Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Enyọn̄-Ukpeme (Eke Ukpepn̄kpọ)  |  February 2018

 MBỤK EYOUWEM

Jehovah Ekeme Ndinam Kpukpru N̄kpọ

Jehovah Ekeme Ndinam Kpukpru N̄kpọ

USEN kiet ke ini Mairambubu an̄wan mi ekesịnede ke bọs aka n̄kpọ, enye ama okop ẹdọhọde ẹte: “N̄kpa ididụhe aba, ẹyenyụn̄ ẹnam mme akpan̄kpa ẹset.” Enye ama oyom ẹnam n̄kpọ oro enen̄ede an̄wan̄a imọ. Ke ini bọs oro akatuakde ada yak mme owo ẹwọrọ, enye ama efehe ebịne mma oro eketịn̄de ikọ oro. Mma oro ekekere Apun Mambetsadykova; enye ekedi Ntiense Jehovah. Ndineme nneme ye Mme Ntiense Jehovah ini oro ekedi edue-ukot-akpa-itọn̄! Edi se Apun ekedikpepde nnyịn ama anam nnyịn ikpụhọde nte ikesidude uwem.

IMA ISINAM UTOM TỌN̄Ọ KE USIERE TUTU EYO OKỤT

N̄kamana ke 1937 ke kolkhoz. Kolkhoz edi in̄wan̄ emi ediwak owo ẹbuanade ẹnyene. In̄wan̄ oro ekekpere obio Tokmok, ke Kyrgyzstan. Nnyịn idi mbon Kyrgyz, isinyụn̄ isem usem Kyrgyz. Ete ye eka emi ẹkesinam utom ke akamba in̄wan̄ oro tọn̄ọ ke usiere tutu eyo okụt. Ẹma ẹsinọ mbonutom n̄kpọudia ke ubọk ke ubọk, edi ẹkesikpe mmọ okụk inikiet kpọt ke isua. Ikememke inọ eka mi ndise mi ye adiahaeka mi enyịn. Ke mma n̄kaka n̄wed isua ition kpọt, mma ntọn̄ọ nditiene nnam utom ke akamba in̄wan̄ oro.

Obot Teskey Ala-Too

Mme owo ẹma ẹbuene etieti ke n̄kan̄ oro n̄kodụn̄de, ikememke ndinyene se ẹdade ubọk ẹka inua. Ke ini n̄kedide akparawa, ikebeheke mi se ikanamde Abasi obot owo, n̄konyụn̄ n̄kereke nte ini iso editiede. N̄kekereke ke akpanikọ oro n̄kpepde mban̄a Jehovah ye se enye aduakde ndinam nnọ mme owo oyokpụhọde uwem mi. Eyenem fi ndifiọk nte ata ediwak owo ke Kyrgyzstan ẹkesan̄ade ẹdifiọk akpanikọ. Akpanikọ ekebem iso esịm obio emana mi ke edere edere Kyrgyzstan.

MBON ORO ẸKETODE SIBERIA ẸNYỌN̄ ẸDI ẸNAM MBON KYRGYZSTAN ẸFIỌK AKPANIKỌ

Ikọ Abasi ekenen̄ede omụm isọn̄ ke Kyrgyzstan ke 1956. Ikememke utom mbon Kyrgyzstan ndikpan̄ utọn̄ nnọ Ikọ Abasi sia uwem mbon Communist ama adia mmọ idem. Ini oro Kyrgyzstan ekesịne ke akani Soviet Union, oro edi, USSR. Mme Ntiense Jehovah oro ẹkedude ke akani Soviet  Union ikesịnke idem ke mbubehe ukara ndomokiet. (John 18:36) Ntak edi oro ukara ẹkekọbọde mmọ idiọk idiọk. Edi idụhe se ukara ẹkemede ndinam yak mbon oro ẹmade Abasi ẹkûkop Ikọ Abasi. Akpan n̄kpọ kiet oro n̄kpepde ke ofụri ini oro nnamde n̄kpọ Jehovah edi ke Jehovah “ekeme ndinam kpukpru n̄kpọ.”​—Mark 10:27.

