Setting sa pag-access

Pagpilig pinulongan

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Laktaw ngadto sa video

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

ANG BANTAYANANG TORRE NOBYEMBRE 2010

 Sekreto sa Kalipay sa Pamilya

Edukaha ang Inyong mga Anak Bahin sa Sekso

Edukaha ang Inyong mga Anak Bahin sa Sekso

Si Alicia, * usa ka tin-edyer, miingon: “Usahay gusto kong mangutana bahin sa sekso, apan basin makaingon ang akong mga ginikanan nga may gibuhat kong daotan.”

Si Inez, inahan ni Alicia, miingon: “Gusto kong makig-estorya sa akong anak nga babaye bahin sa sekso, apan puliki kaayo siya. Kanunay siyang walay panahon.”

KARON, ang mga larawan ug impormasyon bahin sa sekso makita bisan asa—sa TV, sa mga pelikula, ug sa mga karatula. Daw tali na lang sa mga ginikanan ug mga anak nga kini gilikayan sa paghisgot. “Angayng masayod ang mga ginikanan nga makapanerbiyos ug ulaw kaayong hisgotan ang bahin sa sekso,” miingon ang usa ka tin-edyer sa Canada nga si Michael. “Mas sayon pang makig-estorya niini sa usa ka higala.”

Kasagaran, ang mga ginikanan magpanuko usab sa paghisgot niini ngadto sa ilang mga anak. Sa iyang librong Beyond the Big Talk, ang edukador sa panglawas nga si Debra W. Haffner miingon: “Daghang ginikanan ang nag-ingon kanako nga sila nagpalit ug libro sa ilang anak bahin sa seksuwalidad ug pagkabatan-on, gibilin kini sa ilang kuwarto, ug wala na gayod kini hisgoti pag-usab.” Si Haffner miingon nga klaro ang mensahe ngadto sa mga anak: “Buot namong inyong masayran ang bahin sa inyong lawas ug bahin sa sekso; dili lang kami buot makighisgot ninyo bahin niini.”

Kon ikaw usa ka ginikanan, kinahanglang lahi ang imong panglantaw. Hinungdanon gayod nga ikaw mismo makig-estorya sa imong mga anak bahin sa sekso. Tagda ang tulo ka rason:

  1. Nausab na ang panglantaw sa kalibotan bahin sa sekso. “Ang kahulogan sa sekso dili na basta kay seksuwal nga relasyon lamang tali sa bana ug asawa,” matod sa 20-anyos nga si James. “Sa pagkakaron, anaa nay oral sex, anal sex, cybersex ug bisan gani ‘sexting’ o pagpadalag pornograpikong larawan o mensahe sa cellphone.”
  2. Ang inyong mga anak lagmit makadungog ug sayop nga impormasyon sa linghod pang panuigon. “Madunggan nila ang bahin sa sekso sa dihang moeskuyla na sila,” matod sa usa ka inahan nga ginganlag Sheila, “ug lahi ang ilang makuhang impormasyon kay sa nianang gusto nimong itudlo kanila.”
  3. Ang imong mga anak may mga pangutana bahin sa sekso apan tingali sila magpanuko sa paghisgot niini kanimo. “Ang tinuod, wala ko mahibalo kon unsaon pagsugod ug pakig-estorya  sa akong mga ginikanan bahin sa sekso,” matod sa 15-anyos nga si Ana nga taga-Brazil.

Sa pagkatinuod, ang pagpakighisgot ninyo sa inyong mga anak bahin sa sekso maoy bahin sa inyong responsibilidad nga gihatag sa Diyos. (Efeso 6:4) Tingali pareho kamong dili komportableng maghisgot niini. Sa laing bahin, daghang batan-on ang mouyon sa 14-anyos nga si Danielle kinsa miingon: “Gusto namong masayran ang bahin sa sekso gikan sa among mga ginikanan—dili sa bisan kinsang magtutudlo o programa sa TV.” Nan, sa unsang paagi maestorya nimo ang imong mga anak bahin niining hinungdanon apan dili komportableng topiko? *

Ipahaom sa Ilang Pangedaron

Bisag linghod pa ang ilang panuigon madunggan na sa mga anak ang bahin sa sekso, gawas kon walay makahisgot kanila bahin niini. Ang makapaguol pa gayod kay niining “kataposang mga adlaw,” ang mga tawong daotan “mosamot pa kangil-ad.” (2 Timoteo 3:1, 13) Ikasubo, daghang anak ang giabusohan sa mga adulto sa seksuwal nga paagi.

