Ala o mambo mena me

Bediedi ońola ndongame̱n a Longe̱ lasu la Kriste̱n n’ebol’a dikalo

Bediedi ońola ndongame̱n a Longe̱ lasu la Kriste̱n n’ebol’a dikalo

Ebambu a mongo

 

Dongo

Byingedi

 2

M’bwaṅ m’eyal’a Loba

 3

Tingame̱ o ebol’a dikalo

 4

Longe̱ la kriste̱n

 5

Byala ba kwese̱ la ndongame̱n

 6

Tingame̱ o langa na lee̱

 7

Malea

 8

Ponda

 9

Pe̱pe̱le̱ la muboled’ebondo

 10

Wok’a jako̱to̱ne̱ disadi to̱ dinde̱ne̱

 11

Wok’a Jo̱nge̱le̱ la Kwed’a Yesu

 12

Mombwed’a Ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo

 13

Dikonge̱ la Ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo

 14

Mudie̱le̱ dibe̱le̱ la batudu

 15

Mubole̱ malea nu londe̱ baba

 16

Klasi ya mbata

 17

Sinima

 18

1. Ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo e me̱nde̱ nde tomba ka nje te̱ Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo e manande̱le̱no̱, na bupisane̱ bediedi be mabupe̱. Bate̱ dikalo be̱se̱ ba belabe̱ o be̱ be̱be̱ o tombise̱ bekwali ba bautu. Bato bena ba mano̱nge̱ dongo o ndongame̱n a mwemba pe̱ be ná ba tombise̱ bekwali ba bautu yete̱na ba makasa belēdi ba Bibe̱l, ba die̱le̱ pe̱ longe̱ labu kaponda bete̱sedi ońola Kriste̱n.​—be dip. 282.

 2. Byingedi: 3 minuti o jindea le̱se̱. Woki te̱, ombusa mwenge ma byingedi na muka, dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a me̱nde̱ bola bukedi ńo̱ng’a senga bekwali be me̱nde̱ bolabe̱, esibe̱ dimbea myuedi mi mabuse̱ o Dipapa la malabe̱ ma ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo.

 3. M’bwaṅ m’eyal’a Loba:

  • Ekwali: 10 minuti. Tema n’ekwali e be̱n mato̱ti mande̱ne̱ maba to̱ malalo o Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo e me̱nde̱ bolabe̱. Mutudu to̱ muboledi nu dongame̱n nde a matombise̱ yen ekwali. Bolanga ba Bibel ba woki bwe te̱ o bebotedi ba kalati po̱ ńa Bibe̱l, ba se̱le̱ lee̱ sinim’a byingedi ba ni kalati denge̱ bolanga bo mabupe̱. Mubole̱ ekwali e ná a lee̱ mulatako mwe oteten a sinima na tem’ekwali. Nde ombweye ná a kwaleye ońola mato̱ti me̱se̱ me o kalati. Bupisane̱ ponda angame̱n pe̱ bolane̱ bedinge̱dinge̱ be madie̱le̱ ekwali na mato̱ti ma Betiledi mena ba boṅsane̱no̱ ka mbata ońola beteledi b’ekwali.

  •   Pulise̱ misanga ma tiki ma mudī: 8 minuti. Din dongo le nde la myuedi na malabe̱. Di si be̱n byala ba byingedi to̱ ba kwese̱ l’ekwali. Mutudu to̱ muboledi nu dongame̱n nde a matombise̱ mo̱. E ná aba pond’a ma mato̱ti mane̱i bupisane̱ ne̱ni ma mombweano̱ mwemba. Nde angame̱n baise̱ bukedi myuedi me̱se̱. E pe̱ ná a domse̱ nga bepasi ba Bibe̱l be̱se̱ be bolabe̱ o myuedi maboso mibane̱ bangame̱n langabe̱ to̱ ke̱m. Malabe̱ ma ba ba mapo̱so̱no̱ ma si buka 30 ma sekundi.

  • Bolanga ba Bibe̱l: 4 minuti o jindea le̱se̱. Munasango nde a matombise̱ din dongo. Mūtu angame̱n langa bepasi be bolabe̱ esibe̱ bola byala ba byingedi to̱ be makwese̱ bolanga bao. Dikonge̱ la ndongame̱n a me̱nde̱ wasa tobotobo ná ongwane̱ bautu ná bolanga babu bo be̱ ńai ńe te̱ite̱i, ńai ba maso̱ṅtane̱no̱ mo̱, ńai ni nangedi, ni mabonde̱ byala ba mweńa, ni mabusise̱ byala na bo̱bise̱ la ńolo na doi ba yabane̱no̱, ni monde̱le̱ to̱ sibise̱ doi, na ni membe̱ o ponda ńangame̱n.

