Tro jë kowe la alien

Tro jë kowe la itre mekune ka co

Tro jë kowe la itre alien

Itretre Anyipici Iehova

Drehu

Ita Ne Thup (Nyine Inin)  |  Diseba 2015

Tro Pala Kö Iehova a Sajuë Së!

Tro Pala Kö Iehova a Sajuë Së!

“Tro Iehova a kepe angeice ngöne la göhnë ne inyi.”SALAMO 41:3.

NYIMA: 23, 138

1, 2. Nemene la hnei Akötresie hna kuca ekö, nge nemene la hna mekune hnene la itre xa atr enehila?

MAINE ka wezipo hnyawa së, ke tro së lai a hnyinge me hape: ‘Tro jë kö ni lai a loi elany?’ Maine pena ka wezipo la ketre atrene la hnepe lapa së maine sinee së, tro së lai a hane mekune tune lai koi angeic. Aja së asë hi troa egöcatr, nge aja së fe troa egöcatre la itre atr hne së hna hnim. Ame e hnine la Tusi Hmitrötr, hetrenyi la itre atr ka wezipo nge ka pi atre ka hape, tro jë kö a loi la meci angatr elany. Celë hi ka traqa koi Ahazia Joxu, nekö i Ahaba me Iezebela, me koi Benadada Joxu ne Suria.—2 Ite Joxu 1:2; 8:7, 8.

2 Tusi Hmitrötre fe a hane amamane koi së ka hape, ame ekö, hnei Iehova hna aloine la meci ne la itre atr jëne la itre iamamanyikeu, me amelene hmaca la itre ka meci hë jëne la itre perofeta i Nyidrë. (1 Ite Joxu 17:17-24; 2 Ite Joxu 4:17-20, 32-35) Ame enehila, hetrenyi fe la itre atr ka wezipo, nge ka isa mekune me hape, ‘Tro kö Akötresie a hane aloine la mecing?’

3-5. Nemene la hna atreine kuca hnei Iehova me Iesu, nge nemene la lue hnyinge nyine tro sa ce ithanatan?

 3 Hetre mene i Iehova troa ati mec kowe la itre atr. Hnei nyidrëti hë hna ati mec kowe la itre xa atr nyine nyithupene koi angatr, tui Farao ngöne la hneijine i Aberahama, me koi Miriama fe, xa i Mose. (Genese 12:17; Numera 12:9, 10; 2 Samuela 24:15) Ketre, hnei Nyidrëti hna lepe la nöje Isaraela hnene la “ite meci asë me ite ngazo asë” lo angatr a tha idrei. (Deuteronomi 28:58-61) Ame itre xa ijin, hnei Nyidrëti hna thupën matre tha tro kö a tithi angatr hnei mec. (Esodo 23:25; Deuteronomi 7:15) Hnei Nyidrëti fe hna aloine la itre meci ne la itre xan e angatr, tui Iobu lo angeic a akötre catr me pi mec.—Iobu 2:7; 3:11-13; 42:10, 16.

4 Ka xecie hnyawa koi së laka, tru la mene i Iehova matre atreine hi Nyidrë aloine la itre sine mec. Hnei Iesu fe lo hna aloine la itre ka wezipo. Ame lo nyidrëti e celë fen, hnei nyidrëti hna aloine la itre lepera me itre ka meci ön. Hnei nyidrëti fe hna fe la lue mekene la itre ka timek, me acilëne la itre ka genyi ca. (E jë la Mataio 4:23, 24; Ioane 9:1-7) Jëne la itre iamamanyikeu ka tune la, easa trengeneune la itre ewekë ka lolo hna troa kuca elanyi hnei Iesu ngöne la fene ka hnyipixe. Ame ngöne la ijine cili, “Tha tro kö a qaja hnene la ate lapan’ eje, ka hape, Ini a mec.”—Isaia 33:24.

