'Dho -a 'gü -wɔn -ta

'Dho -a 'gü -wɔn 'dhɛ 'ö dɔ -a "piʋ̈ -a -ta

'Dho -a 'gü -wɔn -nu 'sëëdhɛ -ta

Zoova -bha =Gbɛkiö -nu

Yaoba

Biblö -ya -pö kwa -dhɛ ꞊dhɛ?

 ˈWɔn -Gɔ -Kɔŋ Do Ö Ga ˈˈSaaga

-Yö -së kö ˈa n -de nu -Zlan -dhɛ kö ˈa bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -ee?

-Yö -së kö ˈa n -de nu -Zlan -dhɛ kö ˈa bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -ee?

1. ˈSëëdhɛ -be ˈö yö ˈbha ü bo -a draansü ˈka, -mën ˈü ꞊mɔɔn- -bha ˈü ü -zota -a ˈgü?

GAGADE -nu ˈwo Biblö ˈgü, ˈbha -an ꞊vadhɛ ˈgüman ˈsëëdhɛ -be ˈö yö -a draansü ˈka. Gagade -nu ˈwo bhë ˈyö -an ˈbhaa -kë -tosɛta ˈö ˈyaa ɲën ˈö -Zlan -ya ˈˈplüün bho, ˈmɛn ꞊wa ga -dhɛ ˈwo- -bha waa -zoyödhe ˈö -gban -go ga ˈgü -sü -bha -an ˈka. (Ecclésiaste 9:5; Zan 5:28, 29; -Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 21:3, 4) -A ˈbha ꞊ya kë kö ˈbha -ya -dho Zoova -bha ꞊Gbɛkiö -nu -bha -bhɔkwëë -nu -ta -sü -bha, ˈö ˈbha- ˈwɔn dɔ ꞊dhɛ -an -bha -Zlan -dhɔkë -kɔ -yö -së. (Zan 13:35) -A ˈbha ꞊ya kë kö ü ꞊nënŋ -ni ˈgü Zoova -bha kö ˈü kë -a ˈˈtɔŋdë ˈka, ˈö ˈbha ˈˈwɩ  -a -dhɔkë -sü -bha. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü ü -zota ꞊dhɛ: ‘ˈMën n dua ˈdhö -mü ˈa- kë ˈtʋ̈ŋ yö- ˈgü kö ˈa -Zlan -dhɔkë?’

2. ˈMën -kë ˈö kun Etiopi mi ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈö bɔ ˈˈyi ꞊bhaa?

2 Etiopi mi do ˈö kun Yesu -bha ˈˈtʋ̈ŋ ˈgü, ˈpë ö -zota -a ˈgü ˈyö bhë. ˈDhɛ Yesu go ga ˈgü ˈö- ˈˈtʋ̈ŋ ˈnën ˈbha -ʒiö, Fidhipö ˈö -kë Yesu -bha gwëëˈˈ do ˈka -yö -zlanwopö gɔndë ˈö bhë -a -dhɛ. Fidhipö -ya -zɔn -a -dhɛ ꞊dhɛ Yesu ˈnën -tɔ Mesi. Pë ˈö Etiopi mi -ya man, -yö -pa -a zuʋ̈ˈˈ ˈka ꞊dedewo. -A -wɔn ˈgü -yö -to ˈˈshia- mü ˈö- pö: “ˈˈYi ꞊nɛ, -më ꞊në -wɔn ꞊ya ˈto kö ˈa -bɔ Yesu ˈka -zu bho?”—Këwɔn -nu 8:26-36.

3. (a) ˈTɔŋ- -mɛɛn ˈö Yesu -ya dɔ ö -bha gwëëˈˈ -nu -ta? (b) -Wo mɛn -bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -kɔ -kë ꞊dhɛ?

3 Biblö -ya -pö ˈˈpuu ꞊dhɛ ˈbha- pö ˈü kë Zoova -dhɔkëmɛn ˈka, u dua -mü kö ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa. Yesu -ya -pö ö -bha gwëëˈˈ -nu -dhɛ: “-Ka ˈdho mɛ -nu ˈpiö ˈsɛ ˈsaadhö ˈgü, ˈka -an kë ma ꞊guëˈ -nu ˈka! ˈGo mü, ˈka -an -bɔ yiö.” (Matiö 28:19) Yesu -ya ˈwɔnzuan -zɔn yöö ꞊dede -a -bha -bɔyibhaasü ˈka. Yesu -dhɛ ꞊gban -dho ˈˈyi ꞊löö. Wo ˈti ˈˈyi ˈdɛdɛ -lo -a -gɔ -ta. (Matiö 3:16) ꞊Dɛɛ ˈpö, ꞊wa Kletiɛn -nu bɔ ˈˈyi ꞊bhaa, -an -dhɛ ꞊gban -dho ˈˈyi ꞊löö ɛɛnˈˈ ˈzü ˈˈyi -yö -sɔ -an -dhɛ ꞊gban -ta.

