Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) APRIL 2014

Ndi Amama Nte Jehovah Etịn̄de Enyịn Ese Fi?

Ndi Amama Nte Jehovah Etịn̄de Enyịn Ese Fi?

“Enyịn Jehovah odu ke kpukpru ebiet, ese mme idiọkowo ye nti owo.”—N̄KE 15:3.

1, 2. Didie ke nte Jehovah etịn̄de enyịn ese nnyịn okpụhọde ye n̄kpọ usio ndise?

KE EDIWAK idụt, ẹbon mme n̄kpọ usio ndise ke efak man ẹda ẹse nte mme ubomisọn̄ ẹwatde ẹnyụn̄ ẹkụt mbon oro ẹnyenede mbabuat n̄kpọntịbe. Edieke owo ọtọde owo efehe, ukara ẹsida n̄kpọ usio ndise emi ẹfiọk owo emi ọkọtọde owo efehe mi ẹnyụn̄ ẹka ẹkemụm enye. Ntem, sia n̄kpọ usio ndise ẹdude ke kpukpru ebiet, ọsọsọn̄ mbon oro ẹnamde idiọkn̄kpọ ndifehe mbọhọ ufen idiọkn̄kpọ mmọ.

2 Edi, ndi n̄kpọ usio ndise ndidu ke ediwak ebiet anam nnyịn iti edima Ete nnyịn, Jehovah? Bible ọdọhọ ke enyịn esie “odu ke kpukpru ebiet.” (N̄ke 15:3) Edi ndi emi ọwọrọ ke enye esinyonyụn̄ọ kpukpru se inamde? M̀mê esise nnyịn man okpokụt ini emi ibiatde ibet esie onyụn̄ ọnọ nnyịn ufen? (Jer. 16:17; Heb. 4:13) Baba-o! Jehovah esise nnyịn sia enye amade nnyịn owo kiet kiet inyụn̄ iyomke n̄kpọ anam nnyịn.—1 Pet. 3:12.

3. Siak usụn̄ ition emi Abasi owụtde ke isise nnyịn ke ntak ima.

3 Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ikụt ke Jehovah esise nnyịn ke ntak ima? Ẹyak ineme nte enye anamde emi. Enye anam emi ke (1) ndidụri nnyịn utọn̄ ke ini itọn̄ọde ndikere ndiọi n̄kpọ,  (2) ndinen̄ede nnyịn ke ini inamde idiọkn̄kpọ, (3) ndida mme edumbet emi ẹdude ke Ikọ esie nnọ nnyịn ndausụn̄, (4) ndin̄wam nnyịn iyọ nsio nsio idomo, ndinyụn̄ (5) ndiọn̄ nnyịn ke ini okụtde nte inamde eti n̄kpọ.

ABASI ESIDỤRI NNYỊN UTỌN̄

4. Nso ikanam Jehovah odụri Cain utọn̄ nte ke idiọkn̄kpọ “ke ana ebet [enye] ke enyịnusụn̄”?

4 Akpa kan̄a, yak ineme nte Abasi esidụride nnyịn utọn̄ ke ini itọn̄ọde ndikere ndiọi n̄kpọ. (1 Chron. 28:9) Man itịm ifiọk nte Abasi esidụride nnyịn utọn̄, yak ikere nte enye akanamde n̄kpọ ye Cain emi ‘okofụtde esịt’ ke ntak emi Abasi mîkọbọhọ uwa esie. (Kot Genesis 4:3-7.) Jehovah ama ọdọhọ Cain ‘akabade esịt anam se ifọnde.’ Edi ke enye mîkabakede esịt, idiọkn̄kpọ “ke ana ebet [enye] ke enyịnusụn̄.” Abasi ama obụp enye ete: “Ndi afo eyekeme ndikan enye?” Abasi okoyom Cain anam se imọ iketemede enye man imọ ifọn enye mfọn. Ndinyene mfọn Abasi ayanam nnyịn idi ufan Abasi.

