Skip to content

Al lo sa dezyenm lalis

Al lo konteni

Temwen Zeova

Kreol Seselwa

Latour Veyer (Edisyon letid)  |  April 2015

 BIOGRAFI

Benediksyon dan letan “favorab ou pa favorab”

Benediksyon dan letan “favorab ou pa favorab”

MON ti ne an Mars 1930, dan vilaz Namkumba o bor lavil Lilongwe dan sa pei ki ozordi i apel Malawi e mon fanmir ti dan laverite. Mon ti dedye mon lavi avek Zeova e batize an 1942 dan enn nou bann zoli larivyer. Apre sa, pour 70 an mon’n determinen pour “anons Laparol, ensiste dan tou lokazyon ki prezante, favorab ou pa favorab” zis parey zapot Pol ti demann Timote pour fer.2 Tim. 4:2.

Premye vizit ki Frer Nathan Knorr ek Milton Henschel ti fer Malawi konmansman lannen 1948 ti ankouraz mwan pour servi Zeova a plen tan. Mon ankor rapel sa bann lankourazman ki nou ti gannyen par bann reprezantan biro prensipal Temwen Zeova Brooklyn, New York. I ti annan plis ki 6,000 nou pe debout dan en laplenn kot ti annan labou pe ekout diskour ankourazan Frer Knorr ki ti annan pour tit “Permanent Governor of All Nations” (En Gouverner permanan pour tou nasyon).

Ler mon ti zwenn Lidasi, en zoli ser ki ti’n grandi dan en fanmir ki Temwen, mon ti aprann ki li osi i ti anvi pran servis a plen tan. Nou ti marye an 1950 e an 1953 nou ti’n fini ganny de zanfan. Menm si nou ti annan bokou responsabilite familyal nou ti deside ki mon ti pou kapab konmans fer pionye ordiner. De-z-an pli tar, mon ti ganny demande pour servi konman pionye spesyal.

Pa bokou letan apre, mon ti ganny sa privilez pour vizit bann kongregasyon konman en sirveyan rezyonal. Gras a sipor Lidasi, mon ti kapab pran swen avek bezwen materyel ek spirityel nou fanmir anmezir ki mon ti pe fer sa travay. * Me i ti nou rev ki nou tou le de nou servi Zeova a plen tan. Par byen organiz nou e avek korperasyon nou bann zanfan, Lidasi ti kapab konmans servis a plen tan an 1960.

Bann lasanble ti ranforsi nou pour bann persekisyon ki nou ti pou rankontre

Nou’n apresye sa bann bon moman pour servi nou bann frer ek ser dan diferan kongregasyon. Dan nou servis nou ti ganny sans pour travay dan teritwar bann zoli Montanny Mulanje ki dan sid, ziska o bor Lak Malawi ki travers preski rezyon les antye sa pei. Nou ti vwar ki ptitapti lakantite proklanmater ek kongregasyon ti ogmante dan bann rezyon kot nou ti pe servi.

An 1962 nou ti asiste sa lasanble distrik ki son tenm ti “Courageous Ministers” (Bann predikater kouraze). Ler mon rapel sa bann moman spirityel,  mon realize ki zot ti ranforsi nou lafwa e prepar nou tou Malawi pour fer fas avek bann moman difisil ki ti pou vini. Son lannen swivan, Frer Henschel ti vizit Malawi ankor enn fwa e en lasanble spesyal ti ganny fer an deor lavil Blantyre e apepre 10,000 dimoun ti asiste. Sa lasanble ti donn nou kouraz pour fer fas avek bann difikilte ki nou ti pou rankontre.

BANN LETAN KI PA FAVORAB I KONMANSE

Nou travay ti ganny enterdi e gouvernman ti konfiske propriyete biro brans

An 1964 bann Temwen ti ganny persekite akoz zot ti refize pour pran par dan bann aktivite politik. Plis ki 100 Lasal Rwayonm e plis ki 1,000 lakaz bann Temwen ti ganny detri. Me nou ti kapab kontinyen vizit bann kongregasyon ziska an 1967 kot gouvernman ti enterdi bann Temwen Zeova Malawi. Biro brans Blantyre ti ganny konfiske, bann misyonner ti ganny deporte e bokou frer ek ser laba, enkli nou de Lidasi, nou ti ganny met dan prizon. Apre ki nou ti’n ganny large, nou ti kontinyen vizit bann kongregasyon me dan en fason diskre.

