Nte oyomde okụbọde

Mek usem

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

ẸDEMEDE! NO. 5 2016

Ata Utịbe N̄kpọ

Ata Utịbe N̄kpọ

N̄wed kiet emi ẹkotde Nature’s Building Blocks ọdọhọ ke edieke carbon mîdụhe, ke owo m̀mê unam m̀mê eto ikemeke ndidu uwem. Carbon ekeme ndikabade n̄kpọ en̄wen ke idemesie, onyụn̄ ekeme ndidiana ye n̄kpatan̄a n̄kpọ en̄wen n̄kabade n̄kpọ en̄wen. Ke ẹkụt mbufa n̄kpọ emi carbon ekemede ndikabade ndi ye mbufa usụn̄ emi ẹkpedade enye ẹdian ye n̄kpọ en̄wen man akabade n̄kpọ en̄wen.

Carbon edi ata utịbe n̄kpọ! Enye ekeme ndikabade nsio nsio n̄kpọ nte idikụtde ke idak emi.

DAIMỌN

Carbon esikabade daimọn. Daimọn esinen̄ede ọsọn̄ idem. Owo ikwe kan̄a n̄kpọ ke esịt isọn̄ emi ọsọn̄de idem nte daimọn. Etuek carbon kiet kpọt esikabade ata eti daimọn.

GRAPHITE

N̄kpọ en̄wen emi carbon esikabarede edi graphite. Nte graphite etiede esinam ẹkeme ndida enye nnam nsio nsio n̄kpọ. Ẹsisịn enye ke ndusụk aran ẹnyụn̄ ẹda enye ẹnam benetap (pencil). *

GRAPHENE

Carbon esikabade graphene nte ikụtde ke ndise emi. N̄kpọ emi ẹdade graphene ẹnam esisiek onyụn̄ ọsọn̄ akan ndusụk ukwak. Ekpri udịm emi ẹdade benetap ẹdụri ke n̄wed ọdọn̄ọ graphene.

 FULLERENE

Carbon esikabade fullerene. Ke ntak emi fullerene ẹnen̄erede ẹken̄e, ẹsida n̄kpọ emi ẹkotde nanometer ẹdomo mmọ.

MME ODU-UWEM N̄KPỌ

Carbon esịne ke mme nsen emi ẹdude ke idem owo ye unam, onyụn̄ esịne ke mme n̄kpọ emi ẹsinamde ikọn̄ ye eto ẹka iso ẹdu uwem. Carbon esịne n̄ko ke carbohydrate, amino acid, ye ndusụk udia emi ẹsinamde owo okpon.

‘Ẹkụt mme edu Abasi ke mme n̄kpọ oro enye anamde.’—Rome 1:20.

^ ikp. 7 Mbọk kot ibuotikọ emi “Does Anyone Have a Pencil?” ke Ẹdemede! Ikọmbakara eke July 2007