Emil Yantzen

Ukọbọ ama anam Mme Ntiense Jehovah ẹdọdiọn̄ ẹwak ke Kyrgyzstan. Ntak idọhọde ntre? Siberia ekesịne ke akani Soviet Union; do ke ukara ẹkesibịn mbon oro ẹsọn̄de ibuot ye mmọ ẹka. Ntre ke ini ukara ẹkesanade mme owo ẹyak, ediwak mmọ ẹkenyọn̄ ẹdi Kyrgyzstan. Ndusụk mmọ ẹkedi Mme Ntiense Jehovah. Emil Yantzen ekedi kiet ke otu mmọ. Enye akamana ke Kyrgyzstan ke 1919. Ẹmạ ẹnọ enye aka ufọk-n̄kpọkọbi emi ẹsinọde mme owo ọkpọsọn̄ ufen. Enye ama okụt ediwak Mme Ntiense Jehovah do, ndien do ke enye ekedi Ntiense Jehovah. Enye ama ọnyọn̄ edidụn̄ ekpere Sokuluk ke 1956. Sokuluk esịne ke n̄kan̄ emi ntode. Akpa esop oro ẹkesiakde ke Kyrgyzstan okodu ke Sokuluk. Ẹkesiak esop oro ke 1958.

Victor Vinter

Ke ufan̄ isua kiet ebede, Victor Vinter ama edi edidụn̄ ke Sokuluk. Enye ama ọbọ ufen etieti. Ẹma ẹbiere n̄kpọkọbi isua ita ẹnọ enye ikaba sia enye mîkamaha ndika ekọn̄. Ẹma ẹfiak ẹkọbi enye isua duop en̄wen, ekem ẹbịn enye okodu ke Siberia ke isua ition. Edi ukọbọ ikakpanke mme owo ke Kyrgyzstan ndidi ndikpono Jehovah.

AKPANIKỌ EKPERE OBIO EMANA MI

Eduard Varter

N̄kpọ nte Mme Ntiense Jehovah 160 ẹkedu ke Kyrgyzstan ke 1963; ediwak mmọ ẹketo Germany, Ukraine, ye Russia. Eduard Varter ekedi owo mmọ kiet. Ẹma ẹtiene ẹbịn enye aka Siberia. Enye akana baptism ke Germany ke 1924. Ke n̄kpọ nte 1944, ukara Germany ẹma ẹkọbi enye. Ekem ke isua ifan̄ ebede, ukara akani Soviet Uniọn̄ ẹma ẹbịn enye aka Siberia. Ke 1961, Brọda Varter ama ọwọrọ edidụn̄ ke Kant; Kant enen̄ede ekpere obio emana mi.

Elizabeth Fot; Aksamai Sultanalieva

Sista Elizabeth Fot okodụn̄ ke Kant n̄ko. Enye ekesikịm ọfọn̄ adia n̄kpọ. Enye ama ọfiọk ndikịm ọfọn̄ tutu mme dọkta ye mme titia ẹdọhọ enye esikịm ọfọn̄ ọnọ mmimọ. Owo kiet emi enye ekesikịmde ọfọn̄ ọnọ ekekere Aksamai Sultanalieva. Ebe Aksamai akanam utom ke ọfis mme ekpeibet ukara. Aksamai ama obụp enye ediwak mbụme aban̄a ntak emi Abasi okobotde owo ye se isitịbede owo ama akpa. Elizabeth ama ada Bible ọbọrọ mbụme esie. Aksamai ama edidi Ntiense Jehovah onyụn̄ esisịn idem ọkwọrọ ikọ.

Nikolai Chimpoesh

Ke n̄kpọ nte 1961 oro, ẹma ẹmek Nikolai Chimpoesh esenyịn circuit. Enye okoto Moldova. Enye ama edi esenyịn circuit ekpere ndisịm isua 30. Nikolai ikesisan̄ake ise mme esop kpọt, edi ama esinyụn̄ anam ẹmịn̄ mme n̄wed nnyịn ẹnọ nditọete. Ukara ẹma ẹfiọk se enye ekesinamde. Oro akanam Brọda Eduard Varter ọdọhọ Nikolai ete: “Mbon ukara ẹma ẹbụp fi nte isisan̄ade inyene n̄wed nnyịn, dọhọ ke ibuot itieutom nnyịn ke Brooklyn ẹsinọ ẹsọk nnyịn, kûdịp n̄kpọ ndomokiet. Se owo KGB iso. Kûyak idem enyek fi.”​—Matt. 10:19.