Busa hinungdanon nga sugdan pag-edukar ang inyong mga anak samtang sila batabata pa. “Kon inyong hulaton nga hapit na silang motin-edyer,” miingon ang usa ka inahan sa Germany nga si Renate, “basig magpanagana na silang makighisgot niana kay madaog sa kaulaw nga dala sa ilang pagkabatan-on.” Busa ang sekreto mao ang pag-edukar kanila sumala sa ilang pangedaron.

Sa mga wala pa mag-eskuyla:

Unaha pagtudlo kon unsay mga ngalan sa ilang kinatawo, ug pasidan-i sila nga kinahanglang dili kini ipahikap kang bisan kinsa. “Gisugdan ko pagtudlo ang akong anak nga lalaki sa tres anyos pa siya,” matod sa usa ka inahan sa Mexico nga si Julia. “Nabalaka ko pag-ayo kay nasayod ko nga ang mga magtutudlo, yaya, o mas magulang nga mga bata mahimong moamong-among kaniya. Kinahanglang masayod siya unsaon sa pagpanalipod ang iyang kaugalingon.”

SULAYI KINI: Tudloi ang imong anak nga dili gayod siya mosugot nga ugayon ni bisan kinsa ang iyang kinatawo. Pananglitan, tingali tudloan nimo ang imong anak sa pag-ingon: “Ihunong kana! Itug-an tika!” Ingna siya nga husto kanunay ang pagtug-an, bisan pag hayloon siyag mga gasa o hadlokon siya sa nagbuhat niini. *

Sa mga nag-eskuyla sa elementarya:

Pahimusli kini nga yugto nga inanayng madugangan ang ilang kahibalo. Matod sa usa ka amahan nga ginganlag Peter: “Sa dili ka pa makig-estorya kanila, tinoa una kon unsay ila nang nahibaloan o kon gusto pa ba nilang masayod ug dugang. Ayaw pamugos sa pagpakig-estorya. Tingali sila mao nay gustong makighisgot niini kon kanunay nimong gahinag panahon ang imong mga anak.”

SULAYI KINI: Himoa ang mugbo apan subsob nga pakig-estorya kanila, inay ang taas kaayong panaghisgot. (Deuteronomio 6:6-9) Niining paagiha, dili sila mabug-atan. Dugang pa, samtang sila magdako mahibaloan nila ang gikinahanglan nilang impormasyon nga haom sa ilang pangedaron.

Sa mga tin-edyer:

Kini ang panahon nga tinoong ang imong anak adunay igong kahibalo sa pisikal, emosyonal, ug moral nga aspekto sa sekso. “Ang mga tin-edyer sa among eskuylahan nakasulay nag pagpakigsekso,” matod sa 15-anyos nga si Ana, nga gihisgotan ganina. “Sa akong hunahuna, ingong Kristohanon, gikinahanglan nako ang igong kahibalo bahin niini bisan tuod ug dili kini komportableng hisgotan.” *

Pasidaan: Ang mga tin-edyer tingali magpanuko ug pangutana kay basin makaingon ang ilang mga ginikanan nga may gibuhat silang daotan. Mao kanay naobserbahan sa usa ka amahan nga ginganlag Steven. “Magpanuko ang among anak nga hisgotan ang bahin sa sekso,” siya miingon. “Apan sa ulahi among nasayran nga iyang  gibating nagsuspetsa mi niya. Among giklaro kaniya nga wala namo hisgoti kini nga topiko tungod kay nagsuspetsa mi niya; gusto lang namong tinoon nga duna siyay igong kahibalo aron mapanalipdan siya batok sa mga impluwensiya sa iyang palibot.”

SULAYI KINI: Imbes direktang pangutan-on ang imong anak sa usa ka partikular nga butang bahin sa sekso, pangutan-a kon giunsa kini paglantaw sa iyang mga klasmet. Pananglitan, tingali ikaw moingon: “Giisip sa daghan karon nga ang oral sex dili daotan. Mao ba usab kini ang gihunahuna sa imong mga isigkaestudyante?” Tungod sa maong dili direktang mga pangutana, lagmit dili na magpanuko ang imong anak sa pagpahayag sa iyang hunahuna.

