“Iehova fe, . . . epi nyipi lolo xajawa i Cilie la itre trenge ewekëng.” SALAMO 19:14. MN

NYIMA: 8277

1, 2. Pine nemene matre Tusi Hmitrötr a aceitunëne la atreine troa ithanata me eë?

AME ngöne lo 1871, hna nyiqaane la ketre eë ngöne la hnaxulu ne la ketre nöj e Wisconsin, e Etazini. Hna nyimenyime la man me dreuthe la 2 miliare lao sinöe, nge 1 200 lao atr ka mec. Matre, tru catre kö la ka mec hnene la eë cili hune la itre xa eë e Etazini. Kola mekune laka, thupene la hna nyenyape hnei train, hnene la neköi ukahlokine la itre fao hna nyiqaane lai man ka tru cili. Kola amekunë së lo hna qaja hnei Tusi Hmitrötr ka hape: “Hana wange la etrune la hnite hna manithe hnene la malepene eë ka co !” (Iakobo 3:5) Pine nemene matre qaja tune jë Iakobo lai?

2 Öni angeic: “Eë la thinem.” (Iakobo 3:6) Ame la kola hape, “thinem,” tre kola qaja la atreine së troa ithanata. Nge tune la eë, tro fe a hetre ethanyine la itre hne së hna qaja. Ka hetre thangane catre la itre hne së hna qaja koi itre xan. Öni Tusi Hmitrötr fe, jëne la hne së hna qaja, ijije troa amele angatr maine troa tro xomi angatr kowe la hnëjin. (Ite Edomë 18:21) Kolo kö lai a hape, tro pë hë sa lapa thaup ke xou së fe wanga tria pi la hne së hna qaja? Ohea. Tha tro kö së lai a hmaca troa huliwane la eë, ke  easa xou wanga dreuthi së jë. Ngo easë pe a thupën matre tha tro kö sa huliwane menun. Easë hi lo a athi eë göi troa kuci xen, me hleng, me nyi jina së. Ketre tune mina fe, e tro sa thupën la aqane ithanata së, tro hë së lai a atreine atrunyi Iehova me xatuane la itre xa atr.—Salamo 19:14.

3. Nemene la aqane tro sa huliwane la atreine ithanata göi troa xatuane la itre atr?

3 Hnei Iehova hna hamë së la atreine troa fe la itre mekuna së me aliene hni së, jëne la hne së hna qaja itre ej maine pena hnene la hna qene hum. Matre nemene la aqane tro sa huliwane la ahnahna cili göi troa xatuane la itre atr? (E jë la Iakobo 3:9, 10.) Nyipiewekë tro sa atre la ijine tro sa ithanata, me nyine troa qaja, me aqane troa ithanata.

IJINE TROA ITHANATA

4. Eue la ijine troa lapa thaup?

4 Ame itre xa ijin, loi e tro sa lapa thaup. Öni Tusi Hmitrötr, hetre “ijine lapa thaupu.” (Ate Cainöj 3:7) Matre, ame la kola ithanata hnene la itre atr, easa lapa thaup, ke, easa metrötrë angatr. (Iobu 6:24) Ketre, tha loi kö tro sa kötre fë ithanata. (Ite Edomë 20:19) Nge, e nango jele hë la trenge hni së hnei ketre, loi e tro sa xomihni, me lapa thaup.—Salamo 4:4.

5. Nemene la aqane tro sa olene koi Iehova la ahnahna qaathei Nyidrë?

5 Ngo hetrenyi fe la itre ijine troa ithanata. (Ate Cainöj 3:7) Hetre ijine troa atrunyi Iehova, me ithuecatre kowe la itre atr, me qaja la itre mekuna së, memine la itre aja së. (Salamo 51:15) Ketre, e tro sa atreine ithanata tune lai, easë hi lai a amamane koi Iehova la ole së kowe la ahnahna cili. Ka tune hi lo easa kapa la ketre ahnahna qaathene la ketre sinee së, laka easa ajane troa huliwane hnyawan.