Ikebịghike ke Brọda Varter ama ekeneme nneme emi ye Brọda Nikolai, mbon KGB ẹma ẹdọhọ Nikolai edi ibuot itieutom mmimọ ke Kant. Brọda Nikolai ọkọdọhọ ete: “Owo KGB ama obụp mi  nte isisan̄ade inyene n̄wed nnyịn. Mma ndọhọ enye ke ẹsinọ ke Brooklyn ẹsọk nnyịn. Enye ikọdiọn̄ọke se ekpetịn̄de. Enye ama ayak mi nnyọn̄ inyụn̄ ikotke mi aba tọn̄ọ oro.” Nditọete oro ẹkenyenede uko nte Brọda Nikolai ẹma ẹka iso ẹkwọrọ ikọ ye mbufiọk ke edere edere Kyrgyzstan emi ntode. N̄wan mi edi akpa owo emi okokopde n̄kpọ aban̄a Jehovah ke ubon nnyịn. Ekedi ke 1981.

N̄WAN MI ỌSỌSỌP ỌFIỌK AKPANIKỌ

Mairambubu an̄wan mi oto n̄kan̄ emi ẹkotde Naryn ke Kyrgyzstan. Usen kiet ke August 1974, enye ama edise eyeneka mi an̄wan. Akpa ini emi n̄kokụtde enye ekedi oro. Mma mma enye ndondo oro n̄kụtde enye. Ima idọ ndọ kpa usen oro.

Apun Mambetsadykova

Ke January 1981, ini n̄wan mi ekesịnede ke bọs aka urua ke enye okokop mma kiet ọdọhọde ke “n̄kpa ididụhe aba.” N̄wan mi ama oyom enye anam n̄kpọ oro enen̄ede an̄wan̄a imọ, ntre enye ama obụp mma oro enyịn̄ esie ye ebiet emi enye ọdụn̄de. Mma oro ọkọdọhọ ke imọ ikere Apun, edi ikamaha ndisiak ebiet emi enye odụn̄de sia ẹma ẹtre utom nnyịn ini oro. Enye akakam obụp n̄wan mi ebiet emi nnyịn idụn̄de. N̄wan mi ekenenem esịt ọnyọn̄ edi.

N̄wan mi ama edidọhọ mi ete: “Okpokop se n̄kopde mfịn. Mma kiet ọdọhọ mi ke ibịghike mme owo idikpaha aba, unamikọt idikam inamke owo n̄kpọ.” Eketie mi nte n̄ke. Ntre mma ndọhọ n̄wan mi nte: “Yak ibet, enye ama edi eyedinam ikọ esie an̄wan̄a nnyịn.”

Apun ama edi ufọk nnyịn ke ọfiọn̄ ita ebede. Ekem nditọete iban en̄wen ẹma ẹsidi ẹdikpep nnyịn n̄kpọ. Nte ikasan̄ade idifiọk mbon Kyrgyz oro ẹkebemde iso ẹdi Mme Ntiense Jehovah edi oro. Mmọ ẹma ẹkpep nnyịn ẹban̄a Jehovah ye se enye aduakde ndinam nnọ mme owo. Mmọ ẹkeda n̄wed To Paradise Ekeduökde Sim Paradise Efiakde Enyene ẹkpep nnyịn n̄kpọ. * Ima ision̄o n̄wed oro iwet ke idem nnyịn sia idem kiet kpọt okodu ke ofụri obio Tokmok.

Prọfesi oro odude ke Genesis 3:15 esịne ke otu n̄kpọ oro ikebemde iso ikpep. Jesus emi edide Edidem Obio Ubọn̄ Abasi edinam prọfesi emi osu. Ana kpukpru owo ẹkop ata akpan etop emi! Oro akanam iyom nditiene n̄kwọrọ etop emi. (Matt. 24:14) Ikebịghike, se ikekpepde ke Bible ama ọtọn̄ọ ndinam nnyịn ikpụhọde.