5 Matre hapeu, maine ka wezipo së, tro kö Iehova me Iesu a aloine la meci së jëne la ketre iamamanyikeu? Nge, nemene la nyine tro sa mekune hnyawa ngöne la easa iëne la aqane nyinyin la meci së?

MEJIUNE JË KOI IEHOVA NGÖNE LA KOLA WEZIPO

6. Nemene la hna qaja hnei Tusi Hmitrötr göi itre iamamanyikeu hna kuca hnene la itre pane keresiano?

6 Ame ngöne la hneijine ne la itre pane keresiano, hnei Iehova hna iëne la itre keresiano jëne la uati hmitrötr, me aijijëne la itre xan e angatr troa kuca la itre iamamanyikeu. (Ite Huliwa 3:2-7; 9:36-42) Hnei angatre ekö hna aloine la meci ne la itre atr, me qaja la itre xa qene hlapa. (1 Korinito 12:4-11) Ngo ame hë e thupen, pë ju hi la itre iamamanyikeu, tune lo hna qaja amë hë hnei Tusi Hmitrötr. (1 Korinito 13:8) Celë hi matre ame enehila, tha Iehova hmaca kö a nyinyine la itre meci së, memine fe la itre meci ne la itre atr hne së hna hnim jëne la itre iamamanyikeu.

Atre hnyawa hi Iehova la akötr ka ej thene la itre hlue i Nyidrë, nge tha tro pi kö Nyidrëti a nuaxöji angatr

7. Nemene la aqane thuecatre së hnei Salamo 41:3?

7 E ka wezipo së, tro pala kö Iehova a akeukawane la hni së me sajuë së, tune lo aqane kuca Nyidrëti ekö kowe la itre hlue i Nyidrë. Öni Davita Joxu: “Manathithi la ate mekune kowe la ate pë ewekë ; tro Iehova a amele angeice ngöne la drai ne ngazo. Tro ha thupë angeice me amele angeice hnei Iehova.” (Salamo 41:1, 2) Eje hi laka, tha Davita kö e celë a qaja ka hape, ame la atre nyipiewekëne la “ate pë ewekë,” tre tha tro jë pi kö angeic a mec. Nga tro Iehova a ‘amelene’ tune kaa la atr cili? Öni Davita: “Tro Iehova a kepe angeice ngöne la göhnë ne inyi ; hnei cilieti  hna nyihnyawan’ asë la göhne i angeice ngöne la meci angeic.” (Salamo 41:3) Atre hnyawa hi Iehova la akötr ka ej thene la itre hlue i Nyidrë, nge tha tro pi kö Nyidrëti a nuaxöji angatr. Tro Nyidrëti lai a hamë trenge catre i angatr, me thue inamacan. Nge, hnei Nyidrëti fe hna kuca matre tro kö la ngönetrei ne la atr a ketre sipu ameun ej.

8. Nemene la sipo i Davita koi Iehova lo ijine nyidrëti a kucakuca?

8 Ame ngöne Salamo 41, Davita fe a qejepengöne la ijine nyidrëti a kucakuca me seseu. Kola mekune laka kolo ijine Abasaloma, nekö i nyidrëti trahmany, a thele troa thapa la therone i nyidrë. Tru catre la meci Davita, matre pëkö ewekë hnei nyidrëti hna atreine troa kuca. Atre hnyawa hi nyidrë ka hape, ame la itre jole ka traqa kowe la hnepe lapa i nyidrë, tre, thangane hi la ngazo hnei nyidrëti hna kuca me Batheseba. (2 Samuela 12:7-14) Matre, nemene ju hë la hnei nyidrëti hna kuca? Öni nyidrë e thith ka hape: “Iehova fe, fetesi nieti ju [maine drei ni ju]; ameuneju la ung, ke ase hë ni menu koi cilie.” (Salamo 41:4) Tha luelue kö Davita laka, tro Iehova a nue la ngazo i nyidrë, nge mejiune nyidrë laka, tro Iehova a xatua nyidrë ngöne la ijine kucakuca nyidrë. Ngo hapeu, Davita kö a treqene tro Iehova a kuca la ketre iamamanyikeu thatraqai nyidrë?

