Setting sa pag-access

Pagpilig pinulongan

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Laktaw ngadto sa video

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

PAGMATA! MAYO 2014

Ang Pagpanghanting ug Ungo sa Europe

Ang Pagpanghanting ug Ungo sa Europe

PIPILA ka siglo kanhi sa Europe, gipanghanting ug gipamatay ang gituohang mga ungo kay daghan ang nahadlok kanila. Nahitabo kini sa France, Germany, amihanang Italy, Switzerland, Belgium, Luxembourg, ug Netherlands. “Libolibong tawo sa Europe ug sa mga kolonya niini nangamatay,” ug “minilyon ang gisakit, gipangdakop, gisukitsukit, gidumtan, gipakonsensiya, o gihadlok,” miingon ang librong Witch Hunts in the Western World. * Unsay sinugdanan niining pagkahadlok ug ungo? Unsay nakasugnib niini?

Ang Inkwisisyon ug ang Librong The Hammer of Witches

Ang Inkwisisyon maoy usa sa nakaingon niini. Kini gimugna sa Simbahang Romano Katoliko niadtong ika-13ng siglo “sa pagkombertir sa mga apostata ug sa pagpugong sa uban sa pagbiya sa simbahan,” miingon ang librong Der Hexenwahn. Ang Inkwisisyon nagsilbing polis sa simbahan.

Sa Disyembre 5, 1484, si Pope Innocent VIII nag-isyug dokumento nga nagdili sa paghimog mga buhat nga iya sa ungo. Sa pagsulbad sa problema, siya nagtudlog duha ka inkwisitor nga si Jakob Sprenger ug Heinrich Kramer (nailhan usab sa Latin nga ngalang Henricus Institoris). Sila nagsulat sa librong Malleus Maleficarum o The Hammer of Witches. Ang mga Katoliko ug Protestante mituo sa tanang gihisgotan sa libro. Kini may mga estorya bahin sa mga ungo nga gibase sa tinumotumong mga sugilanon, nagpresentar ug relihiyoso ug legal nga mga argumento batok sa mga buhat nga iya sa ungo, ug naghatag ug giya kon unsaon pag-ila ug pagpatay sa ungo. Ang The Hammer of Witches gitawag nga mao “ang labing daotan ug . . . ang labing makadaot nga libro sa tibuok kalibotan.”

Ang The Hammer of Witches gitawag nga mao “ang labing daotan ug . . . ang labing makadaot nga libro sa tibuok kalibotan”

 Ang giakusar nga ungo dili hatagag higayon sa pagpakitag ebidensiya nga dili siya ungo. Ang librong Hexen und Hexenprozesse nag-ingon nga ang husay “gihimo lang aron ang akusado moangkon pinaagig pagkombinsir, pagpugos, o pagpuwersa.” Komon ang pagpasakit sa akusado.

Tungod sa The Hammer of Witches ug sa dokumento nga giisyu ni Pope Innocent VIII, ang pagpanghanting ug ungo mikaylap sa Europe. Gumikan sa pagkaimbento sa mga imprentahanan, ang pagpanghanting ug ungo nakatabok ngadto sa Atlantic ug America.

Kinsa ang mga Akusado?

Kapig 70 porsiyento sa mga akusado maoy mga babaye, labi na mga balo, nga sagad walay tawong modepensa kanila. Lakip kanila maoy mga pobre, tigulang, ug mga babayeng manambal nga mogamit ug tanom agig tambal, ilabina kon ang tambal dili makaalibyo. Bisan kinsa puwedeng akusahan—dato man o pobre, lalaki o babaye, ordinaryo o ilado.

Ang giakusar nga mga ungo mao kunoy hinungdan sa tanang daotang hitabo. Silay gipasanginlan “sa pagyelo ug sa paghugpa sa mga snail ug hantatalo sa pagdaot sa mga binhi ug mga bunga,” miingon ang magasing Damals sa Germany. Kon mag-ulan ug yelo nga makadaot sa mga tanom, kon ang mga baka walay gatas, kon ang mga lalaki o babaye dili makaanak, silay basolon!

Ang gidudahang mga ungo gitimbang kay ang ungo kuno gaan o walay timbang

Unsaon pagkahibalo kon ang usa ungo? Ang ubang gidudahang ungo gaposon ug ibutang sa gibenditahan nga linaw. Kon mounlod, sila inosente kuno ug haw-ason. Kon molutaw, sila isipong mga ungo ug patyon dihadiha o husayon. Ang uban timbangon kay ang ungo kuno gaan o walay timbang.

Ang lain usab nga pamaagi mao ang pagpangita sa “marka sa Yawa,” nga “usa ka makitang ilhanan nga ibilin sa Yawa sa iyang pagpakighigala sa ungo,” nag-ingon ang Witch Hunts in the Western World. Ang marka pangitaon “pinaagi sa pagkagis sa tanang buhok sa akusado ug pagsusi sa tanang parte sa lawas” diha sa publiko! Dayon ang tanang makit-ang kunggo, ila, o ulat tusokon ug dagom. Kon ang gitusok dili mosakit o modugo, kini isipong marka ni Satanas.

Ang Katoliko ug Protestante nga mga gobyerno maoy nagpasiugda sa pagpanghanting ug ungo, ug diha sa ubang lugar ang Protestanteng mga lider mas bangis pa kay sa Katolikong mga lider. Apan sa ulahi, nausab ang ilang panglantaw. Sa 1631, si Friedrich Spee, usa ka paring Heswita nga nakahatod ug daghang tawo nga gihukmang ungo paingon sa estaka aron sunogong buhi, misulat nga sa iyang hunahuna walay usa kanila nga ungo. Ug kon dili ihunong kining pagpanghanting ug ungo, wala nay mabiling tawo sa ilang lugar! Kasamtangan, ang mga doktor nakaamgo nga ang seizure maoy tungod sa sakit ug dili kay nademonyohan. Sa ika-17ng siglo, dako kaayo ang pag-us-os sa gidaghanon sa mga husay, ug sa hinapos sa maong siglo, kini nahunong.

Unsay atong makat-onan niining mangilngig nga panahon? Ang usa ka leksiyon mao: Dihang gipulihan sa nangangkong mga Kristohanon ug relihiyosong kabakakan ug patuotuo ang putling mga pagtulon-an ni Jesu-Kristo, ilang gibuksan ang pultahan sa pagpasulod sa hilabihang pagkadaotan. Nagtagna bahin sa pasipala nga mahatag niining daotang mga tawo diha sa matuod nga Kristiyanidad, ang Bibliya nagpasidaan: “Ang dalan sa kamatuoran mapasipalahan.”—2 Pedro 2:1, 2.

^ par. 2 Lakip sa mga kolonya sa Europe ang mga lugar sa America.