6. Pine nemene matre nyipiewekë troa ithanata ngöne la ijine ka ijij?

6 Pine nemene matre nyipiewekë troa ithanata ngöne la ijine ka ijij? Öni Ite Edomë 25:11: “[Ite wene pome, MN] gole hnine ite tenge sileva la tenge ewekë hna qaja ngöne la ijin’ ej.” Ka mingöminge catre la itre wene pome gol, ngo mingöminge catre hmaca kö e itre ej ngöne la ketre trengene sileva. Ketre tune mina fe, hetre mekune ka lolo nyine tro sa qaja kowe la ketre atr. Ngo e hne së hna qaja ngöne la ijine ka ijij, tru catre hmaca kö, la loi hne së hna troa kuca koi angeic. Nemene la aqane tro sa kuca?

7, 8. Nemene la aqane nyitipu Iesu hnene la itre trejine qa Zapo?

7 Maine tha hne së kö hna treqene la ijine ka loi troa ithanata, tha tro jë kö la itre atr a trotrohnin, maine kapa pena la hne së hna qaja. (E jë la Ite Edomë 15:23.) Ame lo Maac 2011, hna lepe apatrene la itre traone ne Zapo hnene la ketre sa ka tru, me gejë madra. Hna sasaithe la 15 000 lao atr ka mec. Ngacama hna patre fe la itre xa atrene la hnepe lapa ne la Itretre Anyipici Iehova, me itre sinee i angatr, ngo hnei angatr hna thele troa xatuane jëne la Tusi Hmitrötr, la itre atr ka akötr tui angatr. Atre hnyawa hi angatre laka, thene la itre atr cili, nyimutre la itre ka hmi koi Budda, nge itre ka thatre Tusi Hmitrötr angatr. Matre tha hnei angatre kö hna canga qeje melehmaca, ngo hnei angatre pe hna akeukawane la hni ne la itre ka akötr, me qaja la kepine matre traqa pi la itre akötre cili kowe la itre atr ka loi.

8 Hnene la itre trejine cili hna nyitipu Iesu. Ame Iesu lo, tre, atre hi nyidrëti lo ijine troa lapa thaup, nge ketre atre fe hi nyidrëti la ijine troa ithanata. (Ioane 18:33-37; 19:8-11) Ketre, hnei nyidrëti hna treqene la ijine ka ijij troa amamane la itre xa ini kowe la itretre drei  nyidrë. (Ioane 16:12) Tui Iesu, hnene la itre trejine ne Zapo hna treqene hnyawa la ijine ka ijij troa ithanatane la melehmaca kowe la itre atr. Lue macatre nge sine thupene la gejë madra, hnei angatre hna tro fë lo tarak hna hape, Tro Kö a Mele Hmaca La Itre Ka Mec? Ala nyimu la itre atr ka xome la tarak, nge hna akeukawane la hni angatr hnene la hnei angatre hna e. Haawe, loi e tro fe sa a hane mekune la qene nöje me itre ini hna mejiune kow hnene la itre atrene la teritoare së, matre tro sa atrehmekune la ijine troa ithanata koi angatr.

Loi e tro sa pane mekune la nyine tro sa qaja, me thele la ijine ka ijij matre troa hane pi drei së

9. Eue la itre ijine koi së tro sa treqene troa ithanata?

9 Eue la itre ijine koi së tro sa treqene troa ithanata? Maine jë troa qaja hnene la ketre atr la ketre ewekë ka troa akötrë së. Tha tro pi kö sa canga sa maine sa angazone pena, ngo loi e tro pe sa pane cil me mekune ka hape: ‘Ma angeic a ihnyima? Tro kö ni a sa koi angeic?’ Ame la ka loi koi së, tre ene la troa lapa thaup. Ngo, maine hetre mekune ka nyipiewekë nyine tro sa qaja koi angeic, tre, loi e troa treqene matre pane lapa kötre pi la trenge hni së. (E jë la Ite Edomë 15:28.) Maine hetre aja së pena troa xatuane la itre atrene la hnepe lapa së troa atre Iehova, loi e tro sa atreine itreqe. Ketre, loi e tro mina fe sa mekune hnyawa la hne së hna troa qaja, me thele la ijine ka ijij matre tro angatr a hane pi drei së.