  4. Tingame̱ o ebol’a dikalo: 15 minuti o jindea le̱se̱. Din dongo la ndongame̱n le nde o bola be̱se̱ epolo ná ba kekise̱ babo̱me̱ne̱ ońol’ebol’a dikalo, ba bate pe̱ be̱ jangwa o te̱ dikalo na o jokwe̱le̱. Bautu ba se̱me̱ye̱ nde ekwal’a boso na mape̱pe̱le̱ o patan a bekwali ye o dipapa 1 la Kalat’a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo. Bate̱ dikalo be ná ba po̱so̱ bola kalati to̱ lee̱ sinima po̱ ńa yi ye o Mukoba masu ma Belongisan ba Belēdi. Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo e mate̱se̱ ponda ońola ekwal’a mūtu te̱; nde ponda iwo̱, ńe ná e bola bediedi ba mbata. Bautu ba si be̱n ná ba bate mambo o ekwal’abu o mpuli ná ba bolane̱ ponda ńe̱se̱ ni bolabe̱. Patan iwo̱ i boṅsane̱be̱ bwam ye ná i bo̱ minuti mō̱ oboso ba ponda to̱ buka nika. Batudu be ná ba kusa bekwali yete̱na nika e mapula.

  • Sinima ya patan a bekwali: Ba me̱nde̱ lee̱ na kwalea ońola sinima ya patan a bekwali woki i mabupane̱ ya mo̱di te̱. Yin sinima i me̱nde̱ nde to̱pea ońola ekwal’a boso, pe̱pe̱le̱ laboso, na pe̱pe̱le̱ di londe̱ maba. Dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo nde a me̱nde̱ be̱ne̱ mboṅ a din dongo.

  • Ekwal’a boso: Munasango to̱ munańango e ná a tombise̱ yen ekwali. Moto a makwalisane̱no̱ a be̱ nde mome to̱ muto ka mo̱ to̱ elongi ewo̱ ya mbia mao. Mūtu na mot’ao ń’ekwali be ná ba ja to̱ te̱me̱. Mūtu a po̱se nde masoma ba mabolane̱no̱ o mundi beno̱. Patan a bekwali nde ńangame̱n bolane̱ k’eyoto ońol’ekwali.

  • Pe̱pe̱le̱ laboso: Munasango to̱ munańango e ná a tombise̱ yen ekwali. Moto a makwalisane̱no̱ a be̱ nde mome to̱ muto ka mo̱. (km 5/97 p. 2) Mūtu na mot’ao ń’ekwali be ná ba ja to̱ te̱me̱. Ekwal’a mūtu e lee̱ nde nje kwala ke̱ o matimba pe̱pe̱le̱ moto nu lee̱le̱ ńo̱ngi o ekwal’a boso. Patan a bekwali ńe o Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo nde ńangame̱n bolane̱ k’eyoto ońol’ekwali.

  • Pe̱pe̱le̱ di londe̱ maba: Munasango to̱ munańango e ná a tombise̱ yen ekwali. Moto a makwalisane̱no̱ a be̱ nde mome to̱ muto ka mo̱. (km 5/97 p. 2) Mūtu na mot’ao ń’ekwali be ná ba ja to̱ te̱me̱. Ekwal’a mūtu e lee̱ nde nje kwala ke̱ o matimba pe̱pe̱le̱ moto nu lee̱le̱ ńo̱ngi o pe̱pe̱le̱ laboso. Patan a bekwali nde ńangame̱n bolane̱ k’eyoto ońol’ekwali.

  • Jokwa la Bibe̱l: Munasango to̱ munańango e ná a tombise̱ yen ekwali. Moto a makwalisane̱no̱ a be̱ nde mome to̱ muto ka mo̱. (km 5/97 p. 2) Mūtu na mot’ao ń’ekwali be ná ba ja to̱ te̱me̱. Din dongo langame̱n nde lee̱le̱ jokwa la Bibe̱l lena le o wale̱ oboso. Din dongo di si be̱n ńo̱ng’a byingedi to̱ kwese̱ l’ekwali o sumo te̱ ke̱ mūtu  e nde o bola ebolo o dongo la malea diwo̱ la man. Eto̱m a langa mongo me̱se̱ na doi la mo̱ń e titi, to̱ná moto eno̱ ná a bola nika. Bonde̱ la mbad’a bwam ńa jokwe̱le̱ nde di mapule̱.