En zour an Oktob 1972, apepre 100 dimoun ki ti form parti en mouvman politik ki ti apel Malawi Youth League ti pe vin kot nou reste. Me enn parmi zot ti tay devan e vin dir mwan al kasyet akoz zot ti pe fer plan pour vin touy mwan. Mon ti dir mon madanm ek zanfan al kasyet dan en touf bannann ki ti lanmenm dan bor. Apre sa, mon ti taye e mont dan en gro pye mang. Anler lo sa pye, mon ti vwar kot nou lakaz ek tou sa ki nou ti annan ganny detri.

Lakaz bann frer ti ganny brile akoz zot pa ti pran par dan bann zafer politik

Anmezir ki persekisyon ti entansifye Malawi, plizyer milye nou ti kit pei. Nou fanmir ti reste dan en kan refizye dan was Mozanbik ziska an Zen 1974. Sa letan, nou de Lidasi nou ti ganny demande pour servi konman pionye spesyal Dómue, Mozanbik o bor lafrontyer Malawi. Nou ti kontinyen dan sa servis ziska 1975 kan Mozanbik ti ganny son lendepandans avek Portigal. Apre, ansanm avek lezot Temwen nou ti ganny forse pour retourn Malawi kot i ti ankor annan persekisyon.

Apre ki nou ti’n retourn Malawi, mon ti ganny anvoye pour servi konman sirveyan rezyonal dan lavil Lilongwe, kapital Malawi. Malgre persekisyon ek tou sa bann difikilte, lakantite kongregasyon ti ogmante dan bann rezyon kot nou ti pe servi.

EKSPERYANS SIPOR ZEOVA

En fwa, nou ti al dan en vilaz kot ti annan en renyon politik ki ti pe ganny fer. Serten siporter sa parti politik ti dekouver ki nou ti Temwen Zeova e zot ti fer nou asiz avek bann zenn ki ti manm en mouvman politik ki ti apel Malawi Young Pioneers. Nou ti sipliy Zeova dan lapriyer pour demann li son led ek gidans dan sa  sityasyon difisil. Kan sa renyon ti fini zot ti konmans bat nou. Ler nou ti pe ganny bate en madanm en bon pti laz ti taye e kriye: “Les zot trankil silvouple! Sa zonm i garson mon frer. Les li kontinyen son larout!” Sa enn ki ti ansarz sa renyon ti dir: “Les zot ale!” Nou pa asire ki sa madanm ti annan antet vi ki i pa ti fanmir avek nou. Nou santi ki Zeova ti’n bezwen tann nou lapriyer.

Kart parti politik

An 1981 nou ti zwenn ankor avek serten manm dan Malawi Young Pioneers. Zot ti pran nou bisiklet, bagaz, bwat kartron liv ek bann dokiman enportan konsernan bann frer ek ser dan nou rezyon. Nou ti sove e tay kot lakaz en ansyen. Nou ti trakase konsernan sa bann lenformasyon dan sa bann dokiman ki zot ti’n pran avek nou. Nou ti priy ankor lo sa sityasyon. Kan bann Young Pioneers ti get sa bann dokiman zot ti vwar bann let ki mon ti’n gannyen sorti partou dan Malawi. Sa ti fer zot per akoz zot ti panse ki mon en zofisye gouvernman. Alor deswit zot ti retourn tou keksoz avek bann ansyen ki ti reste la.

En lot fwa, nou ti pe travers en larivyer dan en bato. Sa bato ti propriyete tyermenn politik sa landrwa, alor i ti deside pour verifye kart parti politik tou bann pasaze. Anmezir ki i ti pe apros nou, i ti trouv en voler ki lapolis ti pe rode. Sa ti distrer tou dimoun e met sa bato ti aret verifye bann kart. Ankor enn fwa nou ti santi sipor Zeova.

