1-3. Dhɛɛˈˈ -nu -mɛɛn ˈö -gban ga -bha ˈö mɛn -nu -wa kpɔ? -Zlanwo -nu ˈgümɛn ˈbhaa -nu -wa -yɔ -bɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ?

BIBLÖ -ya -pö kwa -dhɛ ꞊dhɛ yi do ˈka, “ga ˈyii ˈdho bhɔ ˈzü.” (-Dhɛkpaɔ dhiaˈˈ ˈsëëdhɛ 21:4) Kwa- -yö ˈwɔn -gɔ ˈˈsoodhu ˈgü ꞊dhɛ -gɔtadhɔpë -ya -tosɛta ˈö ˈyaa ɲën -a ˈˈdhiʋ̈ ˈˈpʋ kwa -gɔ. ˈˈKɛɛ ga -yö ꞊kun bhɔ -ni. (Ecclésiaste 9:5) Dhɛɛˈˈ ˈˈgblʋ̈gblʋ̈ -nu ˈö ˈkwa -an kpɔ kwa -de -gɔ -a do ˈnën -tɔ: ˈKwa ga kwa -dho ˈˈmɛn?

2 Kö kwa dhɔɔbhaamɛn -yö ga, ˈyö dhɛɛˈˈ ˈö bhë kwa -bhawɔn -yö yö -a -yɔ -bha ꞊dedewo. ꞊Ya kë ˈˈdhʋ̈ kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa kwa -de dhɛɛˈˈ kpɔ ꞊dhɛ: ‘꞊Ya ˈdho ˈˈmɛn? -A ˈˈɲan -yö kwa -bha -ee? -Yö ꞊mɔɔn- -bha ˈö kwa -takun -ee? Kwa -dho -kpan -a -bha ˈzü -dɛɛwo -ee?’

3 Dhɛɛˈˈ -nu ˈwo bhë, -an -yɔ -nu ˈö -zlanwo -nu ˈgümɛn -nu -wa bɔ ˈwaa do. -A mɛn ˈbhaa -nu -wa -pö, ˈbha kë ˈwɔnsëkëmɛn ˈka, ü -dho dhaŋ- ˈgü, ˈˈkɛɛ ˈbha kë ˈwɔnyaakëmɛn ˈka, ü -dho ˈˈwo ˈgü. Mɛn ˈbhaa -nu -wa -pö ˈpö ꞊dhɛ, ˈkwa ga kwa -kë -zuu ˈka ˈkwa dho kwa ˈˈbheman -nu ˈˈpiʋ̈. ˈYö- mɛn ˈbhaa -nu -wa pö ˈzü, ˈkwa ga, ꞊wa zadɔ kwa -bha, ˈyö ˈkwa bhɔ ˈzü -dɛɛwo, ɛɛnˈˈ ˈyö ˈkwa -tosɛta kë ˈzü kwi ˈˈwɛɛ ˈgü. Kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa -kë mɛn ˈka, ɛɛnˈˈ ˈö ˈkwa -kë -ʒiaanwo wü ˈka.

4. -Zlanwopömɛn -nu -bha ꞊klaŋwo -nu ˈwo -gban ga -bha, -mën do ˈwo wo zü -gban -a -ta?

4 -Yö -kë ꞊dhɛ pë -nu ˈö -zlanwo -nu ˈgümɛn -nu mɛn -nu ꞊klaŋ -kë -an ˈka ˈwaa do. ˈˈKɛɛ -an -bha ꞊klaŋwo ꞊vadhɛ -nu -wo -gban pë do -ta. -An -wo -yö do ꞊dhɛ mɛnbhɩɩdhe ꞊ya ga, pë ˈbha -yö -go -a ˈgü ˈö dho -tosɛta kë -dhɛ ˈbha ˈgü. Gagade -mü -ee?

 ˈKWA GA KWA -DHO ˈˈMƐN?

5, 6. Kwa ga -mën ˈö ˈkwa -kë -a ˈka?