  • Ekwali: Munasango nde a matombise̱ din dongo, di mabolabe̱ nde ka ekwali ońola mwemba.

  5. Longe̱ la kriste̱n: Ombusa mwenge ma byingedi, 15 minuti la din dongo di me̱nde̱ be̱ne̱ ekwali ewo̱ to̱ beba bena be nde o jongwane̱ bukedi o we̱le̱ Eyal’a Loba o ebolo. Bediedi to̱ bō̱ be si bolabe̱ te̱, batudu to̱ baboledi ba dongame̱n be ná ba tombise̱ be bekwali. Nde batudu buka te̱ nde ba matombise̱ ye e mombweye̱ ńo̱ng’a mwemba.

  • Jokwa la Bibe̱l la mwemba: 30 minuti. Mutudu nu dongame̱n nde a madie̱le̱ mo̱. (Myemba myena mi si be̱n batudu jita mye ná mi bolane̱ baboledi ba dongame̱n bupisane̱ ńo̱ng’abu.) Dibe̱le̱ la batudu di me̱nde̱ domse̱ nja nu dongame̱n o die̱le̱ Jokwa la Bibe̱l la mwemba. Ba ba po̱so̱be̱ bangame̱n o we̱le̱ die̱le̱ jokwa esibe̱ buka ponda ni bolabe̱, o busise̱ myom ma bepasi ba Bibe̱l ba jokwa, bongwane̱ pe̱ moto te̱ o so̱ṅtane̱ ne̱ni mato̱ti ma jokwa meno̱ ná mongwane̱ mo̱. Ba me̱nde̱ so̱ malea o bediedi be busisabe̱ ońola ne̱ni die̱le̱ jokwa la Njongo a Betatedi. Yete̱na nika ńe ná e we̱le̱ be̱, badie̱le̱ jokwa na balangedi ba si be̱ milemlem ma bato woki te̱. Yete̱na dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a baise̱ ná jokwa di wutisabe̱, mudie̱le̱ jokwa nde a mapo̱se̱ ne̱ni wutise̱ mo̱. E ná a po̱so̱ ná a si malangise̱ mongo mō̱.

  6. Byala ba kwese̱ la ndongame̱n: 3 minuti o jindea le̱se̱. Dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a me̱nde̱ timba o mato̱ti ma myeńa ma ndongame̱n, esibe̱ dimbea myuedi na jalabe̱ le o Dipapa la malabe̱ ma ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo. E pe̱ ná a bola ebongolo a bekwali ba woki ni mabupe̱, yen ebe a to̱pea myuedi mō̱ mi me̱nde̱ kuse̱ jalabe̱. Ponda e dia te̱, e ná a tuba mina ma bautu ba be̱n bekwali woki ni mabupe̱ o jo̱nge̱le̱ babo̱ nika. Bediedi bepe̱pe̱ be titi te̱, dikonge̱ la ndongame̱n nde a me̱nde̱ bole̱ mibia, a langea pe̱ mwemba maleta o byala bao ba kwese̱ la ndongame̱n. Mibia ma ponda te̱ ka bete̱sedi ońola ebol’a dikalo na sangise̱ la Ndabo a Janea mi s’angame̱n bolabe̱ la kwande̱ki, ba mabate̱ nde mo̱ o ebambu a mibia. Yete̱na mibia me̱se̱ mi titi ná mi bolabe̱ to̱ maleta me̱se̱ langabe̱ o ponda ni bolabe̱ ońola byala ba kwese̱ la ndongame̱n, dikonge̱ la ndongame̱n a mabaise̱ bonasango ba matombise̱ bekwali o dongo la Longe̱ la Kriste̱n ná ba wutise̱ bekwali babu. (Ombwa  mongo 5 na  9.) Ndongame̱n e mabo̱ nde na mwenge na muka.

