'Dho -a 'gü -wɔn -ta

'Dho -a 'gü -wɔn -nu 'sëëdhɛ -ta

Zoova -bha =Gbɛkiö -nu

Ü -kɔ "yɛ -wo do -bha Yaoba

 ˈWɔn -Gɔ -Kɔŋ Do

Gagade ˈö -gban -Zlan -bha ˈˈkiö waa -zuu yaa -nu -bha

Gagade ˈö -gban -Zlan -bha ˈˈkiö waa -zuu yaa -nu -bha

1. ˈMën ˈö -kë ˈö ˈwɔn ˈö -gban -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -bha ˈkwa -dho -a draanˈˈ?

ZOOVA -ya ˈˈpiʋ̈ kö ˈwɔn ˈö -gban -a -bha ˈkɔdhi -bha ˈkwa- dɔ. -A -bha ˈkɔdhi ˈö ˈˈdhʋ̈ -a ˈgümɛn ˈbhaa ˈnën ˈwo -tɔ -a -bha ˈˈkiö -nu. Biblö ˈgü -wo -an -dhɛ “-Zlan -bha ˈnën -nu.” (Job 38:7) -Zlan -bha ˈˈkiö -nu kë -yö ˈpö -tɔ -mën? -Wo mɛn -nu -takun -kɔ -kë ꞊dhɛ ꞊kwɛŋzü? -Wo ꞊mɔɔn- -bha ˈwo kwa -takun ꞊dɛɛ -ee?—-Bhö kpɔɔˈˈ -zoto -a ˈˈpiʋ̈ -wɔn 8 -bha.

2. -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -wo -go ˈˈmɛn? -An ꞊dhɛ ˈö -Zlan -yö -an -da?

2 -Yö -së kö ˈdhɛ -Zlan -bha ˈˈkiö -nu go- -bha kö ˈkwa- -dɔ. Kodhɔsö 1:16 -ya -pö ˈdhɛ Zoova ö bo Yesu -da -sü ˈka, ˈyö bɔ- -ta ˈyö “Pë ˈˈpɛpɛ ˈwo dhang- ˈgü oo, ˈwo ˈˈkpʋng ꞊taa oo” ˈyö -an -da. -A pë -nu ˈwo ˈˈdhʋ̈ -an ˈbha ˈtɔ -a -bha ˈˈkiö -nu. ˈˈkiö ꞊dhɛ ˈö -Zlan -yö -an -da? Biblö -ya -pö -wo -mɔɔn ˈˈmliɲɔn ꞊këŋ ꞊va -bha.—Psaume 103:20; -Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 5:11.

3. -Mën ˈö Job 38:4-7 -a pö ˈö -gban -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -bha?

3 Biblö -ya -pö kwa -dhɛ ˈpö ꞊dhɛ -Zlan -yö ö -bha ˈˈkiö -nu -da ˈˈdhiʋ̈ -be ˈyö ꞊kun ˈˈkpɔnŋtaadhɛ -da -ni. ˈDhɛ ˈwo -kpan ˈˈkpɔnŋtaadhɛ -bha -yö -kë -an ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ? Biblö ˈgü ˈsëëdhɛ -be ˈwo- -dhɛ Job -ya -pö -an zuʋ̈ˈˈ ˈˈgblü -yö -dhi. -Wo ˈkɔdhigümɛn -nu ˈwo wo ˈko -dhɛ Zoova -dhɔkësü ˈgü -an ˈka.—Job 38:4-7.

-ZLAN -BHA ˈˈKIÖ -NU -WO -ZLAN -DHƆKËMƐN -NU -TAKUN

4. Kwa- ˈwɔn -dɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ ꞊dhɛ mɛnbhɩɩdhe -nu -dhɔ -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -kë?