NYINE TROA QAJA

10. (a) Pine nemene matre tro sa thupën la nyine tro sa qaja? (b) Nemene la aqane ithanata nyine tro sa thipetrij?

10 Ame la hne së hna qaja, tre ijije hi troa ithuecatre kowe la atr maine pena troa ahleuhleun. (E jë la Ite Edomë 12:18.) Ala nyimu la itre atr ngöne la fene i Satana ka qaja la itre “tenge ka hait,” ene la itre hnaewekë ka akötr hna aceitunën me “pehna” maine “taua,” ke aja i angatr troa akötrëne la itre atr. (Salamo 64:3) Angatr a ithanata tune lai, ke kola nyitipune la aqane ithanata ngöne la itre sinema, maine tele pena. Ngo ame itre keresiano, tha tro pi kö angatr a qaja la itre trenge ewekë ka iakötrë, ngacama kola qaja qenehnyiman. Tha ngazo kö e troa qenehnyima, ke, lolo e tro sa dreng. Ngo tha tro pi kö a hetre iakötrë ngön, ene la troa qaja la itre trenge ewekë ka troa ahmahmane me thaipiëne la ketre atr, göne hi matre troa hnyimasai angeic. Hna amekötine hnei Tusi Hmitrötr kowe la itre keresiano ka hape, tha tro kö angatr a qaja la itre “trenge ewekë ka iakötrë.” Eje fe a qaja ka hape: “The xulu kö qa ngöne la itre ukeineqë i nyipunie la trenge ka sis, ngo loi pe la trenge ka loi, la nyine troa eamon, matre aciane la loi koi angetre dreng.”—Efeso 4:29, 31, MN.

11. Nemene la ka troa xatua së troa iëne hnyawane la itre trenge ewekë së?

11 Hnei Iesu lo hna qaja ka hape, “kola ewekë la që qa kuhu hni ka tiqa.” (Mataio 12:34) Kolo lai a hape, ame la hne së hna qaja, tre kola amamane la itre mekuna ne la hni së. Matre, e tru la ihnimi së kowe la itre atr, tro sa iëne hnyawane la itre trenge ewekë nyine tro sa qaja koi angatr. Tro hë lai a ixatua me lolo koi angatr la itre hne së hna qaja koi angatr.

12. Nemene la itre xa ixatua koi së matre troa iëne hnyawa la itre trenge ewekë së?

12 Nyipiewekë tro sa catre thele hnyawane la itre hnaewekë nyine tro sa qaja. Solomona  Joxu la ketre atr ka inamacan, hnei nyidrëti “hna mekune me thel, me amë wengëne la ite edomë ka kösau,” matre ame la hnei nyidrëti hna troa cinyihan, tre, troa meköt me lolo e troa e. (Ate Cainöj 12:9, 10) Nemene la ka troa xatua së troa atrehmekune la itre nyine tro sa qaja? Loi e tro sa thele e hnine la Tusi Hmitrötr me itre itusi së, la itre xa aqane tro sa qaja la itre mekuna së. Loi e tro fe sa thele troa atre la aliene la itre hnaewekë hne së hna tha trotrohnin. Nge tro fe sa waipengöne la tulu i Iesu, ene la aqane ithanata i nyidrëti matre troa xatuane la itre atr. Atre hnyawa hi nyidrëti la nyine troa qaja, ke hnei Iehova hna ini nyidrë ‘mate atreine nyidrë troa hamëne la ithanata kowe la ka kucakuca.’ (Isaia 50:4) Nge loi e tro fe sa mekune hnyawa la thangane la itre trenge ewekë së koi itre xan. (Iakobo 1:19) Loi e tro fe sa isa hnyinge me hape: ‘E traqa ju ni ithanata tune la koi angeic, tro kö angeice lai a trotrohnine laka, eni a pi xatua angeic, maine tro pena angeice a drengakötrën?’