GANNY ARETE E MET DAN PRIZON

An Fevriye 1984, mon ti pe al Lilongwe pour anmenn bann rapor kot en dimoun ki ti pou anmenn kot biro brans Lazanbi. En gard ti aret mwan e fouy dan mon sak. Ler i ti vwar bann piblikasyon baze lo Labib, i ti anmenn mwan kot kord gard e bat mwan. Apre sa i ti anmar mwan avek lakord e met mwan dan en lasanm avek bann voler.

Son lannmen, sef lapolis ti anmenn mwan dan en lot lasanm, laba i ti fer en rapor ki ti dir: “Mwan, Trophim Nsomba mon nepli en Temwen Zeova pour mwan kapab ganny large.” Mon ti dir li: “Mon pare pa zis pour mwan ganny met dan prizon me osi pour mor. Mon ankor en Temwen pour Zeova.” Mon ti refize pour siny sa rapor. Sa ti fer sa sef lapolis ankoler e i ti donn en koudpwen sitan for lo sa latab ki en gard dan lot lasanm ti taye pour vin gete ki ti’n arive. Sa sef lapolis ti dir li: “Sa zonm pa oule siny sa rapor konmkwa ki i’n aret rann temwannyaz. Alor, les li sinyen ki i en Temwen Zeova e nou ava anvoy li Lilongwe pour ganny met dan prizon.” Ziska aprezan mon pov madanm ti pe mazinen kwa ki ti’n kapab arive avek mwan. I ti pran kat zour avan ki serten frer ti kapab dir li kot mon ti ete.

Kot kord gard Lilongwe mon ti ganny trete ase byen. Sef lapolis laba ti dir: “La en lasyet diri akoz ou’n ganny arete pour Parol Bondye. Bann lezot  dimoun ki la zot bann voler.” Apre i ti anvoy mwan Prizon Kachere, kot mon ti reste pour senk mwan.

Sa msye ki ti ansarz sa prizon ti kontan ler mon ti arive akoz i ti anvi ki mon vin pret dan sa prizon. I ti fer sa enn ki ti pe servi konman pret prizon arete e dir li: “Mon pa anvi ki ou ansenny Parol Bondye la ankor parski ou’n ganny met dan prizon akoz ou ti vole dan ou legliz!” Alor mon ti ganny sa responsabilite pour ansenny Labib sak semenn pandan bann renyon ki ti ganny aranze pour bann prizonnyen.

Pli tar keksoz ti sanze e vin pli pir. Bann zofisye sa prizon ti kestyonn mwan akoz zot ti anvi konnen konbyen Temwen i ti annan Malawi. Ler mon ti donn zot en larepons ki zot pa ti satisfe avek, zot ti bat mwan ziska ki mon ti tonm sek. En lot fwa, zot ti anvi konnen kote biro prensipal ti ete. Mon ti dir zot: “Zot in demann en senp pti kestyon e mon pou dir zot.” Bann gard ti kontan e ti met zot teprikorder onn. Mon ti eksplike ki biro prensipal Temwen Zeova in ganny dekrir dan Labib. Zot ti sirprann e demande, “Kote dan Labib?”

Mon ti reponn, “Dan Izai 43:12.” Zot ti rod sa verse dan Labib e lir li byen: “Se sa ki Zeova i dir, . . . ‘zot mon bann temwen e mwan, mon Bondye.’” Zot ti lir sa verse trwa fwa, apre zot ti demande: “Ki mannyer biro prensipal bann Temwen Zeova i kapab la dan Labib e pa Lanmerik?” Mon ti dir zot: “Bann Temwen Zeova Lanmerik osi i vwar sa verse konman pe dekrir zot biro prensipal.” Vi ki mon pa ti dir zot sa ki zot ti anvi tande mon ti ganny transfer dan Prizon Dzaleka, nor Lilongwe.

BANN BENEDIKSYON MENM DAN BANN LETAN KI PA FAVORAB

An Zilyet 1984, mon ti al dan Prizon Dzaleka kot i ti deza annan 81 Temwen Zeova. Laba, i ti napa ase lespas pour sa 300 prizonnyen alor nou ti dormi ater o bor kanmarad. Ptitapti, nou bann Temwen, nou ti kapab zwenn ansanm e form bann pti group pour diskit en verse Labib sak zour, ki ti ganny sizere par diferan dimoun. Sa ti vreman ankouraz nou.

