-MËN ˈÖ -KË DHƐƐˈˈ BHË, ˈÖ- -WƆN ˈDHÖ ˈˈGBƖƖ-?

ˈBha ˈwɔn ˈsü ü -de ˈgü ˈbha- kë, ü -dho ˈˈdhiʋ̈sü ü -bha -tosɛta ˈka. Mɛn ˈbha ˈyi ˈdho ˈˈdhiʋ̈sü -a ˈka.

-MËN ˈÜ -DHO -A KË?

-Bhö ü -zota ˈwɔn ˈö yö, -a ˈgü: -Dhɛ ˈö Bɛnö -yö -kpan ö ˈˈtɛɛbɔ -nu ˈwo ꞊klaŋdhiʋ̈ -an -bha, ˈyö -a zuʋ̈ˈˈ -yö -ya -man -sü -bha. ˈˈDhɔɔgɔ do yö -a ˈgü, -waa -blü -shiëti mü -sü -bha ˈko -ta ꞊plɛ. -A -yaaga -naan ˈnën ˈwo- ˈˈpiʋ̈ -dha ˈwo- kë bhë.

ˈNëngɔɔnnën -blɛɛsü -ya -pö -a -dhɛ:

“Ü ü duuˈˈ ˈka ˈzü -ee? -Bhö dɔ kö ˈa ü -zɔn n ˈˈtɔŋdë do -dhɛ.”

-Dhɛ ˈö- pö -ni ˈgü -a -dhɛ “n ˈˈtɔŋdë”, ˈyö pë ˈbha sü ö -bha sɔ ˈyuë- ˈgü, ˈyö- -zɔn Bɛnö ˈka.

ˈYö Bɛnö -yö -shiëti yö -a ꞊kwɛɛ-. ˈYö -a zuʋ̈ˈˈ -yö -ya -man -sü -bha ˈzü ˈˈgbɩɩ- ˈka.

ˈYö Bɛnö -ya pö: “-Abin, ˈman- pö ka -dhɛ ˈsaadhö ꞊dhɛ ˈmaan...”

ˈYö ˈnëngɔɔnnën ꞊plɛ -naan -ya pö: “ˈBha ˈdho ü -de -zɔn ˈˈwlaamɛn ˈka ˈsa!”

ˈYö Bɛnö -ya pö ꞊faan ˈka: “ˈMaan ˈˈwlaamɛn ˈka.”

ˈYö ˈnëngɔɔnnën ꞊plɛ -naan bhë, ö -kɔ -ya Bɛnö gban -ta, ˈö- pö -a -dhɛ -wo ˈlëëlë ˈka: “-Bhö -a ˈsü ˈsa!”

ˈYö ˈnëngɔɔnnën -blɛɛsü -yö -shiëtiga bhë- ꞊ɲɔɔn Bɛnö ˈwëëdhö ˈö- pö -a -dhɛ ˈpö ˈlëëlë ˈka: “Yi ˈti ˈdho -a -wɔn blɛɛˈˈ mɛn ˈbha -dhɛ. -Yö -dho ˈto kwa dosɛnŋ kwa ꞊zinŋ ˈgü.”

Ü -kë Bɛnö ꞊duɛ ˈgü -be, -mën ˈü -dho -a kë?

 ˈDUANNU, ˈÜ Ü -ZOTA!

Pë ˈö Bɛnö ˈˈtɛɛbɔ -nu ˈwo- kë -ni ˈgü bhë, -wa -dɔ wo -de -gɔ -ee? -Wa -sü wo -de ˈgü -ee? ˈYaa bhɔ -a -bha. -Yö -kë ꞊dhɛ mɛn ˈˈwɛɛ -nu ˈnën ˈwo -an -blü -a -bha. -Dhɛ ˈö -kë ꞊dhɛ -wa ˈˈpiʋ̈ kö ˈwo kë mɛn -nu -dhɛ -së bhë, -a -wɔn ˈgü ˈyö ˈwo -an -zokun -wɔn -nu -kë.