13. Pine nemene matre loi e troa lualai la aqane tro sa ithanata?

13 Hna huliwane ekö la itre trutru e Isaraela göi troa hamë ithuemacany. Ame la ketre nin ne trutru, tre kola thuemacane la nöj troa icasikeu. Ketre nin kö göi troa thuemacane la itre soc troa nyiqaane isi. Pane mekune ju la ewekë ka troa traqa kowe la trongene isi, e tha mama hnyawa kö la nin ne trutru kowe la itre soc! Tusi Hmitrötr a aceitunëne la nin ka mama cil ne la trutru, memine la itre trenge ithanata ka hmaloi troa trotrohnin. E tha lualai kö la itre mekune hne së hna qejepengön kowe la itre atr, tro lai a hajihaji koi angatr, maine pena tro ha tria la aqane trotrohnin. Maine eje hi laka, hetre aja së troa qaja hnyawane la itre mekuna së, ngo loi e tro sa thupën matre ame la hne së hna qaja, tre tha tro pi kö a akötrëne la atr.—E jë la 1 Korinito 14:8, 9.

14. Nemene la ketre aqane amamane Iesu ka hape, ka lualai la aqane ithanata i nyidrë?

14 Hnei Iesu hna hamëne la ketre cainöj ngöne Mataio mekene 5 koi 7. Nge ame e cili hetrenyi la itre hnaewekë hnei Iesu hna iëne hnyawa matre tha jole kö troa trotrohni nyidrë. Tha hnei nyidrëti kö hna pi mama, me thele troa qaja la itre hnaewekë hna atre hi hnene la itre ka inamacan. Ketre, tha hnei nyidrëti kö hna qaja la itre hnaewekë ka troa akötrëne la itre atr. Ka jui la itre ini hnei Iesu hna hamën koi angatr, ngo ame la aqane qaja nyidrë itre ej, tre hmaloi catre troa trotrohnin. Hetre aja i Iesu troa trotrohnine hnene la itretre drei nyidrë ka hape, tha tro kö a seseu menu göi xen e nöjei drai. Matre, hnei nyidrëti hna amamane koi angatr ka hape, Iehova pala hi a thuane la itre waco. Haawe, nyidrëti a hnyinge jë koi angatr ka hape: “Hape u, tha sisitia kö nyipunie hun’ it’ ej ?” (Mataio 6:26) Tha tru kö la itre ithanata i Iesu, ngo celë hi aqane xatua angatr hnei nyidrë matre tro angatr a trotrohnine la ini ka tru celë. Ketre celë fe hi la ka hamë trenge catr koi angatr.

AQANE TRO SA ITHANATA

15. Pine nemene matre tro sa ithanata amenyikeny?

15 Nyipiewekë catre fe la aqane tro sa ithanata kowe la itre atr. Hetre madrin ne la itre atr troa drei Iesu, ke, menyike la aqane ithanata i nyidrë. (Luka 4:22) Ame la easa ithanata amenyikeny koi ketre, tro angeice lai a pi drei së me kapa la hne së hna qaja. (Ite Edomë 25:15) Tro së lai a atreine ithanata amenyikeny koi angeic e hne së hna metrötrë angeic, me nyipiewekëne la itre mekuna i angeic. Celë hi hna kuca hnei Iesu. Ame lo nyidrëti a öhne la trenge aja ne la ka ala nyimu  troa drei nyidrë, tru la madrine i nyidrëti troa ce me angatr me ini angatr. (Mareko 6:34) Nge ame la kola qaqa nyidrë, tha hnei nyidrëti kö hna të.—1 Peteru 2:23.