4 ˈWɔn ˈö -gban mɛnbhɩɩdhe -nu -bha, -a -dhɔ -yö -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -kë. Zoova -zopiʋ̈wɔn ˈö -gban ˈˈkpɔnŋtaadhɛ waa mɛn  -nu -bha, -a -dhɔ -yö -an -kë ˈpö. (Proverbes 8:30, 31; 1 Piɛdhö 1:11, 12) ˈDhɛ Adan waa Ɛvö ˈwo -gban -Zlan -gɔ, -wëë -yö -da -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -ta. ꞊Wa -kpan mɛnbhɩɩdhe ꞊vadhɛ -bha ꞊dɛɛ kö -wo -gban -ni ˈgü Zoova -gɔ, -wëë -yö -da -an -ta ˈzü ˈö -ʒiö mü. ˈˈKɛɛ kö mɛn ˈbha -yö ˈgo ö ꞊sɔŋ -ta, kö -yö slëëˈˈ -Zlan ˈˈpiʋ̈, -an zuʋ̈ˈˈ ꞊nii -yö -da. (Dhukö 15:10) Mɛn -nu ˈwo -Zlan -dhɔkë, -an -dhɔ -yö -an -kë ꞊dedewo. Zoova -yö -bɔ ö -bha ˈˈkiö -nu -ta ˈö ö -dhɔkëmɛn -nu -takun ˈö ö -kɔ kpa -an -ta ˈˈkpɔnŋ ꞊taa. (Eblö 1:7, 14) -Kwaa ˈwɔnzuan -nu ˈbha -ga.

“N -man -Zlan -yö ö -bha ˈˈkiö do -bɔ ˈö laa -nu ˈˈdhi kun.” —Daniel 6:22.

5. -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -wa -dhɔkëmɛn -nu -takun -kɔ -kë ꞊dhɛ ꞊kwɛŋzü?

 5 Zoova -yö ö -bha ˈˈkiö ꞊plɛ -bɔ kö -wo Dhɔtö waa ö -bha ˈkɔdhigümɛn -nu -takun kö -wo dha Sodɔmö waa Gomɔɔ -pö -nu ˈgüshiʋ̈ -sü -gɔ. (ˈWunzüdɔdhɛ 19:15, 16) ˈDhɛ -kwɛ këŋ ꞊va -ʒiö, mɛn -nu -wo -Zlan -wodhiʋ̈lomɛn Daniɛdhö -zuö laa -nu ꞊kee- ꞊gblüüdhö, ˈˈkɛɛ wo ˈti pë ˈbha kë- ˈka ˈyö ˈtɔ- ꞊dhɛ “-Zlan -yö ö -bha ˈˈkiö do -bɔ ˈö laa -nu ˈˈdhi kun.” (Daniel 6:22) ˈDhɛ ˈˈtʋ̈ŋ ˈbha -ʒiö, -wo bɔmɛn Piɛdhö -zuö -kasho ˈgü, ˈö Zoova ö -bha ˈˈkiö do bɔ ˈö- bho mü. (Këwɔn -nu 12:6-11) ˈˈTʋ̈ŋ ˈö Yesu kun -a ˈka ˈˈkpɔnŋ ꞊taa, -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -wa -takun. -A ˈwɔnzuan ˈnën -tɔ ˈdhɛ ˈö ö bo -bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -sü ˈka, ˈyö ‘-Zlan -bha ˈˈkië -nu -wa ˈˈdhiʋ̈ -ziö wo.’ (Makö 1:13) ˈDhɛ Yesu zë ˈˈtʋ̈ŋ -yö to ꞊klöö-, -Zlan -bha ˈˈkiö do -yö “꞊faanˈ nu -a -dhɛ.”—Dhukö 22:43.

6. (a) Kwa- ˈwɔn -dɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ ꞊dhɛ -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -wa -dhɔkëmɛn -nu -takun kwa -bha ˈˈtʋ̈ŋ ˈgü ꞊dɛɛ? (b) Dhɛɛˈˈ -nu -mɛɛn ˈö ˈkwa -dho -an -yɔ mɛɛnˈˈ bhë?

6 -Zlan -bha ˈˈkiö -nu ˈwaa wo -de -zɔn mɛnbhɩɩdhe -nu -dhɛ ˈzüdho. ˈˈKɛɛ -Zlan -yö ꞊kun bɔ -ni ˈgü ˈö -bha ˈˈkiö -nu -ta ˈö ö -dhɔkëmɛn -nu -takun. Biblö -ya -pö: “Zoova -bha ˈˈkiö -yö dɔ -sü ˈka mɛn -nu ˈwo -suʋ̈ -a -gɔ, -an -züzü kö -yö nu -an -dhɛ.” (Psaume 34:7) ˈMën -kë ˈö kwa -bhawɔn ˈdhö -Zlan -bha ˈˈkiö -nu -bha -kɔ -kpa kwa -ta -sü -bha? -A -gɛn ˈtɔ- ꞊dhɛ kwa ˈyɔɔ- -nu ˈö -an ˈˈpii ˈdhö ˈˈgbɩɩ- ˈö ˈwo- ˈˈpiʋ̈ ˈwo pë yaa kë kwa ˈka, -wo -dhö. ˈDe -nu -mü? -Wo -go ˈˈmɛn? -Wa ˈˈpiʋ̈ kö ˈwo pë yaa kë kwa ˈka -kɔ -kë ꞊dhɛ? ˈDhɛ -Zlan -yö Adan waa Ɛvö -an -da, ˈwɔn ˈö to mü ˈö -kë, -kwaa -ga kö dhɛɛˈˈ -nu ˈwo bhë ˈkwa -an -yɔ ꞊slɔɔ.