5. Ke mme usụn̄ ewe ke Jehovah esidụri nnyịn utọn̄ aban̄a ndiọi ekikere oro nnyịn ikemede ndinyene?

5 Nso kaban̄a nnyịn mfịn? Jehovah okụt se idude nnyịn ke esịt; nnyịn inyụn̄ ikemeke ndidịp enye ekikere ye uduakesịt nnyịn. Edima Ete nnyịn oyom isan̄a ke usụn̄ edinen ido; edi kpa ye oro, enye inyịkke-nyịk nnyịn itre ndinam se iduakde. Enye esida Ikọ esie, kpa Bible, odụri nnyịn utọn̄ ke ini itọn̄ọde ndidụk idiọk afan̄. Didie ke enye esinam emi? Ke ini ikotde Bible ke usen ke usen, imesikụt mme itie N̄wed Abasi emi ẹkemede ndin̄wam nnyịn ikan ndiọi udọn̄ ye ndiọi ekikere. Ke adianade do, mme n̄wed esop Abasi ẹkeme nditịn̄ n̄kpọ mban̄a mme mfịna oro ekemede ndidi nnyịn ke idomo ndinam n̄kpọ mban̄a onyụn̄ owụt nte ikemede ndikan mmọ. Ke mme mbono esop, kpukpru nnyịn imesibọ item oro ẹnọde ke edikem ini!

6, 7. (a) Ntak emi ẹkemede ndidọhọ ke se ẹnamde ẹnọ ediwak miliọn owo owụt ke Abasi enen̄ede ekere aban̄a fi? (b) Didie ke afo ekeme ndibọ ufọn nto usụn̄ oro Jehovah ekerede aban̄a fi?

6 Kpukpru utọ item oro ẹwụt ke Jehovah ama nnyịn onyụn̄ etịn̄ enyịn ese nnyịn owo kiet kiet. Edi akpanikọ nte ke Bible odu ke ata ediwak isua idahaemi, esop Abasi ẹmịn̄ mme n̄wed mmọ ẹnọ ediwak miliọn owo, ndien item emi isibọde ke mme mbono esop edi ke ufọn ofụri esop. Edi Jehovah ada kpa mme n̄kpọ emi owụt fi Ikọ esie man afo ekeme ndinam ukpụhọde ke se ekerede. Ntem, ẹkeme ndidọhọ ke kpukpru emi ẹwụt nte Jehovah amade onyụn̄ ekerede aban̄a fi.

Ubieresịt nnyịn oro Bible ọnọde ukpep esikpeme nnyịn osio ke afanikọn̄ (Se ikpehe ekikere 6, 7)

7 Man itịm ibọ ufọn ito item Abasi, ana ibem iso idiọn̄ọ nte ke enye enen̄ede ekere aban̄a nnyịn. Ntem ana inam se Ikọ esie etemede nnyịn, ision̄o kpukpru ekikere oro Abasi mîmaha ifep ke esịt nnyịn. (Kot Isaiah 55:6, 7.) Edieke inamde se ẹtemede nnyịn, emi ayanam nnyịn ibọhọ ediwak mfịna. Edi nso iditịbe edieke inamde idiọkn̄kpọ emi ikerede? Nso ke edima Ete nnyịn edinam?

EDIMA ETE NNYỊN ESINEN̄EDE NNYỊN

8, 9. Didie ke item oro Jehovah adade mme asan̄autom esie ọnọ owụt adan̄a nte enye ekerede aban̄a owo? Nọ uwụtn̄kpọ.

8 Nnyịn imesinen̄ede ikụt nte Jehovah ekerede aban̄a nnyịn ke ini ẹnen̄erede nnyịn. (Kot Mme Hebrew 12:5, 6.) Ke akpanikọ, isinemke-nem nnyịn ndibọ item m̀mê ntụnọ. (Heb. 12:11) Edi kere ban̄a mme n̄kpọ oro anade owo oro ọnọde nnyịn item ekere kan̄a mbemiso ọnọde nnyịn item. Oyom enye ọfiọk se nnyịn inamde emi ekemede ndibiat itie ufan nnyịn ye Jehovah Abasi, enye  esikere m̀mê nnyịn idinam n̄kpọ didie iban̄a item oro, enye n̄ko ayada ini oyom itie Bible onyụn̄ owụt nnyịn nte ikemede ndikpụhọde usụn̄uwem nnyịn man inem Abasi esịt. Jehovah emi edide Andinyene item emi esikere kpukpru n̄kpọ emi n̄ko.

