Ala o mambo mena me

Ala o ebambu a mongo

 MYANGO MA LONGE̱

Di so̱i “musanga ma tiki ma mususedi munde̱ne̱”

Di so̱i “musanga ma tiki ma mususedi munde̱ne̱”

WINSTON na Pamela (Pam) Payne be nde o bolea o mukanjo m’ebolo ma Ostralasia. To̱ na longe̱ labu la bonam ba kusi mitakisan. Deme̱ di kwedi muto, ba ta bangame̱n lembe̱ ni sese na ko̱lo̱ngo̱ne̱ pe̱ ńai na ńai a bede̱mo ba yabane̱ ba bato. Nde to̱ na man me̱se̱, ba si bo̱lo̱ne̱ ndol’abu ońola Yehova na tumba lao, to̱ muńe̱nge̱ m’ebol’a dikalo. O ben bebaisedi ba mala langwea biso̱ mambo mō̱ ba kusino̱.

A Winston, langwea biso̱ jombwea pulise̱ lo̱ngo̱ la Loba.

Na kokedi nde o bolongi b’eyidi o Kwins- land o Ostralia, o mbia mu si ta mu dube̱. Kana di tano̱ di po̱to̱, na si ta na be̱ne̱ mulatako jita na bato bape̱pe̱, o sumo te̱ mbia mam ma batabata. Na botedi pulise̱ Loba ke̱ ne bodun ba lambo ka 12 la mbu. Na kane̱ mo̱, na baise̱ mo̱ ná na mapula bia mbale̱ jombwea mo̱. Nasumwe̱ o eyidi, na botea bola ebolo o Adelaide, o Mikondo ma Ostralia. Na dongame̱n nde Pam ke̱ na be̱n 21 ma mbu ke̱ ne o wumse̱ o Sydney, na mo̱ a langwea mba ońola dibo̱to̱ l’ebas’a bato ba makwale̱ ná bato ba Inglisi ba wu nde o ma- tumba ma Israel ma pimbedi. Ba bato ba makwala ná ma matumba me nde di dom la matumba ma janea la pongo di no̱ngo̱be̱ mukoma o mbu 740 B.P.A. Na timbino̱ pe̱- te̱ o Adelaide, na kwaledi di to̱ti na diko̱m l’ebolo di botedi jokwe̱ Bibe̱l na Mboṅ a Yehova. Ombusa ekwal’asu e no̱ngi hawa to̱ ininga​—tobotobo jombwea nje Mboṅ a Yehova i dube̱no̱​—na so̱ṅtane̱ ná na kusi jalabe̱ la muka na tano̱ na kane̱ botea mūtu. Noko mbale̱ jombwea Muweked’am na Janea lao! Na so̱i “musanga ma tiki ma mususedi munde̱ne̱.”​—Mat. 13:45, 46.

A Pam, wa pe̱ o botedi pulise̱ mu musanga ma tiki o mińa ma mūtu. Ne̱ni o so̱ino̱ mo̱ e?

Na kokedi nde o mbia mu dube̱ o mundi ma Koffs Harbour, Gal ńa peńa ńa mikondo. Bayedi bam na bambambe̱ bam ba ta ba kasa belēdi ba di dibo̱to̱ l’ebasi. Ndom’am ńa mūtu, munańango am ńa mutudu ńa muto, na mba, mwemba na bonańango am ba bana na bana di ta nde jokwabe̱le̱ o bokoka basu ná Loba a do̱lisan bato bena  bambambe̱ babu ba wu nde o Inglisi. Nde na si ta na dube̱ nika, nika e si londise̱ pe̱ to̱ ńo̱ng’am ńa mudī. O bodun ba 14 la mbu, na so̱li o ńai na ńai a bebasi ka Anglikan, Baptist, na Advantist ńa mińa samba. Nde na si we̱li te̱ nde londe̱ ńo̱ng’am ńa mudī.

Ombusa ponda, mbia mam mwalo ja o Sydney, owe̱ni na dongame̱nno̱ Winston, nu ta o mawumse̱ owo. Ka nje te̱ a kwalino̱, bekwali di tano̱ di kwala ponda te̱ ońol’ebasi be boli ná a boteye jokwa na Mboṅ a Yehova. Ombusa ponda, maleta a tano̱ a tilea mba ma ta ma londa na bepasi ba Bibe̱l ná pum! Na memba ná o bebotedi nika e ta e takise̱ mba, e lingise̱ na mba mo̱me̱ne̱. Nde son na son, nembi ná mbale̱ ni.