 7. Tingame̱ o langa na lee̱: Botea na wok’a mińa 7 má dimo̱di 2019, dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a mabolane̱ nde kalati nisadi Lee̱ o sesa na bola malea. Mūtu te̱ a mombwea nde dongo di tilabe̱ oteten a ko̱to̱ ombasan ma ebolo e bolabe̱ o Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo. Wok’a boso ńa mo̱di te̱, dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a mombwea na bukedi be̱se̱ dongo diwo̱ o kalati nisadi Lee̱. Dongo di belabe̱ ná “Bońaki bo̱ngo̱” le nde ońola bautu, dikonge̱ a s’angame̱n tila to̱ lambo oten.

  8. Malea: Ombusa ekwal’a mūtu te̱, dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo a be̱n lambo ka minuti mō̱ o bola malea ma se̱medi o kalati nisadi Lee̱. Dikonge̱ la ndongame̱n a ninge̱le̱ te̱ ekwal’a mūtu, a si bīse̱ dongo di mabusise̱ malea. Nde ponda ekwal’a mūtu e mabo̱no̱, dikonge̱ la ndongame̱n a bo̱le̱ te̱ o sesa mo̱ na byala bangame̱n, e ná a bīse̱ dongo di mabusise̱ malea, a langwa pe̱ ońola nje a makwalano̱ ná mūtu a boli bwam o di dongo to̱ teleye̱ na  muyao ońola nje mūtu angame̱nno̱ pe̱te̱ jombwea di dongo. Yete̱na nika ńe ná e be̱ mūtu to̱ bukedi be̱se̱ muse̱ṅ, e pe̱ ná a to̱pea ońola mbutan nipe̱pe̱ ńa y’ekwali. Bupisane̱ nje e mapule̱ mūtu te̱, dikonge̱ la ndongame̱n a me̱nde̱ bola malea mape̱pe̱ ma se̱medi o kalati nisadi Lee̱ to̱ o kalati École du Ministère ombusa ndongame̱n to̱ o ponda nipe̱pe̱, e be̱ jombwea dongo bombwedino̱ to̱ dongo dipe̱pe̱.​—Ombwa  mongo 13 na  16 ońola mambo mape̱pe̱ jombwea ebol’a mombwed’a ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo na ebol’a mubole̱ malea nu londe̱ baba.

    9. Ponda: Dongo to̱ diwo̱ di s’angame̱n buka ponda ni bolabe̱, to̱ mo̱me̱ne̱ byala ba dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo. Pond’ekwali ńa bautu e bo̱i te̱, bembe̱ babo̱ n’ede̱mo. Nde bonasango bena ba matombise̱ mane̱ mongo mape̱pe̱ ma ndongame̱n ba bolane̱ te̱ ponda buka ni ni bolabe̱, mubole̱ malea nu londe̱ baba nde a me̱nde̱ kwalisane̱ babo̱ o nditi. Ndongame̱n ńe̱se̱, lata myenge na mika, ńangame̱n nde jinda awa 1 na 45 ma minuti.

 10. Pe̱pe̱le̱ la muboled’ebondo: Mwemba mu be̱n te̱ pe̱pe̱le̱ la muboled’ebondo, mudango mu me̱nde̱ nde be̱ kana e tilabe̱no̱ o Kalat’a Longe̱ n’ebol’a dikalo, o sumo te̱ ná: Ekwal’ebolo ya muboled’ebondo ya 30 ma minuti nde e me̱nde̱ timbane̱ jokwa la Bibe̱l la mwemba di matombe̱ o dongo la Longe̱ la Kriste̱n. Oboso ba ekwal’ebolo, dikonge̱ la ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo a me̱nde̱ se̱le̱ timba o mato̱ti ma myeńa ma ndongame̱n, a bola ebongolo a ndongame̱n a woki ni mabupe̱, a bola mibia, a langa pe̱ maleta mangame̱n langabe̱, to̱ denge̱ a mabele̱ muboled’ebondo o kwande̱ki. Ombusa ekwal’ebolo, muboled’ebondo a me̱nde̱ kwese̱ ndongame̱n na mwenge a po̱sino̱. Klasi ya mbata ya eyem’a mwemba i si me̱nde̱ be̱ o wok’a pe̱pe̱le̱ la muboled’ebondo. Dibo̱to̱ la mwe̱n eyeme̱ le ná di tombise̱ ndongame̱n ao to̱ o ponda ńena muboled’ebondo eno̱ o pe̱pe̱le̱ mwemba mu mombweye̱ di dibo̱to̱. Nde dibo̱to̱ di me̱nde̱ lata na mwemba o senga ekwal’ebolo ya muboled’ebondo.

