Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ENYỌN̄-UKPEME (EKE UKPEPNKPỌ) OCTOBER 2016

 MBỤK EYOUWEM

Mmodomo Ndikpebe Nnyụn̄ Nnịm Nti Uwụtn̄kpọ

Mmodomo Ndikpebe Nnyụn̄ Nnịm Nti Uwụtn̄kpọ

Usen kiet, Izak Marais ama etie ke Patterson, New York, okot mi ke Colorado. Mma mbụp enye nte: “Ọmọdiọn̄ọ ndi isua ifan̄?” Enye ama ọbọrọ ete: “Mmọdiọn̄ọ isua emana fo!” Yak ntịn̄ se ikadade nneme emi idi.

N̄KAMANA ke December 10, 1936, ke obio Wichita, ke Kansas, U.S.A. Nnyịn idi owo inan̄, ndien ami ndi akpan. Ete ye eka mi, William ye Jean, ẹkedi Mme Ntiense Jehovah. Ete mi ekedi asan̄autom otu, ntre ke ẹkesikot anam-ndutịm otu mbiowo. Emma Wagner, ekaeka mi ekekpep eka mi Bible. Ekaeka mi ama ekpep ediwak mbon en̄wen n̄ko Bible, utọ nte Gertrude Steele, emi ekedide isụn̄utom ke ediwak isua ke Puerto Rico. * Mma nnyene ediwak nti uwụtn̄kpọ ndikpebe.

KE NTETI NTI UWỤTN̄KPỌ ORO ẸKENỊMDE ẸNỌ MI

Ete mi ke ada ke efak ọnọ mme owo magazine

Ke ini n̄kedide isua ition, mma ntiene ete mi mbubreyo usen kiet nda ke efak nnọ mme owo Enyọn̄-Ukpeme ye Consolation (emi ẹkotde idahaemi Ẹdemede!). Ini oro ke ẹkesụk ẹn̄wana Ọyọhọ Ekọn̄ Ererimbot lba. Dọkta kiet emi mmịn akanamde ama ọtọk ete mi ete ke n̄wan ọfọn akan enye, ke ntak emi ete mi mîkamaha nditiene ndụk ekọn̄. Ekem enye ama asan̄a ebịne ete mi ọkọdọhọ enye ete: “Afia n̄kpai, mia mi ise ekpedi edi erenowo itiaba!” Ndịk ama anam mi etieti, mma nnyụn̄ n̄kere nte ete mi edinamde n̄kpọ. Ọbọn̄ mbon ikọbọrọke enye ikọ, edi ama aka iso ndinọ mbon oro ẹkedade do magazine. Mma mma nte ete mi akanamde n̄kpọ. Owoekọn̄ kiet ama asan̄a edi ndibe, ndien dọkta oro mmịn akanamde do ama ọdọhọ enye ete: “Di mụm afia n̄kpai emi kọkọbi!” Edi owoekọn̄ oro ama ọdọhọ enye ete: “Ọbọn̄ owo, nyọn̄ ufọk kanana yak mmịn atara fi!” Mmọ mbiba ẹma ẹdaha. Mmesikọm Jehovah nte enye ọkọnọde ete mi utọ uko oro. Ete mi ama enyene itie ufatidet iba ke Wichita, dọkta oro ekesifat idet ke itie nnyịn!

Ami ye ete ye eka mi, ke ini ikakade mbono ke Wichita ke n̄kpọ nte 1944

Ke ini n̄kedide isua itiaita, ete ye eka mi ẹma ẹnyam ufọk ye itieurua mmọ ẹnyụn̄ ẹbọp ekpri ufọkisan̄. Nnyịn ima iwọrọ ika Colorado, sia ẹma ẹnen̄ede ẹyom mme ọkwọrọikọ do. Ikodụn̄ ikpere  Grand Junction, do ke ete ye eka mi ẹkesiak usụn̄ ẹnyụn̄ ẹsinam utom ndusụk ini ke in̄wan̄ ye itie ubọk ufene. Jehovah ama ọdiọn̄ utom mmọ, sia ẹma ẹsiak esop do. Ke June 20, 1948, ete mi ama enịm mi, Billie Nichols ye n̄wan esie, ye mbon en̄wen baptism ke idịm kiet do. Nte ini akakade, Billie Nichols ye n̄wan esie, eyen esie eren ye n̄wan eyen esie ẹma ẹnam utom circuit.