9 Ẹyak ineme uwụtn̄kpọ kiet emi owụtde nte mbon emi ẹsinọde item ẹkerede ẹban̄a nnyịn nte Abasi ekerede. Eyenete kiet ama esise ndise idan̄ mbemiso odụkde esop, edi enye ama etre ke ama ọkọfiọk akpanikọ. Edi akani edu emi okosụk esesịne enye ke idem, ekem ọtọn̄ọ ndibụbede nte ikan̄. Ke ini enye ekenyenede obufa fon, idiọk udọn̄ oro ama afiak edemede. (Jas. 1:14, 15) Enye ama ada fon oro ese ikpehe Intanet emi ẹsiwụtde ndise idan̄. Usen kiet, ke ini enye ọkọnọde ikọ ntiense ke fon, enye ama ọnọ ebiowo kiet fon esie ete an̄wam imọ ese nọmba owo. Ke ini ebiowo oro ọkọtọn̄ọde ndifịk fon oro, ndiọi ikpehe oro ẹma ẹwọrọ ẹda. Emi ekedi ata eti ini ndin̄wam eyenete nnyịn oro okpokodụkde afanikọn̄ do. Ẹma ẹnọ enye item ke eti ini, enye ama ọbọ ufọn item oro onyụn̄ etre idiọk ido oro. Esịt enem nnyịn didie ntem nte ke Ete nnyịn eke heaven emi okụtde idiọkido nnyịn emi mbon en̄wen mîkwe esin̄wam nnyịn mbemiso nnyịn inam se mîkpanamke!

NDINAM SE BIBLE ỌDỌHỌDE ESIFỌN YE NNYỊN

10, 11. (a) Ini ewe ke afo okpoyom ndausụn̄ Abasi? (b) Didie ke se iketịbede inọ ubon kiet owụt nte ọfọnde nditiene ndausụn̄ Jehovah?

10 Andiwet psalm ọkọdọhọ Jehovah ntem: “Afo ayada mi usụn̄ ke item fo.” (Ps. 73:24) Ini ekededi oro iyomde ndausụn̄, imekeme ‘ndidiọn̄ọ’ Jehovah ke ndikot Ikọ esie man idiọn̄ọ se enye ekerede. Ndida mme edumbet Bible nsịn ke edinam esifọn ye nnyịn ke n̄kan̄ eke spirit onyụn̄ an̄wam nnyịn ndusụk ini ise iban̄a mme n̄kpọ obụkidem oro iyomde.—N̄ke 3:6.

11 Uwụtn̄kpọ kiet oro aban̄ade nte Jehovah esidade ndusụk owo usụn̄ edi eke eyenete kiet oro esibọde in̄wan̄ ke ukpeokụk emi onyụn̄ ekpede-kpe ufọk odụn̄ ke Masbate ke Philippines. Enye ye n̄wan esie ẹdi mme asiakusụn̄ ẹnyụn̄ ẹse ẹban̄a ediwak nditọ. Usen kiet idem ama akpa mmọ ndikop nte ete enyeneufọk ọdọhọde mmọ ẹwọrọ ẹkpọn̄ in̄wan̄ ye ufọk. Ntak-a? Ẹkesu nsu ẹdori mmọ ẹte  ke mmọ isinamke akpanikọ. Okposụkedi oro eyenete emi ekekerede m̀mê mmimọ ididụn̄ ke m̀mọ̀n̄, enye ama ọdọhọ ete: “Jehovah ayan̄wam. Enye esinọ nnyịn se iyomde inamke n̄kpọ m̀mê nso itịbe.” Jehovah ama ọdiọn̄ eyenete emi ke ndikenyene mbuọtidem. Usen ifan̄ ke oro ebede, ẹma ẹdọhọ mmọ ẹkûwọrọ aba ndien emi ama enem mmọ esịt. Nso iketịbe? Ete enyene isọn̄ oro ama okụt ke kpa ye edori ikọ oro, Mme Ntiense emi ẹma ẹda mme edumbet Bible ẹsịn ke edinam, ẹka iso ẹkpono imọ, ẹnyụn̄ ẹnam n̄kpọ emem emem. N̄kpọ emi ama enem enye tutu enye isioho mmọ aba ke ufọk esie edi akam ọnọ mmọ in̄wan̄ efen efen ndida ntọ n̄kpọ. (Kot 1 Peter 2:12.) Ke akpanikọ, Jehovah esida Ikọ esie ọnọ nnyịn ndausụn̄ man iyọ ke ini n̄kpọ ọsọn̄de ye nnyịn.

UFAN EMI AN̄WAMDE NNYỊN IYỌ MME IDOMO

12, 13. Ke mme idaha ewe ke ndusụk owo ẹkeme ndibụp m̀mê Abasi akam okụt se iwọrọde mmimọ?

12 Ndusụk mfịna oro isobode isisọpke ikụre. Ekeme ndidi nnyịn inyene uyịre uyịre udọn̄ọ, mbonubon nnyịn ẹbiọn̄ọ nnyịn ndinam n̄kpọ Abasi ke anyan ini, mîdịghe ẹkọbọ nnyịn kpukpru ini. Nso kaban̄a ikpọ mfịna oro isinyenede ye owo ke esop?