5 Kwa ga pë ˈö ˈkwa -kë -a ˈka, Zoova -ya -dɔ. -Ya -pö kwa -dhɛ ꞊dhɛ mɛnbhɩɩdhe ꞊ya ga, kö- -bha -tosɛta ꞊ya ɲën. Ga ˈnën -tɔ -tosɛta ˈyɔɔ-. ˈˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈ kö mɛn -yö ga, -a zuʋ̈piʋ̈wɔn waa pë -nu ˈwo kun -a ˈˈɲaan ˈwaa ˈdho -dhɛ ˈbha ˈgü. * Kwa ga, kö ˈkwaa -dhɛ yö ˈzüdho, kö ˈkwaa ˈwɔn man, ɛɛnˈˈ kö ˈkwaa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa kwa -zota ˈwɔn ˈbha ˈgü.

6 -Gblüdë Sadhomɔn -yö ˈsëëdhɛ -bɛnzë ˈö- pö: “Mɛn -nu ˈö ꞊wa ga ˈwaa pë ˈbha ˈwɔn dɔ.” Mɛn -nu ˈö ꞊wa ga ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha kö mɛn -dhɔ -yö -an kë ɛɛnˈˈ kö -wo mɛn -san kë, ɛɛnˈˈ “yökësü, ˈwɔn -yaki -ya -sü, ˈwɔndɔdhe, ɛɛnˈˈ ꞊kpɔɔdhɛ ˈwaa ga -gblü ˈgü.” (Ecclésiaste 9:5, 6, 10 -wo pö.) ꞊Ya ˈgo mü ˈzü, Biblö -ya -pö Psaume 146:4 ˈgü ꞊dhɛ mɛn ꞊ya ga, kö- “-bha -zotadhe” ꞊ya shiʋ̈ˈˈ.

-MËN ˈÖ YESU -YA PÖ ˈÖ -GBAN GA -BHA?

-Zlan -yö mɛnbhɩɩdhe -nu -da kö -wo -tosɛta kë ˈˈkpɔnŋ ꞊taa yi ꞊gban ˈka.

7. -Mën ˈö Yesu -ya pö ˈö -gban ga -bha?

7 ˈˈTʋ̈ŋ ˈö Yesu ˈˈtɔŋdë ˈˈgbɩɩ- Dhazaa -yö ga -a ˈka, Yesu -ya -pö ö -bha gwëëzë -nu -dhɛ ꞊dhɛ: “Kwa ˈˈtaɔngdë Dhazaa ꞊ya yi zë.” ˈˈKɛɛ Yesu ꞊yaa- pö ˈˈdhʋ̈ kö yö ˈti- pö ꞊dhɛ Dhazaa -yö ö ˈˈtee pa -ni ˈgü. -Ya -pö ꞊dhɛ: “Dhazaa ꞊ya ga.” (Zan 11:11-14) ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈ Yesu -yö ga -zɔn yi zë -sü ˈka. Yö ˈti- pö ꞊dhɛ Dhazaa ꞊ya ˈdho dhaŋ- ˈgü ɛɛnˈˈ ꞊ya ˈdho ö ˈˈbheman -nu ˈwo ga -an ˈˈpiʋ̈. Yö ˈti- pö ˈzü ꞊dhɛ Dhazaa -yö saanˈˈ -ni ˈgü ˈˈwo ˈgü, ɛɛnˈˈ ꞊ya bhɔ ˈzü -dɛɛwo, ɛɛnˈˈ ˈzü ꞊ya ˈˈkan wü. -Abin -toŋtoŋdhö, -yö -kë ꞊dhɛ ˈpë Dhazaa ˈdhö yi ꞊gblɛɛn zë -ni ˈgü -a ˈdhö. Biblö ˈˈɲan ˈˈwɛɛ ˈgü ˈzü, Yesu -yö ga -zɔn yi zë -sü ˈka. ˈDhɛ ˈö dho zaidhiusö ˈdhu bho ga ˈgü,  -ya -pö: “-Yö yi ꞊në- zë, ˈyii ga.”—Dhukö 8: 52