4. ˈMën ü -bha -bɔyibhaasü dho -a -zɔn mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ?

4 Ü -bha -bɔyibhaasü -dho -a -zɔn mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ ꞊dhɛ -yö ü ˈˈpiʋ̈ ꞊dedewo kö ˈü kë -Zlan ˈˈtɔŋdë ˈka, kö ˈü- -dhɔkë. (Eblö 10:7) ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü ü -de dhɛɛˈˈ kpɔ ꞊dhɛ: ‘ˈMën n dua ˈdhö -mü kö ˈa- kë kö ˈa bɔ ˈˈyi ꞊bhaa?’

GAGADE DƆ -SÜ WAA -ZOYÖDHE

5. (a) ˈBha- pö ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -mën ˈü -dho -a kë -blɛɛsü? (b) ˈMën -kë ˈö -dho Kletiɛn -nu -bha -bhɔkwëë -nu -ta -sü ˈdhö -së?

5 Ü dua -mü kö ˈü Zoova waa Yesu -an , kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa. -A ˈwɔn ˈö ˈˈdhʋ̈, ˈbha- züdɔ ˈsaadhö Biblö draansü ˈka. (Zan 17:3 -wo pö.) ˈˈKɛɛ ˈpë ˈü -dho -a kë -a -kpɛɛ ˈyaa kë ˈˈdhʋ̈. Biblö -ya -pö ꞊dhɛ ü dua -mü kö ˈü  “pa ˈwɔndɔdhe ˈö -gban” Zoova dhɔɔbhaawɔn -bha bhë- ˈka. (Kodhɔsö 1:9) Zoova -bha ꞊Gbɛkiö -nu -bha -bhɔkwëë -nu -dho ü -takun kö kaa Zoova ˈka -da -mlɛɛn ˈgü. -Dho -bhɔkwëë -nu -ta -sü ˈö ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka, -a -gɛn -wɔngbɩɩsü do ꞊nën bhë.—Eblö 10:24, 25.

Ü dua -mü kö ˈü Biblö draanˈˈ kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa.

6. ˈMën ü dua ˈdhö -mü ˈü- dɔ Biblö ˈgü, kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa?

6 -Yö kë ü ˈˈɲaan ꞊dhɛ Zoova yö ˈti- pö ˈü pë ˈˈpɛpɛ ˈwo Biblö ˈgü -an dɔ kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa. ˈYö ˈti- pö Etiopi mi -dhɛ ˈkpa ꞊dhɛ -yö ˈwɔn ꞊gban ˈˈpɛpɛ dɔ kö -yö ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa. (Këwɔn -nu 8:30, 31) ꞊Ya ˈgo -a ˈgü ˈzü, ˈwɔn -nu ˈwo -gban -Zlan -bha kwa ˈti -dho ɲën -an draansü -bha. (Ecclésiaste 3:11) ˈˈKɛɛ ˈbha- pö ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa, ü dua -mü kö gagade -gɛngbandhɛ -nu ˈwo Biblö ˈgü ˈü -an dɔ, kö ˈü -an -ya ꞊bhlëë ˈgü.—Eblö 5:12.

7. Ü -bha Biblö draansü -yö ü -takun -kɔ -kë ꞊dhɛ?