KWA ˈYƆƆ- -NU ˈÖ ˈKWAA -KPAN -AN -BHA

7. ˈDhɛ Sɔtraan ˈˈkpënŋ- -kë mɛn -nu -gɔ, -mën ˈwo- -kë?

7 ˈWɔn -gɔ 3 -ya -zɔn kwa -dhɛ ꞊dhɛ -Zlan -bha ˈˈkiö do -yö -gban -Zlan -gɔ, ˈö kun -a ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈö ˈˈkiö ˈˈwɛɛ ˈbhaa -nu ꞊kɔɔn. Biblö -ya -dhɛ Sɔtraan Dügɔmɛn. (-Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 12:9) -Yö -kun Sɔtraan ˈˈpiʋ̈ ˈpö ꞊dhɛ mɛn ˈˈwɛɛ ˈbhaa -nu  -wo -gban -Zlan -gɔ. ˈYö ˈˈkpënŋ- -kë Ɛvö -gɔ. ˈÖ go ˈˈtʋ̈ŋ ˈö bhë- -bha, ꞊ya ˈˈkpënŋ- kë mɛn ꞊va ꞊dede -gɔ. ˈˈKɛɛ mɛn ˈbhaa -nu ˈwo -kë ꞊dhɛ Abɛdhö, Edhɔkö waa Noe -nu ˈdhö, -wo -to -klu -sü ˈka Zoova -bha.—Eblö 11:4, 5, 7.

8. (a) -Zlan -bha ˈˈkiö ˈbhaa -nu -wo -kë -zuu yaa -nu ˈka -kɔ -kë ꞊dhɛ? (b) -Mën ˈö -zuu yaa -nu -wa -kë kö ˈwo dha ˈˈyi ˈkpii- ˈö pa bhë- -gɔ?

8 Noe -bha ˈˈtʋ̈ŋ ˈgü, -Zlan -bha ˈˈkiö ˈbha -nu -wo -gban -Zlan -gɔ, ˈö ˈwo go wo -yɛɛ ˈgü dhaŋ- ˈgü, ˈö ˈwo -gla mɛnbhɩɩdhe ˈgü kö ˈwo -tosɛta kë ˈˈkpɔnŋ ꞊taa. -Mën -wɔn ˈgü? Biblö -ya -pö, -yö -kun -an ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈwo dhe ˈsü. (ˈWunzüdɔdhɛ 6:2 -wo pö.) ˈˈKɛɛ -Zlan -bha ˈˈkiö -nu dua ˈyaa -mü -be kö -wo dhe ˈsü. (Zudö 6) Mɛn ꞊vadhɛ ˈwo kun ˈˈtʋ̈ŋ bhë- ˈgü -wo -da ˈwɔn yaa kë -ʒian -ta, ˈö ˈwo -da ˈˈvaanvandhɛ ˈgü ꞊dhɛ ˈˈkiö yaa -nu ˈwo bhë -an ˈdhö. ˈDhɛ ˈö -kë ˈˈdhʋ̈, ˈyö Zoova -a pö ö -dho ˈˈyi ˈkpii- pa ˈˈkpɔnŋ ꞊taa kö ˈö ˈwɔnyaakëmɛn -nu ˈgüshiʋ̈. ˈˈKɛɛ -yö ö -dhɔkëmɛn -nu ˈwo -klu -a -bha -an -dha. (ˈWunzüdɔdhɛ 7:17, 23) -A ˈˈkiö yaa -nu ˈwo bhë, -wo ꞊yɛɛ -kë ˈwo dho dhaŋ- ˈgü kö ˈwo dha. ˈˈKiö yaa -nu ˈwo bhë, Biblö -an -dhɛ -zuu yaa ɛɛnˈˈ ˈˈyinan -nu. -Wo -bɔ Sɔtraan ˈˈpiʋ̈ -gban -Zlan -gɔ -sü ˈgü, ˈyö Dügɔmɛn -kë -an -gɔmɛn ˈka.—Matiö 9: 34.