Nnyịn ima inen̄ede ikpere ediwak mbon emi ẹkesịnde idem ẹnam n̄kpọ Abasi, isinyụn̄ iwak ndineme n̄kpọ Abasi ye mmọ. Don ye Earlene, Dave ye Julia, Si ye Martha, mbonubon mme Steele, ẹma ẹnen̄ede ẹn̄wam mi mma n̄kpọ Abasi. Mmọ ẹma ẹnam n̄kụt ke ndinịm n̄kpọ Obio Ubọn̄ akpa ke uwem esinam owo okop inemesịt.

MMA MFIAK N̄WỌRỌ IDỤN̄

Ke ini n̄kedide isua 19, ufan nnyịn Bud Hasty, ama ọdọhọ nditiene imọ nnam utom usiakusụn̄ ke usụk usụk United States. Esenyịn circuit ama ọdọhọ nnyịn iwọrọ ika obio Ruston ke Louisiana, ikan̄wam ediwak nditọete emi ẹma ẹketre ndiwọrọ an̄wautom. Ẹma ẹdọhọ nnyịn isinịm mbono esop kpukpru urua ọkpọkọm mbon en̄wen idịghe. Ima ibọ eti itie idiọn̄ inyụn̄ ida inịm kpukpru mbono esop; edi nnyịn mbiba kpọt ikesidụk ke nsonso oro. Ekesidi ke ini owo kiet anamde n̄kpọ, enye eken etie akpan̄ utọn̄. Edi ke ini nnamn̄wụt, nnyịn mbiba ikesinam, ndien n̄kpọitie ẹkpan̄ utọn̄! Ekem, Sista kiet emi ama ọkọsọn̄ ama ọtọn̄ọ ndidụk. Nte ini akakade, ndusụk nditọ ukpepn̄kpọ nnyịn ye nditọete emi ẹma ẹketre ndiwọrọ an̄wautom ẹma ẹtọn̄ọ ndidụk mbono esop. Ikebịghike, esop oro ama ọsọn̄ idem.

Usen kiet, ami ye Bud ima isobo pastọ Church of Christ, ndien enye ama etịn̄ n̄kpọ aban̄a mme itie N̄wed Abasi emi mmen̄kọfiọkke. N̄kpọ emi ama anam mfiak n̄kere m̀mê mmakam mfiọk se nnịmde. Mma nnam ndụn̄ọde okoneyo okoneyo ofụri urua kiet man mfiọk ibọrọ mbụme oro enye okobụpde. Emi ama anam ntetịm n̄kụt ke se nnịmde edi akpanikọ, n̄konyụn̄ ntetie mbet ndikwọrọ ikọ nnọ pastọ en̄wen.

Ikebịghike, esenyịn circuit ama ọdọhọ ika ikan̄wam esop kiet ke obio El Dorado ke Arkansas. Mma nsito do n̄ka itieutom uda owo ke ekọn̄ ke Colorado, ke ntak emi ẹkesifịnade mi ẹte ndidụk ekọn̄. Isan̄ kiet, ami ye ndusụk mme asiakusụn̄ emi ikasan̄ade ntre ika n̄kpọ emi ima inyene aksiden ke Texas. Ubomisọn̄ mi ama abiara ofụri ofụri. Ima ikot eyenete kiet emi odụn̄de ke obio oro, ndien enye ama edimen nnyịn aka ufọk esie, ekem  ada nnyịn aka mbono esop. Ẹma ẹdọhọ nditọete ke nnyịn ima inyene aksiden, ndien nditọete ẹma ẹtịp n̄kpọ ẹnọ nnyịn. Eyenete oro ama anyam ubomisọn̄ mi oro akabiarade do ke dollar 25.