 11. Wok’a jako̱to̱ne̱ disadi to̱ dinde̱ne̱: O wok’a jako̱to̱ne̱ disadi to̱ dinde̱ne̱, ndongame̱n a mwemba to̱ po̱ e titi. Ndabo a mbia te̱, to̱ moto te̱, nde a me̱nde̱ jombweye̱ mato̱ti ma ndongame̱n ma ni woki na mo̱me̱ne̱.

 12. Wok’a Jo̱nge̱le̱ la Kwed’a Yesu: Jo̱nge̱le̱ la Kwed’a Yesu di kwedi te̱ o buńa ba teten a woki, ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo e si me̱nde̱ te̱se̱be̱ ni woki. Nde ndongame̱n a dikalo mo̱ ńe ná e te̱se̱be̱ o buńa ba Jo̱nge̱le̱ la Kwed’a Yesu.

  13. Mombwed’a Ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo: Mutudu ńena dibe̱le̱ la batudu di po̱sino̱ nde a me̱nde̱ be̱ mombwed’a ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo. Mo̱ nde a be̱n mboṅ a jombwea ná ndongame̱n e te̱se̱be̱ bwam, e matomba pe̱ kaponda ben bediedi. Angame̱n bola ná so̱ṅtane̱le̱ di be̱ oteten a mo̱ na mubole̱ malea nu londe̱ baba. Kalat’a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo ńa mo̱di mō̱ e po̱i te̱, dibokime̱ne̱ mombwed’a ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo angame̱n te̱se̱ bekwali na bautu ba me̱nde̱ tombise̱ mo̱ o mu mo̱di. (Ombwa  dongo 4.) Mūtu te̱ angame̱n kusa dipapa l’Ekwali o Ndongame̱n a Longe̱ lasu la Kriste̱n n’ebol’a dikalo (S-89) di be̱n ekwali a me̱nde̱no̱ tombise̱, o bosadi bwe̱se̱ woki ilalo oboso ba buńa b’ekwali.

 14. Dikonge̱ la Ndongame̱n a Longe̱ la Kriste̱n n’ebol’a dikalo: Woki te̱, mutudu mō̱ a me̱nde̱ be̱ dikonge̱ la ndongame̱n ńe̱se̱ ńa Longe̱ n’ebol’a dikalo. (O myemba batudu ba titino̱ jita, muboledi nu dongame̱n e ná a po̱so̱be̱, yete̱na e mapula.) A me̱nde̱ be̱ne̱ mboṅ a boṅsane̱ byala ba byingedi na ba kwese̱ la ndongame̱n, na kwalea pe̱ ońola to̱ njika sinima ya patan a bekwali, name̱ne̱ pe̱ sinima i minge̱le̱ dongo la peńa o kalati nisadi Lee̱. Mo̱ pe̱ nde a me̱nde̱  jinge̱le̱ bekwali be̱se̱. Bupisane̱ muso̱ngi ma batudu, e pe̱ ná a be̱ne̱ mboṅ a mongo mape̱pe̱. Byala b’ekwal’ao oteten a mongo maba be be̱ isungu. Dibe̱le̱ la batudu di me̱nde̱ po̱so̱ njika batudu ba dongame̱n ońola y’ebolo. Batudu ba po̱so̱be̱ nde ba me̱nde̱ die̱le̱ ndongame̱n ka dikonge̱ ponda na ponda te̱. Bupisane̱ bete̱medi ba mwemba te̱, mombwed’a ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo e ná a yo̱ko̱ be̱ dikonge̱ la ndongame̱n buka bane̱ batudu bape̱pe̱ ba po̱so̱be̱. Yete̱na mutudu a dongame̱n o die̱le̱ jokwa la Bibel la mwemba, ke̱ e pe̱ ná a be̱ dikonge̱ la ndongame̱n. Son lo si dimbea ná ebol’a dikonge̱ la ndongame̱n e mabaise̱ ná nu mutudu a sese bautu ba be̱n bekwali, a bole pe̱ babo̱ malea ma ndolo na ma mongwane̱ pe̱. Mo̱ dikonge̱ la ndongame̱n pe̱ nde a be̱n mboṅ a jombwea ná ndongame̱n e bo̱ o ponda. (Ombwa  mongo 6 and  9.) Yete̱na e do̱lisane̱ dikonge̱, na ná epolo pe̱ ye o kwande̱ki, ekase̱-doi e be̱n ete̱se̱n ye ná e te̱se̱be̱ o kwande̱ki, ná o ponda eno̱ o jinge̱le̱ ekwali te̱ munasango nu matombise̱ mo̱ a we̱le̱ te̱me̱ o epol’a mubole̱ ekwali. Dikonge̱ la ndongame̱n e pe̱ ná a pula ja o tebedi o ponda ekwal’a Bolanga ba Bibe̱l e matombano̱, na o dongo la Tingame̱ o ebol’a dikalo. Nika e mongwane̱ o bolane̱ ponda bwam.