Apre, sa msye ki ti ansarz prizon ti separ nou avek lezot prizonnyen. En gard ti dir nou an sekre: “Gouvernman pa ay zot. Nou gard zot dan prizon pour de rezon: Gouvernman i per ki bann Young Pioneers pou touy zot e akoz zot pres konsernan en lager ki pe vini, alor gouvernman i per ki son bann solda pou per e taye.”

Bann frer pe ganny anmennen dan prizon apre ki zot in pas ankour

An Oktob 1984 nou tou nou ti bezwen al ankour e nou ti ganny kondannen pour de-z-an. Parey avan, nou ti ganny mete avek bann prizonnyen ki pa Temwen. Me sa msye ki ti ansarz prizon ti fer sa lanons: “Bann Temwen Zeova pa fim sigaret. Alor gard, pa fatig zot pour demann zot sigaret e pa anvoy zot al rod bout sarbon pour  alim zot sigaret. Zot, zot pep Bondye! Tou bann Temwen Zeova i devret ganny manze de fwa par zour akoz zot la pa akoz zot in komet bann krim, me akoz zot krwar dan Labib.”

Nou bon repitasyon ti anmenn lezot byenfe. Bann prizonnyen pa ti ganny drwa marse ler fernwanr ti’n fer oubyen ler lapli ti pe tonbe. Me nou nou ti ganny drwa sorti nenport ler ki nou ti anvi akoz zot ti konnen ki nou pa ti pou esey sove. Anfet, en fwa en gard ti tonm malad ler i ti pe vey nou anmezir ki nou ti pe travay dan plantasyon, nou ti retourn avek li kot prizon pour li ganny swen neseser. Bann zofisye prizon ti konnen ki zot ti kapab annan konfyans dan nou. Alor akoz nou ti’n gard en bon kondwit, nou ti ganny beni par vwar non Zeova ganny glorifye par bann ki ti’n kaptir nou.1 Pyer 2:12. *

EN LETAN FAVORAB ANKOR

Le 11 Me 1985, mon ti ganny large dan Prizon Dzaleka e mon ti byen kontan pour retrouv mon fanmir! Nou remersi Zeova pour ed nou gard nou lentegrite pandan sa bann moman difisil. Nou santi parey zapot Pol ler i ti ekrir: “Parski nou pa oule les zot dan linyorans, mon bann frer, konsernan soufrans ki nou’n pas ladan . . . nou pa ti konnen menm si nou ti a reste vivan. Nou ti santi ki nou santans lanmor ti’n fini deside. Me sa ti montre nou pour pa plas nou konfyans dan nou menm, me dan Bondye ki kapab resisit sa ki’n mor. Li menm ki’n delivre nou dan en tel danze lanmor.”2 Kor. 1:8-10.

Frer Nsomba ek son madanm Lidasi devan en Lasal Rwayonm lannen 2004

Par ler, i ti paret ki nou pa ti pou sirviv. Me toultan nou ti demann Zeova pour donn nou kouraz, lasazes ek limilite pour ed nou kontinyen anmenn laglwar lo son gran non.

Dan bann moman favorab ensi ki bann moman ki pa favorab, Zeova in beni nou dan son servis. I en gran lazwa aprezan pour nou vwar biro brans Lilongwe ki ti fini ganny konstri lannen 2000 e osi pour vwar sa plis ki 1,000 nouvo Lasal Rwayonm ki’n ganny konstri Malawi. Tou sa bann benediksyon Zeova i telman zoli ki pour mwan ek Lidasi, i konmsi i en rev! *

^ par. 7 Bann frer ki annan zanfan anba laz kot lakour i nepli ganny envite pour servi dan sa travay rezyonal.

^ par. 30 Pour plis lenformasyon lo persekisyon Malawi vwar Yearbook of Jehovah’s Witnesses lannen 1999 paz 171-223 an Angle.

^ par. 34 Frer Nsomba ti mor a laz 83 an anmezir ki sa lartik ti pe ganny prepare.