Ke akpa ibuotikọ ke magazine emi, ima itịn̄ iban̄a mbụk Croesus emi abiaidiọn̄ akabian̄ade, ndien emi ama anam edidem Persia akan enye. Edi enyene prọfesi Bible emi aban̄ade edidem Persia, ndien kpukpru se ẹketịn̄de ke prọfesi oro ama osu.

N̄kpọ nte isua 200 mbemiso ẹkekande Babylon, prọfet Isaiah ama etịn̄ ke edidem emi edikande Babylon edikere Cyrus onyụn̄ etịn̄ nte enye edikande akwa obio oro. Isaiah eketịn̄ prọfesi emi idem mbemiso Cyrus akamanade.

Isaiah 44:​24, 27, 28: “Jehovah, . . . Enye emi ọdọhọde udem ete, ‘Sat; nyonyụn̄ nnam kpukpru mme akpa fo ẹsat’; Enye emi ọdọhọde aban̄a Cyrus ete, ‘Enye edi ekpemerọn̄ mi, enye oyonyụn̄ anam kpukpru se ami mmade ọyọhọ ọyọhọ’; ọkọrọ ye ikọ mi emi ndọhọde mban̄a Jerusalem nte, ‘Ẹyefiak ẹbọp enye,’ ye temple esie nte, ‘Ẹyesịn itiat idakisọn̄ fo.’”

Ewetmbụk eset eyen Greece emi ekekerede Herodotus ọkọdọhọ ke udịmekọn̄ Cyrus ẹma ẹsiak usụn̄ en̄wen ẹnọ Akpa Euphrates, emi ekewetde ebe ke Babylon. Emi ama anam akpa oro etek tutu edi se mbonekọn̄ ẹkemede ndisan̄a do mbe ndụk obio. Ke Cyrus ama akakan Babylon, enye ama anam mme Jew oro ẹkemụmde nte ifịn ẹka do ẹnyọn̄ọ man ẹfiak ẹkebọp Jerusalem, emi ẹkesobode isua 70 ke edem.

Isaiah 45:1: “Ntem ke Jehovah ọdọhọ Cyrus, enye emi enye eyetde aran, emi mmụmde enye ubọk nnasia, man n̄kan mme idụt ke iso esie, man n̄kpatat isịn ndidem; man mberede mme eberede-iba usụn̄ ke iso esie, mbak ẹdiberi mme inuaotop.”

Owo ikeberike eberede-iba usụn̄ oro okodude ke ibibene Babylon, ntre mbonekọn̄ Persia ẹma ẹsan̄a eyen eyen ẹdụk obio. Ekpedi mbon Babylon ẹma ẹdiọn̄ọ se Cyrus akaduakde, mmọ ẹkpekeberi kpukpru inuaotop oro owo ekemede ndito akpa oro nsan̄a ndụk obio. Edi sia mmọ mîkeberike usụn̄, Cyrus ama oto do odụk onyụn̄ akan obio oro.

Prọfesi emi edi kiet ke otu ediwak prọfesi Bible emi ẹma ẹkesu. * Edi prọfesi Bible itiehe nte se mme owo ẹsitịn̄de ẹban̄a ini iso. Mme etịn̄ ini iso ẹsidọhọ ke abasi mmimọ anam ifiọk se iditịbede, edi mme prọfesi Bible ẹto “Enye emi etịn̄de akpatre ke ntọn̄ọ, ndien ke eset enye etịn̄ mme n̄kpọ oro owo mînamke.”​—Isaiah 46:10.

 Ata Abasi kpọt, emi ekerede Jehovah, ekeme nditịn̄ nte utịt n̄kpọ editiede ke ini n̄kpọ oro mîkam itọn̄ọke-tọn̄ọ kan̄a. Ẹdọhọ ke enyịn̄ Abasi ọwọrọ, “Enye Anam Akabade Edi.” Emi owụt ke Abasi ekeme ndifiọk se iditịbede ke ini iso onyụn̄ anam se ededi oro oyomde ẹnam man uduak esie osu. Emi n̄ko anam inen̄ede inịm ke Abasi oyosu kpukpru se enye ọn̄wọn̄ọde.

MME PRỌFESI ORO ẸSUDE MFỊN

Ndi akpama ndifiọk se Bible eketịn̄de aban̄a eyo nnyịn emi? N̄kpọ nte isua 2,000 oro ekebede, Bible ama etịn̄ ke “ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ oyodu ke mme akpatre usen.” Mme akpatre usen oro ẹtịn̄de ẹban̄a mi iwọrọke ke ẹmọn̄ ẹsosobo isọn̄ emi ye kpukpru owo ẹfep. Edi ọwọrọ ke usua, ufịk, ye ufen emi mme owo ẹbọde ke ata ediwak isua idahaemi ọmọn̄ ebebe efep. Yak ineme mme prọfesi ifan̄ oro ẹsude ke “mme akpatre usen” emi.