7 Biblö -ya -pö: ‘Mɛ ˈbha ˈˈdhia ˈyaa ꞊mɔɔ- -bha kö -yö ˈma -Zlan ˈgü ˈˈwɛɛwɛɛ kö -zʋ -yö -a -dhɛ -sü ˈyaa- -mɛ -gɔ.’ (Eblö 11:6) ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, ü dua -mü -zoyödhe -yö kë ü -gɔ ˈˈdhiʋ̈ -be kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa. Biblö -ya -pö ꞊dhɛ mɛn ˈbhaa -nu ˈwo kun Kodhɛŋtö ˈˈkwipö ˈgü ꞊kwɛŋzü, ˈdhɛ ˈwo Yesu -bha gwëëˈˈ -nu -bha ꞊klaŋwo man, ˈyo “ˈwo ˈdhang bho Yesu -wɔn ˈˈdhiʋ̈ ˈyö ˈwo- -nu -bɔ Yesu ˈka -zu bho.” (Këwɔn -nu 18:8) -Kɔ do ˈö bhë- ˈka, ü -bha Biblö draansü -ya -kë ˈü ˈdhaŋ- bho pë -nu ˈö -Zlan -yö -an ˈˈplüün bho -an ˈˈdhiʋ̈, ˈö ˈü ü -zo yö ˈpö ꞊dhɛ Yesu -bha ˈˈsaa- -dho kwa dha ˈˈdhaŋga waa ga -an -gɔ.—Josué 23:14; Këwɔn -nu 4:12; 2 Timote 3:16, 17.

GAGADE -NU ˈWO BIBLÖ ˈGÜ -AN -WƆN BLƐƐˈˈ MƐN ˈˈWƐƐ -NU -DHƐ

8. ˈMën -dho ü -blü kö pë -nu ˈü -an draanˈˈ -ni ˈgü bhë ˈü -an -wɔn blɛɛˈˈ mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ?

8 Pë -nu ˈwo Biblö ˈgü ü ˈdho -ni ˈgü ˈˈdhiʋ̈ -an draansü ˈka, ˈö bhi ꞊dede ˈü- yö -ni ˈgü ꞊dhɛ -yö ü -takun -ni ˈgü ü -bha  -tosɛta ˈgü, ü -bha -zoyödhe -dho -da ˈˈdhiʋ̈. Pë -nu ˈü -an draanˈˈ -ni ˈgü bhë, -an -wɔn -blɛɛ mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ -sü -dhɔ -dho ü kë. (Jérémie 20:9; 2 Kodhɛngtö 4:13) ˈˈKɛɛ de -nu ˈü -dho -a -wɔn blɛɛˈˈ -an -dhɛ?

Ü -bha -zoyödhe -dho ü -blü kö ˈü ü -zoyödhɛwɔn -nu blɛɛˈˈ mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ.

9, 10. (a) Pë -nu ˈü -an ꞊draan bhë, de -nu ˈü -dho -a -wɔn blɛɛˈˈ -an -dhɛ -blɛɛsü? (b) ˈBha- pö ˈü -zlanwopö -zlanwokɔdhigümɛn -nu ˈˈpiʋ̈, ˈmën ü dua ˈdhö -mü kö ˈü- kë?

9 Pë -nu ˈü -an draanˈˈ -ni bhë, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü -an -wɔn blɛɛˈˈ ü -bha ˈkɔdhigümɛn -nu, ü ˈˈtɔŋdë -nu, ü -züzü -mɛn -nu waa ü yökëyoo -nu -dhɛ. -A -kë ˈˈdhʋ̈ -sü -yö -së, ˈˈkɛɛ -bhö -a kë -wo ˈˈnɛɛnnɛn -nu ˈka mɛn -nu -dhɔ ˈgü ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka. ꞊Ya ꞊ɲɔɔn mü ü -dho ꞊mɔɔn- -bha ˈü -da -zlanwokɔdhigümɛn -nu ˈˈpiʋ̈ ˈö ˈka -zlanwopö. ꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha- yö ꞊dhɛ ˈbha -mɔn -a -kë ˈˈdhʋ̈ -sü -bha, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü- pö Zoova -bha ꞊Gbɛkiö ˈö Biblö -zɔn ü -dhɛ -a -dhɛ ꞊dhɛ -yö ü ˈˈpiʋ̈ kö ˈü -da -zlanwokɔdhigümɛn -nu ˈˈpiʋ̈ kö ˈka -zlanwopö. Kö Zoova -bha ꞊Gbɛkiö bhë ꞊ya ˈwɔn dɔ ꞊dhɛ ˈbha -mɔn -zlanwopösü -bha, ˈbha ü -bha -tosɛta -bɛ Biblö -bha ˈtɔŋ- -nu -bha, -yö -dho -a kë ˈö kaa mɛn zii ꞊plɛ ˈwo -zlanwokɔɔdhö ˈka ꞊kpan ˈkwëë-.