8. Kwa- ˈwɔn -dɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ ꞊dhɛ -Zlan yö ˈti mɛnbhɩɩdhe -nu -da kö -wo ga?

8 -Zlan -yö Adan waa Ɛvö -an -da kö -wo ga -ee? Abin! Zoova -yö -an -da kö -wo -tosɛta -së -dhɛ yö ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka ˈˈklʋ̈ʋ̈klʋ̈dhɛ ˈgü. ˈDhɛ Zoova -yö mɛnbhɩɩdhe -nu -da, -yö -tosɛta -kë ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka -sü -dhɔ -ya -an zuʋ̈ˈˈ ˈˈpiʋ̈. (Ecclésiaste 3:11) ˈNënmɛn -nu ˈwaa- ˈˈpiʋ̈ kö wo -bha ˈnën -yö kë zii kö -yö ga. Pë do ˈö Zoova zuʋ̈ˈˈ ˈˈpiʋ̈ kwa -bhaa ˈka ˈyö bhë. ˈˈKɛɛ ꞊ya kë ꞊dhɛ -yö kwa -da kö ˈkwa -tosɛta kë yi ꞊gban ˈka, -mën ˈö -kë ˈsa ˈyö ˈkwa ga?

 -MËN ˈÖ -KË ˈKWA GA?

9. -Mën ˈö- -zɔn ꞊dhɛ ˈtɔŋ- ˈö Zoova -ya nu Adan waa Ɛvö -an -dhɛ bhë ˈyaa kun ˈˈgbɩɩ-?

9 Zoova -yö -dhioo -dɔ Adan -ta Edɛnö ˈˈdhüdhɛɛdhö ˈö- pö: “ˈlü -nu ˈwo zö ꞊nɛ ˈü mɔa- kö ˈü -an ˈplɛ bhɛ -bhö, ˈkɛɛ ü ˈka -dho ˈwun -së waa ˈwun yaa -an dɔ -lü ˈö ꞊nɛ -a bhɛ -bhö, bhii yi ˈü -dho -a bhɛ -bhö -a ˈka, ü -dho gaa.” (ˈWunzüdɔdhɛ 2:9, 16, 17) ˈTɔŋ- ˈˈpuu ˈö bhë, -a ˈkun -sü ˈyaa ˈˈgbɩɩ-. ꞊Ya ˈgo mü, Zoova ˈnën- dua ˈdhö -mü kö -yö ˈwɔn -së waa ˈwɔn yaa -zɔn Adan waa Ɛvö -an -dhɛ. Kö -wo ˈwɔn man -a -ta, -wo -dho -a -zɔn ꞊dhɛ, -a -bha -kë -an ꞊kɔɔnmɛn ˈka -sü ˈö bhë, wo -a ꞊bhlëë -ya. -Wo -dho -a -zɔn -a -dhɛ ˈpö ˈzü ꞊dhɛ pë ˈˈpɛpɛ ˈö -an nu -an -dhɛ bhë wo- ˈˈnuɛ -bho -an -wɔn ˈgü.

10, 11. (a) Sɔtraan -yö ˈˈkpënŋ- -kë Adan waa Ɛvö -an -gɔ -kɔ -kë ꞊dhɛ? (b) -Mën ˈö -kë pë ˈö Adan waa Ɛvö ˈwo- -kë bhë -an -bhawɔn ˈto -dhɛ ˈyaa ˈdhö?

10 -Wëëwɔn ˈö -kë ˈyö -tɔ Adan waa Ɛvö -wo ꞊gɔɔgbɩɩ- -dɔ Zoova -gɔ. Sɔtraan -ya -pö Ɛvö -dhɛ: “Kë- wo ꞊nɛ -Zlan -ya -pö giagia ˈka ˈlü ˈsaadhö ˈwo ˈlüdhɛidhö zö ꞊nɛ kö ꞊kun ˈka- gbɛ bhɛ -bhö -a?” ˈYö Ɛvö -ya -yɔ bɔ ˈö- pö: “ˈLü -nu ˈwo zö ꞊nɛ yi -kɔ -mɔ -a -bha ˈyiën- -an ˈplɛ bhɛ -bhö. ˈKɛɛ ˈlü mɛ ˈö dɔ ziën ꞊nɛ -a -wɔn ˈgü -Zlan -ya -pö yi -dhë: ‘Kö ꞊kun ˈka- -bhö; ˈiin kö ꞊kun ˈka- paa -dewo, ˈka- kë ˈdhö, ka -dho ga.’”—ˈWunzüdɔdhɛ 3:1-3.

