NTE ubom akawatde odụk Belfast Lough ke ini utịn usenubọk asiahade, mbon oro ẹkesịnede ke ubom oro ẹma ẹda ẹkụt mme obot oro ndiye eto ye ikọn̄ ẹkọride. N̄kpọ emi eketịbe ke May 1910. Charles T. Russell ama esịne ke ubom oro. Ọyọhọ utịm ikotion oro enye akakade Ireland ekedi oro. Brọda Russell ama okụt ikpọ nsụn̄ikan̄ iba oro ẹkesụk ẹbọpde ke ubọk. Kiet ekedi Titanic, enye eken edi Olympic. * Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible 12 ke ẹkeda ke esụk ẹbet enye edisịm.

Ke n̄kpọ nte 1890, Brọda Russell ama ekere mfọnn̄kan usụn̄ oro ẹkpedade ẹnam mme owo ke ofụri ererimbot ẹkop eti mbụk. Ntre enye ama ebiere ndikpọn̄ United States n̄ka nsio nsio idụt n̄kọkwọrọ eti mbụk. Enye ekebem iso aka Ireland ke July 1891, okonyụn̄ odụk nsụn̄ikan̄ oro ẹkotde City of Chicago aka. Utịn ama ọtọn̄ọ ndisop ini mmọ ẹkperede mbenesụk Queenstown. Anaedi enye ama eti se ete ye eka esie ẹkesitịn̄de ẹban̄a Queenstown obio emana mmọ ini enye adade okụt obio oro. Nte Brọda Russell ye mbon oro ẹkesan̄ade ye enye ẹkewatde ẹbe ndiye obio ye obio-in̄wan̄, mmọ ẹma ẹtọn̄ọ ndikụt ke edi se isịnde idem ikwọrọ ikọ do.

Brọda Russell ama aka Ireland esịm ikatiaba. Se enye ọkọkwọrọde akpa ini emi enye akakade do ama anam ata ediwak owo ẹsima ndiwọrọ ndikop utịn̄ikọ esie ini ekededi oro enye akafiakde aka do. Ini enye akakade Ireland ọyọhọ ikaba ke May 1903, ẹma ẹda mme n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ẹkot mme owo ẹte ẹdikop utịn̄ikọ oro enye edinọde ke obio Belfast ye Dublin. Russell ọkọdọhọ ke mme owo ẹma ẹnen̄ede ẹkpan̄ utọn̄ ini imọ ikenemede iban̄a nte Abraham ọkọbuọtde idem ye Abasi ye se Abasi aduakde ndinam nnọ ubonowo.

Sia mme owo ẹkenen̄erede ẹma Ikọ Abasi ke Ireland, Brọda Russell ama afiak aka do ini enye akakade Europe ọyọhọ ikata. Ini enye ebehede ke Belfast usenubọk usen kiet ke April 1908, nditọete iren ition ẹma ẹdi ẹdikọm enye. Ẹma ẹkot mme owo ẹte ẹdikop utịn̄ikọ esie oro akaban̄ade nte ẹdisobode ukara Satan. N̄kpọ nte owo 300 ẹma ẹdikop utịn̄ikọ oro mbubreyo oro. Ete kiet ama ọtọn̄ọ mfan̄a, edi Brọda Russell ama ada Bible ekịbi enye inua. Ke Dublin, ewetn̄wed YMCA emi ekekerede O’Connor ama enen̄ede ọdọn̄ idem edi mfan̄a ye Russell. Enye ama odomo ndinam owo 1,000 oro ẹkedude do ẹkûnịm se Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹkwọrọde. Nso ke enye akanam?

Yak idọhọ ke se iketịbede edi emi. Eren kiet emi oyomde ndifiọk Bible enyịme ndika n̄kokop utịn̄ikọ oro ẹkedade n̄wedmbụk n̄kpọntịbe The Irish Times ẹkot mme owo. Mme owo ẹyọhọ ufọk tutu ayak nsịn̄ enye ikpekwe itie itie. Eren emi enen̄ede akpan̄ utọn̄ okop se ete kiet emi enyenede afia ntan̄ebek onyụn̄ esịnede nduọ-nduọ kod ọkwọrọde. Nte ete emi ọkwọrọde ikọ, enye oto n̄kan̄ mbot utịn̄ikọ emi  asan̄a aka n̄kan̄ eken, ke etịn̄, ke otop ibuot, ke anyan ubọk. Enye onyụn̄ ada itien̄wed Bible kiet anam en̄wen an̄wan̄a. Ukwọrọikọ esie anam eren oro ọfiọk se Bible ekpepde. Uyo ọkwọrọikọ oro okpon tutu kpukpru owo ẹkop se enye etịn̄de kpa ye oro enye mîkamake ukwak utịn̄ikọ. Otuowo idehe idap ke ofụri hour kiet ye ubak oro enye ọkwọrọde ikọ. Ke ini ekemde ini mme owo ndibụp enye mbụme, O’Connor ye mme ufan esie ẹfan̄a se enye ekpepde, edi enye ada Bible owụt ke se imọ ikpepde edi akpanikọ. Otuowo ẹkwak ubọk. Ke enye ama akada Bible ekịbi O’Connor ye mme ufan esie inua, eren oro okoyomde ndifiọk se Bible ekpepde do aka ebịne enye ye ikọt esie ọkọdọhọ ẹkpep imọ n̄kpọ efen efen ke Bible. Ẹdọhọ ke nte ediwak owo ẹkesan̄ade ẹdifiọk akpanikọ Bible edi oro.