2 Timothy 3:​1-5: “Ke mme akpatre usen . . . mme owo ẹyedi mme ama idem, mme ama okụk, ẹtan̄ idem, ẹseri iseri, ẹsụn̄i isụn̄i, ẹsọn̄ ibuot ye ete ye eka, ẹnana esịtekọm, inyeneke nsọn̄ọnda, inyeneke ndammana ima, inyịmeke ndidụk ediomi ekededi, mbon edidọk, ẹnana mfara ke idem, ẹtie obom obom, imaha eti ido, mme andida owo nnọ, ẹsọn̄ ibuot, ẹkohode idem, ẹma unọ idem inemesịt utu ke ndima Abasi, ẹnyene enyọn̄ enyọn̄ ido uten̄e Abasi edi idụhe uwem ekekem ye odudu esie; wọn̄ọde kpọn̄ mmọ emi.”

Itie N̄wed Abasi emi ke osu mfịn. Ediwak owo ẹma idemmọ, ẹma okụk, ẹnyụn̄ ẹtan̄ idem. Mme owo ẹtak ke ndiyom mbon en̄wen ẹnam n̄kpọ ẹnọ mmimọ inyụn̄ imaha ndinam se mmọ ẹken̄wọn̄ọde. Ediwak nditọwọn̄ ikponoke ete ye eka mmọ. Mme owo ẹma udia-uwem ẹkan Abasi. N̄ko, edi eyo esiere, n̄kpọ ọdọdiọk akan nte ekedide.

Matthew 24:​6, 7: “Mbufo ẹyekop ẹban̄a ekọn̄ ye mme etop ekọn̄. . . . Idụt ayadaha an̄wana ye idụt, obio ubọn̄ kiet oyonyụn̄ adaha an̄wana ye obio ubọn̄ en̄wen.”

Ẹdọhọ ke ibat mbon oro ẹkpan̄ade ke ekọn̄ ọtọn̄ọde ke 1914 ebe owo miliọn 100; ibat emi awak akan ibat ofụri owo emi ẹdude ke ediwak idụt. Kere ban̄a ediwak owo emi ẹtuan̄ade, ẹfụhọde, ẹnyụn̄ ẹbọde ufen ke ntak ekọn̄. Ndi mme owo ẹkpep n̄kpọ ẹto ndudue mmọ ẹnyụn̄ ẹtre ndin̄wana ekọn̄?

Matthew 24:7: ‘Akan̄ oyodu.’

N̄ka kiet emi ẹsisede ẹban̄a udia ke ofụri ererimbot ẹdọhọ ẹte: ‘Ke ererimbot emi ẹnyenede udia ekem ndibọk kpukpru owo, owo miliọn 815 ẹsina biọn̄. Oro ọwọrọ ke owo kiet ke otu kpukpru owo usụkkiet ke ererimbot ẹsidụk idap ukpọk idịbi, ndien owo kiet ke otu kpukpru owo ita inyeneke eti udia idia.’ Ẹdọhọ ke n̄kpọ nte nditọwọn̄ miliọn ita ẹsikpan̄a kpukpru isua ke ntak ọbiọn̄.

Luke 21:11: “Ikpọ unyekisọn̄ ẹyedu.”

Kpukpru isua, n̄kpọ nte unyekisọn̄ 50,000 emi ọsọn̄de odudu ekem se mme owo ẹkopde ẹsitịbe. N̄kpọ nte 100 ke otu emi ẹsisọn̄ odudu ekem ndiwụri ufọk, ndien ata akamba unyekisọn̄ kiet esitịbe kpukpru isua. Ndụn̄ọde kiet oro ẹkenamde owụt ke unyekisọn̄ ama owot n̄kpọ nte owo 471,000 ọtọn̄ọde ke 1975 esịm 2000.

Matthew 24:14: “Ẹyenyụn̄ ẹkwọrọ eti mbụk obio ubọn̄ emi ke ofụri isọn̄ nte ntiense ẹnọ kpukpru mme idụt; ndien adan̄aoro ke utịt edidi.”

Mme Ntiense Jehovah oro ẹwakde ẹbe owo miliọn itiaita ke ẹkwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi ke n̄kpọ nte idụt 240. Mmọ ẹkwọrọ eti mbụk emi ke kpukpru ebiet​—ke ikpọ obio, obio-in̄wan̄, akai, ye obot. Prọfesi oro ọdọhọ ke ẹma ẹkwọrọ ikọ emi ẹsịm nte Abasi oyomde, ke “adan̄aoro ke utịt edidi.” Oro ọwọrọ ke ukara owo ididụhe aba, ndien Obio Ubọn̄ Abasi kpọt edikara ofụri isọn̄. Mme un̄wọn̄ọ Abasi ewe idisu ke Obio Ubọn̄ oro? Ka iso kot man ọfiọk.