16, 17. (a) Tro sa nyitipu Iesu tune kaa ngöne la easa ithanata kowe la itre atrene la hnepe lapa së me itre sinee së? (Wange ju la pane iatr.) (b) Nemene la loi hna kuca hnene la thin ngöne la hna ithanata amenyikeny?

16 Nyipici laka, ame itre xa ijin easa qaja la itre trenge ewekë ka iakötrë pi hë kowe la itre atrene la hnepe lapa së maine itre sinee së pena. Easa ujë tune lai, ke itre atr lai hne së hna atre hnyawa. Ma tro së lai a mekune ka hape, tha nyipiewekë kö tro sa thupën la aqane troa ithanata koi angatr. Ngo, ame Iesu, ka menyike pala hi la aqane ithanata i nyidrë kowe la itre sinee i nyidrë. Ame lo angatr a iwesitrë göi troa atre la ka sisitria e angatr, hnei nyidrëti hna haji angatr cememine la menyik. Hnei nyidrëti fe hna wenë la mekuna i angatr jëne la ketre nekönatr. (Mareko 9:33-37) Loi e tro la itre qatre thup a nyitipune la tulu i Iesu, ene la troa hajine la itre trejin cememine la menyik.—Galatia 6:1.

17 Ame itre xa ijin, troa qaja koi së la itre ithanata ka troa akötrë së. Ngo e cili fe, troa tru la loi hne së hna kuca kowe lai atr e hne së hna ithanata amenyikeny. (Ite Edomë 15:1) Ame ngöne la ketre ekalesia, ngazo catre la aqane ujë ne la neköne la ketre trejine föe ka pë föen. Ame hna traqa pi la ketre trejine föe kowe la thin me hape: “Ekölöini pe, maine ini nyëne hnyawa ju pe hnei nyipo!” Pane cile ju hi la thin me mekun, nge sa jë pë hë ka hape: “Nyipici nyipo, tha loi kö la aqane ujë i nyën enehila, ngo ame la ini hnei nyën hna kapa, ke tha ka tro kö a hmaca enehila. Ce ithanatane jë nyiso e thupene e Amagedo, tro pë hë lai a mama hnyawa koi nyiso e cili.” Qa ngöne laka hna ujë cememine la menyik hnene la thin, ame hna lolo pala hi la aqane ce mele nyidro. Ketre, drenge hi la kuku la hna qaja hnei thin, matre mama pi hi koi angeic ka hape, hetre mejiune i eahlo pala hi laka, tro angeic a saze. Celë hi matre hmaca ju hi angeic ce tro memine la itre sinatronge i angeic ka ngazo. Ame hë e thupen, angeic a xomi bapataiso, me huliwa ngöne la Bethela. Maine eje hi laka tro sa ithanata kowe la itre trejine me easë maine itre atrene la hnepe lapa së, maine kowe la itre atr hne së hna thatre, “loi e ewekë pala hi [së] memine la ihnim, hna aloine hnei [sootr, MN].”—Kolose 4:6.

18. Nemene la aqane tro sa xötrethenge Iesu ngöne la easa ithanata?

18 Ketre ahnahna ka lolo catre hne së hna kapa qaathei Iehova, ene la troa atreine troa fe la itre mekuna së me aliene hni së koi itre xan. Maine aja së troa xötrethenge la tulu i Iesu, tro hë së a iëne hnyawane la ijine tro sa ithanata. Nge tro fe hë sa thupën la nyine tro sa qaja, nge tro pala hi sa thele troa menyik. Haawe, catre jë së thuecatrene la itre atr jëne la itre trenge ewekë së matre amadrinë Iehova.