11 ˈDhɛ -kë ˈˈdhʋ̈ ˈyö Sɔtraan -ya pö ˈzü: “Daa-! Ka ˈka -dho ga gbongbodhö. ˈˈKɛɛ -Zlan -ya ˈwun -dɔ -së ˈka ꞊dhɛ yi ˈka dho -a -bhö -a ˈka, ka ˈyan -dhoˈ po, ˈka -kë ꞊nɛ -Zlan ˈdhö, ˈkaan- ˈwun -së waa- ˈwun yaa -an -bhokou dɔ.” (ˈWunzüdɔdhɛ 3:4-6) -Yö -kun Sɔtraan ˈˈpiʋ̈ kö -yö kë Ɛvö ˈgü ꞊dhɛ yöö ꞊dede -yö ꞊mɔɔn- -bha kö ˈwɔn ˈö- ˈgü -së ɛɛnˈˈ ˈö- ˈgü ˈyaa- -yö -da -a -ʒian -ta. -A ˈˈtʋ̈ŋ do ˈö bhë -a ˈgü, Ɛvo ꞊ya -gban -Zlan -gɔ ˈpë -dho kë -a ˈka,  -ya -blɛɛ -a -dhɛ ꞊sua ˈka. Sɔtraan -ya -pö Ɛvö -dhɛ ꞊dhɛ yö ˈti -dho ga. ˈDhɛ -kë ˈˈdhʋ̈ ˈyö Ɛvö -yö ˈˈdhü ˈö bhë -a bhɛ -bhö, ˈyö- ˈbhaa -nu ö ꞊gɔn -dhɛ. Adan waa Ɛvö -wa ˈwɔn -dɔ ꞊dhɛ Zoova -ya -pö wo -dhɛ kö ˈkun ˈwo ˈˈdhü bhë ˈwo- bhɛ -bhö. ˈDhɛ ˈwo- -bhö ˈyö -kë ˈtɔŋ- ˈˈpuu ˈö- ˈkun -dhɛ ˈyaa ˈˈgbɩɩ- bhë, -a ꞊lögüsü ˈö ö -de ˈˈɲaan -a ˈka. -A -bhö ˈwo- wo -bhë, -wa -zɔn ꞊dhɛ wo Dë ˈö dhaŋ- ˈgü ˈö -dhɔkaa ˈdhö- ˈgü bhë, wo ˈti- ꞊bhlëë -ya. ˈPë ˈwo- -kë bhë, -an -bhawɔn ˈto -dhɛ ˈyaa ˈdhö!

12. -Mën ˈö -kë -gban ˈö Adan waa Ɛvö ˈwo- wo Zoova -gɔ bhë, ˈwo- -kë ˈyaa- ꞊dedewo?

12 -Gban ˈö kwa ˈˈbheman -nu -wa wo wo -Damɛn -gɔ bhë, -wa -kë ˈyaa- ꞊dedewo! ꞊Ya kë ꞊dhɛ ˈbha ü ˈgü dɔ ˈˈgbɩɩ- kö ˈü ü -zo kë ü gbö waa ü ˈdhu -an ˈˈpiʋ̈, kö -wo ˈdho -wo -gban ü -gɔ, kö pë ˈü- pö -wa kë, -wa ˈto, kö -wa ˈdhɛ ˈü- pö ꞊wa ˈdho- kë, kö -yö kë -an këpë ˈka, -yö -dho kë ü -dhɛ -së -ee? ꞊Wa- kë ˈˈdhʋ̈, yö ˈti -dho ˈmën ü ˈka -ee?

Adan -yö -go ˈˈsɛɛdhö, ˈö ö ꞊yɛɛ -kë ˈzü ˈö -kë ˈˈsɛ -bi ˈka.

