Skip to content

Skip to secondary menu

Skip to table of contents

Yehofa Kotoigi

Okanisitongo

A Wakititolen (anga sutudi-artikel)  |  februari 2016

 ONDOOFENITOLI

Yehofa be e holibaka gi mi

Yehofa be e holibaka gi mi

Mi be taigi a sikowtu taki den be poti mi a sitaafu-osu kaba di mi á be wani feti. Neen mi akisi en taki: ’Mi mu go a sitaafu-osu baka?’ Disi a du fu tu leisi di den be kai mi fu toon suudati na Ameekankondee.

MI meke aini a yali 1926 a Crooksville, Ohio di de na Ameekankondee. Mma anga nda be abi aitin pikin. Den be e sende u go a keliki, ma denseefi á be e go. Mi be e go na a Methodist keliki. Di mi be abi 14 yali, a fesiman fu a keliki be gi mi wan kado, bika a hii yali de na ala sonde mi be de a keliki.

A Margaret Walker (a du fu tu sisa na a kukutu ana se) yeepi mi fu sabi a waaleti

A ten de Margaret Walker di be e tan koosube fu u be bigin kon a mi mma fu taki Beibel toli anga en. Margaret Walker a be wan Yehofa Kotoigi. Wan leisi mi be wani sidon anga den. Ma mma be denki taki mi be o takitaki, neen a sende mi go a doose. Ma mi be kibii e aliki den sani di den be e taki. Baka wantu leisi di Margaret kon a mi mma neen a akisi mi taki: „I sabi Gadu nen?” Neen mi taki: „Ala sama sabi a sani de. A Gadu den e kai en.” Neen a taki: „Go teke i Beibel da i opo Psalm 83:18.” Di mi leisi a tekisi, neen mi si taki a Yehofa na a nen fu Gadu. Mi lon go a den mati fu mi, neen mi taigi den taki: „Di wi o go a osu tide neti, u mu luku Psalm 83:18, da wi o si san na a nen fu Gadu.” I sa taki a peleiki mi be bigin peleiki kaba.

Mi be bigin sutudeli a Beibel, neen mi dopu aini 1941. A á teke langa di den baala poti mi fu holi a kemeente bukusutudi. Mi be e gi mi mma anga den baala anga sisa fu mi taanga-sikin fu kon tu, ma nda dati á be wani kon.

TESI MITI MI A OSU

Mi be kisi moo faantiwowtu aini a kemeente. Mi be abi omen buku fu Yehofa Kotoigi tu. Wan leisi nda soi go a den buku fu mi neen a taki: „I si den buku ya? Yu anga den teke doo.” A so mi komoto a osu. Mi go tan a wan foto Zanesville, Ohio. A foto ya be de koosube fu pe mi be e tan. Ma ala yuu mi be e go luku den sama fu mi fu gi den taanga-sikin.

Nda á be wani mi mma go a komakandaa. Son leisi te a be e go a komakandaa, da a be e lon kisi en, hali tyai go a osu. Ma mma be e lon pasa na a taase doo go a komakandaa. Mi be taigi mma taki: „Yu á mu booko yu ede. Di nda o weli, a o fika i.”  Bakaten a weli tuu. Neen a fika en fu a go a komakandaa.

A Teyokalasiya Diniwooko-sikoo be bigin aini 1943. Mi be e holi lezing na a sikoo ya. A fasi fa den baala yeepi mi te mi be holi wan lezing meke mi toon wan moo bun takiman.

MI Á BE GO A FETI

Aini 1944 di a Du Fu Tu Goontapu feti be bigin, den be kai mi fu go a feti. Mi go a wan suudati kampu den e kai Fort Hayes aini Columbus, Ohio, fu meke dataa ondoosuku mi. Den meke mi sikiifi wantu sani a pampila. Mi taigi den suudati edeman taki mi ná o toon suudati. Neen den sende mi go a osu. Ma baka wantu dei wan sikowtu kon a mi osu neen a taigi mi taki: „Corwin Robison mi kon teke i fu tyai go sooto.”

Baka tu wiki neen mi go a kuutu. A kuutubakaa taigi mi taki: „Fu mi wawan se ai hii libi i mu koti sitaafu. Yu abi wan sani fu taki?” Neen mi taigi en taki: „U mu si mi enke wan paati *. Den sama doomofu a mi podium. Na ape mi e taampu leli den. Mi peleiki a bun nyunsu fu a Kownukondee gi omen sama.” A kuutubakaa taigi den sama di be kon ape fu kuutu a toli taki: „Wi á kon ya fu luku efu a man ya a wan paati. A kon u kon fu luku efu a á wani toon suudati.” A á doo wan afu yuu neen den sama di be e kuutu a toli, taki a wani mi á be wani toon suudati. A kuutubakaa gi mi feifi yali sitaafu. Den sende mi go na a sitaafu-osu fu Ashland di de a Kentucky.