9. (a) ˈDhɛ -zuu yaa -nu -wo ꞊yɛɛ -kë ˈwo dho dhaŋ- ˈgü, -mën ˈö -kë -an ˈka? (b) -Mën ˈö ˈkwa -dho -a draanˈˈ bhë?

9 ˈDhɛ ˈö -kë ꞊dhɛ -zuu yaa -nu -wo -gban Zoova -gɔ bhë, yö ˈti ˈˈwɩ- -bha kö -wo -da ˈö -bha ˈkɔdhi ˈgü -dɛɛwo. (2 Piɛdhö 2:4) -Zuu yaa -nu ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha ˈzüdho kö -wo ˈˈgla mɛnbhɩɩdhe -nu ˈgü, ˈˈkɛɛ -wo ꞊kun ‘ˈˈkpënng- -kë -ni ˈˈkpʋngtaadhɛ -todhʋ̈sü -gɔ.’ (-Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 12:9; 1 Zan 5:19) -Kɔ ˈwo ˈˈkpënŋ- kë -ni ˈgü- ˈka mɛn ꞊vadhɛ -gɔ, -kwaa -ga.—2 Kodhɛngtö 2:11 -wo pö.

-ZUU YAA -NU -WO ˈˈKPËNŊ- -KË MƐN -NU -GƆ -KƆ -KË ꞊DHƐ?

10. -Zuu yaa -nu -wo ˈˈkpënŋ- -kë mɛn -nu -gɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ?

10 -Zuu yaa -nu -bha ˈˈkpënŋ- -kë mɛn -nu -gɔ -kɔ -yö ꞊va. Kö mɛn -nu waa -zuu yaa -nu -wo -da -mlɛɛn ˈgü, -wo ˈwɔn -blɛɛ wo  ˈko -dhɛ vɛɛdhö, ɛɛnˈˈ ˈzü -wo -bɔ ˈˈzʋʋ waa -dɛ -nu -ta. Mɛn waa -zuu -nu -bha -da -mlɛɛn ˈgü -sü ˈnën -tɔ dü kë -sü. ˈˈKɛɛ Biblö -yö -dhioo -dɔ kwa -ta ꞊dhɛ ˈkwa bhɔ -zuu yaa -nu kë -pë ˈˈpɛpɛ -dhɛ ꞊taa ꞊gblɛɛn. (Gadhatö 5:19-21) -Mën ˈö -kë? -Zuu yaa -nu -wo -bɔ ˈˈkpënŋ- -ta ˈö ˈwo mɛn -nu kun ˈwo -an -da ꞊dhuëŋdhɛ ˈgü ꞊dhɛ -kɔ do ˈö ˈˈblɩɩkëmɛn -yö wü -nu kun ꞊döŋ ˈka -a ˈdhö.—-Bhö kpɔɔˈˈ -zoto -a ˈˈpiʋ̈ -wɔn 26 -bha.

11. ˈMën ˈö -tɔ -dɛbɔsü? ˈYö ˈmën -kë ˈkwa -dho ˈˈkan- -bha?

11 -An -bha ˈˈkpënŋ- do ˈnën -tɔ -dɛbɔsü. -Dɛbɔsü ˈnɛn ˈtɔ- -bɔ -bhɔadhɛ -ta -sü kö ˈwɔn -nu ˈwo -dhɛkpaɔ dhiʋ̈ˈˈ ˈgü ˈwo- dɔ. ˈMɛn ˈbha -nu ꞊mɔɔn- -bha ˈwo ˈˈyi -da -kɔɔgbaŋ ˈgü ˈwo -dɛbɔ -a ˈka, ˈyö mɛn ˈbhaa -nu -de ˈpö ˈwo klɔɔnˈˈ -zuö, ˈyö- mɛn ˈbh aa -nu -dhɛga -dhɛɲaan ˈgü ˈyö ˈwo -dɛbɔ. -Dɛ ˈbhaa -nu -de ˈpö -wo -dhɛga mɛn -kɔdhɛ ꞊kwɛɛ-, ˈyö ˈwɔn ˈö mɛn -bha ˈwo- ꞊blɛɛ. -Yö -kë mɛn ꞊vadhɛ ˈgü ꞊dhɛ pë -nu ˈwo bhë -an kë -sü ˈyaa ˈyaa-, ˈˈkɛɛ ˈyaa ˈˈdhʋ̈. -An -kë -sü -yö ˈyaa- ꞊dedewo. -A ˈwɔnzuan ˈtɔ- Biblö -ya -zɔn ꞊dhɛ -dɛdë waa -zuu yaa -nu -wo yökë wo ˈkwëë-. Këwɔn -nu 16:16-18 -yö “ˈˈyina” ɛɛnˈˈ -zuu yaa, ˈö dhebɔnën do ˈbha -kë “-dɛdhe ˈka”, -ya -wɔn -blɛɛ. ˈDhɛ ˈö bɔmɛn Pɔdhö -yö -zuu yaa kë dhebɔnën bhë- ˈgü, ˈyö- dhebɔnën ö kwa- -dɛbɔsü -zü.