13. -A pö ˈö Zoova -ya wo ꞊dhɛ “Bhii ˈsɛ -mü ü ˈka ˈü -dhö dho ˈsɛidhö” bhë, -a -gɛn ˈtɔ- -mën?

13 ˈDhɛ Adan waa Ɛvö ˈwo -gban -Zlan -gɔ ˈyö -tosɛta ˈwo ˈdho- kë yi -gban ˈka -be bhë, ˈyö dha -an -gɔ. Zoova -ya pö Adan -dhɛ: “Bhii ˈsɛ -mü ü ˈka ˈü -dhö dho ˈsɛidhö.” (ˈWunzüdɔdhɛ 3:19 -wo pö.) -A -gɛn ˈnën -tɔ ꞊dhɛ Adan -dhö ꞊yɛɛ -kë ˈö -kë ˈˈsɛ -bi ˈka ꞊dhɛ -kɔ ˈö kun -a -bha -be kö -Zlan yö ˈti- -da ꞊köŋ -a ˈdhö. (ˈWunzüdɔdhɛ 2:7) ˈDhɛ ˈö Adan -yö ö bo ˈwɔn yaa kë -sü ˈka, ˈyö ga, ˈyö- -bha -këdhösü -yö ɲën ˈpapadhö.

14. -Mën ˈö -kë ˈkwa ga?

 14 ꞊Ya kë ꞊dhɛ Adan waa Ɛvö -wo ˈwɔn -man -Zlan -ta -be kö -wo ꞊kun -dhö ꞊dɛɛ. ˈˈKɛɛ -wo -gban -a -gɔ, ˈyö -kë -an -gɔ ˈwɔn yaa kë -sü ˈka, ˈyö ˈwo ga. ˈˈDhaŋga -yö kë -sü ˈka ꞊dhɛ -sü ˈkwëë- -yua yaa ˈö ˈkwa- sü kwa ˈˈbheman -blɛɛsü -nu -bha -a ˈdhö. Mɛn ꞊gban ˈˈpɛpɛ kwa -bhɔ ˈˈdhaŋga ˈgü. Yö ˈnën- -wɔn ˈgü ˈyö ˈkwa ga. (Wlɔmö 5:12) ˈˈKɛɛ -Zlan dhɔɔbhaawɔn ˈö -gban mɛnbhɩɩdhe -nu -bha ˈyaa kë ˈˈdhʋ̈. -Zlan ˈyaa- ˈˈpiʋ̈ -be toŋtoŋdhö kö mɛnbhɩɩdhe -nu ga. ꞊Ya ˈgo mü ˈzü, Biblö -yö ga -dhɛ “ˈyaɔ-.”—1 Kodhɛngtö 15:26.

GAGADE -DHÖ KWA BHO ˈˈGAN ˈGÜ

15. Gagade ˈö -gban ga -bha, -yö -dho kwa bho ˈˈgan ˈgü -kɔ -kë ꞊dhɛ?

15 Gagade ˈö -gban ga -bha -yö -dho kwa bho ꞊sua ꞊va -gɔ ˈˈgan ˈgü. Biblö -ya -pö kwa -dhɛ ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga, pë ˈbha ˈyaa ˈmën -an ˈka ɛɛnˈˈ ˈwɔn ˈyaa -shiö -an -dhɛ. ˈKwaa ꞊mɔɔn- -bha kö ˈkwa ˈwɔn blɛɛˈˈ -an -dhɛ ɛɛnˈˈ ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha kö -wo ˈwɔn blɛɛˈˈ kwa -dhɛ. Mɛn -nu ˈö ꞊wa ga ˈkwaa ꞊mɔɔn- -bha kö ˈkwa -an -takun, ɛɛnˈˈ ˈwaa ꞊mɔɔn- -bha kö -wo kwa -takun. ˈWaa ꞊mɔɔn- -bha kö -wo ˈwɔn yaa kë kwa ˈka. ˈdhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, kwa dua ˈyaa -mü kö ˈkwa ˈˈsuʋ̈ -an -gɔ. ˈˈKɛɛ -zlanwo ꞊vadhɛ ˈgümɛn -nu -wa -pö mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -wo -tosɛta kë -ni ˈgü -dhɛ ˈbha ˈgü, kö ˈkwa ˈwëëga nu ˈpɛɛ- -nu ɛɛnˈˈ mɛn -nu ˈkwa -an yö ꞊dhɛ mɛn ˈˈslʋ̈ʋ̈slʋ̈ ˈdhö -an -dhɛ, kwa ꞊mɔɔn- -bha ˈkwa -an -takun. ˈˈKɛɛ gagade ˈö -gban ga -bha kö ˈkwa- dɔ, kwa ˈti -dho kwa -zo yö ꞊sua ˈˈvlanvlan -nu ˈwo ˈˈdhʋ̈ -an -dhɛ.