YEHOFA KIBII MI DI MI BE DE A SITAAFU-OSU

Den tu fosi wiki den poti mi na a sitaafu-osu a Columbus, Ohio. A fosi dei den á meke mi komoto aini a kambaa. Neen mi begi Yehofa. Mi taigi en taki: „Mi á o poi tan feifi yali aini a kambaa ya. Mi á sabi san mi mu du.”

A taa dei fi en den wakitiman be meke mi go a doose. Mi waka go a wan gadyaa manengee di den be sooto ape tu, neen u taampu a wan fensee e luku go a doose. A akisi mi taki: „Onfa satu man, saide den sooto i? Neen mi taigi en taki: „Mi a wan Yehofa Kotoigi.” Neen a taki: „Ooh? Da saide den poti i ya?” Neen mi taigi en taki: „Yehofa Kotoigi nai go a feti. Den nai kii sama.” A taki: „Den sooto i fu di yu á wani kii sama. Den e sooto taawan fu di den kii sama. Mi nai fusutan a sani ya. Mi taigi en taki: „Miseefi nai fusutan.”

Neen a taki: „A tin na feifi yali langa mi leisi den buku fu u di mi be de a wan taa sitaafu-osu.” Di a taigi mi a sani de, neen mi begi Yehofa. Mi akisi en taki: „Yehofa, meke a man ya holibaka gi mi baa.” Neen a sitaafuman ya di den e kai Paul taki: „Efu wan fu den man ya suku toobi anga i, piki mi. Mi o soi den.” A ten di mi be de ape, nawan fu den 50 sitaafuman suku toobi anga mi.

Mi a wan fu den sama di den be poti a sitaafu-osu a Ashland di de a Kentucky, fu di mi á be wani go a feti

 Di den sikowtu puu mi poti go na a sitaafu-osu fu Ashland, neen mi miti wantu baala de. Den baala ya be yeepi mi anga wantu taa baala fu wi á gwe fika Yehofa. Ala wiki den baala ya be e meke u leisi wan pisi fu Beibel. U be mu denki a fesi sowtu akisi u be o poti, anga fa u be o piki den akisi de te u be o holi komakandaa. Aini wan gaan kambaa u be de. Den bedi be de na a osu sikin. A wan baala be e taigi u pe u mu peleiki. A be lobi taigi mi taki: „Den bedi anda a fi i. A yu abi a faantiwowtu fu peleiki gi den sama di e siibi a den bedi de. I mu peleiki gi den fosi den gwe.” A sani de be e yeepi u fu wi á peleiki buuyabuuya.

FA SANI WAKA DI MI KOMOTO A SITAAFU-OSU

Anga ala fa Du Fu Tu Goontapu feti be kaba aini 1945, tokuso mi be de a sitaafu-osu ete. Mi be e booko mi ede anga den sama fu mi a osu, bika nda be taki: „Di mi o puu i ya, den taawan ná o taanga gi mi fu seeka.” Di mi komoto a sitaafu-osu, mi foondoo di mi si taki seibin sama fu mi famii be e go a komakandaa. Wan fu den sisa fu mi be dopu, winsi fa nda be e tapu den.

Mi anga Demetrius Papageorge de aini a peleikiwooko. A wan salufu baala di be bigin dini Yehofa aini a yali 1913

Di feti be booko a Koreya aini 1950, neen Ameekankondee sende suudati fu go yeepi. Den be sende kai mi baka a Fort Hayes fu toon suudati. Di den kaba ondoosuku mi, neen wan fu den suudati edeman taigi mi taki: „Fu ala den taawan aini a kulu fi i, a yu na a moo bun wan.” Neen mi taki: „A ná abi toobi, ma mi ná o toon suudati.” Mi taigi en san sikiifi aini 2 Timotiyesi 2:3, neen mi taigi en tu taki: „Mi a wan suudati fu Kelestesi kaba.” A de pii wan pisi ten, neen a taki: „I sa go.”

A á teke langa, neen mi go na a Betel komakandaa di be holi a wan konkelesi a Cincinnati, Ohio. Baala Milton Henschel be taigi u taki den be abi baala fanowdu a Betel di wani wooko taanga gi a Kownukondee. Di mi sikiifi den baala taki mi wani wooko a Betel, neen den teke mi a wooko. Mi bigin wooko a Betel a Brooklyn aini augustus fu a yali 1954. Te anga now mi de a Betel ete.