O mbu 1962, nalo ja o Adelaide ná na be̱ Winston o mbasan. A ta a kusea mba epolo omboa munasango Thomas na munj’ao Janice Sloman bena ba boli ebolo ka bamu- loloma o Papuasia ńa Ginea ńa peńa. Ba lee̱le̱ mba muyao munde̱ne̱; na ta nde na be̱ne̱ 18 la mbu buka te̱, bongwane̱ pe̱ mba jita o mbad’a mudī. Nika so̱ nde mba pe̱ na botedino̱ jokwa Eyal’a Loba, na pomane̱ pe̱ bukea o mo̱nge̱le̱ ná na so̱i mbale̱. Ombusa diba la biso̱ na Winston, di botedi nde ebol’a pond’a mususu dibokime̱ne̱. To̱ na mitakisan, ebol’asu ya Loba e wanedi biso̱ jita la minam mena mi boli ná di bate to̱ndo̱ musanga ma tiki di so̱ino̱.

A Winston, langwea te̱ biso̱ mimbu mo̱ngo̱ maboso o ebol’a Yehova.

A. Duta la malo̱ndo̱ masu o ebol’ebondo

B. Bebatan ba post bō̱ ba be byondi. Kiribati na Tuvalu ba ta nde ba belabe̱ kwaṅ ná byondi ba Gilbert na Ellice

C. Eyond’a mpesa ya madale na misanga ya Funa- futi o tumba la Tuvalu. Eyondi ewo̱ oteten a jita di pe̱pe̱le̱no̱ obiana bamuloloma ba malomabe̱ owo

Ponda to̱ ininga ombusa diba la biso̱ na Pam nde Yehova a botedino̱ tele̱ye̱ biso̱ jo̱mbe̱ laboso la jita la ‘mo̱mbe̱ mande̱ne̱’ o lańse̱ ebol’asu ya Loba. (1 Kor. 16:9) Jo̱mbe̱ laboso di telame̱ nde tongwea na munasango Jack Porter, muboled’ebondo, nu ta nu bolea son asu ya mwemba. (O nin we̱nge̱ e nde elong’a Dibe̱le̱ la Mukanjo m’Ebolo ma Ostralasia.) Jack na munj’ao Roslyn, bembe̱ biso̱ o be̱ paonia ya pond’a mususu​—eto̱ti di bwane̱no̱ muńe̱nge̱ mbu mitanu. Na po̱ino̱ 29 ma mbu nde biso̱ na Pam di lomabe̱no̱ o ebol’ebondo o Byondi ba Mikondo ma Pasifik, bena be timbi be̱ owas’a mukanjo m’e- bolo ma Fiji. Be byondi be ta nde Samoa ńa Amerika, Samoa, Kiribati, Nauru, Niue, Tokelau, Tonga, Tuvalu, na Vanuatu.

O mi mińa, bato o byondi bō̱ be po̱ti jita ba ta ba no̱ngo̱ne̱ Mboṅ a Yehova jangame̱ye̱, e ta so̱ e pula ná di be̱ bwanganga na jangwa. (Mat. 10:16) Kana myemba mi tano̱ mi sala, bonasango bō̱ ba si wusa jese̱ biso̱. Di ta so̱ nde di ja na bato ba mundi, nde ba ta muyao jita.

A Winston, o to̱ndi ebol’a betukwedi jita. Nje e boli wa ni ńo̱ngi e?

O Samoa, e o die̱le̱ esukul’a batudu

O mi mińa, bonasango b’eyond’a Tonga ba ta nde ba be̱ne̱ ngus’a trakt na kalati isadi buka te̱ o eyem’a Tonga​—eyem’a bwambo ya Polinesia. O dikalo, ba ta nde ba bolane̱ kalat’a jokwa ńa Inglisi The Truth That Leads to Eternal Life (La vérité qui conduit à la vie éternelle). O pond’esukul’a batudu ya woki ine̱i, batudu balalo bena ba si ta ba bia Inglisi bwam ba ta bemea o tukwa ni kalati n’e- yem’a Tonga. Pam nde a dipi be betukwedi o masin, di loma mo̱ o mukanjo m’ebolo ma Bekombo be Lati ba Amerika ná e busisabe̱ o mapapa. Ebolo ye̱se̱ e jai woki lo̱mbi. To̱ná be betukwedi be si tano̱ be do̱lo̱ tobotobo, ni kalati ńongwane̱ jita la bato̱pe̱ eyem’a Tonga o jokwa mbale̱. Biso̱ na Pam di titi batukwedi, nde betukwedi ba ni kalati nde be boli ná di to̱nde y’ebolo.