Nnyịn ima ika Wichita emi ufan, nnyịn Brọda E. F. McCartney, okodude asiak usụn̄. Nditọiren esie, Frank ye Francis, emi ẹdide amanamba ẹdi ata ufan mi. Mmọ ẹma ẹnyam akani ubọmisọn̄ mmọ ẹnọ mi ke dollar 25, se n̄konyụn̄ nyamde ubomisọn̄ mi oro akabiarade. Akpa edi emi n̄kokụtde nte Jehovah ọnọde mi se nyomde ke ntak emi nnịmde n̄kpọ Obio Ubọn̄ akpa ke uwem mi. Mme McCartney ẹma ẹmen Bethel Crane, ediye Sista kiet emi amade Abasi etieti ẹdiwụt mi. Ruth eka Crane okodu ke Wellington ke Kansas, asiak usụn̄ tutu ebe isua 90. Ikọyọhọke isua kiet, ami ye Bethel ima idọ ndọ ke 1958; enye ama editiene mi asiak usụn̄ ke El Dorado.

ẸKOT NNYỊN UFỌKN̄WED GILEAD

Nti uwụtn̄kpọ oro ikekpebede ama an̄wam nnyịn ibiere ndinam se ededi oro esop Jehovah ọdọn̄de nnyịn. Ẹma ẹdọhọ nnyịn ikedi akpan asiakusụn̄ ke obio Walnut Ridge ke Arkansas. Esịt ama enen̄ede enem nnyịn ke 1962, ke ini ẹkekotde nnyịn ididụk Ufọkn̄wed Gilead, ọyọhọ otu 37. Esịt ama enem nnyịn n̄ko ke ini ikokụtde Don Steele ke ufọkn̄wed oro! Ke ima ikokụre ukpep, ẹma ẹnọ nnyịn ika Nairobi, Kenya. Ima ifụhọ ke ini ikọkpọn̄de New York, edi esịt ama enem nnyịn tutu ke ini ikokụtde nditọete nnyịn ke an̄wambehe ubomofụm ke Nairobi.

Ke ini ikasan̄ade ye Mary ye Chris Kanaiya ikwọrọ ikọ ke Nairobi

Ima isọsọp imehe ye mme owo ke Kenya, ukwọrọikọ ama onyụn̄ enem nnyịn. Chris ye Mary Kanaiya ẹkedi akpa nditọ ukpepn̄kpọ nnyịn emi ẹkedụkde esop. Mmọ ke ẹsasiak usụn̄ ke Kenya tutu esịm emi. Ekem ẹma ẹdọhọ ika ikanam utom isụn̄utom ke Kampala, Uganda. Nnyịn ikedi akpa isụn̄utom ke idụt oro. Ukwọrọikọ ama enem etieti, sia ata ediwak owo ẹma ẹkpep Bible ẹnyụn̄ ẹkabade ẹdi nditọete nnyịn. Edi ke ima ikodu ke Africa ke isua ita ye ubak, ima ifiak inyọn̄ United States man ikọtọn̄ọ ubon. Ima inen̄ede ifụhọ usen emi ikọkpọn̄de Africa ikan usen emi ikọkpọn̄de New York idi Africa. Ima ima nditọete nnyịn ke Africa etieti, ima inyụn̄ ikere nte ikpafiakde ika Africa.