A omen sowtu wooko mi du den yali di mi de a Betel. Mi be abi a faantiwowtu fu solugu den masini di be e waan wataa a den kantoo anga a peesi pe den be e doloki buku. Boiti dati, mi be e seeka den masini di booko. Mi be mu meke sooto di booko. Mi be e wooko tu a den peesi pe den e holi gaan komakandaa a New York City.

Mi e solugu den masini di e waan a wataa a den kantoo fu Betel a Brooklyn

Mi lobi fa sani sete a Betel. Wi e luku a dei wowtu makandaa te mamanten. Wi e luku A Wakititolen-sutudi tu. Boiti dati, wi e go aini a peleikiwooko anga a kemeente fu u. Te i luku en bun da ala osufamii di e dini Yehofa mu e du den sani  ya. Te wan osufamii e luku a dei wowtu makandaa, e holi Osufamii Anbegi, e gi piki a komakandaa, anga te den e peleiki a bun nyunsu fayafaya, da den anga Yehofa o tan mati.

Mi meke omen mati a Betel anga a kemeente di mi be de. Son wan fu den a be salufu Kelesten. Den go a hemel kaba. Taawan á be salufu. Ala sama di e dini Yehofa e meke fowtu, winsi den e wooko a Betel. Efu mi anga wan baala nai fusutan useefi, da mi e go taki anga en fu wi á holi useefi na ati. A tekisi fu Mateyesi 5:23, 24 e yeepi mi fu si san mi mu du te mi anga wan taawan abi sani. A á makiliki fu taigi wan sama taki: „Gi mi paadon baa.” Ma a sani ya e losi omen polobelema.

DEN WINI DI MI FENDE FU A PELEIKI DI MI E PELEIKI

Nownow a á makiliki gi mi fu peleiki osu fu osu, bika mi kon gaandi. Ma mi nai gi abaa. Mi leli Sineisitongo, da mi e peleiki gi den Sineisi di mi e miti a sitaati. Son mamanten a wan sani fu 30 te anga 40 buku mi e paati.

Mi e peleiki gi den Sineisi a Brooklyn, New York

Mi be abi wan gobaka te a China! Wan dei wan meisyo tyai wan pampila gi mi fu soi mi taki ai seli ala sowtu sii. Di a gi mi a pampila neen a lafu. Mi lafu, neen mi gi en wan Wakititolen anga Ontwaakt! aini Sineisitongo. A teke den, neen a taigi mi taki a Katie den e kai en. So langa a be si mi a be e waka kon taki anga mi. Te mi be kai wan sii gi en aini Ingiisi, da a be e meke moiti fu kai en aini Ingiisi tu. Boiti dati mi be e leli en son sani fu Beibel. A be teke a buku San Bijbel e leri wi trutru. Ma baka wantu wiki mi á si en moo.

Baka wantu mun neen wan taa meisyo be e paati pampila fu den sani di a be e seli. Mi gi en wantu fu den buku di mi be e paati. Di mi go a taa wiki neen a langa a telefon fi en gi mi. A taki: „Taki anga China.” Mi taigi en taki: „Mi á sabi sama a China.” Ma a be de a mi baka naamo fu mi taki anga a sama na a telefon. Di mi taki: „Hallo, anga Robison yu e taki.” Neen a sama piki taki: „Robison, anga Katie yu e taki. Mi go a China baka.” Neen mi taki „China?” A taki „eeye. A meisyo di gi yu a telefon a mi sisa. I leli mi omen bun sani. Leli en den sani di i leli mi baa.” Neen mi taigi en taki: „Mi o meke moiti. Ma gaantangi fi i di i taigi mi pe i de.” Baka dati neen mi anga Katie sisa taki wan lasiti leisi. Mi á sabi pe den meisyo ya de nownow, ma mi howpu den leli moo fu Yehofa.

Nownow a 73 yali mi e dini Yehofa kaba. Ai bigi gi mi taki a be yeepi mi fu mi biibi á kon swaki di mi be de a sitaafu-osu efuso di den be wani mi toon suudati. Den baala anga sisa fu mi taigi mi taki den be fende taanga-sikin di den be si fa mi holidoo winsi fa nda á be wani mi dini Yehofa. Bakaten mma anga sigisi fu den baala anga sisa fu mi dopu. Nda seefi be kengi pikinso. Fosi a dede, a be go a komakandaa wantu leisi.

Efu Gadu wani, den famii anga den mati fu mi di dede o kon a libi baka aini a paladeisi. Pakisei fa a o switi te wi anga den sama di u lobi o dini Yehofa makandaa! *—Luku a maiki a ondoo.

^ paragraaf 14 Na Ameekankondee den á be e meke den paati toon suudati

^ paragraaf 32 Corwin Robison dede a ten di u be e sikiifi a artikel ya. A dini Yehofa te enke a dede.