 15. Mudie̱le̱ dibe̱le̱ la batudu: O sumo te̱ bekwali ba bautu, mudie̱le̱ dibe̱le̱ la batudu nde a mapo̱se̱ bonasango ba matombise̱ bene̱ bekwali ba ndongame̱n be̱se̱. A mapo̱so̱ na dikonge̱ la ndongame̱n ońola woki te̱, oteten a ba bena dibe̱le̱ la batudu di te̱se̱no̱. Mudie̱le̱ dibe̱le̱ la batudu angame̱n bola ebolo mwemba na mombwed’a ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo ná dipapa la mudango ma ndongame̱n ńe̱se̱ di be̱ o ebambu a mibia.

  16. Mubole̱ malea nu londe̱ baba: E we̱li te̱ be̱, e me̱nde̱ be̱ bwam ná mutudu ńango o bola bekwali nde a be̱ mubole̱ malea nu londe̱ baba. Mboṅ ao ńe nde ná, yete̱na nika e mapula, a bole batudu na baboledi malea o nditi, jombwea to̱ njika dongo la belēdi ba matombise̱no̱ o ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo, o bekwali ba ntelele, na o die̱le̱ to̱ langa Jokwa la Njongo a Betatedi to̱ la Bibe̱l la Mwemba. (Ombwa  dongo 9.) Yete̱na mwemba mu be̱n batudu jita ba bi o tombise̱ bekwali na jokwe̱le̱ pe̱, be ná ba bola ná mbu te̱ ba wengisane̱ mubole̱ malea nu londe̱ baba. E titi eto̱m ná mubole̱ malea nu londe̱ baba a bole malea ombusa ekwali te̱.

 17. Klasi ya mbata: Bupisane̱ muso̱ngi ma bautu, myemba mye ná mi jese̱ klasi ya mbata ońola bekwali ba bautu. Klasi ńa mbata te̱ ńangame̱n be̱ne̱ mubole̱ malea nu dongame̱n, sepo̱n mutudu. Nika e mapula te̱, be ná ba te̱se̱ muboledi nu dongame̱n ońola y’ebolo. Dibe̱le̱ la batudu di me̱nde̱ domse̱ nja e ná a we̱le̱ be̱ne̱ ni mboṅ, na nga ba me̱nde̱ kumwa wengisane̱ bonasango to̱ ke̱m. Mubole̱ malea a bupe̱ bete̱sedi be tilabe̱ o  dongo 8. Klasi ya mbata ye te̱, ba me̱nde̱ baise̱ bautu ná bale o ndabo nisadi ombusa Pulise̱ misanga ma tiki ma mudī o dongo la ndongame̱n la M’bwaṅ m’eyal’a Loba. Bangame̱n timba o ndabo ninde̱ne̱ ombusa dongo la ndongame̱n la Tingame̱ o ebol’a dikalo. Ba nikwalea te̱ sinima ya patan a bekwali, ba bena be o ndabo nisadi ba me̱nde̱ nde jombwa to̱ senga mo̱ la wo. E titi te̱ ná e be̱ nika, mubole̱ malea a me̱nde̱ bolane̱ elongisan a sinima eno̱ ná a dangwane̱ o die̱le̱ di dongo

 18. Sinima: Sinima yena i po̱so̱be̱ nde i me̱nde̱ bolane̱ o nin ndongame̱n. Sinima ońola ndongame̱n a teten a woki i me̱nde̱ be̱ o JW Library, be ná ba kusa mo̱ tongwea na pat’a belongisan jita. Ponda iwo̱, be pe̱ ná ba bolane̱ sinima ka yi ya patan a bekwali o ndongame̱n a dikalo yete̱na i mátomba o ndongame̱n a Longe̱ n’ebol’a dikalo.