Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) APRIL 2014

 Mbụk Eyouwem

Ebiet Emi Utom Uyọhọ Ini Adade Mi Ekesịm

Ebiet Emi Utom Uyọhọ Ini Adade Mi Ekesịm

Mma ntie n̄kere isua 65 emi nnamde utom uyọhọ ini, mmekeme ndidọhọ ke uwem esinem mi kpukpru ini. Edi emi iwọrọke ke kpukpru ini n̄kpọ ọfọfọn. Enyene usen emi nsifụhọde, idem esinyụn̄ ememde mi. (Ps. 34:12; 94:19) Edi nte ofụri uwem mi etiede owụt ke mmokop inem utom emi nnyụn̄ nda enye nnọ Abasi ubọn̄!

KE September 7, 1950, mma ntọn̄ọ utom Bethel ke Brooklyn. Ini oro, nditọete 355 emi ẹtode nsio nsio idụt ẹkedu do, ọtọn̄ọde ke mbon isua 19 tutu esịm mbon isua 80. Ediwak mmọ ẹkedi mme Christian oro ẹyetde aran.

NTE N̄KASAN̄ADE NDINAM N̄KPỌ JEHOVAH

Usen baptism mi, n̄kedi isua 10

Eka mi ekekpep mi ndinam n̄kpọ Abasi, kpa “Abasi inemesịt.” (1 Tim. 1:11) Enye ọkọtọn̄ọ ndinam n̄kpọ Jehovah ke ini n̄kedide eyenọwọn̄. N̄kana baptism ke July 1, 1939, ke ini n̄kedide isua duop, ke mbono zone (emi ẹkotde idahaemi mbono circuit) ke Columbus, Nebraska, ke U.S.A. N̄kpọ nte owo ikie emi ẹkedụkde mbono emi ẹkedu ke esịt ekpri ufọk emi ẹkebọde ke ukpe okụk ẹkpan̄ utọn̄ ẹnọ utịn̄ikọ Brọda Joseph Rutherford emi ibuotikọ ekedide “Fascism or Freedom.” Ẹkebebre utịn̄ikọ emi ẹnọ nnyịn. Nte ikosụk ikopde utịn̄ikọ emi, mbon ntịme ẹma ẹdi. Mmọ ẹma ẹdụk ẹsuan mbono nnyịn ẹnyụn̄ ẹbịn nnyịn ẹsio ke obio. Ufọk eyenete kiet ama odu ke mbọhọ obio oro, ntre ima ika do iketie ikop utịn̄ikọ nnyịn ima. Se iketịbede emi idiyakke mfre usen baptism mi tutu amama!

Eka mi ama odomo ukeme ndikpep mi akpanikọ. Ete mi ama esifọn ido onyụn̄ akama nnyịn ọfọn, edi enye ikọdọn̄ke enyịn ke ido ukpono, se n̄kekpepde mban̄a Abasi ikonyụn̄ ibeheke enye. Eka mi ye Mme Ntiense en̄wen ke Esop Omaha ẹkesin̄wam mi.

MMA MBIERE SE NDINAMDE

Ke ini n̄kekperede ndikụre ufọkn̄wed sekọndri, mma mbiere se ndidade uwem mi nnam. Ke mme ini nduọkodudu ufọkn̄wed, ami ye mme ubọkn̄ka mi ima isinam usiakusụn̄ ini nduọkodudu emi ẹkotde idahaemi usiakusụn̄ unọ un̄wam.

Ẹma ẹnọ nditọete iba emi mîkọdọhọ ndọ kan̄a, oro ẹkekụrede ukpep ke ọyọhọ otu itiaba ke Ufọkn̄wed Gilead, ẹdi edem nnyịn. Kiet ekekere John Chimiklis enye eken ekere Ted Jaracz. Idem ama akpa mi ndidiọn̄ọ ke mmọ mbiba ikọyọhọke isua 25. Ami n̄kedi isua 18 ini oro ndien ikebịghike mma n̄kụre ufọkn̄wed sekọndri. Ke nteti nte Brọda Chimiklis okobụpde mi se nyomde ndida uwem mi nnam. Ke mma n̄ketịn̄ nnọ enye, enye ama ọdọhọ mi ete: “Oro  ọfọn, kûbiat ini, tọn̄ọ utom uyọhọ ini. Udiọn̄ọke ebiet emi utom emi edidade fi ikesịm.” Item brọda oro ye uwụtn̄kpọ mmọ mbiba ama otụk mi etieti. Ntre ke mma n̄kokụre ufọkn̄wed ke 1948, mma ntọn̄ọ usiakusụn̄.