A Pam, ne̱ni longe̱ di tano̱ o be byondi kobisane̱ na di la Ostralia e?

Bolongi basu bō̱ niponda di tano̱ o ebol’ebondo

Di ta diwengisan jita! Bupisane̱ we̱ni di tano̱ di so̱be̱, di ta jangame̱n lembe̱ mamuti ma lungu, ebabad’a wei na mulo̱lo̱ko̱ ma ngińa, pue, maboa, ponda iwo̱ pe̱ di si ta di be̱ne̱ da ndongo. Nde o su la buńa te̱, di ta be̱ di wumse̱ bwam o fale ńasu, jombwa tube̱​—nika nde bato ba Samoa ba mabele̱no̱ milongi ma bato ba Polinesia mi be̱n mińua ma  ngonja esibe̱ bedima. O pond’a bulu mo̱di mweno̱, di me̱ne̱ ne̱ni matina ma m’banga ma pongo ma te̱mno̱ ná so̱ko̱so̱ko̱, mo̱di pe̱ mu pańa omo̱ń a madiba. Yi ńai a pond’a bwam i tute̱le̱ biso̱ o kane̱ na dutea, o jo̱nge̱le̱ mambo ma bwam, seto̱ ma bobe.

Di ta di to̱ndo̱ bana, ba ta ba yo̱isane̱ lo̱ jita, ba wasa pe̱ o so̱ṅtane̱ mambo jita ke̱ be̱n biso̱ be̱n ba bato ba bakala. Ngedi me̱ne̱, ke̱ je o pe̱pe̱le̱ Niue, son a mun’a mome iwo̱ i ta i sala dia la Winston nde i kwala ná, “Na to̱ndi besao bo̱ngo̱.” Di so̱ṅtane̱ ná nu muna a si ta a máje̱ne̱ moto nu be̱n ńo̱ o ńolo nika, a si ta pe̱ to̱ a bia ne̱ni bele̱ mo̱!

Di ta di bwa ndutu o je̱ne̱ nate̱na o njika dime̱ne̱ bato ba tano̱ tue, longe̱ pe̱ di be̱ babo̱ ndutu. Mundi mabu mu ta mu do̱lo̱ jita, nde ba si ta ba be̱ne̱ mado̱kita ma bwam, ba be̱ne̱ pe̱ pas’a madiba ma ńo̱. Nde nika e si ta e takise̱ bonasango asu. Ba ta nde be̱ne̱ ná me̱se̱ me bwam. Ba ta muńe̱nge̱ o ja na mbia mabu, o be̱ne̱ epol’a jowe̱ n’edube o sesa Yehova. Eyembilan abu yongwane̱ biso̱ o soke̱ biso̱me̱ne̱ o nje e ta biso̱ mweńa na be̱ne̱ pe̱ longe̱ di wam.

A Pam, ponda iwo̱ o ta wangame̱n toea bińo̱me̱ne̱ madiba na jipe̱le̱ pe̱ bińo̱me̱ne̱ da o bete̱medi bena be ta wa mwe̱n. O ta nde o bolea ne̱ni e?