Ke ini Brọda Russell ọkọkpọn̄de New York ke May 1909 aka Ireland ọyọhọ ikanan̄, enye ama ọdọhọ Brọda Huntsinger etiene imọ man akpada ini oro ewet se imọ iditịn̄de man ẹkpesịn ke Enyọn̄-Ukpeme. Mbon Belfast 450 ẹkekop utịn̄ikọ Brọda Russell; n̄kpọ nte owo 100 ke otu mmọ ẹkedada sia itie ikodụhe se mmọ ẹtiede.

Brọda C. T. Russell esịne ke Lusitania

Ini Russell akakade Ireland ọyọhọ ikotion, O’Connor ama emen ete kiet emi esikpepde n̄kpọ aban̄a ido ukpono edi man edifan̄a se Russell ọkwọrọde. Ẹma ẹnen̄ede ẹfiọk ete oro ke obio. Ke Brọda Russell ama ọkọnọ utịn̄ikọ an̄wa okụre ke Dublin, ete oro ama afak enye mbụme, ndien enye ama ada Bible ọbọrọ kpukpru mbụme esie. N̄kpọ oro ama enem otuowo tutu. Edem usen oro, Russell ye ikọt esie ẹma ẹdụk ubom ẹka Liverpool ẹkedụk ọwọrọetop nsụn̄ikan̄ oro ẹkotde Lusitania ẹka New York. *

Utịn̄ikọ an̄wa oro ẹkedade The Irish Times ẹkot mme owo ẹdidụk ke May 20, 1910

Ẹma ẹnyụn̄ ẹda n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ẹkot mme owo ẹdikop utịn̄ikọ Brọda Russell ini enye akakade Ireland ọyọhọ ikotiokiet ye ikatiaba ke 1911. Ke April, owo 2,000 ẹkekop utịn̄ikọ oro ọkọdọhọde m̀mê mme akpan̄kpa ẹyefiak ẹdu uwem. Edi Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible 20 kpọt ẹkedu ke Belfast. O’Connor ama afiak emen ọkwọrọ ederi en̄wen edi man edifak Russell mbụme ini enye akafiakde aka Dublin. Enye ama ada Bible ọbọrọ kpukpru mbụme esie tutu otuowo ẹkwak ubọk. Ke October ye November, Brọda Russell ama aka ọkọnọ utịn̄ikọ ke mme obio en̄wen ke idụt oro; ata ediwak owo ẹma ẹkekop utịn̄ikọ esie. O’Connor ye mbon ntịme 100 ẹma ẹdomo ndisịn mfịna ini enye ọnọde utịn̄ikọ ke Dublin, edi otuowo ẹkeda ye Brọda Russell.

Kpa ye oro edide Brọda Russell ekesinọ utịn̄ikọ ini oro, enye ama ọfiọk ke idụhe owo emi edide enye mîdụhe n̄kpọ Abasi ikaha iso, ke idịghe utom owo edi emi, edi utom Abasi. Ndida n̄wedmbụk n̄kpọntịbe n̄kot mme owo ẹdikop utịn̄ikọ an̄wa ama an̄wam ediwak owo ẹfiọk se Bible ekpepde. Utịn̄ikọ an̄wa oro ke ẹkot idahaemi Utịn̄ikọ Ofụri Owo. Utịn̄ikọ an̄wa ama an̄wam ediwak owo ẹkop eti mbụk, onyụn̄ anam ẹsiak ediwak esop ke ofụri Ireland.​—Oto itieutom ubon n̄kani n̄kpọ nnyịn ke Britain.

^ ikp. 3 Titanic ama esịp isua iba ke ẹma ẹkebọp enye ẹma.

^ ikp. 9 Ke May 1915, ẹma ẹnam Lusitania esịp ke usụk usụk Ireland.

[Ndise ke page 31]

Utịn̄ikọ an̄wa oro ẹkedade The Irish Times ẹkot mme owo ẹdidụk ke May 20, 1910