10 Kaa mɛn zii -nu ˈka -kpan ˈkwëë- ˈˈdhʋ̈, ˈmën ˈka -dho -a kë? Ka- -nu ka -dho ˈˈdoo dɔ kö ꞊ya kë ꞊dhɛ ˈbha Biblö -bha ꞊klaŋwo -gɛngbandhɛ -nu ˈgüman, ˈö ˈü -an sü gagade ˈka kö -wa ˈwɔn dɔ. Kö ꞊ya kë ˈzü ꞊dhɛ pë ˈö Biblö -ya pö ˈü- kë ü -bha -tosɛta ˈgü ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka, ü- -ya -ni ꞊bhlë ˈgü, ˈö ˈü- ˈˈpiʋ̈ ꞊dedewo kö ˈü kë Zoova -bha ꞊Gbɛkiö ˈka, -wa ˈwɔn dɔ ˈpö. -Yö kë ü ˈˈɲaan ꞊dhɛ mɛn zii -nu wo -zo -kë -zlanwokɔdhigümɛn ˈˈpɛpɛ ˈö- mɛn do -kë ü ˈka -an ˈˈpiʋ̈. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, ˈwɔn -blɛɛ -an ˈˈpiʋ̈ -sü ˈˈsuʋ̈ ˈya -dho ü kë. (Këwɔn -nu 20:28; 1 Piɛdhö 5:2, 3) ˈKa ka bo -kpan ˈkwëë- -sü ˈka ˈˈdhʋ̈, ꞊ya kë ꞊dhɛ ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü -ya -zlanwopö -sü -bha -zlanwokɔdhigümɛn -nu ˈˈpiʋ̈, mɛn zii -nu -dho -a pö ü -dhɛ.

11. ˈMën -kë ˈö -së kö ˈü ü ˈˈta -kɔ bho ˈˈgblʋʋ kö ˈü ꞊kun -ya -ni -zlanwopösü -bha -zlanwokɔdhigümɛn -nu ˈˈpiʋ̈?

11 Mɛn zii -nu ꞊mɔɔn- -bha ˈwo- pö ü -dhɛ ꞊dhɛ ü dua -mü kö ˈü ü -bha -tosɛta kë -kɔ ˈbhaa -nu bho ˈˈgblʋʋ kö ˈü ꞊kun -ya -ni  -zlanwopösü -bha. ˈMën -kë ˈö -së kö ü ˈˈta -kɔ -nu bhë ˈü -an bho ˈˈgblʋʋ? -A -gɛn ˈtɔ- ꞊dhɛ ˈwɔn ˈö -gban -Zlan -bha kwa- blɛɛˈˈ -ni ˈgü mɛn ˈˈwɛɛ -nu -dhɛ kö ˈkwa kë ꞊dhɛ mɛn ˈö Zoova -ya bɔ -a ˈdhö. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, kwa ˈˈta -kɔ dua -mü kö -ya ˈtɔ bhɔ.1 Kodhɛngtö 6:9, 10; Gadhatö 5:19-21.

-BHÖ Ü ZUƲ̈ˈˈ SLËËˈˈ KÖ ˈÜ Ü WƆ BƆ -ZLAN ˈˈPIƲ̈

12. ˈMën -kë mɛn ˈˈpɛpɛ dua ˈdhö -mü kö -wo wo zuʋ̈ˈˈ slëëˈˈ?

12 Ü dua -mü ˈzü kö ˈü pë do ˈˈwɛɛ ˈbha kë kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa. Bɔmɛn Piɛdhö -ya -pö: ‘-Ka ka zuëˈˈ slëë- kö ˈka ka wë -ya -Zlan ˈˈpiʋ̈ kö -yö kaa- ˈwɔn yaa -nu -mawɔn ˈto.’ (Këwɔn -nu 3:19) ˈMën ˈö -tɔ ö zuʋ̈ˈˈ slëëˈˈ -sü? -A -gɛn ˈnën ˈtɔ- pë yaa ˈˈpɛpɛ ˈö ˈkwa -an -kë ˈˈdhiʋ̈ -be, -an kë -sü -bha -mën kwa ˈka -sü, ˈö ˈwo -kë kwa -dhɛ ˈyaa- ꞊dedewo. -A ˈwɔnzuan ꞊nɛn: ꞊Ya kë ꞊dhɛ ü -kɔ -yö ˈˈɲangüyaa kë -sü gü, -yö -dho kë -së kö ˈü ü zuʋ̈ˈˈ slëëˈˈ. ˈKö -kë -ʒiaanwo ꞊dhɛ ü ˈˈta -kɔ -nu ˈgü, ˈbha pë ˈˈpɛpɛ kë kö ˈü ü -kɔ bho ˈwɔn yaa ˈgü, ü dua -mü ˈzü kö ˈü ü zuʋ̈ˈˈ slëëˈˈ, ˈyö ˈtɔ- ꞊dhɛ mɛn ˈˈpɛpɛ kwa ˈwɔnyaakëmɛn ˈka, ˈö kwa dua ˈdhö -mü kö ˈkwa bhɛɛˈˈ -Zlan -dhɛ kö -yö kwa -bhawɔn ˈto.—Wlɔmö 3:23; 5:1.