Pagbuntog sa Pagkadili-komportable

Tinuod, dili gayod lalim ang pagpakighisgot sa inyong mga anak bahin sa sekso. Apan dili ka magmahay sa imong paningkamot. Miingon ang usa ka inahan nga si Diane: “Sa kadugayan mawala ra ang pagkadili-komportable, ug ang pagpakighisgot nimo sa imong anak bahin sa sekso makapalig-on pa hinuon sa inyong relasyon.” Si Steven, nga gihisgotan ganina, kombinsido niini. Siya miingon: “Mas sayon nang hisgotan ang dili komportableng mga topiko sama sa sekso kon anaron nimo ang prangkang pakighisgot sa bisan unsang butang nga motungha diha sa pamilya.” Siya mipadayon: “Ang pagkadili-komportable dili gayod bug-os mawala, apan ang prangkang komunikasyon hinungdanon kaayo aron magmalamposon ang Kristohanong pamilya.”

^ par. 3 Ang mga ngalan giilisdan.

^ par. 11 Hisgotan niini nga artikulo ang kahinungdanon sa pagpakig-estorya sa inyong mga anak bahin sa sekso. Ang umaabot nga artikulo niini nga serye maghisgot kon unsaon paghatag ug moral nga mga leksiyon sa inyong panaghisgot.

^ par. 16 Gikuha gikan sa panid 171 sa Pagkakat-on Gikan sa Dakong Magtutudlo, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova.

^ par. 19 Gamita ang kapitulo 1-5, 28, 29, ug 33 sa Mga Pangutanang Gisukna sa mga Batan-on—Mga Tubag nga Mosaler, Tomo 2, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova, sa pagpakighisgot sa inyong mga tin-edyer bahin sa sekso.

PANGUTAN-A ANG IMONG KAUGALINGON . . .

Basaha ang mosunod nga mga komento gikan sa mga batan-on sa tibuok kalibotan, ug tagda ang mosunod nga mga pangutana.

“Gisultihan ko sa akong mga ginikanan nga pabasahon kog mga artikulo maylabot sa sekso ug ingnon sila kon duna koy pangutana. Apan buot unta nako nga ila kong hisgotan ug dugang bahin niini.”—Ana, Brazil.

Nganong dili igo nga hatagan lang ang imong anak ug mga basahon nga nagtudlo bahin sa sekso?

“Daghan kog nasayrang mga binuang bahin sa sekso, mga butang nga walay kasayoran ang akong amahan. Makurat gyod seguro siya kon pangutan-on ko siya bahin niini.”—Ken, Canada.

Unsay kahay gikahadlokan sa imong anak sa pagpakigsulti kanimo bahin sa iyang mga hunahuna?

“Sa dihang nakaako ra gyod ko sa pagpangutana sa akong mga ginikanan bahin sa sekso, sila mitubag nga daw nag-akusar kanako, ‘Nganong nangutana ka man niana? May nahitabo ba?’ ”—Masami, Japan.

Sa dihang ang imong anak mangutana kanimo bahin sa sekso, unsay angay nimong reaksiyon aron sila dili magpanuko sa pagpangutana kanimo pag-usab?

“Gusto kong makadungog sa akong mga ginikanan nga moingon nga sa pareho pa silag edad nako nangutana usab sila niini, ug nga normal lang kon mangutana pod ko niini.”—Lisette, France.

Unsay imong buhaton aron mobating komportable ang imong anak sa pagpakigsulti kanimo bahin sa sekso?

“Ang akong inahan mosuknag mga pangutana kanako bahin sa sekso, apan lumo ang iyang tingog. Para nako hinungdanon kini, aron ang anak dili mobating siya giimbestigar.”—Gerald, France.

Unsay tono sa imong tingog kon ikaw makig-estorya sa imong anak bahin sa sekso? Gikinahanglan bang bag-ohon kini?

 

Pagkat-og Dugang

Isilsil sa Imong mga Anak ang Moral nga mga Prinsipyo

Nahibalo ba ang imong anak sa moral nga mga prinsipyo bahin sa sekso? Sayra kon unsay sukdanan sa Diyos ug kon unsay imong isulti sa imong mga anak.