 IMA ISIDỤK MBONO ESOP INYỤN̄ INỊM MME OWO BAPTISM KPA YE ORO ẸKETREDE UTOM NNYỊN

Eyenete kiet ke Tokmok ama okot nnyịn ndọ. Ima ikụt ke Mme Ntiense Jehovah inamke n̄kpọ nte mbon en̄wen. Owo ikọnọhọ ọkpọsọn̄ mmịn, kpukpru n̄kpọ ama onyụn̄ asan̄a ọfọn. Mme owo ẹma ẹsikpa mmịn, ẹnam n̄kpọ afai afai, ẹnyụn̄ ẹkpe nditen̄ ke ediwak usọrọ oro isidụkde, edi eke Mme Ntiense Jehovah iketiehe ntre.

Ima inyụn̄ idụk mbono esop ifan̄ ye esop emi okodude ke Tokmok. Ẹkesinịm ke akai edieke enyọn̄ ọfọnde. Nditọete ẹma ẹfiọk ke mme bodisi ke ẹkesiyep mmimọ. Ntre ẹma ẹdọhọ eyenete kiet esida ese usụn̄. Ikesinịm mbono esop ke ufọk nditọete ke ini ọkpọsọn̄ etuep. Mme bodisi ẹma ẹdi ufọk oro ikesinịmde mbono esop n̄kpọ nte ikaba ẹdibụp m̀mê nso ke inam do. Ikanam n̄kpọ ye mbufiọk ini ami ye n̄wan mi ikanade baptism ke Akpa Chüy ke July 1982. (Matt. 10:16) Nditọete ẹkesan̄a kiet kiet, iba iba ẹdi akai oro ikosopde idem. Ima ikwọ ikwọ ekem ẹnọ utịn̄ikọ baptism.

NDISỊN IDEM N̄KWỌRỌ IKỌ N̄KAN NTE IKESIKWỌRỌDE

Ke 1987, eyenete kiet ama ọdọhọ n̄ka mbịne owo kiet emi akamade Ikọ Abasi ke Balykchy. Akada nnyịn usen inan̄ ndisan̄a ke tren n̄kesịm do. Ke ima ikaka do ediwak ini ikọkwọrọ ikọ, ima idikụt ke ediwak owo do ẹma Ikọ Abasi etieti. Oro akanam ikere ke edi se isịnde idem ikwọrọ ikọ do.

Ami ye n̄wan mi ima isika Balykchy ke ubọk ke ubọk. Ediwak ini, ima isidu do ke utịturua ikwọrọ ikọ inyụn̄ inịm mbono esop. Mbon oro ẹkeyomde n̄wed nnyịn ẹma ẹwak ẹkan nte ekesidide. Ima isimen n̄wed ke Tokmok idi Balykchy. Ikesidọn̄ n̄wed emi ke mishok, oro edi, ikpọ ekpat emi ẹsidọn̄de potato. Ima isidọn̄ n̄wed iyọhọ ikpọ ekpat iba imen idi Balykchy kpukpru ọfiọn̄, edi ikesikemke owo ubọk. Ima isikwọrọ ikọ inọ mme owo ke tren ini isitode Tokmok idika Balykchy inyụn̄ inyọn̄.

Ẹma ẹdisiak esop ke Balykchy ke 1995, isua itiaita tọn̄ọ ikọtọn̄ọ ndisika do. Okụk oro ikesikpede ika Balykchy ke ofụri isua oro ikedịghe ekpri. Nnyịn ikenen̄ekede inyene okụk. Ikesida okụk ke m̀mọ̀n̄ ndien? Eyenete kiet ama esinọ nnyịn okụk idian ikpe usụn̄. Jehovah ama eberede “window heaven” ọnọ nnyịn sia enye ama okụt ke ọdọn̄ nnyịn ndisịn idem n̄kwọrọ ikọ ke Balykchy. (Mal. 3:10) Imokụt ke idụhe se Jehovah mîkemeke ndinam!

NDIBỌK NDITỌ NNYỊN NNYỤN̄ NSỊN IDEM N̄KWỌRỌ IKỌ

Ẹma ẹmek mi ebiowo ke 1992. Ami n̄kedi akpa owo Kyrgyz oro ẹkemekde ebiowo ke idụt nnyịn. Utom ama ediwak ke esop nnyịn ke Tokmok. Ima isika nsio nsio ufọkn̄wed ikekpep nditọ ufọkn̄wed emi ẹdide mbon Kyrgyz Bible. Owo mmọ kiet edi owo Kọmiti N̄kọk Itieutom idahaemi, iba ẹdi akpan asiakusụn̄. Akana in̄wam n̄ko mbon oro ẹkesidụkde mbono esop. Ke n̄kpọ nte 1991 esịm 1993, ikesikama n̄wed usem Russian inyụn̄ inịm mbono esop ke usem Russian. Edi ata ediwak mbon oro ẹkesidụkde mbono esop ẹkedi  mbon Kyrgyz. Ntre mma nsikabade se ẹtịn̄de nnọ mmọ, oro ama anam Ikọ Abasi enen̄ede an̄wan̄a mmọ.