13 Ke uwụtn̄kpọ, se owo etịn̄de emi afo ekerede ke ifọnke ekeme ndiyat fi esịt. Afo emekeme ndidọhọ ete: ‘Utọ n̄kpọ emi ikpetịbeke ke esịt esop Abasi!’ Edi ke ẹnọ eyenete emi eketịn̄de ikọ oro ifetutom ke esop, nditọete ke ẹnyụn̄ ẹtịn̄ nti n̄kpọ ẹban̄a enye. Ndien afo emekeme ndidọhọ, ‘Ntak emi ekpetịbede? Ndi Jehovah ikwe se ikade iso? Ndi enye idinamke n̄kpọ iban̄a emi?’—Ps. 13:1, 2; Hab. 1:2, 3.

14. Nso ikeme ndidi ntak kiet emi Abasi mîsinamke n̄kpọ iban̄a mfịna nnyịn?

14 Jehovah ekeme ndinyene eti ntak oro enye mînamke n̄kpọ iban̄a. Ke uwụtn̄kpọ, ke adan̄aemi afo ekerede ke owo enye eken edue, ekeme ndidi Abasi isehe ntre. Abasi ekeme ndikụt ke afo akam edue akan, edi afo udiọn̄ọke. Ikọ oro ekenen̄erede ayat fi do ekeme ndidi ata eti item oro oyomde fi ekere aban̄a. Brọda Karl Klein emi ekedide owo Otu Ukara etịn̄ ke mbụk eyouwem esie ete ke ama enyene ini emi Brọda J. F. Rutherford ọkọsọn̄ọde asua ọnọ imọ. Nte ini akakade ke usen oro, Brọda Rutherford ama ọkọm Brọda Klein ete, “Karl, mmọkọm-o!” Edi, sia Brọda Klein okosụk ayatde esịt ke nsuannọ oro, enye ọkọbọrọ ekọm oro ntre ntre. Ke Brọda Rutherford ọfiọkde ke Brọda Klein ke ayayat esịt, enye ama ọdọhọ enye ekpeme idem mbak enye ediduọ ke afia Devil. Brọda Klein ama ewet nte ini akakade ete: “Nnyịn iyak idem inọ Devil ke ini inyenede idiọk esịt iban̄a eyenete nnyịn akpan akpan ke ini enye etịn̄de n̄kpọ oro enye enyenede unen nditịn̄ nte ubak utom esie.” *

15. Nso idin̄wam fi enyene ime etie ebet Jehovah an̄wam fi ke mfịna fo?

15 Edi nnyịn imekeme ndinana ime edieke etiede nte mfịna nnyịn inyeneke utịt. Didie ke nnyịn ikeme ndiyọ? Da nte ke awat moto ke usụn̄ emi moto ẹwakde tutu afo ukemeke ndisọp mbe, afo unyụn̄ udiọn̄ọke ini emi usụn̄ ediferede. Edieke ayatde esịt awaha odụk usụn̄ efen afo emekeme ndisop usụn̄ unyụn̄ usịmke ebiet emi akade ke eti ini. Ndi ikpọfọnke ndikam ntiene mbon eken mbet ye ime? Kpasụk ntre ke edi edieke afo ọsọn̄ọde odu ke usụn̄ oro Ikọ Abasi etemede, nte ini akade, afo eyenyene nsinsi uwem.

16. Nso isinam Jehovah ebiere nditre ndinam n̄kpọ mban̄a mme mfịna nnyịn?

16 Jehovah ekeme nditre ndinam n̄kpọ  mban̄a mme mfịna nnyịn koro enyene akpan n̄kpọ oro enye oyomde nnyịn ikpep. (Kot 1 Peter 5:6-10.) Idịghe Abasi edi ntak mfịna nnyịn. (Jas. 1:13) ‘Asua nnyịn kpa Devil’ edi ntak ediwak mfịna nnyịn. Edi Abasi ekeme ndida mfịna oro isobode an̄wam nnyịn ikọri ke n̄kan̄ eke spirit. Enye okụt mme mfịna oro isobode, ndien “koro enye ekerede aban̄a” nnyịn, enye oyokụt ete ke mfịna nnyịn edidi “ke ekpri ibio ini.” Ndi amama nte Jehovah esitịn̄de enyịn ese fi ke ini osobode mme idomo, enịmde ete ke enye oyosio usụn̄ ubọhọ ọnọ fi?—2 Cor. 4:7-9.