16. ꞊Sua -mɛɛn ˈö -zlanwo ꞊vadhɛ mɛn -nu ꞊klaŋ -kë -a ˈka ˈö -gban ga -bha?

16 Sɔtraan -yö -bɔ ꞊sua -zlanwo -nu -ta ˈyö ꞊sua -kë kwa -gɔ kö -yö kë kwa ˈgü ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -wo ˈˈbhɩɩ-. -A ˈwɔnzuan ˈnën -tɔ -zlanwo ˈbha -nu -wa -pö ꞊dhɛ ˈkwa ga, pë ˈbha -go kwa ˈgü ˈö dho -dhɛ ˈbha ˈgü. -Wa -pö ˈˈdhʋ̈ ü -bha -zlanwokɔɔdhö -ee, ɛɛnˈˈ pë ˈö Biblö -ya pö ˈö -gban ga -bha ˈyö ˈwo- pö ka -dhɛ -ee? Sɔtraan -yö -bɔ ꞊sua -nu -ta kö ˈö mɛn -nu bho Zoova ꞊keŋ-.

17. -Mën ˈö -kë ˈö -zotadhe ˈö -kë mɛn -gʋ̈ ˈˈwo ˈgü -sü ˈka bhë, ˈö ˈsi -bho Zoova -gɔ -sü ˈka?

 17 -Zlanwo ꞊vadhɛ nu -bha ꞊klaŋwo -nu -bɔ mɛn ꞊taabha. -A ˈwɔnzuan ˈbha ˈnën -tɔ ꞊dhɛ, -zlanwo ˈbha -nu -wa -pö ˈwɔnyaakëmɛn -nu -dho ˈˈgʋ̈ ˈˈwo ˈgü ˈˈtʋ̈ŋ ꞊gban ˈka. ꞊Sua suu ˈö bhë -we Zoova -dhɛ -sü -mü. Yö ˈti -dho ˈˈwɩɩ- -bha toŋtoŋdhö kö mɛnbhɩɩdhe -nu -wo saanˈˈ suu ˈö bhë -wa ˈsü. (1 Zan 4:8 -wo pö.) Mɛn ˈbha ˈö -dho ˈwɔn bho ö -bha ˈnën ˈgü, kö -yö ˈnën bhë- -kɔ -da ˈˈwo ˈgü, ü -dho -a mɛn ˈsü -kɔ -kë ꞊dhɛ? ˈMɛn ˈö ˈˈdhʋ̈, ü -dho -a ˈsü suuyaamɛn ꞊dede ˈka. ˈBhi -dho ˈˈwɩɩ- -bha kö kaa- -mɛn ˈka -da ˈˈtɔŋdëdhɛ ˈgü. -Kɔ ꞊dede ˈö Sɔtraan ˈdhö- ˈˈpiʋ̈ kö ˈkwa Zoova ˈsü- -bha ˈyö bhë.

18. -Mën ˈö -kë kwa dua ˈyaa -mü kö ˈkwa ꞊duëë mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an -gɔ?