IMENYENE OBUFA UTOM

Ikodụn̄ ke Colorado ikpere mme ete ye eka mi. Ke Kimberly, adiaha nnyịn ama ọkọyọhọ isua kiet ye ọfiọn̄ ition, Stephany udun̄wan nnyịn ama amana. Nnyịn ikada ndibọk nditọ nnyịn nte ata akpan utom, ima inyụn̄ inam ofụri se ikemede man inam akpanikọ odụk mmọ esịt. Ikoyom ndinịm nti uwụtn̄kpọ nnọ mmọ nte ẹkenịmde ẹnọ nnyịn. Edi nnyịn ima inyụn̄ idiọn̄ọ ke inamke n̄kpọ m̀mê nso uwụtn̄kpọ ke inịm inọ mmọ, edieke mmọ mîyomke ndinam n̄kpọ Abasi, idinamke. Ke uwụtn̄kpọ, udọeka mi ye eyeneka mi an̄wan ẹma ẹkpọn̄ Jehovah kpa ye ofụri nti uwụtn̄kpọ oro ẹkenịmde ẹnọ nnyịn. Mmenịm ke mmọ ẹyeti nti uwụtn̄kpọ oro ẹkenịmde ẹnọ mmọ ẹnyụn̄ ẹfiak ẹdinam n̄kpọ Jehovah.

Enem nnyịn ndibọk nditọ nnyịn nnyụn̄ nsinam n̄kpọ ọtọkiet ye mmọ. Sia ikodụn̄de ikpere obio Aspen ke Colorado, ima isisan̄a ye nditọ nnyịn ikebre mbre ke ice, isinyụn̄ ida ini emi ineme nneme ye mmọ. Ima isika ikese nsio nsio ebiet. Ndien ke mbubreyo, ima isibara ikan̄ isụhọde itie iwebe  inyụn̄ ineme nneme. Kpa ye oro mmọ ẹkedide n̄kpri, mmọ ẹma ẹsibụp nnyịn utọ mbụme nte, “Nso ke ndinam mma n̄kpon?” ye “Nso utọ owo ke n̄kpọdọ?” Ima isidomo ndisịn mmọ ibet Abasi ke esịt, inyụn̄ inam mmọ ẹkụt ke ọfọn ndinam utom uyọhọ ini nnyụn̄ ndọ owo emi amade utọ utom emi. Ima in̄wam mmọ ẹkụt n̄ko ke ifọnke owo ọdọ ebe ke ini enye osụk edide uyen. Nnyịn ima isidọhọ mmọ, “ẹkûdọ ndọ tutu mbufo ẹsịm isua 23.”

Nnyịn ima isisịn ofụri ukeme ida mmọ idụk mbono esop inyụn̄ iwọrọ an̄wautom kpa nte ẹkenamde ye nnyịn. Ima isikot mbon oro ẹnamde utom uyọhọ ini ufọk. Ima isinyụn̄ itịn̄ nte utom isụn̄utom enemde, inyụn̄ idọhọ ke usen kiet kpukpru nnyịn iyaka Africa. Ama enen̄ede ọdọn̄ nditọ nnyịn ndika Africa.

Ima isinịm ukpepn̄kpọ ubon kpukpru ini, inyụn̄ inanam mme n̄kpọ oro ẹkemede nditịbe ke ufọkn̄wed iwụt. Ima isibụp mmọ mbụme nte nditọ ufọkn̄wed mmọ ẹkpebụpde, mmọ ẹsinyụn̄ ẹbọrọ nnyịn. N̄kpọ emi ama esinem mmọ etieti onyụn̄ anam mmọ ẹnyene uko. Nte mmọ ẹkekponide, idịghe kpukpru ini ke ukpepn̄kpọ ubon ekesinem mmọ. Mma n̄kpek mmọ usen kiet tutu esịt ayat mi, ntre mma ndọhọ mmọ ẹka ubet mmọ ke nnyịn idikpepke aba n̄kpọ usen oro. Mmọ ẹma ẹdịghe ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ nditua ẹte ke mmimọ imọn̄ ikpep n̄kpọ ndien. N̄kpọ emi ama anam nnyịn ifiọk ke se isikpepde mmọ ke odụk mmọ esịt. Mmọ ẹma ẹdinen̄ede ẹma ukpepn̄kpọ ubon, nnyịn ima isinyụn̄ iyak mmọ ẹtịn̄ se isịnede mmọ ke esịt. Ibuot esiyon̄ nnyịn ndusụk ini oro mmọ ẹsidọhọde ke mmimọ inịmke ndusụk n̄kpọ oro nnyịn ikpepde mmọ. Emi esinam nnyịn ifiọk se isịnede mmọ ke esịt. Edi ke ini ikọkde ibuot ye mmọ, mmọ ẹsinyịme ke se Jehovah etịn̄de enen.