Ü -kë ˈwɔn suu do bhë- ˈgü -be, -mën ˈü -dho -a kë kö ˈü -gban mɛn kpö -bha ü -blü ˈwɔn -bha -sü -gɔ?

  1. -BHÖ Ü -DE BAAˈˈ -A -BHA -BE

    Biblö -ya -pö: “Mɛn ˈkpaakpa -yö ˈwɔn ˈˈgbɩɩ- yö mü ꞊gblɛɛn ˈö -bin -a -gɔ, ˈˈkɛɛ ˈˈwlaamɛn -zë -yö -dho -a -gɔ vɛɛdhö ˈö- ˈgü -wɔn ꞊slɔɔ.”—Proverbes 22:3.

    ꞊Ya kë -nuwo ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü ˈwɔn ˈbha ˈto ˈˈdhiʋ̈ ˈü- ˈsuan bho. -A ˈwɔnzuan ꞊nɛn: ꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha -kpan ü ˈˈtɛɛbɔ -nu ˈwo ꞊klaŋdhiʋ̈ -an -bha kö -wo ü ˈˈdhiʋ̈, -wo -shiëti mü -ni ˈgü, pë ˈü -dho -a kë ˈbha ü -de baaˈˈ -a -bha, ü -dho -mɔɔn -gban -an -gɔ -sü -bha.

  2. -BHÖ Ü -ZOTA

    Biblö -ya -pö: “ˈˈKɛɛ kö ka zuëˈˈ ˈyaa za dɔ sië ka -bha.”—1 Piɛdhö 3:16.

    -Bhö ü -de dhɛɛˈˈ ˈkpɔ, ‘꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈman ʒiö mɛn kpö ˈˈpiʋ̈, a -dho kë n -de ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ?’ Ü ꞊mɔɔn- -bha ü -kë ˈü ˈˈtɛɛbɔ -nu -dhɛ -së ˈˈtʋ̈ŋ ˈnën ˈbha ˈˈpiʋ̈. ˈˈKɛɛ ˈˈtʋ̈ŋ ˈbha -ya ʒiö, ü -dho kë ü -de ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ? Ü- ˈˈpiʋ̈ kö ˈü ü ˈwɔn kë -kɔ -nu bho ˈˈgblʋʋ kö ü kë ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -dhɛ -së -ee?—Exode 23:2.

  3. -BHÖ -DA ˈWƆN DO ƷIAN -TA

    Biblö -ya -pö: “Mɛn ˈkpaakpa -yö ˈwɔn -nu -kë ö ˈsuan ˈka.”—Proverbes 14:16.

    Kwa -we -a -bha ɛɛnˈˈ kwa ˈti ˈˈwɩ- -bha, kwa dua -mü kö ˈkwa -da ˈwɔn do ʒian -ta kwa -bha -tosɛta ˈgü, kö ˈkwa kwa ˈˈɲan ˈto -a ꞊trɔɔn -gɔ. Biblö -ya -zɔn ꞊dhɛ Zozɛfö, Zɔbö waa Yesu -wo -da ʒian -së -ta wo -bha -tosɛta ˈgü. -Ya -zɔn ˈpö ꞊dhɛ Kaɛn, Ezau waa Zuda ˈwii -da ʒian -së -ta. ˈYö bhi -zë ꞊wɛ, ʒian -mën ˈü -dho -da -a -ta?

Biblö -ya -pö: “-Bhö -klu -Zlan -bha ü këwɔn -nu ˈgü.” (Psaume 37:3) ꞊Ya kë ꞊dhɛ ʒian ˈü -dho -da -a -ta, ˈbha ü -zota -a ꞊trɔɔn ˈgü, ˈbha ü -de baaˈˈ -a -bha, pë ˈü -dho -a kë, -a -pö ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -dhɛ -sü ˈyi ˈdho ꞊gbɔɔn ü -ta. -A -de -ʒian -yö -dho ü dha.

