Setting sa pag-access

Pagpilig pinulongan

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Laktaw ngadto sa video

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

ANG BANTAYANANG TORRE NOBYEMBRE 2012

 Nahibalo Ka Ba?

Nahibalo Ka Ba?

Unsang matanga sa pluma ug tinta ang gigamit sa kapanahonan sa Bibliya?

Pluma sa ehipto nga gama sa tangbo, mga unang siglo c.e.

Sa hinapos sa iyang ikatulong sulat nga gilakip sa Bibliya, si apostol Juan miingon: “Daghan pa ako ug isulat kanimo, apan dili ko buot nga magpadayon sa pagsulat kanimo pinaagi sa tinta ug sa pluma.” Ang literal nga hubad sa Gregong mga pulong nga gigamit ni Juan nagpakita nga dili niya buot nga magpadayon pagsulat pinaagig “itom [tinta] ug tangbo.”—3 Juan 13, The Kingdom Interlinear Translation of the Greek Scriptures.

Ang pluma sa usa ka magsusulat maoy gama sa gahi nga tangbo. Ang usa ka tumoy niini gitalinisan ug gigilisan. Mahimong talinisan pag-usab sa magsusulat ang tumoy niini pinaagig bato nga lugod. Ang porma ug gamit sa tangbo susama gayod sa modernong fountain pen nga metal ang tumoy.

Kasagaran sa tinta, o “itom,” maoy sinagol nga anuos ug pilitpilit nga tagok aron motapot sa sulatanan. Ang tinta gibaligya nga uga ug kinahanglang sagolan ug eksaktong gidaghanon sa tubig una gamiton. Sa dihang gamiton na, ang tinta mouga apan dili motuhop sa papiro o panit sa mananap. Busa, dali rang mapapas sa magsusulat ang iyang sayop gamit ang basa nga espongha, nga lakip usab sa iyang kasagarang mga gamit sa pagsulat. Kini nga detalye bahin sa karaang tinta nagpatin-aw kon unsay lagmit gihunahuna sa mga magsusulat sa Bibliya sa dihang naghisgot silag mga ngalan nga mahimong papason, o tangtangon, gikan sa basahon sa handomanan sa Diyos.—Exodo 32:32, 33; Pinadayag 3:5, Kingdom Interlinear.

Unsang matanga sa mga tolda ang gihimo ni apostol Pablo?

Gamit sa pagpanahi sa una o ikaduhang siglo c.e.

Ang Buhat 18:3 nag-ingon nga ang pangita ni apostol Pablo mao ang paghimog tolda. Sa kapanahonan sa Bibliya, ang mga tighimog tolda maghablon ug balhibo sa kamelyo o kanding aron makagamag tag-as nga piraso sa panapton. Dayon ila ning tahion aron makahimog tolda para sa mga magpapanaw. Apan, daghang tolda nianang panahona ang gama sa panit. Ang uban gama sa lino, nga hinimo sa Tarso, ang lungsod nga natawhan ni Pablo. Lagmit si Pablo nakasulay paggamit sa bisan hain niana o nianang tanan. Apan samtang nagtrabaho uban ni Aquila, si Pablo hayan naghimog linong atop-atop sa sawang sa pribadong mga balay.

Si Pablo lagmit nakakat-on na niining trabahoa sa batan-on pa. Gipakita sa mga papiro sa Ehipto nga panahon sa pagsakop sa Roma, ang mga batan-on sa Ehipto nagsugod na pagkat-og panginabuhi sa mga 13 anyos. Kon mao nay edad ni Pablo sa dihang nakat-onan niya kining trabahoa, nan pag-edad niyag 15 o 16, lagmit batid na siya sa pagtabas sa nagkadaiyang sukod ug porma sa panapton ug sa pagtahi niini pinaagig lainlaing matang sa hilihod ug paagi sa pagtahi. “Sa nakakat-on na si Pablo niining trabahoa, lagmit gihatagan siyag kaugalingong gamit,” matod sa librong The Social Context of Paul’s Ministry. “Kay kutsilyo ug hilihod lang ang gikinahanglan,” sumala sa maong reperensiya, “puwedeng makahimog tolda bisag asa,” usa ka trabaho nga makasuportar kang Pablo samtang nagpanaw ingong misyonaryo.