N̄KPỌ AMA AFIAK OKPỤHỌDE KE UBON NNYỊN

Ubọk nditọ ikebịghike nte ikekerede. Esop Abasi ama an̄wam nnyịn ikeme ndinam nditọ nnyịn ẹma Jehovah. Esịt ama enem nnyịn etieti ke ini mmọ ẹketọn̄ọde ndisiak usụn̄ ke mmọ ẹma ẹkekụre ufọkn̄wed sekọndri. Mmọ ẹma ẹkpep utom man ẹnyene n̄kpri okụk ẹda ẹn̄wam idem. Mmọ ẹma ẹsan̄a ye nditọete iban iba en̄wen ẹka obio Cleveland ke Tennessee, man ẹkekwọrọ ikọ ke ebiet oro ẹnen̄erede ẹyom mme ọkwọrọikọ. Itọn̄ mmọ ẹsidọn̄ nnyịn etieti, edi esinem nnyịn ke ini itide ke mmọ ẹda uwem mmọ ẹnam n̄kpọ Abasi. Ami ye n̄wan mi ima ifiak itọn̄ọ ndisiak usụn̄, ndien emi ama anam nnyịn ikeme ndinam n̄kpọ en̄wen ke esop Abasi. Nnyịn imesika ikese mme esop ke ini esenyịn circuit mîdụhe, imesinyụn̄ in̄wam ke ini akamba mbono.

Mbemiso nditọ nnyịn ẹkekade Tennessee, mmọ ẹma ẹka ẹkese Bethel London ke England. Stephany emi ekedide isua 19 ini oro, ama okụt Paul Norton do. Kimberly ama okụt Brian Llewellyn, ufan Paul Norton, isan̄ en̄wen emi mmọ ẹkefiakde ẹka do. Paul ama ọdọ Stephany ke ini Stephany ekedide isua 23. Ke isua oro eketienede, Brian ama ọdọ Kimberly, ke ini Kimberly ekedide isua 25. Mmọ ẹma ẹbet tutu ẹsịm isua 23 mbemiso ẹdọde ndọ. Nnyịn imama ebe nditọ nnyịn etieti.

Nnyịn ye Paul, Stephany, Kimberly, ye Brian ke n̄kọk itieutom Malawi ke 2002

Nditọ nnyịn ẹdọhọ ke uwụtn̄kpọ oro nnyịn ye ete ye eka nnyịn ikenịmde akan̄wam mmimọ ‘ibem iso iyom Obio Ubọn̄ Abasi’ nte Jesus ọkọdọhọde, idem ke ini n̄kpọ ọkọsọn̄de ye mmimọ. (Matt. 6:33) Ke April 1998, ẹma ẹkot Paul ye Stephany ẹdidụk Ufọkn̄wed Gilead, ọyọhọ otu 105. Ke mmọ ẹma ẹkekụre ukpep, ẹkenọ mmọ ẹka Malawi ke Africa. Ẹma ẹnyụn̄ ẹkot Brian ye Kimberly ẹdi ẹdinam utom ke Bethel London. Ekem, ẹma ẹdọhọ mmọ ẹkenam utom ke Bethel Malawi. Esịt ama enem nnyịn etieti, sia ata eti n̄kpọ ke mmọ ẹda uwem mmọ ẹnam oro.