12. (a) -Mën ˈö -kë ˈwɔn -blɛɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an -dhɛ -sü ˈdhö ˈyaa-? (b) -Mën ˈö -kë ˈö -Zlan -dhɔkëmɛn -nu ˈwaa wo -kɔ -da -zuu yaa -nu -bha wɔkɔ -nu ˈgü toŋtoŋdhö?

12 -Zuu yaa -nu -wo -bɔ ˈˈkpënŋ- ˈˈwɛɛ -nu -ta kö ˈwo mɛnbhɩɩdhe -nu kë wo -bha ꞊dhuëŋ -nu ˈka. -Wa ˈˈslö -mɛɛn kö -yö kë kwa ˈgü ꞊dhɛ kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa ˈwɔn ꞊blɛɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an -dhɛ. -Wa ˈˈpiʋ̈ ˈzü kö -yö kë kwa ˈgü ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -wo mü -dhɛ ˈbha ˈgü, ˈö ˈwo ꞊mɔɔn- -bha ˈwo ˈwɔn ꞊blɛɛ kwa -dhɛ ɛɛnˈˈ ˈö ˈwo ˈwɔn -wɔ kwa -ta. -A ˈwɔnzuan ˈtɔ- ꞊dhɛ mɛn ˈbha ˈö- ˈˈtɔŋdë ɛɛnˈˈ -a -bha ˈkɔdhigümɛn -yö ga, -yö -mɔɔn -a -bha ˈö dho -dɛdë ˈö- pö ö -de -dhɛ ꞊dhɛ ö ꞊mɔɔn- -bha ˈö ˈwɔn ꞊blɛɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an -dhɛ -a ˈˈpiʋ̈. -A -dɛdë ꞊mɔɔn- -bha ˈö pë -tiaandhö ˈbha ˈö -gban ˈmɛn ga bhë -a ˈˈtɔŋdë ɛɛnˈˈ -a -bha ˈkɔdhigümɛn -bha ˈö- pö. Ɛɛnˈˈ -yö ꞊mɔɔn- -bha ˈzü ˈö ˈwɔn ꞊blɛɛ  ꞊dhɛ ˈmɛn ga bhë -a ˈdhö. (1 Samuel 28:3-19) Ga ꞊ya bhɔ ˈwɔn -nu ˈwo -an -kë, -an ꞊vadhɛ -gban -sü ˈka ˈzü -zoyödhe ˈö -kë ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -wo mü -dhɛ ˈbha ˈgü bhë- -ta. Wɔkɔ -nu ˈwo ˈˈdhʋ̈ -an ˈbhaa -nu ˈnën ˈwo -tɔ ˈˈwo kuunˈˈ -bho ˈˈkpan ˈˈdhiʋ̈ -sü, ga ˈˈsaa- ˈˈkpii- kë -sü, ˈˈsaa- -bho mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an ˈˈdhiʋ̈ -sü, ꞊gɛɛnbhosü waa ga -wɔɲaankësü -nu. Kö Kletiɛn -nu -wo ˈˈkan wɔkɔ -nu ˈwo ˈˈdhʋ̈ -an -bha, -an -bha ˈkɔdhigümɛn -nu ꞊mɔɔn- -bha ˈö ˈwo -an -dhiaŋ yaa zë, ˈwo -we -an -dhɛ, ɛɛnˈˈ ˈwo wo -kɔ bho -an -bha ˈwɔn ˈˈpɛpɛ ꞊gban ˈgü. ˈˈKɛɛ Kletiɛn -nu -wa ˈwɔn -dɔ ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga ˈwaa mü -dhɛ ˈbha ˈgü. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈ ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha kö -wo ˈwɔn blɛɛˈˈ -an -dhɛ, ɛɛnˈˈ ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha kö -wo pë yaa kë kwa ˈka. (Psaume 115:17) Ü -zo kë ü -de ˈˈpiʋ̈. ˈBha -dho ˈwɔn -blɛɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga ɛɛnˈˈ -zuu yaa -nu -dhɛ -sü ˈgüdan ɛɛnˈˈ ˈbha -dho ü -kɔ -da -zuu yaa -nu -bha wɔkɔ -nu ˈgü.Deutéronome 18:10, 11 -wo pö; Isaïe 8:19.

