Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Enyọn̄-Ukpeme (Eke Ukpepn̄kpọ)  |  November 2013

 OTO ITIEUTOM UBON N̄KANI N̄KPỌ NNYỊN

“N̄kebiet Ikụt Emi Esịnede ke Ikpọk Esie”

“N̄kebiet Ikụt Emi Esịnede ke Ikpọk Esie”

KE INI ubịnikọt unọ ikọ ntiense usen usụkkiet ke August ye September 1929, se ibede mme ọkwọrọikọ 10,000 ẹma ẹbụn̄ọ nte ifian̄ ẹkwọrọ ikọ ke ofụri United States. Mmọ ẹma ẹnịm ikpọ ye n̄kpri n̄wed 250,000. N̄kpọ nte owo tọsịn kiet ke otu mme ọkwọrọikọ oro ẹkedi mme colporteur. Ibat mmọ ọkọkọri didie ntem! Bulletin * ọkọdọhọ ke ama “akpa owo idem” nte ibat mme colporteur awakde utịm ikata ke 1929 akan nte ekedide ke 1927.

Ke utịt utịt 1929, okụk ama anana etieti. Ke Tuesday, October 29, 1929, ẹma ẹnyene ata akwa ntakurua ke itie mbubehe New York Stock Exchange, ndien emi ama ada ekesịm akwa nsọn̄ọn̄kpọ ofụri ererimbot eke iduọk isua 1930. Ata ediwak ban̄k ẹma ẹduọ. Mme ọtọin̄wan̄ ikekemeke aba nditọ in̄wan̄. Ikpọ usiakifia ẹma ẹtre utom. Ediwak miliọn owo ikenyeneke aba utom. Ke 1933, ẹkesibọ mme owo 1,000 ke United States ufọk kpukpru usen ke ntak emi mmọ mîkenyeneke okụk ndikpe isọn oro mmọ ẹkebọde ẹdep ufọk oro.

Mme anamutom uyọhọ ini ẹkesan̄a didie ẹdu uwem ke utọ ini oro? N̄kpọ kiet emi akan̄wamde mmọ ekedi ndinyene ubomisọn̄ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄. Sia owo mîkekpehe okụk ufọk ye tax ufọk, ubomisọn̄ emi ama an̄wam ediwak mme asiakusụn̄ ẹkeme ndika iso nnam utom ukwọrọikọ ye esisịt okụk oro mmọ ẹkenyenede. * Ndien ke ini mbono, mmọ ikesikpehe okụk ufọkidụn̄ sia ẹkesidụn̄de ke ubomisọn̄ mmọ. Ke 1934, Bulletin ama ọnọ ọyọhọ ntọt aban̄a nte ẹkemede ndinam ukeuke ufọkidụn̄ ke ubomisọn̄ nnyụn̄ ndọn̄ se ẹsiyọmde ke ufọk, utọ nte mmọn̄, mfiọk mbakara, bed emi ẹkemede ndifụt, ye n̄kpọ emi esinamde ufọk ofiop.

Mme ọkwọrọikọ emi ẹnyenede usọ ke ofụri ererimbot ẹma ẹtọn̄ọ ndinam ufọkidụn̄ ke ubomisọn̄ mmọ. Victor Blackwell ọkọdọhọ ete, “Noah ikakaha ukpep ukọn̄ ubom, ami nnyụn̄ n̄kaha ukpep unam ufọkidụn̄ ke ubomisọn̄.” Edi enye ama anam.

Ke ẹdomo ndimen ubomisọn̄ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄ mbe inyan̄ ke ini ukwọedịm ke India

Avery ye Lovenia Bristow ẹma ẹnyene ubomisọn̄ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄ n̄ko. Avery ọkọdọhọ ete, “N̄kebiet ikụt emi esịnede ke ikpọk esie—n̄kesisan̄a ye ufọk mi kpukpru ini.” Mmọ ẹkenam utom usiakusụn̄ ye Harvey ye Anne Conrow, emi ẹkenyenede ubomisọn̄ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄, emi ẹkedade nsọsọn̄ babru oro ẹyetde itai ẹbọp. Ekesidi mmọ ẹma ẹwat, n̄kpri babru ke ẹdianade ẹduọn̄ọ. Avery ọkọdọhọ ete, “Akanam owo en̄wen inamke utọ ubomisọn̄ oro!” Edi Avery ọkọdọhọ ke Brọda ye Sista Conrow ye akpan ye udọ mmọ ẹkedi “ubon oro ẹkopde inemesịt ẹkan emi akanam imọ ikụtde.” Brọda Conrow ekewet ete, “Nnyịn ikananake baba n̄kpọ kiet, n̄kpọ ikonyụn̄ itịmekede nnyịn esịt ke utom Jehovah koro ima ifiọk ke enye enen̄ede ekere aban̄a nnyịn.” Nte ini akakade, mmọ mbinan̄ ke ubon oro ẹma ẹka Ufọkn̄wed Gilead ẹnyụn̄ ẹnọ mmọ ẹka Peru ẹkenam utom isụn̄utom.