ẸKOT NNYỊN IDINAM UTOM EN̄WEN

Ke January 2001, ke Brọda Izak Marais, emi ekesisede enyịn ke Itieutom Emi Esede Aban̄a Ukabade N̄wed, okokot mi nte n̄ketịn̄de ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ ibuotikọ emi. Enye ama ọdọhọ mi ke mmimọ iyom ndikpep mme akabade n̄wed ke ofụri ererimbot ẹnen̄ede ẹfiọk Ikọmbakara, ndien ke  ẹmek mi ntiene ndibọ ukpep man n̄kpekeme ndikpep mmọ. Idem ama akpa mi sia n̄kedi isua 64. Ami ye n̄wan mi ima ibọn̄ akam iban̄a n̄kpọ emi inyụn̄ itịn̄ inọ eka nnyịn. Mmọ ẹma ẹdọhọ nnyịn ika okposụkedi emi nnyịn mîdidụhe ndise mmọ enyịn. Mma n̄kot Brọda Marais ndọhọ ke nnyịn iyedi.

Mbemiso ikadahade, dọkta ama anam idiọn̄ọ ke eka mi enyene kansa. Mma ndọhọ enye ke nnyịn imọn̄ isụhọde itie ye Linda eyeneka mi ise enye enyịn. Eka mi ama ọdọhọ ete: “Kûdedei unam utọ n̄kpọ oro. Esịt idinemke mi edieke mûkaha.” Linda okonyụn̄ esịn ke uyo oro. Se mmọ ẹketịn̄de emi ye nte nditọete ẹkenamde n̄kpọ ama ọsọn̄ọ nnyịn idem. Ima idaha Patterson man ikọbọ ukpep oro ẹkekotde nnyịn. Linda eyeneka mi ama okot nnyịn edem usen ọdọhọ ke Mama akpa. Nnyịn ima isịn idem inam obufa utom emi kpa nte Mama ọkọdọhọde.

Esịt ama enem nnyịn etieti ke ini ẹkedọhọde nnyịn ika n̄kọk itieutom Malawi emi nditọ nnyịn ye mme ebe mmọ ẹdude, ikekpep mme akabade n̄wed n̄kpọ! Ama enem nnyịn ndifiak n̄kụt mmọ. Nnyịn ima ikpọn̄ do ika Zimbabwe ye Zambia. Ke ima ikasan̄a inọ ukpep emi ke isua ita ye ubak, ẹma ẹdọhọ nnyịn ifiak ika Malawi. Nnyịn ikafiak ika do man ikan̄wam nditọete oro ẹkekọbọde ke ntak emi mmọ ẹkedade san̄asan̄a, ẹwet ifiọkutom mmọ. *

Nnyịn ye nditọ nditọ nnyịn ke ikwọrọ ikọ

Ima ifụhọ etieti ke ini ikọkpọn̄de Malawi ke 2005 inyọn̄ ufọk nnyịn ke Basalt ke Colorado; mi ke ami ye n̄wan mi inam utom usiakusụn̄. Ke 2006, Brian ye Kimberly ẹma ẹkpọn̄ Malawi ẹdidụn̄ ẹkpere nnyịn ẹbọk adiaha ye udun̄wan mmọ, Mackenzie ye Elizabeth. Paul ye Stephany ke ẹdodu ke Malawi. Paul edi owo Kọmiti N̄kọk Itieutom Malawi. Mmekpere ndisịm isua 80 idahaemi, edi esịt esinem mi etieti ke ini n̄kụtde n̄kparawa ẹnamde utom oro n̄kesinamde. Ndikpebe nti uwụtn̄kpọ oro ẹkenịmde ẹnọ nnyịn nnyụn̄ ndomo ndinịm nti uwụtn̄kpọ nnọ nditọ nnyịn ye nditọ nditọ nnyịn, anam nnyịn inen̄ede ikop inemesịt.

^ ikp. 5 Kot Enyọn̄-Ukpeme Ikọmbakara May 1, 1956, page 269-272, ye eke March 15, 1971, page 186-190, man ọfiọk nte ubon mme Steele ẹkenamde utom isụn̄utom.

^ ikp. 30 Ke uwụtn̄kpọ, se ifiọkutom Brọda Trophim Nsomba ke Enyọn̄-Ukpeme April 15, 2015, page 14-18.