13. -Mën ˈwo- -dhɛ “꞊taa -yö” ˈwɔn yaa -bha -sü?

13 Pë yaa -nu ˈü -an -kë ˈˈdhiʋ̈ -be, -an -bha -mën ü ˈka -sü ˈˈkpaan ˈpö ˈtɔ- -a ˈˈslö -ee? -Abin. Piɛdhö -ya -pö ˈpö ꞊dhɛ kwa -bhawɔn -yö “꞊taa -yö” ˈwɔn yaa -bha -sü -bha. ꞊Waa- pö ˈˈdhʋ̈ kö -wa -pö ü dua -mü kö ˈü ˈˈkan ˈˈta -kɔ yaa ˈˈpɛpɛ -bha, kö ˈü -ya pë ˈö kpɛnŋdhö -a kë -sü -bha. Kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa- -zɔn ˈwɔnzuan ˈö yö -a ˈka. -Bhö ü -zota kö ü ˈdho -ni ˈgü ˈdhɛ ü ˈti ꞊wo- -bha do -a ˈgü. ˈDhɛ ˈü dho ˈü yö -dhɛ ˈbha ˈgü, ˈyö ˈü- ˈwɔn dɔ ꞊dhɛ ˈbha ʒiaan ˈto. ꞊Ya kë ˈˈdhʋ̈ ü -dho -a kë ꞊dhɛ? ˈYaa za ˈgü ꞊dhɛ ü -dho ˈduannu, ˈü ü yɛɛ kë, kö ˈü ʒiaan -së ˈsü. -Kɔ do ˈö bhë- ˈka, ü Biblö draanˈˈ -ni ˈgü, ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü- yö ꞊dhɛ ü dua -mü kö ˈü ü ˈˈta -kɔ ɛɛnˈˈ ˈwɔn ˈbhaa -nu bho ˈˈgblʋʋ ü -bha -tosɛta ˈgü. ꞊Ya kë ˈˈdhʋ̈, -bhö dɔ ˈˈgbɩɩ- ˈü ü zuʋ̈ˈˈ “slëëˈˈ”, kö ˈpë ü -bhawɔn ˈdhö- -bho ˈˈgblʋʋ -sü -bha ˈü- bho ˈˈgblʋʋ, kö ˈü -ya ˈwɔn kpɛnŋdhö kë -sü -bha.

 -DE -NU -ZLAN -DHƐ -SÜ

ˈBha- pö Zoova -dhɛ ꞊dhɛ ü -dho -a -dhɔkë -ee?

14. Ü -dho ü -de nu -Zlan -dhɛ -kɔ -kë ꞊dhɛ?

14 Pë do ˈˈwɛɛ ˈbha ˈö- -wɔn ˈdhö ˈˈgbɩɩ- ˈzü ˈö ü dua ˈdhö -mü kö ˈü- kë kö ˈü ꞊kun bɔ -ni ˈˈyi ꞊bhaa ˈyö ˈtɔ- ü -de -nu Zoova -dhɛ -sü. -De -nu Zoova -dhɛ -sü ˈnën ˈö -tɔ -a -pö -a -dhɛ -sü ˈö bhɛɛwo ˈgü ꞊dhɛ, bhi dosɛnŋ ˈnën ˈa -dho ü -dhɔkë, ˈa ü dhɔɔbhaawɔn kë -sü bɔ ˈˈdhiʋ̈ n -man -tosɛta ˈgü.—Deutéronome 6:15.

15, 16. ˈMën mɛn -blü ö -de -nu -Zlan -dhɛ -sü -bha?