NTE N̄KASAN̄ADE NDIDU KE BETHEL

Ke July 1950, mma nsan̄a ye ete ye eka mi n̄ka mbono ofụri ererimbot emi ẹkenịmde ke An̄wambre Yankee ke New York City. Ke ini mbono oro, mma ndụk mbono emi ẹkenịmde ye mbon emi ẹkpemade ndinam utom ke Bethel. Mma n̄wet leta ndọhọ ke n̄kpama ndinam utom do nnyụn̄ nyak nnọ ke mbono oro.

Okposụkedi emi ete mi ekenyịmede mi ndụn̄ ke ufọk nnam utom usiakusụn̄, enye ama ọdọhọ ke akpana nsikpe ekpri okụk ke udia ye ubet emi ndụn̄de. Ke ntak emi, mma ntọn̄ọ ndiyom utom. Usen kiet ke August ke ini n̄kade ndiyom utom, mma n̄waha n̄kese ekebe emi ẹsisịnde leta ẹnọ nnyịn. Mma n̄kụt leta emi ẹkenọde ke Brooklyn ẹsọk mi. Nathan H. Knorr ekewet leta emi. Enye ọkọdọhọ ete: “Mmokụt leta emi afo ekewetde oyom ndinam utom ke Bethel. Ọdọhọ ke imọ iyodu ke Bethel ke ofụri eyouwem fo. N̄kpama edi Bethel ke 124 Columbia Heights, Brooklyn, New York, ke September 7, 1950.”

Ke ini ete mi ọkọnyọn̄de utom edi usen oro, mma ndọhọ enye ke mmenyene utom. Enye ama ọdọhọ ete, “Ke m̀mọ̀n̄?” Mma ndọhọ enye nte, ke “Bethel ke Brooklyn, ẹdisikpe mi dollar 10 ke ọfiọn̄.” Ama akpa ete mi idem, edi enye ama ọdọhọ mi ete edieke edide se mbierede ndinam edi oro, yak nnam enye ọfọn. Ikebịghike, ete mi ama ana baptism ke mbono oro ẹkenịmde ke An̄wambre Yankee ke 1953.

Ami ye Alfred Nussrallah emi ikasan̄ade ntre inam utom usiakusụn̄

Ẹma ẹtiene ẹkot Alfred Nussrallah emi ikesisan̄ade ntre inam utom usiakusụn̄, edi Bethel. Nnyịn mbiba ikasan̄a ntre ika Bethel. Nte ini akakade, enye ama ọdọ ndọ, ndien enye ye Joan an̄wan esie ẹma ẹka Gilead, ẹnyụn̄ ẹkenam utom isụn̄utom ke Lebanon, ekem ẹfiak ẹnyọn̄ ẹdinam utom circuit ke United States.

UTOM BETHEL

Akpa itie emi n̄kanamde utom ke Bethel ekedi ke itie udian n̄wed. Akpa n̄wed emi n̄kadiande ekedi What Has Religion Done for Mankind? Ke mma n̄kanam utom do ke ọfiọn̄ itiaita, ẹma ẹsio mi ẹka Itieutom Utịmutom ete n̄kanam utom ye Brọda Thomas J. Sullivan. Ama enem mi ndinam utom ye enye, mma nnyụn̄ mbọ ufọn nto ifiọk Ikọ Abasi esie ye ọniọn̄ emi enye ekenyenede ke ediwak isua emi enye anamde utom esop Abasi.

Ke mma n̄kanam utom ke n̄kpọ nte isua ita ke Itieutom Utịmutom, Max Larson, emi ekedide esenyịn ufọk umịn̄n̄wed ama edidọhọ mi ke Brọda Knorr oyom ndikokụt mi. Mma n̄kere m̀mê enyene se nnamde ndue. Ke ini Brọda Knorr ọkọdọhọde ke iyom ndidiọn̄ọ m̀mê mmaduak ndisọp n̄kpọn̄ Bethel, esịt ama ana mi sụn̄. Enye okoyom owo emi edinamde utom ke ekpri ini ke ọfis esie, ndien enye okoyom ndidiọn̄ọ m̀mê mmekeme ndinam utom do. Mma ndọhọ enye ke nduakke ndikpọn̄ Bethel. Mma nnam utom ke ọfis esie ke isua 20.

Nsitetịn̄ ke n̄kpekemeke ndikpe okụk ke ofụri ukpep oro n̄kọbọde ke Bethel ke ndinam utom ye mme owo nte Brọda Sullivan ye Brọda Knorr, ọkọrọ ye mbon en̄wen nte Milton Henschel, Klaus Jensen, Max Larson, Hugo Riemer, ye Grant Suiter. *

 Nditọete emi n̄kanamde utom ye mmọ ẹkesinam n̄kpọ ke nde ke nde. Brother Knorr ikesikpaha mba. Enye okoyom ndikụt ke ẹnam utom Abasi adan̄a nte ekekeme. Mbon emi ẹkesinamde utom ye enye ẹma ẹsima ndineme nneme ye enye. Idem ke ini inyenede nsio nsio ekikere iban̄a n̄kpọ, ima isitịn̄ se ikerede ifụre ifụre inyụn̄ idiọn̄ọ ke enye enyene mbuọtidem ke idem nnyịn.