ˈBha ˈdho -ya pë ˈbha zɔɔn -ta. -A -dhɛ ˈyaa- -bha kö ˈü ˈwɔn ꞊va blɛɛˈˈ ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -dhɛ. ˈBha -ABIN ˈˈkpaan pö, kö -ya -mɔɔn. Ɛɛnˈˈ ꞊ya kë ꞊dhɛ ˈü- ˈˈpiʋ̈ kö ˈü- -zɔn ꞊dhɛ ˈbhi ˈdho nu ü -wo -ta ˈzü, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü- pö:

  • “ˈKa ˈdho ka -zoyö n -dhɛ!”

  • “N -kɔ ˈyaa ˈwɔn suu bhë, -a ˈgü!”

  • “N ˈti ˈdho -a kë!”

A ˈˈdhe ˈö ˈdhö ˈnën ˈtɔ- -to ˈˈshia- mü -sü kö ˈü- -yɔ bɔ -zogbandhe ˈka. ˈBha- kë ˈˈdhʋ̈, -kɔ ˈö ü ˈˈtɛɛbɔ -nu ˈdhö wo ꞊kwaa ü -zü -a ˈka ˈˈvaandhö bhë, -a -wɔn -dho ü ˈkun.

 -WA ˈˈYƖƖ ˈTO Ü -BHA -MËN ˈÜ -DHO -A KË?

꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha ü ꞊kwaa ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -zü -wa ˈˈdhiʋ̈sü ü ˈka, ü -dho kë ꞊dhɛ lobo ˈdhö -an ꞊kwɛɛ-.

Ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -wa ˈˈyɩɩ ˈto ü -bha, -waa pö “ü ˈˈsuʋ̈sü,” -mën ˈü -dho -a kë? Pë ꞊plɛ ˈnën ˈü ꞊mɔɔn- -bha kö ˈü- kë. ˈˈKɛɛ -bhö -a ˈwɔn dɔ ꞊dhɛ ˈˈwɩ -mɛɛn mɛn -bha -kɔ ˈbha ˈnën ˈtɔ- ˈˈyɩɩ -to mɛn -bha -sü.

  • Ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü -we -a -bha. (“ˈWɔn gia -mü -a ˈˈsuʋ̈sü!” -Ya ˈgo mü, pë ˈö -kë ˈü- pö ˈˈdhʋ̈, -bhö -a -gɛn pö.)

  • Ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü -yɛɛyi -blü -an -ta. Pë ˈö -kë ˈü -kɔ bhë, -bhö -a -gɛn pö -an -dhɛ. -A -yɔ ˈö -dho -gleŋ -da -an -bha, -bhö -a bɔ. (“-Yö, -kë n ˈgü -be ꞊dhɛ pë ˈö -shiëtimüsü ˈgü ka -dɔ -wa!”)

Ü ˈˈtɛɛbɔ -nu -wo ˈˈyɩɩ ˈto -ni ˈgü ü -bha -kplawo, -bhö ü -bha ˈdho wo. ꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha ˈto -dhɛ do bhë- ˈgü, -wo -dho ˈdho ˈˈyɩɩ -to ü -bha -sü ˈka ˈˈdhiʋ̈. ꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha ü -bha ʒiö wo, ü -dho -a -zɔn ꞊dhɛ ˈbhaa- ˈˈpiʋ̈ kö mɛn ˈbha -yö ü ˈˈta -kɔ bho ˈˈgblʋ̈ʋ̈.

Gagade ˈö ˈdhö ˈnën ˈtɔ- ꞊dhɛ ˈbhaa ꞊mɔɔn- -bha kö ˈü- kë kö mɛn ˈbha ˈya ˈdho ˈˈyɩɩ ˈto ü -bha. ˈˈKɛɛ pë ˈö ü zuʋ̈ˈˈ ˈˈpiʋ̈, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü- -kë, kö ˈü ˈto -a ˈˈgbɩɩ- ˈka -an -ta. -Yö kë ü ˈˈɲaan ꞊dhɛ pë ˈü -dho -a kë -yö -dho ˈsü bhi ˈnën ü -bha!—Josué 24:15.