Ami ye n̄wan mi ye nditọ nnyịn itiaita ke 1989

Ima isisịn idem ibọk nditọ nnyịn n̄ko. Ima isisan̄a ye mmọ ika ukwọrọikọ ye mbono esop. Ke ini Gulsayra adiaha nnyịn ekedide isua 12, enye ama esima ndikwọrọ ikọ nnọ mme owo ke efak. Nditọ nnyịn ẹma ẹsima ndimụm mme itie Bible ndọn̄ ke ibuot. Kpukpru emi an̄wam nditọ ye nditọ nditọ nnyịn ẹsịn idem ke esop. Ke otu nditọ nnyịn 9 ye nditọ nditọ nnyịn 11 oro ẹsụhọde, 16 ke ẹnanam n̄kpọ Jehovah mîdịghe ẹsitiene mme ete ye eka mmọ ẹdụk mbono esop.

JEHOVAH ANAM SE NNYỊN MÎKEKEREKE

Nditọete oro ẹketọn̄ọde utom ukwọrọikọ ke obio nnyịn ke n̄kpọ nte 1950 esịm 1959 ikpekereke ke n̄kpọ editie ntem. Ọtọn̄ọde ke 1991, owo ikafịnake nnyịn aba ndikwọrọ ikọ nnyụn̄ nsop idem n̄kpono Jehovah, inamke n̄kpọ m̀mê iwak adan̄a didie.

Ami ye n̄wan ke ikwọrọ ikọ

Ke 1991, ami ye n̄wan mi ima idụk akpa akamba mbono oro ẹkenịmde ke Alma-Ata, emi ẹkotde idahaemi Almaty, ke Kazakhstan. Ke 1993, nditọete ẹma ẹnịm akpa akamba mbono ke Kyrgyzstan ke Spartak Stadium ke Bishkek. Ikada urua kiet inam an̄wambre oro asana. N̄kpọ oro ama enem esenyịn an̄wambre tutu enye ọdọhọ ikûkpe okụk.

1994 ke ẹkemịn̄ akpa n̄wed nnyịn ke usem Kyrgyz. Mme akabade n̄wed usem Kyrgyz ẹdu idahaemi ke n̄kọk itieutom ke Bishkek ẹkabade n̄wed. Ke 1998, ukara ẹma ẹdinyịme ke imenyene unen ndinam n̄kpọ Abasi ke Kyrgyzstan. Idahaemi, imawak ibe mme asuanetop 5,000 ke Kyrgyzstan. Esop 83 ye otu 25 ẹdu ke usem Chinese, Kyrgyz, Russian, Turkish, Uighur, Uzbek, Usem Idiọn̄ọ Mbon Russia, ye ke Ikọmbakara. Nditọete emi ẹdiana kiet ẹnam n̄kpọ Jehovah kpa ye oro mmọ ẹtode nsio nsio idụt ẹnyụn̄ ẹsemde nsio nsio usem. Jehovah anam kpukpru emi etịbe.

Jehovah anam ndi se ndide mfịn. Ete ye eka mi ẹkedi mme ọtọin̄wan̄ ikonyụn̄ inyeneke n̄kpọ. N̄kaka n̄wed isua ition kpọt. Edi Jehovah an̄wam mi ndot ndidi ebiowo nnyụn̄ n̄keme ndikpep mbon oro ẹfiọkde n̄wed ẹkan mi Bible. Mmenen̄ede n̄kụt ke Jehovah esinam se owo mîkekereke. Se Jehovah anamde ọnọ mi anam n̄ka iso nnam mme owo ẹfiọk ke enye ikpọn̄ “ekeme ndinam kpukpru n̄kpọ.”​—Matt. 19:26.

^ ikp. 21 Mme Ntiense Jehovah ẹkesio, edi owo imịn̄ke aba.