13. Mɛn ꞊va ˈwo kun ˈˈsuʋ̈ -ni -zuu yaa -nu -gɔ -be, -mën ˈö ꞊waa- kë?

13 -Zuu yaa -nu -wo ˈˈkpënŋ- -kë mɛn -nu -gɔ, ˈˈkɛɛ -wo ˈˈsuʋ̈ -da mɛn ˈgü ˈpö. ꞊Dɛɛ, Sɔtraan waa- -bha -zuu yaa -nu -wa ˈwɔn -dɔ ꞊dhɛ ‘ˈˈtʋ̈ng ˈwo- -ya -an -gɔ ˈyaa ˈgbɛ ˈzü’ kö -Zlan -yö -an bho ˈˈkpɔnŋ ꞊taa. -A -wɔn ˈgü, -an zuʋ̈ˈˈ ꞊ya kë ˈˈdhiʋ̈- ꞊ya ʒiö -a ˈka ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈˈpɛpɛ -ta. (-Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 12:12, 17) ˈˈKɛɛ mɛn ˈˈgblü ꞊va ˈwo kun ˈˈsuʋ̈ -ni -zuu yaa -nu -gɔ -be, ˈwaa ˈˈsuʋ̈ -an -gɔ ˈzüdho. -Wo -go -suʋ̈ -an -gɔ -sü ˈˈgan ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ?

-GBAN -ZUU YAA -NU -GƆ, KÖ ˈÜ ˈGO -AN -GƆ ˈˈGAN ˈGÜ

14. Kwa -dho ˈgo -zuu yaa -nu -gɔ ˈˈgan ˈgü ꞊dhɛ Kletiɛn -blɛɛsü -nu ˈwo kun ꞊kwɛŋzü -an ˈdhö -kɔ -kë ꞊dhɛ?

14 -Kɔ ˈö ˈkwa -dho -gban -a ˈka -zuu yaa -nu -gɔ waa -kɔ ˈö ˈkwa -dho ˈgo -suʋ̈ -an -gɔ -sü ˈˈgan ˈgü -a ˈka, Biblö -ya -zɔn kwa -dhɛ. -A ˈwɔnzuan ˈtɔ- ꞊dhɛ mɛn ˈbhaa -nu ˈwo kun Efɛzö -pö ˈgü, -wo -kun ˈwɔn blɛɛˈˈ -ni ˈgü -zuu yaa -nu -dhɛ ˈˈdhiʋ̈ -be ˈyö ˈwo ꞊kun kë -ni Kletiɛn ˈka. -Wo -go ˈˈgan bhë- ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ? Biblö -ya -pö: “ˈYö ˈmɛ ˈwo gun ˈˈzʋʋdhɛ këmɛ -nu ˈka -nu wo, -a mɛgbɛdhɛ ˈwo nu ˈsëëdhɛ -be -nu ˈwo gun ˈˈzʋʋdhɛ kë sië-  -bha bha- ˈka, ˈyö ˈwo- -nu -gʋ̈ mɛ ꞊gban ˈˈyan ˈˈdhiʋ̈.” (Këwɔn -nu 19:19) ˈDhɛ ˈö -kë ꞊dhɛ -yö -kun -an ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈwo kë Kletiɛn ˈka bhë, -wo wo -bha ˈˈzʋʋdhɛ kë- -bha ˈsëëdhɛ ꞊gban -gʋ̈. ˈWɔn do bhë -yö -së kö -yö kë ˈpö ꞊dɛɛ. Mɛn ˈˈoo -mɛn ˈö- ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈö Zoova -dhɔkë, -a dua -mü kö -yö ˈˈkan -zuu yaa -nu -bha ꞊kwɛɛ- ꞊gban ˈˈpɛpɛ -bha. -A ꞊kwɛɛ- -nu ˈbhaa ˈtɔ- kliiga -nu, -yökɔŋpë -nu, ˈbiaa- ˈˈyoo kpö -nu, dü ˈˈtan -nu, ˈˈzʋʋ ꞊kwɛɛpë -nu, ˈˈgblan ˈˈbhee -nu, ꞊geebɔga -nu waa ꞊biëëga -nu. Pë -nu ˈwo bhë -wo -zuu yaa -nu -bha ˈˈpiigbɩɩdhɛ -zɔn ꞊dhɛ ˈwɔn -së ˈdhö. -A pë -nu ˈwo bhë -an ˈbhaa -nu ˈnën ˈwo -tɔ ˈpë mɛn -nu -wa -da wo -bha kö ˈwo wo -de -takɔɔˈˈ -a ˈka dü -gɔ.—1 Kodhɛngtö 10:21.

