ọkọdọhọ ete: “Edieke afo adade enọ fo edi itieuwa ndien afo eti do ete ke eyenete fo enyene ikọ ye afo, kpọn̄ enọ fo nịm do ke iso itieuwa, nyụn̄ nyọn̄; kebem iso nam emem ye eyenete fo, ndien ekem, ke ama akafiak edi, wa enọ fo.” (Matt. 5:23, 24) Abasi ọyọdiọn̄ nnyịn edieke imade nditọete nnyịn inyụn̄ isọpde-sọp ikpe emem ke ini inyenede mfịna ye mmọ.

10. Ntak emi nnyịn mîkpesitịn̄ke ikọ ibiat mbon en̄wen?

10 Kûsutịn̄ ikọ ubiat mbon en̄wen. Jesus ọkọdọhọ ete: “Ẹtre ndibiere ikpe nnọ owo mbak owo edibiere ikpe ọnọ mbufo; koro nte mbufo ẹbierede ikpe ẹnọ owo, kpasụk ntre ke ẹdibiere ẹnọ mbufo; ndien udomo eke mbufo ẹdade ẹdomo ẹnọ owo, ke mmọ ẹdida ẹdomo ẹnọ mbufo. Ntak emi afo esede mbio emi esịnede ke enyịn eyenete fo, edi mûkereke uban̄a obukpọk emi odude fi ke enyịn? Mîdịghe afo ekeme didie ndidọhọ eyenete fo, ete, ‘Yak nsio fi mbio ke enyịn’; ke adan̄aemi edide, sese! obukpọk odu fi ke enyịn? Mbubịk! Bem iso sio obukpọk emi odude fi ke enyịn fep, ndien afo eyetịm okụt nte edisan̄ade osio mbio ke enyịn eyenete fo.” (Matt. 7:1-5) Itien̄wed emi ekpep nnyịn ke ikpanaha isitịn̄ ikọ ibiat mbon  en̄wen ke ini mmọ ẹnamde ndudue sia nnyịn ke idem nnyịn imesinam ndudue ediwak ini.

MFỌNN̄KAN USỤN̄ NDIMA MBỌHỌIDỤN̄ NNYỊN

11, 12. Nso idi mfọnn̄kan usụn̄ ndiwụt mbọhọidụn̄ nnyịn ke imama mmọ?

11 Ediwak usụn̄ ẹdu oro ikemede ndiwụt mbọhọidụn̄ nnyịn ke imama mmọ. Edi Jesus ama ekpep nnyịn ke mfọnn̄kan usụn̄ ndinam emi edi ndikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ nnọ mmọ. (Luke 8:1) Enye ọkọdọhọ mme mbet esie ete ‘ẹka ẹkenam mme owo ke kpukpru idụt ẹdi mbet imọ.’ (Matt. 28:19, 20) Edieke isịnde ofụri ukeme nnyịn inam item emi, iyan̄wam mbọhọidụn̄ nnyịn ẹwọrọ ke ntatara usụn̄ emi adade esịm nsobo, ẹdidụk mfafaha usụn̄ emi adade esịm uwem. (Matt. 7:13, 14) Imọfiọk ke Jehovah enen̄ede ama ifịk oro isịnde inam n̄kpọ esie.

12 Jesus ama an̄wam ediwak owo ẹfiọk ke imoyom Jehovah. (Matt. 5:3) Nnyịn imesinam emi n̄ko ke ini ikwọrọde “eti mbụk Abasi” inọ mme owo. (Rome 1:1) Imesikpep mmọ ke Jesus ndikakpa nnọ nnyịn anam ikeme nditie ke emem ye Abasi. (2 Cor. 5:18, 19) Ke akpanikọ, ndikwọrọ eti mbụk edi mfọnn̄kan usụn̄ ndiwụt mbọhọidụn̄ nnyịn ke imama mmọ.

