Be ka se isịnede

Be ka udiana n̄kpọ

Be ka se isịnede

Mme Ntiense Jehovah

Efịk

Ẹdemede!  |  No. 2 2017

 NDI ẸKEBOBOT?

Nte Ọkwọk Esisan̄ade Ọsọrọ ke N̄kpọ

Nte Ọkwọk Esisan̄ade Ọsọrọ ke N̄kpọ

ỌKWỌK ekeme ndisọrọ ke n̄kpọ ọkpọkọm n̄kpọ oro ana didie. Mmọ ẹsisan̄a didie ẹkeme ndinam emi?

Kere ise: Ọkwọk esife ata sụn̄sụn̄ ke ini enye ekperede n̄kpọ emi enye oyomde ndisọrọ. Se isin̄wamde enye anam emi edi ke enye esibem iso ese nte n̄kpọ oro enye oyomde ndika n̄kọsọrọ oyomde usụn̄ eketre man enye ọdiọn̄ọ nte enye edifede. Edi ata ediwak n̄kpri unam eken ikemeke ndinam emi sia mmọ isikemeke ndida ke anyan usụn̄ n̄kụt nte n̄kpọ emi mmọ ẹyomde ndika n̄kọsọrọ oyomde usụn̄ eketre.

Nte enyịn ọkwọk etiede enen̄ede okpụhọde ye nte enyịn owo etiede. Se ọkwọk esidade ọfiọk ke imekpere n̄kpọ emi imọ iyomde ndisọrọ edi emi: nte enye efede ekpere n̄kpọ oro, ntre ke n̄kpọ oro okpon akan nte ekedide ke enyịn esie. Esitie mmọ nte ke nte mmọ ẹkperede n̄kpọ oro, ntre ke n̄kpọ oro edinen̄ede okpon. Ndụn̄ọde oro ẹkenamde ke ufọkn̄wed ntaifiọk kiet ke Australia owụt ke ọkwọk ama enen̄ede ekpere n̄kpọ oro enye oyomde ndisọrọ, ke enye esife ata sụn̄sụn̄. Ndien sia enye efede sụn̄sụn̄ ntre, enye isiduọhọ ke ini oyomde ndisọrọ ke n̄kpọ.

N̄wed oro ẹkotde Proceedings of the National Academy of Sciences ọdọhọ ke ọfọn ẹfiọk se isinamde ọkwọk ekeme ndisọrọ ke n̄kpọ sụn̄sụn̄ man ẹda ifiọk oro ẹbot ukwakutom emi ẹsinamde efe aka ebiet en̄wen akanam n̄kpọ.

Afo ekere didie? Ndi ọkwọk emi ọfiọkde ndife n̄kọsọrọ ke n̄kpọ sụn̄sụn̄ ntem okofoforo? Mîdịghe ndi ẹkebobot enye?