15 -A pö -sü ˈö Zoova -dhɛ ꞊dhɛ bhi dosɛnŋ ˈnën ˈa -dho ü -dhɔkë bhë; -yö kë -sü ˈka ꞊dhɛ mɛn -ya pö ö dhɔɔbhaamɛn -dhɛ: ‘ˈÖ go ꞊dɛɛ -bha ˈö yö- ˈka n ga yi -bha, a -dho ˈto ü ꞊keŋ-’ -a ˈdhö. Ü -zota dhe waa gɔɔn- ˈwo wo ˈko -ga -ni ˈgü kö ˈwo wo ˈkö ˈsü -an ˈgü. -A gɔɔn- ˈö bhë, -yö dhebɔ ˈö bhë -a ˈˈta -kɔ dɔ -ni ˈgü -së ˈka, -a -dhɔ -dhö -da -a ˈgü, ˈö- -sü dhe ˈka -sü -yö -da -a ˈgü. ˈKö -kë ꞊dhɛ dhesüsü ˈyaa ˈwɔn -bhaasü ˈka, -yö -dho ˈˈwɩ- -bha ˈö -da -a ˈsü -ʒian -ta, ˈyö ˈtɔ- ꞊dhɛ -a dhebɔ -dhɔ -ya -kë.

16 ˈDhɛ ˈö -kë ꞊dhɛ ü Zoova dɔ -sü draanˈˈ -ni ˈgü bhë, -a -dhɔ -dhö -da ü ˈgü, ˈö -dho kë ü -dhɛ -së kö ˈü pë ˈˈpɛpɛ kë kö ˈü- -dhɔkë. -A -dhɔ ˈö bhë -yö -dho ü -blü kö ˈü- pö -a -dhɛ bhɛɛwo ˈgü ꞊dhɛ -yö ü ˈˈpiʋ̈ kö ˈü- -dhɔkë. Biblö -ya -pö ꞊dhɛ mɛn ˈˈoo -mɛn ˈö- ˈˈpiʋ̈ ꞊dhɛ ˈö ʒiö Yesu ꞊ke-, -a dua -mü kö “-yö ö bo -zo -ta ö -de -wun ˈgü -sü ˈka.” (Makö 8:34) -A -gɛn ˈtɔ- -mën? -A -gɛn ˈnën ˈtɔ- ˈü ˈwɔn -man Zoova -ta -sü yö ˈˈdhiʋ̈ ü -bha -tosɛta ˈgü. Pë ˈö Zoova ˈdhö- ˈˈpiʋ̈ -a -wɔn -yö ˈˈgbɩɩ- ˈö -ʒiö ˈka pë ˈö ü -dhɛ -së waa ü -zopiʋ̈wɔn -nu -ta.1 Piɛdhö 4:2 -wo pö.

 -PÖ -SÜ ˈˈSUƲ̈ ˈYA -DHO Ü KË

17. ˈMën -kë ˈö mɛn ˈbhaa -nu ˈwaa ˈˈwɩ- -bha ˈwo wo -de nu Zoova -dhɛ?

17 Mɛn ˈbhaa -nu ˈwaa ˈˈwɩ- -bha ˈwo wo -de -nu Zoova ꞊dhɛ, ˈyö ˈtɔ- ꞊dhɛ ˈˈsuʋ̈ -yö -an -kë. ˈWaa- ˈˈpiʋ̈ kö ˈwa wo -wo -bhö Zoova -dhɛ ˈwo ˈkun -a ˈgü -wɔn kë -sü ˈka. ˈWaa- ˈˈpiʋ̈ ˈwo Zoova ˈgü ga, ɛɛnˈˈ ˈzü ˈyö ˈwo- pö wo -de -dhɛ ꞊dhɛ wo ˈti wo -de nu Zoova -dhɛ ˈyaa ꞊mɔɔn- -bha kö -yö wo këwɔn -nu za dɔ wo -bha.

18. ˈMën -dho Zoova ˈgü ga -sü ˈˈsuʋ̈ bho ü zuʋ̈ˈˈ -ta?

18 Ü -bha Zoova -dhɔ -dho ü -takun kö ˈˈsuʋ̈ ya ˈdho ü kë ꞊dhɛ ü -dho -a ˈgü ga. ˈDhɛ ˈö -kë ꞊dhɛ -a -dhɔ -yö ü -kë bhë, ü -dho pë ˈˈpɛpɛ kë kö pë ˈü- pö -a -dhɛ ˈü- kë. (Ecclésiaste 5:4; Kodhɔsö 1:10) Zoova dhɔɔbhaawɔn kë -sü yö ˈti -dho kë ü ˈgü ˈˈgbɩɩ- ˈpö. Bɔmɛn Zan -yö ˈsëëdhɛ -bɛn -zë ˈö- pö: ‘-Zlan -dhɔ -bha mɛ kë -kɔ ˈˈwɛɛ ˈbha ˈyaa ˈdhö kö ˈyii kë -dhio -ma -a -ta -sü -zë ˈka. ˈˈKɛɛ ˈsa -dhio -nu ˈö- dɔ kwa -ta bha kö -yö kë ꞊dhɛ -a ˈbha -yö ˈˈgbɩɩ- ˈyaa -mü.’1 Zan 5:3.