15. -Mën ˈbha ˈö kwa -bhawɔn ˈdhö- kë -sü -bha kö ˈkwa -gban Sɔtraan waa -bha -zuu yaa -nu -an -gɔ?

15 ˈDhɛ Efɛzö -mɛn -nu wo -bha ˈˈzʋʋdhɛ ˈsëëdhɛ -be -nu -gʋ̈, ˈö -kwɛ ꞊va -ʒiö, bɔmɛn Pɔdhö -yö ˈsëëdhɛ -bɔ -an -dhɛ ˈö- pö -wo ꞊kun “-gblügɔɔn” ˈö ˈwo ko zë ‘ˈˈyina yaa [ɛɛnˈˈ -zuu yaa -nu -bha ˈpiigbɩɩdhɛ -nu]’ ˈka. (Efɛzö 6:12) ˈKö -kë ꞊dhɛ ꞊wa wo -bha ˈsëëdhɛ -be -nu ˈˈgʋ̈ ˈsaadhö, -zuu yaa -nu -wa ˈˈslö -mɛɛn kö ˈwo pë yaa kë -an ˈka. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, -mën ˈbha ˈö -an -bhawɔn ˈdhö ꞊kun- -bha? Pɔdhö -ya -pö -an -dhɛ: ‘-Zʋ -yö -Zlan -dhɛ -sü ꞊në -yö kë ka -gɔ ˈˈtʋ̈ng ꞊gban ˈˈpɛpɛ ˈgü. Yö ꞊në -yö kë ka -gɔ ꞊dhɛ dhɛga ˈö -kë ˈˈsɔdha -nu -gɔ bha- ˈdhö. Kë ˈˈdhʋ̈ kö Sɔtraan -bha ꞊saaga -nu ˈö pɛng ˈdhö- ˈˈdhiʋ̈ ˈö dho- -zuö ka -bha bha -yö ˈto yö ꞊në- -bha kö ˈya ˈdho zun ka -bha.’ (Efɛzö 6:16) -Kɔ do ˈö dhɛga -yö ˈˈsɔla ˈö -gblü -gɔn -ni ˈgü -a -takpa -a ˈka bhë, kwa -bha -zoyödhe ꞊mɔɔn- -bha ˈö kwa -takpa -a ˈka ˈpö. Kö -zoyödhe ꞊dede -yö kë kwa -gɔ ꞊dhɛ Zoova ꞊mɔɔn- -bha ˈö ö -kɔ kpa kwa -ta, kwa -dho ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa -gban Sɔtraan waa -bha -zuu yaa -nu -an -gɔ.—Matiö 17:20.

16. Kwa -dho kwa -bha -zo -yö Zoova -dhɛ -sü -gɛn -gban -kɔ -kë ꞊dhɛ?

16 Kwa -dho kwa -bha -zo -yö Zoova -dhɛ -sü -gɛn -gban -kɔ -kë ꞊dhɛ? Kwa -bhawɔn -yö Biblö -wo pö -sü -bha -dhɛkpaɔyi ˈˈpɛpɛ ˈka. ꞊Ya ˈgo mü ˈzü, -kwa -tën Zoova ˈgü -sü draanˈˈ kö -yö  ö -kɔ ˈkpa kwa -ta. Kö ˈkwa kwa -zo yö Zoova -dhɛ ꞊dedewo, Sɔtraan waa- -bha -zuu yaa -nu wo ˈti -dho ꞊mɔɔn- -bha kö -wo pë ˈbha kë kwa ˈka.—1 Zan 5:5.