Brọda ye Sista Battaino n̄ko ẹma ẹnam utom usiakusụn̄. Ke ini Brọda Battaino ọkọfiọkde ke n̄wan imọ oyomo, mmọ ẹma ẹnam ubomisọn̄ emi ẹkekotde 1929 Model A Ford akabade edi ufọk. Enye “ekebiet ediye ufọkisen” ke ẹmende ẹdomo ye tent oro mmọ  ẹkedụn̄de. Mmọ ẹma ẹsan̄a ye ekpri adiaha mmọ ẹnam utom oro mmọ ẹkemade etieti—oro edi, ẹkwọrọ ikọ ẹnọ mbon Italy oro ẹkedụn̄de ke United States.

Ediwak owo ẹma ẹma ndikop eti mbụk, edi mmọ ikesiwakke nditịp okụk ke n̄wed oro mmọ ẹkebọde sia mmọ ẹkedide ubuene mîkonyụn̄ inyeneke utom. Mmọ ẹkesinọ se ededi oro mmọ ẹnyenede. Asiakusụn̄ iba ẹma ẹwet n̄kpọ 64 emi mbon oro ẹnyenede udọn̄ ẹkenọde mmọ. Se mmọ ẹkewetde emi “eketie nte n̄kpọurua emi ẹsinyamde ke obio-in̄wan̄.”

Fred Anderson ama osobo ye ọtọin̄wan̄ kiet emi okoyomde ndibọ n̄wed. Ọtọin̄wan̄ emi ama ọnọ enye akrasi enyịn emi eka esie ekesisịnede. Ke in̄wan̄ en̄wen, ete kiet ama oyom ndibọ n̄wed edi ọdọhọ ete, “Nnyeneke akrasi enyịn ndida n̄kot.” Ke ini enye ekesịnede akrasi enyịn oro mmọ ẹkebọde do, akrasi oro ama ekem ye enyịn esie, ndien enye ama adat esịt ndinọ n̄kpọ ke n̄wed ye ke akrasi enyịn oro.

Herbert Abbott ama esisịn ikari unen ke ubomisọn̄ esie. Ke ini ẹnọde enye unen ita m̀mê inan̄, enye eyemen aka urua akanyam onyụn̄ ada okụk oro edep aranuwat. Enye ekewet ete: “Ndi odu ini emi okụk nnyịn okokụrede ofụri ofụri? Ih, ama odu. Edi nnyịn ikayakke oro akpan nnyịn ndinam utom. Ima ikam inyenyene aranuwat ke ubomisọn̄ nnyịn, iyaka iso ke utom nnyịn, inyụn̄ inyene mbuọtidem ke Jehovah ayan̄wam nnyịn.”

Ndiberi edem ke Jehovah nnyụn̄ nnen̄ede mbiere ndinam n̄kpọ esie akan̄wam ikọt Abasi ke ini nsọn̄ọn̄kpọ oro. Usen kiet, ke ini akamba edịm emi asan̄ade ye oyobio ekedepde, Maxwell ye Emmy Lewis ẹma ẹfehe ẹwọrọ ke ubomisọn̄ mmọ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄, ke ata nnennen ini, sia ke ndondo oro mmọ ekewọrọde, eto ama ọduọ ọtọ ubomisọn̄ oro esịbe iba. Maxwell ekewet ete, “Mme n̄kpọ emi ikakpanke nnyịn ndinam utom nnyịn, ikonyụn̄ idụkke-dụk nnyịn ekikere nditre utom nnyịn. Utom okosụk okpokpon, ndien okosụk ọdọdọn̄ nnyịn ndinam.” Sia idem mîkenyekke mmọ, ndima ufan ẹkenyụn̄ ẹn̄wamde mmọ, Maxwell ye Emmy ẹma ẹfiak ẹnam ubomisọn̄ emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄.

Sia nnyịn idude n̄ko ke ini nsọn̄ọn̄kpọ, ediwak miliọn ifịk ifịk Mme Ntiense Jehovah ẹnyene ukem edu n̄waidem emi. Ukem nte mme asiakusụn̄ eset oro, nnyịn n̄ko imebiere ndika iso n̄kwọrọ ikọ tutu Jehovah ọdọhọ ke ẹnam utom emi ẹma.

^ ikp. eki. 3 Ẹkot Utom Obio Ubọn̄ Nnyịn idahaemi.

^ ikp. eki. 5 Ini oro, ata ediwak mme asiakusụn̄ ikesinamke utom. Ẹma ẹsisio urua n̄wed ẹnọ mmọ, mmọ ẹnyụn̄ ẹda okụk oro mmọ ẹbọde ke n̄wed ẹda ẹdu mmemmem uwem.