19. ˈMën -kë ü -de -nu Zoova -dhɛ -sü ˈˈsuʋ̈ yö ˈti -dho ü kë?

19 Zoova yö ˈti- pö ˈkwa kë ˈˈslʋ̈ʋ̈slʋ̈ -be kö ˈkwa ꞊kun kwa -de nu -ni ö -dhɛ. Pë ˈö ˈkwaa ꞊mɔn -a kë -sü -bha, ˈyaa- -dhɛ kwa -gɔ. (Psaume 103:14) -Yö -dho ü -takun kö ˈü ˈwɔn kpɛnŋdhö kë. (Isaïe 41:10) -Bhö ü -zo yö Zoova -dhɛ ü zuʋ̈ga ꞊gban ˈˈpɛpɛ ka, “-yö -dho ü -bha ʒiaan dɔ ꞊zinŋgü.”Proverbes 3:5, 6.

ˈWƆN -BHO Ö ˈˈDHI -SU ˈÖ MƐN KPÖ ˈGÜ DHASÜ -WƆN ˈGÜ

20. ˈBha ü bo ü -de -nu -Zlan -dhɛ -sü ˈka, kö -mën ˈö- kë -wɔn ꞊ya ˈto ü -bha?

20 ˈBha -mɔn ü -de -nu Zoova -dhɛ -sü -bha -ee? ˈBha ü bo ü -de -nu Zoova -dhɛ -sü ˈka, kö- ˈwɔn ˈdhɛ dɔ- ˈˈpiʋ̈ ˈbha ꞊mɔn -a kë -sü -bha. Ü dua -mü kö ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa.

21, 22. Ü -dho ü -bha -zoyödhe ‘ˈˈkan ü ˈˈdhi’ mɛn ˈˈpɛpɛ ˈwɔɔdhö -kɔ -kë ꞊dhɛ?

21 -A pö mɛn zii -nu ˈwo -zlanwokɔɔdhö -an -bha ˈwɔnyëë- -dhɛ ꞊dhɛ ˈbha ü -de nu Zoova -dhɛ bhɛɛwo ˈgü, ü- ˈˈpiʋ̈ kö ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa. ꞊Ya kë ˈˈdhʋ̈ , kaa mɛn zii ˈbha -nu ka -dho gagade -gɛngbandhɛ -nu ˈwo Biblö ˈgü -an ˈˈdoo dɔ. ꞊Ya kë ꞊dhɛ ꞊wa- yö ꞊dhɛ ˈbha -mɔn -bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -sü -bha, -wo -dho -a pö ü -dhɛ ꞊dhɛ ü ꞊mɔɔn- -bha ˈü bɔ ˈˈyi ꞊bhaa Zoova -bha ꞊Gbɛkiö -nu -bha -bhɔkwëë ˈkpii-  ˈö ꞊ya yö ꞊klöö- -a -ta. -A -bhɔkwëë ˈö bhë- -ta, ˈˈdhɛɛtadhiaŋ- do ˈö -dho -bɔyibhaasü -gɛn pö, -wo -dho -a zë. ˈˈDhɛɛtadhiaŋ- ˈö bhë -a zëmɛn -dho dhɛɛˈˈ -bhaasü ꞊plɛ ˈkpɔ mɛn -nu ˈwo -dho bɔ ˈˈyi ꞊bhaa -an -gɔ. Dhɛɛˈˈ -nu bhë ˈbha -an -yɔ bɔ ü -wo -ta, kö ˈbha- ‘ˈˈkan ü ˈˈdhi’ mɛn ˈˈpɛpɛ ˈwɔɔdhö ꞊dhɛ -zoyödhe -yö ü -gɔ.Wlɔmö 10:10.

22 ꞊Ya ˈgo mü, ˈyö ˈwo ka bɔ ˈˈyi ꞊bhaa. -Wo -dho ü -dhɛ ꞊gban ˈmën ˈˈyi ꞊bhaa. Ü -bha -bɔyibhaasü -dho -a -zɔn  mɛn ˈˈpɛpɛ -dhɛ ꞊dhɛ ˈbha ü -de nu Zoova -dhɛ, ˈbha kë -a -bha ꞊Gbɛkiö do ˈka.