17. -Mën ˈwɛɛ ˈbha ˈö ˈkwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa- kë kö Zoova ö -kɔ kpa kwa -ta -zuu yaa -nu -gɔ?

17 -Mën ˈˈwɛɛ ˈbha ˈö Kletiɛn -nu ˈwo kun Efɛzö ˈö -an -bhawɔn ˈdhö kun -a kë -sü -bha? ˈˈKwipö ˈwo kun -a ˈgü bhë, -yö -kun dü -pö ˈka. -A -wɔn ˈgü, Pɔdhö -ya -pö -an -dhɛ: ‘-Ka -bhɛa -Zlan -dhɛ [...] ˈˈtʋ̈ng ꞊gban ˈˈpɛpɛ ˈgü.’ (Efɛzö 6:18) -An -bhawɔn -yö -kun -bhɛɛ Zoova -dhɛ -sü ˈö ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka- -bha, kö -yö ö -kɔ ˈkpa -an -ta. Kwa -de ˈpö ꞊wɛ? Kwa -de ˈpö kwa ˈˈkpɔnŋtaadhɛ ˈö pa -sü ˈka dü ˈka -a ˈgü. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, kwa -de ˈpö kwa -bhawɔn -yö -bhɛɛ Zoova -dhɛ -sü kö -yö ö -kɔ ˈkpa kwa -ta -a -bha. -Kwaa ˈtɔ pö kwa -bha bhɛɛwo ˈgü. (Proverbes 18:10 -wo pö.) Kö ˈkwa bhɛɛˈˈ Zoova -dhɛ kpɛawo kö -yö kwa bho Sɔtraan -gɔ ˈˈgan ˈgü, -yö -dho ö ˈˈtʋ ˈto kwa -wo -bha.—Psaume 145:19; Matiö 6:13.

18, 19. (a) -Gblü ˈö kwaa Sɔtraan waa- ö -bha -zuu yaa -nu kwa ꞊zinŋ ˈgü bhë, -yö -dho dhi kwa -gɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ? (b) Dhɛɛˈˈ -mɛɛn ˈö ˈkwa -dho -a -yɔ ꞊slɔɔ- ˈwɔn -gɔ ˈö ˈkwa -dho yö- -bha bhë -a ˈgü?

18 Kö ˈkwa ˈˈkan -zuu yaa -nu -bha ꞊kwɛɛ- ˈˈpɛpɛ -bha, kö ˈkwa ˈtën Zoova ˈgü kö -yö ö -kɔ kpa kwa -ta, kwa -dho ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa -gban Sɔtraan waa -bha -zuu yaa -nu -an -gɔ. Kwa dua ˈyaa -mü kö ˈkwa ˈˈsuʋ̈ -an -gɔ. (Zakö 4:7, 8 -wo pö.) Zoova ˈˈpii -yö ˈˈgbɩɩ- ˈö -ʒiö -a ˈka -zuu yaa -nu -ta. -Yö ˈwɔn -bho -an ˈgü Noe -bha ˈˈtʋ̈ŋ ˈgü. -Yö -dho -an ˈgüshiʋ̈ -dhɛkpaɔ dhiʋ̈ˈˈ ˈgü. (Zudö 6) Ü -zo -yö -bo ꞊dhɛ ˈkwaa do -gblü ˈö bhë -a gɔn -sü ˈgü. Zoova -yö -bɔ ö -bha ˈˈkiö -nu -ta ˈö ö -kɔ kpa kwa -ta. (2 Rois 6:15-17) Kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa kwa -zo yö ꞊dhɛ Zoova -bha -takundhe ˈsaa- ˈgü, kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa to -a ˈˈgbɩɩ- ˈka Sɔtraan waa -bha -zuu yaa -nu -ta.1 Piɛdhö 5:6, 7; 2 Piɛdhö 2:9.

19 -Mën ˈö -kë ˈkwa dɔ -ni ˈö -Zlan yö ˈti Sɔtraan waa -bha -zuu yaa -nu ˈgüshiʋ̈ ꞊köŋ ˈˈkɛɛ kö -wo mɛnbhɩɩdhe -nu -wëëkëwo -ni ˈgü ꞊gbɔɔnsü? Dhɛɛˈˈ ˈö bhë kwa -dho -a -yɔ ꞊slɔɔ- ˈwɔn -gɔ ˈö ˈkwa -dho yö- -bha bhë -a ˈgü.