Ini kiet, Brọda Knorr ama okot mi onyụn̄ etịn̄ ke ọfọn esinam n̄kpri utom oro ẹdọn̄de nnyịn. Ke uwụtn̄kpọ, enye ama ọdọhọ mi ete ke ini emi imọ ikedide esenyịn ufọk umịn̄n̄wed, Brọda Rutherford oyokot imọ ke fon ọdọhọ ete: “Brọda Knorr, ama oyom ndito ufọk umịn̄n̄wed ndi udia uwemeyo, da n̄kpọ usọhi benetap ifan̄ sọk mi. Mmoyom mmọ ke okpokoro mi.” Brọda Knorr ama ọdọhọ ke imọ iyebem iso ika ufọk emi ẹsibonde usọhin̄kpọ, ikosio mmọ idọn̄ ke ekpatọfọn̄ imọ. Ndien uwemeyo oro imọ iyemen usọhin̄kpọ oro ikobon ke ọfis Brọda Rutherford. Ndida usọhin̄kpọ emi nsọk Brọda Rutherford ekedi ekpri n̄kpọ, edi ama an̄wam enye anam utom esie. Ekem Brọda Knorr ama ọdọhọ mi ete: “Nsima ndikama benetap oro ẹsọide ọsọp. Ntre mbọk sisọi mmọ bon ke okpokoro nọ mi kpukpru usenubọk.” Mma nnam ntre ke ediwak isua nnọ enye.

Brọda Knorr ama esidọhọ ke ọfọn owo etịm akpan̄ utọn̄ ke ini ẹdọn̄de enye utom. Usen kiet, enye ama eteme mi se ndinamde, edi n̄ketịmke n̄kpan̄ utọn̄. Sia mmen̄ketịmke n̄kpan̄ utọn̄, mma nnam n̄kpọ emi akanamde enye okop bụt. N̄kpọ emi ama enen̄ede afịna mi, ntre mma n̄wet leta n̄kpe enye ubọk nte ke mmeseme mban̄a se n̄kanamde nnyụn̄ ndọhọ enye ke n̄kpama ẹnọ mi n̄kanam utom ke ebiet en̄wen. Nte ini akakade ke usenubọk oro, Brọda Knorr ama edi ebịne mi edidọhọ ete: “Robert, mmokụt leta fo. Afo ama anam ndudue, mma nnyụn̄ ntịn̄ ikọ ye afo. Mmenịm ke eyetịm ekpeme nte anamde n̄kpọ ini efen. Yak ifiak ikanam utom.” Esịt ama enem mi nte enye akanamde n̄kpọ ye ami ntre.

MMA NYOM NDIDỌ NDỌ

N̄kukụre se n̄kaduakde ke ofụri isua itiaita oro n̄kodude ke Bethel ekedi ndika iso nnam utom do. Edi n̄kpọ ama okpụhọde. Ke ini mbono ofụri ererimbot emi ẹkenịmde ke An̄wambre Yankee ye An̄wa Polo ke 1958, mma n̄kụt eyenan̄wan kiet emi ekekerede Lorraine Brookes. N̄kọdiọn̄ọ enye ke 1955 ke ini enye akanamde utom usiakusụn̄ ke Montreal, ke Canada. Mma mma nte enye akamade utom uyọhọ ini onyụn̄ enyịmede ndika ebiet ekededi emi esop Jehovah ẹdọhọde enye aka. Utịtmbuba Lorraine ekedi ndika Ufọkn̄wed Gilead. Ke 1956, ke ini enye ekedide isua 22, ẹma ẹkot enye ẹdidụk ọyọhọ otu 27. Ke enye ama okokụre ufọkn̄wed emi, ẹma ẹnọ enye akanam utom isụn̄utom ke Brazil. Ami ye  Lorraine ima ifiak itọn̄ọ ufan ke 1958, enye ama onyụn̄ enyịme ndidọ mi. Ima iduak ndinam ndọ ke 1959, inyụn̄ ikere ke ẹdinọ nnyịn ikanam utom isụn̄utom.

Ke ini n̄ketịn̄de n̄kpọ emi nnọ Brọda Knorr, enye ama ọdọhọ ibet isua ita kan̄a mbemiso inam ndọ, man ikeme ndikaiso ndu ke Bethel ke Brooklyn. Ini oro, mbemiso owo ọdọ ndọ etie ke Bethel, akana owo kiet ke otu mmọ odu ke Bethel isua duop m̀mê akande oro ndien enye eken odu isua ita ke nsụhọde n̄kaha. Ntre Lorraine ama enyịme ndinam utom ke Bethel ke Brazil isua iba, ndien ekem edidu ke Bethel ke Brooklyn isua kiet mbemiso inamde ndọ.