Ü -BHA -BƆYIBHAASÜ -GƐN

23. -Bɔyibhaasü ö “Dë ˈtɔ ˈgü, -a Gbö ˈtɔ ˈgü, -a -bha ˈnii- ˈˈslʋ̈ʋ̈slʋ̈ ˈtɔ ˈgü” bhë, -a -gɛn ˈtɔ- -mën?

23 Yesu -ya -pö ö -bha gwëëˈˈ -nu dua -mü kö -wo bɔ ˈˈyi ꞊bhaa ö “Dë ˈtɔ ˈgü, -a Gbö ˈtɔ ˈgü, -a -bha ˈnii- ˈslʋ̈ʋ̈slʋ̈ ˈtɔ ˈgü.” (Matiö 28:19 -wo pö.) -A -pö ˈˈdhʋ̈ -sü -gɛn ˈtɔ- -mën? -A -gɛn ˈnën -tɔ ü- ˈwɔn -dɔ ꞊dhɛ Zoova ˈnën -tɔ -Gblüdë ˈKpii-, ˈö Yesu -duɛɛ ˈö -Zlan dhɔɔbhaawɔn kë -sü ˈgü, ü- dɔ. ꞊Ya ˈgo -a ˈgü ˈzü, ˈü- ˈwɔn dɔ ˈpö ꞊dhɛ -Zlan -yö -bɔ ö -bha -zuu ˈˈslʋ̈ʋ̈slʋ̈ -ta ˈö ö dhɔɔbhawɔn -kë.Psaume 83:18; Matiö 28:18; Gadhatö 5:22, 23; 2 Piɛdhö 1:21.

ˈBha bɔ ˈˈyi ꞊bhaa kö ü- -zɔn ꞊dhɛ ü- ˈˈpiʋ̈ kö ˈü -Zlan dhɔɔbhaawɔn kë.

24, 25. (a) -Bɔyibhaasü -gɛn ˈtɔ- -mën? (b) -Mën ˈö ˈkwa -dho -a draanˈˈ ˈwɔn -gɔ -totaabhasü ˈgü?

24 -Bɔyibhaasü -gɛn -yö ˈwɔn ꞊bhlëësü do ˈka. Ü -mën ˈˈyi ꞊löö -sü -gɛn ˈnën -tɔ kö ˈbha ga, ɛɛnˈˈ ˈbha ˈˈkan ü -bha -tosɛta kë -kɔ zii -nu -bha. ˈBha ˈgo ˈˈyi ꞊löö kö ˈbha kë mɛn -dɛɛ ˈka kö ˈü -Zlan -zokunwɔn kë. ꞊Ya -zɔn ꞊dhɛ ˈö go ˈˈtʋ̈ŋ ˈö bhë -a -bha, Zoova ˈnën ˈü -dho -a -dhɔkë. -Yö kë ü ˈˈɲaan ꞊dhɛ ü ˈti ü -de nu mɛnbhɩɩdhe, -kɔlokota ˈbha ɛɛnˈˈ yö ˈbha -dhɛ. Ü ü -bha -tosɛta -nu Zoova -dhɛ.

25 Ü -bha ü -de -nu -Zlan -dhɛ -sü -dho ü -takun kö ˈü kë -a ˈˈtɔŋdë ˈka. (Psaume 25:14) ꞊Ya kë ˈˈdhʋ̈ kö mɛn -bha -bɔyibhaasü ˈˈkpaan ˈnën -dho mɛn dha -ee? -Abin. Bɔmɛn Pɔdhö -ya -pö: ‘-Ka ka ˈgü dɔ ˈˈgbɩɩ- kö dha ˈka- wo bha ˈka- ˈgü -yë ke -suʋ̈ -Zlan -gɔ -sü ˈka. Kë ˈˈdhʋ̈ kö ka -bha dha -sü ˈö ˈˈdhʋ̈ bha- ˈˈdhiʋ̈ -yö ꞊mɔɔ ˈˈkwëë!’ (Fidhipö 2:12) -Bɔyibhaasü ˈnën ˈtɔ- -Zlan -dhɔkësü züdɔdhɛ. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, ü -dho ˈto Zoova ˈˈsuee -kɔ -kë ꞊dhɛ? ˈSëëdhɛ -be ˈö yö -a ˈwɔn -gɔ -totaabhasü -dho dhɛɛˈˈ ˈö bhë -a -yɔ bɔ.