O Tonga, Pam e o joa mbo̱t’asu

Sango am nde na matimbise̱le̱no̱ masoma. Okwe̱le̱ mba mambo jita. K’eyembilan, ne̱ni boka masoso, bota wea, na jipe̱ pe̱ oten; na ne̱ni katakatane̱ na to̱ njika son na be̱nno̱. Ngedi po̱ jalono̱ o pe̱pe̱le̱ o Kiribati, di ta nde di ja o son a bolongi ba muńua ma ngonja, was’ao e ta nde e be̱ne̱ madale ma munja, na bedima ba besosongo. Ná nipe̱ son a da, na ta nde na pùla ekukudu o mińa- ngadu o boka masoso, nde na we̱le̱ byobo ba m’banga ma pongo oten o bota wea. Ońola madiba, na ta nde na te̱me̱ mulo̱ṅ na bito ba mundi. O duta madiba o ekukudu ba ta nde ba bolane̱ ebongo a lambo ka meta 2 e be̱n musinga musadi o su, k’ebongo a musombo. Nde o mulopo ma tinge̱ diko̱bo̱n o su la musinga, ba ta nde ba tinge̱ ekwe̱m. Muto te̱ o mao mudiyo a mapimba ebongo ao o tongo nde a yo̱mbise̱ dia o ponda ni te̱nge̱n. Ekwe̱m e mato̱ngo̱me̱ so̱, nde e londa na madiba. No̱nge̱le̱ ná nika e si ta to̱ lambo​—natē̱ mudiyo mam mu po̱. Na pimbi ebongo am ngedi jita, nde ekwe̱m e ta nde e saye̱ omo̱ń a madiba! Bato be̱se̱ ba bo̱le̱no̱ yo̱ lo̱, na muto mō̱ a po̱ jongwane̱ mba. Bito ba mundi ba ta muyao na be̱be̱ o jongwane̱ ponda ye̱se̱.

Bińo̱ babane̱ lo ta lo to̱ndo̱ ebol’ańu o be byondi. Bińo̱ le ná lo langwea biso̱ pond’a bwam ya tobotobo lo tombise̱no̱ e?

Winston: Nika e si no̱ngo̱ne̱ biso̱ ponda jita o so̱ṅtane̱ bede̱mo ba yabane̱ bō̱. K’eye- mbilan, bonasango ba ta be̱ ba mabola te̱ biso̱ da, ba masebea nde biso̱ nje ye̱se̱ bipe̱no̱. O bebotedi, di si ta di bia ná jangame̱n die̱le̱ babo̱ son a lambo. Di ta nde di le̱we̱ ná bam! Nde di timbino̱ so̱ṅtane̱ ede̱mo abu, di kumo die̱le̱ babo̱ da. To̱ na si bia lasu, bonasango ba ta ba so̱ṅtane̱ biso̱. Ba ta pe̱ mu- ńe̱nge̱ o je̱ne̱ biso̱ ombusa myo̱di mutoba te̱, to̱ ke̱ di mape̱pe̱le̱ babo̱ o ebol’ebondo. O sumo te̱ babo̱ mo̱me̱ne̱ bena ba ta o be byondi, bonasango ba si ta ba máje̱ne̱ Mboṅ a Yehova ipe̱pe̱, ke̱ biso̱ na Pam buka te̱.

O eyond’a Niue, e o busane̱ dibo̱to̱ la bate̱ dikalo o mōnda

Mape̱pe̱le̱ masu ma boli pe̱ mboṅ a bwam o mi mindi. Jita la baje̱ oten bo̱nge̱le̱ ná dube̱ la ba bonasango di ta nde lambo lena babo̱me̱ne̱ ba lule̱no̱. Muboledi na munj’ao bena ba mawe̱ o bekombo bepe̱pe̱ ba ta so̱ be̱ ba po̱i te̱, baje̱ o mi mindi ba si mabwa muńe̱nge̱ buka te̱, ba muba pe̱.

Pam: Lambo la bwam di buki me̱se̱ na diano̱ na mo̱nge̱le̱ di tombi nde o Kiribati, owe̱ni mwemba mu tano̱ nde mu be̱ne̱ ngus’a bonasango na bonańango buka te̱. Mutudu mō̱ na mune nu ta oten, Itinikai Matera, a we̱ na ngud’ao ńe̱se̱ o bongwa biso̱. A po̱i ombo’ asu buńa bō̱ n’esanja e ta nde e be̱ne̱ mwe̱ń ma wuba mō̱ buka te̱. A kwala ná: “Mwe nde  mwańu.” O mi mińa, mwe̱ń ma wuba mu ta nde biso̱ da le pasa. Yi son eboled’a muyao e ta e tapa biso̱ mulema.

A Pam, mbu to̱ mininga ombusa ponda, deme̱ di kwedi wa. Nje yongwane̱ wa o lembe̱ e?