9. (a) Nemene la hnei Iehova hna kuca koi Hezekia Joxu? (b) Nemene la hnei Davita hna ajane qaathei Iehova?

9 Nyipici laka, ame itre xa ijin, hnei Akötresie hna aloine la meci ne la itre atr. Ame lo kola kucakuca catre hnei Hezekia Joxu, tre, hna aloine la meci nyidrë hnei Iehova. Ame hnei nyidrëti hna mele koi 15 hmaca kö lao macatre. (2 Ite Joxu 20:1-6) Ngo, ame Davita, tha hnei nyidrëti kö hna treqene la ketre iamamanyikeu. Hnei nyidrëti pe hna ajane tro Akötresie a xatua nyidrë tune lo aqane xatuane Iehova la “ate mekune kowe la ate pë ewekë.” Catrecatre la aqane imelekeu Davita me Iehova matre nyidrëti a sipo Iehova jë troa akeukawane la hni nyidrë, me thupë nyidrë ngöne la ijine kucakuca nyidrë. Hnei nyidrëti fe hna sipon matre troa meu la ngönetrei i nyidrë matre egöcatre hmaca jë nyidrë. Haawe, loi e tro fe sa sipo Iehova troa xatua së tune lai.—Salamo 103:3.

10. Nemene la ka traqa koi Trofimo me Epaferodito, nge nemene la ini koi së?

10 Ame ngöne la hneijine ne la itre pane keresiano, hnei Paulo aposetolo me itre xan hna aloine la meci ne la itre atr. (E jë la Ite Huliwa 14:8-10.) Ngo tha hna aloine kö la meci ne la itre keresiano asë. Hnei Paulo aposetolo hna aloine la meci ne la keme i Popilio, “kola meci fë ideuthi me trongë madra.” Hnei Paulo hna “thithi, me atë la lue ime i nyidëti hui angeic, me aloinyi angeic.” (Ite Huliwa 28:8) Ngo tha hnei Paulo kö hna aloine asë la itre atr ka kucakuca hnei angeic hna atre. Trofimo la ketre sinatro i Paulo ngöne la huliwa ne mesinare. (Ite Huliwa 20:3-5, 22; 21:29) Ame la angeic a wezipo, tha hnei Paulo kö hna aloine la meci angeic. Ame hna hmaca ju Trofimo e Mileto me lapa e cili, uti hë la troa loi hmaca. (2 Timoteo 4:20) Ame Epaferodito, ketre sinatro i Paulo, hnei angeice fe hna hane wezipo, nge xönë hi angeic troa mec. Ngo tha hnei Tusi Hmitrötr kö hna qaja ka hape, hnei Paulo hna aloine la meci angeic.—Filipi 2:25-27, 30.

NEMENE DRÖSINÖE NYINE TROA KAPA?

11, 12. Nemene la ka aijijë Luka troa xatua Paulo, nge nemene la hne së hna atre göi Luka?

11 Luka la ketre droketre, nge ka ce tro me  Paulo ngöne la huliwa ne mesinare. (Ite Huliwa 16:10-12; 20:5, 6; Kolose 4:14) Hnei angeic hna xatua Paulo me itre xa trejin ngöne la angatr a wezipo. (Galatia 4:13) Tune lo hna qaja hnei Iesu, ka nyipiewekë la droketre thatraqane la “ange tene mec.”—Luka 5:31.

Loi e tro sa thupën matre tha tro kö sa canga tro kapa la ketre drösinöe qaathei ketre

12 Tha Tusi Hmitrötre kö a qaja la ijin me götran hna ini ngön hnei Luka matre hane jë angeic droketre. Ngo, kola mekune ka hape, hnei angeice hna ini e Laodikea, traone ezin e Kolose. Easa qaja tune lai, ke, hnei Paulo hna qaja la ibozu i Luka koi angetre Kolose, angetre atre angeice hnyawa. Ketre, ame la Luka a cinyihane la tusi angeic, memine la tusi Ite Huliwa, hnei angeic hna xome la itre hnaewekë ka amamane ka hape, ketre droketre angeic. Kolo fe lai a mama ngöne la angeice a lapa qaja atrune la itre ijine Iesu a aloine la meci ne la itre atr. Haawe, kola mama laka, hnei Luka hna inin troa droketre.