18 -Zlanwo ˈgümɛn ˈbhaa -nu -wa -pö ꞊dhɛ mɛn -nu ꞊wa ga, -wo -kë -zuu -nu ˈka. -Zlanwo ˈgümɛn -nu ˈwo ˈˈdhʋ̈, -wa -pö ꞊dhɛ kwa dua -mü kö ˈkwa mɛn -zuu -nu ꞊bhlëë -ya, kö ˈkwa ˈˈsuʋ̈ -an -gɔ, ˈyö -tɔ ꞊dhɛ -wo ꞊mɔɔn- -bha ˈwo -kë kwa ˈˈtɔŋdë ˈˈpiigbɩɩsü -nu ɛɛnˈˈ kwa ˈyɔɔ- -ziisü -nu ˈka. Mɛn ꞊vadhɛ wo -zo -yö ꞊sua ˈö bhë -a -dhɛ. -A -wɔn ˈgü ˈyö ˈwo ꞊duëë mɛn -nu ˈö ꞊wa ga -an -gɔ, ˈyö ˈwo Zoova to, ˈyö ˈwo -an -dhɔkë. -Yö kë ü ˈˈɲaan ꞊dhɛ mɛn -nu ˈö ꞊wa ga, ˈwaa pë ˈbha ˈwɔn dɔ ˈzüdho ɛɛnˈˈ ˈwɔn ˈbha ˈyaa ˈmën -an ˈka, ɛɛnˈˈ ˈyaa dhi -an -dhɛ. ˈDhɛ ˈö ˈˈdhʋ̈, kwa dua ˈyaa -mü kö ˈkwa ꞊duëë -an -gɔ. Zoova ˈnën -tɔ kwa -Damɛn. Yö ˈnën -tɔ -Zlan ꞊dede. Yö dosɛnŋ ˈnën kwa dua ˈdhö -mü kö ˈkwa- -dhɔkë.—-Dhɛkpaɔ ˈˈdhia ˈsëëdhɛ 4:11.

19. Gagade ˈö -gban ga -bha -a dɔ -sü -yö kwa -takun -kɔ -kë ꞊dhɛ?

19 Gagade ˈö -gban ga -bha -a dɔ -sü -yö kwa -bho -zlanwo -nu -bha ꞊sua -nu -gɔ ˈˈgan ˈgü. ꞊Ya ˈgo mü ˈzü, -a gagade ˈö bhë, -yö -dho kwa -takun ˈö pë -së ˈö Zoova -ya ˈˈplüün bho ˈö -gban kwa -bha -tosɛta waa kwa -bha -dhɛkpaɔ dhiʋ̈ˈˈ -bha ˈkwa- ˈgüman -së ˈka.

20. -Mën ˈö ˈkwa -dho -a draanˈˈ ˈwɔn -gɔ ˈkwa -dho yö- -bha bhë -a ˈgü?

20 ˈÖ kun ꞊kwɛŋzü, -Zlan -dhɔkëmɛn ˈwo- -dhɛ Zɔbö -yö dhɛɛˈˈ -kpɔ ˈö- pö: “Mɛnbhɩɩdhe ꞊ya ga, -yö ꞊mɔɔn- -bha ˈö -tosɛta -kë ˈzü -dɛɛwo -ee?” (Job 14:14) Mɛnbhɩɩdhe ˈö ꞊ya ga, -yö ꞊mɔɔn- -bha ꞊dedewo kö -yö -tosɛta kë ˈzü -dɛɛwo? -A -yɔ ˈö -Zlan -ya -bɔ kwa -gɔ Biblö ˈgü, -yö mɛn zuʋ̈ˈˈ ˈˈgblü -dhi. ˈWɔn -gɔ ˈö ˈkwa -dho yö- -bha bhë -yö -dho -a ˈgü ˈˈpʋ kwa -dhɛ.

^ -Wo -bhüöö kpö 5 -Yö -kë mɛn ˈbha -nu ˈgü ꞊dhɛ mɛn ˈö ꞊ya ga -a -zuu ɛɛnˈˈ -a ˈnii- -yö -go -a ˈgü ˈö dho -tosɛta kë -dhɛ ˈbha ˈgü. ˈBha- pö ˈü- ˈbha ˈgüman, -bhö kpɔɔˈˈ -zoto -a ˈˈpiʋ̈ -wɔn 17 waa- 18 -bha.