Na no̱ngi deme̱ o mbu 1973 ke̱ biso̱ na Winston je o Pasifik ńa Mikondo. Di ta di no̱ngo̱ bedomsedi o timba o Ostralia, owe̱ni di bo̱lo̱ne̱no̱ mun’asu ombusa myo̱di mine̱i. Di bo ndutu jita. Sese ni ta mba o mulema e lo̱ko̱me̱ nde na ponda, nde e si bo̱i ná bam- bam natē̱ ponda di kusino̱ Njongo a Betatedi ńa 15 má Dibaba 2009 “Questions des lecteurs” ná: “Si un bébé meurt dans le ventre de sa mère, peut-on espérer qu’il ressuscite ? (Mo̱ dipita le ońola muna nu wedi o dibum la ńango e?).” Mu mulopo m’ekwali mu boli biso̱ mbaki ná me̱se̱ me nde o mā ma Yehova ńena nu mabole̱ nje e te̱nge̱n ponda ye̱se̱. A me̱nde̱ bo̱lise̱ jita la bebango longe̱ di ke̱no̱ biso̱ o nin was’a bobe, ndolo e tute̱le̱ pe̱ mo̱ o bola Mun’ao ngińa o “ńamse̱ bebolo ba Satan.” (1 Yohane 3:8) Mu mulopo m’ekwali mongwane̱ pe̱ biso̱ o bata je̱ne̱ mweńa ma “musanga” ma tiki di be̱nno̱ o be̱ baboledi ba Yehova! E se̱ lo̱ko̱mea dipita la Janea di mawaneano̱ biso̱ e!

Ombusa biso̱ bo̱lo̱ne̱ mun’asu, di no̱ngi pe̱te̱ ebol’a pond’a mususu. Di boledi myo̱di to̱ mininga o Bete̱l a Ostralia, di timba pe̱ o ebol’ebondo. O mbu 1981, ombusa biso̱ bolea mbu mine̱i o mindi ma Gal ńa peńa ńa mikondo na ma Sydney, di ta di belabe̱ o mukanjo m’ebolo ma Ostralia, ka nje te̱ mu tano̱ mu belabe̱ kwaṅ, oten pe̱ nde di diano̱.

A Winston, mo̱ ponda o tombise̱no̱ o Pasifik ńa Mikondo ńongwane̱ wa o ebol’ango̱ ka elong’a dibe̱le̱ la mukanjo m’ebolo ma Ostralasia e?

E, o mbadi jita. Laboso, Ostralia nde e ta ńombwea Samoa ńa Amerika, na Samoa. Denge̱ ba malata mukanjo m’ebolo ma Seland ńa peńa na ma Ostralia. Tatan, mukanjo ma Ostralasia mu bambe̱ Ostralia, Samoa ńa Amerika, na Samoa, Byondi ba Kuk, Seland ńa peńa, Niue, Timor-Leste, Tokelau, na Tonga​—na pe̱pe̱le̱ jita labu ka nulomabe̱ na Bete̱l. Ponda na tombise̱no̱ o bola ebolo mwemba na ba bonasango na bonańango ba jemea o be byondi ńe o jongwane̱ mba nin we̱nge̱ neno̱ o bolea babo̱ o Bete̱l.

Winston na Pam o mukanjo m’ebolo ma Ostralasia

O kwese̱ yen ekwali ne ná na kwala ná, ye etum a ponda biso̱ na Pam di bino̱ ná, ka nje te̱ e tombino̱ pe̱ na biso̱, seto̱ buka te̱ batudu ba bato nde ba mapulise̱ Loba. Beso̱mbe̱ pe̱ be mapulise̱ mu “musanga ma tiki ma mususedi munde̱ne̱”​—to̱ e be̱ nde ná bene̱ belongi ba mbia be si malee̱le̱ ńo̱ngi. (2 Ki. 5:2, 3; 2 Myan. 34:1-3) Na mbale̱, Yehova e nde Loba la ndolo di mapule̱ ná be̱se̱, beso̱mbe̱ na badun, ba kuse longe̱!

Ponda biso̱ na Pam di botedino̱ pulise̱ Loba ye buka 50 ma mbu we̱nge̱, di si ta di bia we̱ni mu muwaso mu me̱nde̱no̱ tungane̱ biso̱. Na mbale̱, mbal’a Janea ńe nde musanga ma tiki ma mususedi munde̱ne̱! Di no̱ngi bedomsedi o bomea mu musanga ma tiki na ngiń’asu ńe̱se̱!