13. Nemene la nyine tro sa mekune hnyawa qëmekene tro sa kapa la ketre drösinöe?

13 Ame enehila, pëkö ca trejine ka atreine troa kuca la ketre iamamanyikeu ka troa aloine la meci së. Ngo hnene laka, hetre aja ne la itre trejin troa xatua së, itre xan a hamëne la itre xa aqane nyinyin la meci së ngacama tha hne së kö hna sipon. Eje hi laka pëkö engazone la itre xa aqane nyinyin hna hamën, ka tune lo Paulo a upi Timoteo troa nango iji waina. Timoteo a meci fë trengenan, hnene jë laka hna iji la tim ka dro. * (Wange ju la ithuemacany.) (E jë la 1 Timoteo 5:23.) Ngo nyipiewekë tro sa thupën, ke, ame itre xa ijin, tro la ketre trejin a musinë së troa xome la ketre wene kas, maine ketre trepe drösinöe, maine ketre aqane xeni pena. Tro jë angeice lai a qaja ka hape, casi hi la meci epun memine la ketre atrene la hnepe lapa i angeic hna aloine hë hnene lai drösinöe cili. Ngo, tha kolo kö lai a hape, tro fe lai a hane ie koi epun. Tha tro kö sa thëthëhmine laka, maine ala nyimu ju hë la ka xome lai drösinöe cili, ngo ijije hi troa hetre ethanyin.—E jë la Ite Edomë 27:12.

INAMACANE JË!

14, 15. (a) Drei la itre atr nyine tro sa hmekën? (b) Nemene la ini hne së hna xome qa ngöne la Ite Edomë 14:15?

14 Aja së asë hi troa egöcatre matre troa huliwa catre koi Iehova. Ngo itre atr ka tha pexeje kö së, matre thatreine kö troa trianyi së hnene la itre mec. Ame la easa wezipo, nyimu aqane troa nyinyine la meci së, nge ka meköti koi së troa iëne la ketre nyin ne la meci së. Ngo ame itre xa ijin, kola qaja hnene la itre atr maine asosiasio pena ka hape, hetrenyi hë la ketre nyin ne la meci së. Angatre lai a kuca tun, ke, angatr a thele mani. Tro angatre lai a qaja ka hape, nyimu atr hë hna aloine hnene lai drösinöe cili. Haawe, maine ka wezipo së, canga tro fe së lai a thele nyin la meci së matre tro sa mele aqeany. Ngo, tha tro pi kö sa thëthëhmine la eamo ne la Wesi Ula i Akötresie kola hape: “Ame la ate wangadrapa,  te, kola kapa la nöjei tenge ewekë asë ; ngo ame la ate maca mek, te, kola trotrohnine la jë i angeic.”—Ite Edomë 14:15.

Tro sa inamacan me iëne hnyawa la aqane troa nyinyine la meci së

15 E ka macameke së, maine inamacane pena, tro hë së lai a thupën matre tha tro kö sa canga tro kapa la ketre drösinöe qaathene la ketre atr nge tha huliwa i angeice kö. Loi e tro sa isa waipengö së me hape: ‘Öni angeic, hna aloine hë la itre atr hnene la ketre vitamine, maine ketre trepe drösinö, maine ketre aqane xeni pena, ngo hetre atr kö hnenge hna atre hna xatuane hë? Nge maine nyipici ju hë laka hna xatuane la itre atr, ngo tro jë kö lai a hane ie koi ni? Tro kö ni a thele la itre xa ithuemacanyi ngöne la itre itus, me ithanatan me itre atr hna inin troa nyinyin la mecing?’—Deuteronomi 17:6.