13. Afo ese didie san̄asan̄a ifet oro enyenede nditiene n̄kwọrọ etop Obio Ubọn̄?

13 Ke ini itịmde idem ọfọn mbemiso inamde mfiakn̄ka m̀mê ikade ikekpep owo Bible, iyekeme ndikpep mme owo ẹsụk ibuot ẹnọ Jehovah. Ekeme ndiyom ndusụk mmọ ẹkpụhọde uwem mmọ. (1 Cor. 6:9-11) Esinen̄ede eye nnyịn ndikụt nte Abasi an̄wamde mbon oro “ẹnyenede eti esịt oro edinamde mmọ ẹnyene nsinsi uwem” ẹkpụhọde ẹkabade ẹdi mme ufan esie. (Utom 13:48) Ke ini ikpepde mme owo Bible, mbon oro mîkenyeneke idotenyịn ẹsikop inemesịt. Mmọ isitịmekede esịt aba, edi ẹsitọn̄ọ ndibuọt idem ye Jehovah. Edi akwa ifet nditan̄a etop Obio Ubọn̄ man iwụt mbọhọidụn̄ nnyịn ke imama mmọ.

SE PAUL ETỊN̄DE ABAN̄A IMA

14. Nso ke Paul eketịn̄ aban̄a ima ke 1 Corinth 13:4-8?

14 Spirit Abasi ama anam Paul etịn̄ se ata ima edide. Edieke imade mbọhọidụn̄ nnyịn ntem, nnyịn idisọpke inyene mfịna ye mmọ, iyokop inemesịt, Abasi oyonyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn. (Kot 1 Corinth 13:4-8.) Yak idụn̄ọde se Paul eketịn̄de aban̄a ima, inyụn̄ ise nsio nsio usụn̄ en̄wen emi ikemede ndima mbọhọidụn̄ nnyịn.

15. (a) Ntak emi ikpenyenede ime ikponyụn̄ ifọnde ido ye mbon en̄wen? (b) Ntak emi mîkpanaha inam inua m̀mê ifịbe mbon en̄wen?

15 “Ima enyenyene anyanime onyụn̄ ọfọn ido.” Ukem nte Abasi esimede ime onyụn̄ ọfọnde ido ye nnyịn mme anana-mfọnmma owo, oyom nnyịn inyene ime inyụn̄ ifọn ido ke ini mbon en̄wen ẹnamde ndudue, ẹnamde se ibiakde nnyịn, m̀mê ẹkam ẹsọn̄de ido ye nnyịn. “Ima ifịbeke ufụp,” ntre edieke imade owo ke ofụri esịt, nnyịn idisịnke enyịn ke inyene m̀mê ifetutom esie. Akan oro, edieke inyenede ima, nnyịn idinamke inua, idinyụn̄ ikohokede idem sia “enyịn iseri ye esịt ntan̄idem, kpa utuenikan̄ mme idiọkowo, ẹdi idiọkn̄kpọ.”—N̄ke 21:4.

16, 17. Didie ke ikpanam item oro odude ke 1 Corinth 13:5, 6?

16 Ima “inamke ido eke mîdotke.” Edieke imade mbọhọidụn̄ nnyịn, nnyịn idisụhu nsu inọ mmọ, idiyịpke n̄kpọ mmọ, idinyụn̄ inamke n̄kpọ ekededi oro Jehovah mîmaha. N̄ko-n̄ko, nnyịn idikereke iban̄a idem nnyịn ikpọn̄ koro ima “iyomke ufọn idemesie.” Ntem, iyanam se ifọnde ye mbohọidụn̄ nnyịn kpukpru ini.—Phil. 2:4.

17 Ata ima isisọpke iyatesịt, isinyụn̄  “ibatke idiọk ibon.” (1 Thess. 5:15) Edieke isịnde owo ke esịt, Abasi idinemke esịt ye nnyịn, ndien usen kiet usen kiet, iyatesịt ekeme ndinam inam se nnyịn mîkpanamke. (Lev. 19:18) Utu ke oro, akpana isifen inọ owo inyụn̄ ifre iban̄a se iketịbede. Ima esinam nnyịn idara ye se idide akpanikọ, edi iyakke idara ye se ikwan̄ade. Nnyịn ididarake idem ọkpọkọm ẹnam n̄kpọ ke idiọk usụn̄ ye owo emi asuade nnyịn m̀mê ke ini afanikọn̄ esịmde enye.—Kot Mme N̄ke 24:17, 18.