ABASI ỌYỌDIỌN̄ FI KE ETI N̄KPỌ ORO ANAMDE

17. Jehovah esise mmanie, ndien ntak-a?

17 Ke akpatre, enyene eti ntak emi anamde Abasi ese nnyịn. Enye ama ọdọhọ Hanani, okụt-n̄kukụt, ete akasian Edidem Asa ete: ‘Enyịn Jehovah asasan̄a akanade ofụri isọn̄ man enye owụt odudu esie ke ufọn mbon oro ẹnamde n̄kpọ ẹnọ enye ke ofụri esịt.’ (2 Chron. 16:9) Asa ikanamke n̄kpọ Abasi ke ofụri esịt, edi Abasi ‘oyowụt odudu esie’ ke ufọn fo edieke afo anamde n̄kpọ esie ke ofụri esịt.

18. Nso ke ekpeti aban̄a Jehovah ini ekededi oro ekerede ke owo ikwe eti n̄kpọ emi afo anamde? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)

18 Abasi ọdọhọ nnyịn ‘iyom se ifọnde,’ ‘ima se ifọnde,’ inyụn̄ ‘inam se ifọnde’ man enye ‘ọfọn nnyịn mfọn.’ (Amos 5:14, 15; 1 Pet. 3:11, 12) Jehovah ọfiọk ndinen owo, oyonyụn̄ ọdiọn̄ mmọ. (Ps. 34:15) Ke uwụtn̄kpọ, kere ban̄a mme omụm-uman Hebrew iba oro, Shiphrah ye Puah. Ke ini nditọ Israel ẹkedude ke ufụn ke Egypt, iban iba emi ẹma ẹbak Abasi ẹkan nte mmọ ẹkebakde Pharaoh emi ọkọdọhọde mmọ ẹwot kpukpru nditọ iren Hebrew oro ẹmanade. Anaedi eti ubieresịt mmọ akanam mmọ ẹnịm nditọ emi uwem. Nte ini akakade, ẹma ẹnam Shiphrah ye Puah ẹnyene mme ubon eke mmọ. (Ex. 1:15-17, 20, 21) Jehovah ama okụt eti n̄kpọ emi iban iba emi ẹkenamde. Ekeme nditie nnyịn ke idem ndusụk ini nte ke owo ndomokiet ikwe eti n̄kpọ oro inamde. Edi Jehovah okụt. Enye ọdiọn̄ọ eti n̄kpọ kiet kiet oro inamde, oyonyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn ke ntak emi.—Matt. 6:4, 6; 1 Tim. 5:25; Heb. 6:10.

19. Eyenete kiet akasan̄a didie ọfiọk ke Jehovah esikụt nti n̄kpọ oro inamde?

19 Eyenete an̄wan kiet ke Austria ama edifiọk ke Abasi esikụt ifịk oro isịnde inam utom esie. Sia enye otode Hungary, enye ama ọbọ adres owo Hungary man enye akpaka ọkọkwọrọ ikọ ọnọ owo oro. Enye ama aka ufọk oro ye unana ubiatini, edi owo ikodụhe ke ufọk. Enye ama afiak aka ediwak ini. Ndusụk ini enye esidiọn̄ọ ke owo do ke ufọk oro, edi owo ndomokiet iwọrọke idi. Enye ama enịm n̄wed, leta, nọmba fon esie, ye mme n̄kpọ ntre ke ufọk oro. Ke enye ama akasan̄a ke isua kiet ye ubak, enye ama edikụt owo ndien ke ufọk oro! Eyenan̄wan kiet ama ọwọrọ edikọm enye onyụn̄ ọdọhọ ete: “Mbọk dụk di. Mma n̄kot kpukpru se akadade edi, ke n̄konyụn̄ ntie mbet fi.” Kpukpru ini emi, idem esie ikọsọn̄ke ndien usọbọ oro ẹkenọde enye ikayakke enye ọwọrọ okosobo ye mme owo. Ẹma ẹtọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible ye enye. Ke akpanikọ, Abasi ama ọdiọn̄ eyenete oro ke enye ndikakaiso nsịn ifịk!

20. Afo ekere didie aban̄a edise oro Jehovah esisede fi?

20 Jehovah okụt se ededi oro afo anamde, oyonyụn̄ ọdiọn̄ fi. Edieke ọfiọkde ke Abasi ke ese fi, kûkere ke enye onyọnyụn̄ọ fi nte n̄kpọ usio ndise oro iketịn̄de iban̄a. Edi yak emi akam anam fi ekpere Abasi akan, sia enye enen̄ede ekere aban̄a fi!

^ ikp. eki. 14 Mbụk eyouwem Brọda Klein odu ke Enyọn̄-Ukpeme eke April 15, 1985.