16. Nemene la nyine tro sa mekune hnyawa qëmekene tro sa iëne la aqane nyinyine la meci së?

16 Nyipiewekë tro sa hetrenyi la “wangate hmekun,” maine inamacan, qëmekene tro sa iëne la ketre aqane nyinyine la meci së. (Ate Cainöj 2:26) Ka nyipiewekë catre hmaca kö e tha ka hlemu kö lai drösinöe. Hapeue lai atr hne së hna wang, atre hnyawa hi angeic qejepengöne lai drösinöe? Ka lualai kö la aqane qejepengön? Hapeu, casi hi la mekuna ne la itre droketre, laka hna hane aloine hë la itre atr hnene ej? (Ite Edomë 22:29) Maine jë tro la ketre atr a qaja ka hape, hetrenyi hë la nyin  ne la ketre mec ngöne la ketre nöj, nge thatre pala kö hnei itre droketre. Ngo hapeu, hetrenyi kö la itre ewekë ka anyipicine lai? Nge ame pena itre xa atr, hetrenyi angatr la itre drösinöe, ngo thatre pe së la itre nyikön, me qaane la mene ne itre ej. Ka hetre ethanyine catre la itre drösinöe cili. The thëthëhmine kö laka, hnei Akötresieti hna hmekë së qa ngöne la itre mene ne la itre drösinöe ka tune lai.—Deuteronomi 18:10-12; Isaia 1:13.

“ANGE CATRE PI”

17. Nemene la aja ka eje thene la atr?

17 Hnene la lapa ne xomi meköt ekö hna iupi fë la ketre tus kowe la itre ekalesia asë. Kola qaja la itre ewekë nyine tro angatr iananyi memin. Ame ngöne la pune lai tus, öni angatr: “Maine iananyipi nyipunie me ite ewekë cili, loi hë nyipunie. Epinë hë. (Ite Huliwa 15:29) Ame ngöne la itre xa qene hlapa, ame la hnaewekë hna hape, “epine hë”, tre, hna ujëne ka hape, “ange catre pi.” Matre trotrohnine hi së laka, pengö i atr hi lai la troa ajane troa egöcatr.

Egöcatr maine kucakuca, ngo loi e troa nyihlue i Iehova (Wange ju la paragarafe 17)

18, 19. Nemene la hne së hna trengeneun ngöne la fene ka hnyipixe?

18 Hnene laka ka tha pexeje kö së, thatreine kö troa trianyi së hnene la itre mec. E ka wezipo së, tha easë kö a treqene tro Iehova a kuca la ketre iamamanyikeu matre troa aloinyi së. Easë pe a trengeneune la ijine tro Nyidrëti a aloine asë la itre mec elany. Ame ngöne Hna Amamane 22:1, 2, hnei Ioane aposetolo hna qaja la “timi ne mel” me itre “sinöe hna melen” ka troa aloine la meci ne la nöjei atr asë. Tha kolo kö lai a qaja la itre trepe drösinöe hne së hna xome enehila nyine troa aloinyi së. Kolo pe a qaja la nöjei ewekë hnei Iehova me Iesu hna troa kuca matre aijijë së troa mele epine palua.—Isaia 35:5, 6.

19 Easa trengeneune la ijine ka lolo cili. Ngo ame petre kö enehila, xecie koi së laka Iehova a hnimi së, easë isa ala cas, nge trotrohnine hnyawa hi Nyidrë la aliene hni së la easa akötr. Tui Davita, hetre mejiune së pala hi laka, tha tro pi kö Iehova a nuaxöji së e traqa ju së wezipo. Tro pala hi Nyidrëti a nyipiewekëne me xatuane la itre ka mele nyipici koi Nyidrë.—Salamo 41:12.

^ par. 13 Hnene la ketre itus hna qaja ka hape, mama ha kowe la itre ka inamacan ka hape, canga meci hi la itre mikrob ka ngazo e hna fi wainan. (The Origins and Ancient History of Wine)