18. Nso ke ikpep iban̄a ima ke 1 Corinth 13:7, 8?

18 Kere ban̄a mme n̄kpọ en̄wen oro Paul eketịn̄de aban̄a ima. Enye ama ọdọhọ n̄ko ke ima “ememe kpukpru n̄kpọ.” Edieke owo emi ekeduede nnyịn ekpede nnyịn ubọk ete ifen inọ imọ, ima ayanam ifen inọ enye. Ima “enenịm kpukpru n̄kpọ” ke Ikọ Abasi, esinyụn̄ anam ikop inemesịt ke ini ẹkpepde nnyịn Ikọ Abasi. Ima “ododori enyịn ke kpukpru n̄kpọ” oro Bible etịn̄de onyụn̄ anam isian mbon en̄wen ntak emi idoride enyịn ke Obio Ubọn̄ Abasi. (1 Pet. 3:15) Imesibọn̄ akam inyụn̄ inịm ke mfịna ekededi oro isobode ididịghe ke nsinsi. Ima “ọyọyọ kpukpru n̄kpọ,” inamke n̄kpọ m̀mê edi idiọkn̄kpọ oro mbon en̄wen ẹnamde nnyịn, m̀mê edi ukọbọ, m̀mê idomo en̄wen. Akan oro, “ima idibehe ifep.” Mbon emi ẹkopde uyo Jehovah ẹdisụk iwowụt ima ke nsinsi nsinsi.

KA ISO MA MBỌHỌIDỤN̄ FO NTE IDEMFO

19, 20. Ewe item N̄wed Abasi akpanam nnyịn ika iso ima mbọhọidụn̄ nnyịn?

19 Edieke inamde se Bible etemede, iyekeme ndika iso mma mbọhọidụn̄ nnyịn. Iyama kpukpru owo, idịghe sụk mbon edem nnyịn. Oyom iti n̄ko ke Jesus ọkọdọhọ ete: “Afo enyene ndima mbọhọidụn̄ fo nte idemfo.” (Matt. 22:39) Abasi ye Christ ẹyom nnyịn ima mbọhọidụn̄ nnyịn. Edieke n̄kpọ etịbede, ndien nnyịn itịmke ifiọk nte ikpanamde n̄kpọ ye mbọhọidụn̄ nnyịn, ọkpọfọn ibọn̄ akam iben̄e Abasi ite ada edisana spirit esie owụt nnyịn se ikpanamde. Edieke inamde emi, Jehovah ọyọdiọn̄ nnyịn, oyonyụn̄ an̄wam nnyịn inam n̄kpọ ye mbọhọidụn̄ nnyịn ke ima.—Rome 8:26, 27.

20 Bible okot ewụhọ oro ẹdọhọde ima mbọhọidụn̄ nnyịn nte idem nnyịn “ibet edidem.” (Jas. 2:8) Ke Paul ama eketịn̄ aban̄a ndusụk ewụhọ ke Ibet Moses, enye ama ọdọhọ ete: “Ewụhọ efen ekededi emi odude, esịne ke ikọ emi, ẹdọhọde ẹte, ‘Afo enyene ndima mbọhọidụn̄ fo nte idemfo.’ Ima inamke mbọhọidụn̄ esie idiọk; ke ntre ima edi edinịm ibet mma.” (Rome 13:8-10) Ntem, ikpenyene ndika iso mma mbọhọidụn̄ nnyịn.

21, 22. Ntak emi ikpamade Abasi ye mbọhọidụn̄ nnyịn?

21 Nte isụk ikerede iban̄a ntak emi ikpamade mbọhọidụn̄ nnyịn, ọfọn iti ke Jesus ọkọdọhọ ke Ete imọ ‘anam utịn esie asiaha ọnọ mme idiọkowo ye nti owo onyụn̄ anam edịm edep ọnọ ndinen owo ye mme anam ukwan̄ido.’ (Matt. 5:43-45) Oyom ima mbọhọidụn̄ nnyịn, edide mmọ ẹdi ndinen owo m̀mê ẹdi mme anam ukwan̄ido. Nte ima iketetịn̄, akpan usụn̄ kiet oro ikemede ndiwụt ke imama mmọ edi ndikwọrọ etop Obio Ubọn̄ nnọ mmọ. Edieke mbọhọidụn̄ nnyịn ẹnamde se ikpepde mmọ ke Bible, eyenem mmọ esịt ndidi ufan Abasi.

22 Imenyene nti ntak ndima Jehovah ke ofụri esịt. Imenyene n̄ko ediwak usụn̄ oro ikemede ndiwụt mbọhọidụn̄ nnyịn ke imama mmọ. Edieke imade Abasi ye mbọhọidụn̄ nnyịn, ọwọrọ imanam se Jesus eketemede nnyịn. Akan oro, Ete nnyịn eke heaven, Jehovah, eyenem esịt ye nnyịn.