Leta kpọt ke ikesida ineme nneme ke akpa isua iba oro nnyịn ikodude ke ediomi ndọ. Ndikot owo ke fon ama ọsọn̄ urua akaha, ndien e-mail ikodụhe ini oro! Ke ini ikanamde ndọ ke September 16, 1961, Brọda Knorr ọkọnọ utịn̄ikọ ndọ nnyịn. Isua ita oro ikebetde do ama ebịghi ke enyịn nnyịn etieti. Edi, ke ini ifiakde ise se ikande isua 50 tọn̄ọ nte ikọdọ ndọ, imokop idatesịt nte ke ama ọfọn nte ikebetde!

Usen ndọ nnyịn. Tọn̄ọ ke ufien: Nathan H. Knorr, Patricia Brookes (eyeneka Lorraine), Lorraine ye ami, Curtis Johnson, Faye ye Roy Wallen (ete mi ye eka mi)

MME IFETUTOM

Ke 1964, ẹma ẹmek mi esenyịn zone man nsisan̄a nse nsio nsio idụt. Ini oro owo ikesiyakke iban ẹsan̄a ye mme ebe mmọ ẹka. Edi ke 1977, ẹma ẹtọn̄ọ ndiyak. Isua oro, ami ye Lorraine ima isan̄a ye Grant ye Edith Suiter ika ikese mme n̄kọk itieutom ke Germany, Austria, Greece, Cyprus, Turkey, ye Israel. Kpukpru idụt emi nsan̄ade nse ẹsịm 70.

Ini kiet ke ini ikakade Brazil ke 1980, ima ikesịm Belém emi Lorraine akanamde utom nte isụn̄utom. Ima inyụn̄ ikese nditọete emi ẹdude ke Manaus. Ke ini utịn̄ikọ ke an̄wambre kiet, ima ikụt otu kiet emi ẹketiede ọtọkiet. Mmọ ikọkọmke owo nte mbon Brazil ẹsikọmde, emi iban esitịmde owo mfụk, irenowo ẹkọm owo ubọk. Nso ikanam mmọ mîkọmke owo ntre?

Mmọ ẹkedi Mme Ntiense emi ẹdụn̄de ke ufọkidụn̄ mbon akpamfia ke esịt esịt Amazon. Mmọ ikamaha ndikọm mbon en̄wen ke ntak udọn̄ọ mmọ. Edi se mmọ ẹkenamde emi ama otụk nnyịn. Tutu amama nnyịn idifreke nte esịt ekenemde mmọ! Se ikokụtde oro ama owụt ke ikọ Jehovah emi ẹdi akpanikọ. Enye ọkọdọhọ ete: “Mme asan̄autom mi ẹyesio n̄kpo idara ke ntak idatesịt.”—Isa. 65:14.

UWEM EMI ENYENEDE SE ỌWỌRỌDE

Ami ye Lorraine imesiwak nditie n̄kere se inamde inọ Jehovah ke se ibede isua 60 idahaemi. Mme edidiọn̄ emi ibọde ke ndiyak Jehovah ada esop esie eteme nnyịn se ikpanamde ẹnem nnyịn esịt. Okposụkedi emi mmen̄kemeke aba ndika nsio nsio idụt nte n̄kesikade, ami ke nsụk nnam utom mi kpukpru usen nte andin̄wam mbon Otu Ukara ke ndinam utom ye mme Kọmiti Mme Anam-Ndutịm ye Kọmiti Utom. Enem mi nte ekpri se nnamde an̄wamde nditọete mi ke ofụri ererimbot. Esiye nnyịn ndikụt nte ediwak n̄kparawa iren ye iban ẹnamde utom uyọhọ ini, ẹnyụn̄ ẹnyenede edu Isaiah emi ọkọdọhọde ete: “Se mi mi! Dọn̄ mi utom.” (Isa. 6:8) Mmọ ẹwụt ke ikọ emi esenyịn circuịt eketịn̄de ye ami anyan ini ko edi akpanikọ. Enye ọkọdọhọ mi ete: “Kûbiat ini, tọn̄ọ utom uyọhọ ini. Udiọn̄ọke ebiet emi utom emi edidade fi ikesịm.”

^ ikp. eki. 20 Edieke oyomde ndikot mbụk eyouwem ndusụk nditọete emi, mbọk se mme Enyọn̄-Ukpeme emi: Thomas J. Sullivan (August 15, 1965); Klaus Jensen (October 15, 1969); Max Larson (September 1, 1989); Hugo Riemer (September 15, 1964); and Grant Suiter (September 1, 1983).