Dzo kpo yi emenuwo dzi

Wotu Fiaɖuƒe Akpata 3,000 Le Nigeria

Wotu Fiaɖuƒe Akpata 3,000 Le Nigeria

Le Memleɖa, March 1, 2014 dzi la, ame 823 siwo me dzidzɔ yɔ fũu la kpe le Nigeria le Yehowa Ðasefowo ƒe Takpexɔ si le Benin City me hena wɔna ɖedzesi aɖe le dukɔ ma me. Tso keke ƒe 1999 me, esime Yehowa Ðasefowo dze Fiaɖuƒe Akpata tutu le dukɔ siwo dzi nu mede o me ƒe ɖoɖoa gɔme la, wotu Fiaɖuƒe Akpata 3,000 le Nigeria.

Do ŋgɔ

Wogblɔ ŋutinya kpui aɖe tso afi siwo Yehowa Ðasefowo ƒe hamewo wɔa woƒe kpekpewo le le Nigeria tso ƒe 1920-awo me la ŋu. Le gɔmedzedzea me la, wokpena le amewo ƒe aƒewo kple xɔ siwo wohaya me. Teƒe gbãtɔ si Yehowa Ðasefowo ŋutɔ tu hena kpekpewo wɔwɔ la nye xɔ aɖe si wotu ɖe Ilesa le ƒe 1935 me le Nigeria. Le ƒe 1938 kple 1990 dome la, hamewo dzi ɖe edzi teƒe 200 kloe, hameawo dzi ɖe edzi tso 14 va ɖo 2,681. Avu kple kɔe wònyena na hame geɖewo be woakpɔ teƒe siwo woawɔ kpekpewo le. Hame adee wɔa kpekpe le Fiaɖuƒe Akpata aɖewo me. Eye le teƒe bubuwo la, kpekpevalawo sɔa gbɔ ale gbegbe be womekpɔa mɔ le xɔ siwo me wowɔa kpekpeawo le me o, ale wɔ ame aɖewo nɔa tsitrenu le fesre nu hafi tea ŋu kpɔa gome le kpekpeawo me. Le ɣeyiɣi mawo me la, hame geɖe gakpɔtɔ kpena le amewo ƒe aƒewo me alo sukuxɔwo me kokoko.

Emegbe

Le ƒe 1990 me la, Yehowa Ðasefowo ƒe alɔdzedɔwɔƒea va te gadodo na hamewo wotsɔ tua Fiaɖuƒe Akpatawo to Fiaɖuƒe Akpata Tuga ƒe ɖoɖoa dzi. Kaka ƒe 1997 naɖo la, Nuto Me Xɔtukɔmitiwo kpe asi ɖe hamewo ŋu wotu akpata yeyewo eye wotrɔ asi le ɖewo hã ŋu, wo katã ƒe xexlẽme le 105. Wotu akpata 13 le ƒe 1997 va se ɖe ƒe 1999 me, eye ɖe sia ɖe tutu xɔ ŋkeke 7 va se ɖe 15.

Togbɔ be xɔtutu ƒe ɖoɖo sia nɔ afɔ tsɔm nyuie alea hã la, mete ŋu le Ðasefo siwo le dzidzim ɖe edzi le Nigeria la ƒe hiahiãwo gbɔ kpɔm bliboe o. Le April 1998 me la, alɔdzedɔwɔƒea bu akɔnta be yewohiã Fiaɖuƒe Akpata 1,114 le dukɔa me godoo.

Nɔviŋutsu Don Trost, si nye Nigeria Alɔdzekɔmitia me tɔ gblɔ na vavalawo le wɔna tɔxɛ si yi edzi le Benin City la me be: “Dɔ gã nyadri aɖee wònye! Míenɔ mía ɖokuiwo biam be, ‘Aleke dɔ sia anya wɔe?’” Le ƒe 1999 me la, míekpɔ nyabiase sia ƒe ŋuɖoɖo esi wowɔ ɖoɖo be Fiaɖuƒe Akpata Tuha siwo dometɔ ɖe sia ɖe me ame ade va se ɖe enyi le la nakpe asi ɖe Fiaɖuƒe Akpata tutu na hamewo ŋu le dukɔ bliboa me. Woto xɔ kpokploe tutu ƒe mɔnu aɖe vɛ, eye wotua Fiaɖuƒe Akpata 17 ɣleti sia ɣleti le mama dedie nu, eye dɔ sia le edzi yim ƒe 14 sɔŋue nye esia.

Esi Nɔviŋutsu Trost kafu vavalawo ɖe dɔ nyadri si wowɔ ta vɔ la, egblɔ be akpata geɖe gahiã. Le ƒe 2013 me la, Yehowa Ðasefo siwo le Nigeria la dzi ɖe edzi 8,000 kple edzivɔ. Egblɔ hã be: “Ahiã be míanɔ Fiaɖuƒe Akpata 100 tum ƒe sia ƒe hafi míate ŋu anɔ te ɖe etsɔmehiahiãwo nu.” Le ƒe 2013 me la, Ðasefo siwo le Nigeria ƒe agbɔsɔsɔe nye 351,000 eye wole hame 5,700 kple edzivɔwo me.